Τα τροπάρια της Κυριακής αυτής μας θυμίζουν την έξοδο από τον Παράδεισο, σε συνδυασμό με την αρχή της νηστείας.

Ο Πρωτόπλαστος Αδάμ δεν τήρησε τη μία εντολή, της νηστείας, που του έδωσε ο Θεός, κι έφαγε από τον απαγορευμένο καρπό κι έχασε τον Παράδεισο. Οι πιστοί τώρα με τη νηστεία, από τις τροφές και από την αμαρτία, προσπαθούν με τη Χάρη του Θεού να τον ξανακερδίσουν.

Η Κυριακή αυτή λέγεται της Τυροφάγου, γιατί είναι η τελευταία μέρα της «λευκής νηστείας», όπως λέγεται, που τρώμε δηλαδή τυροκομικά και ψάρι (εκτός από κρέας). Από την επόμενη μέρα αρχίζει η Μεγάλη Σαρακοστή με αυστηρή νηστεία, και όχι επειδή λέμε «Καθαρή Εβδομάδα» σημαίνει ότι… καθαρίζουμε και τρώμε ότι απέμεινε από την Τυρινή ή… τυχόν και την Κρεατινή.  Και τρώμε πιο απλά και ευτελή φαγητά – κι όχι το ίδιο συχνά – για να ασκηθούμε στην εγκράτεια και να ταπεινωθεί το σώμα, βοηθώντας έτσι την ψυχή και το πνεύμα, αλλά και να περισσεύει και κάτι περισσότερο για την ελεημοσύνη. Αυτά λέει η Εκκλησία  στους πιστούς της, που τα όρισαν οι Άγιοι Πατέρες, με τη φώτιση του Αγίου Πνεύματος.

Η ευαγγελική περικοπή μας διδάσκει ότι πρέπει να νηστεύουμε αληθινά και σωστά, ώστε να δέχεται ο Θεός τη νηστεία μας. Ακόμη ότι πρέπει να συγχωρούμε τους άλλους ανθρώπους, αν θέλουμε να συγχωρεί κι εμάς ο Θεός, όπως άλλωστε το λέμε  καθημερινά στο «Πάτερ ἡμῶν»: «Καί ἄφες ἡμῖν τά ὀφειλήματα ἡμῶν ὡς καί ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν». Και ένα τρίτο: ότι δεν πρέπει να μαζεύουμε υλικούς θησαυρούς, που είναι προσωρινοί πάνω στη γη, αλλά να θησαυρίζουμε στον Ουρανό, εκεί που είναι η αιώνια πατρίδα μας και τίποτε δεν χάνεται: μια ελεημοσύνη, μια καλοσύνη, μια καλή πράξη, ένα χαμόγελο, μια καλή κουβέντα, η συντροφιά που θα προσφέρουμε σε κάποιον που είναι μόνος, μια βοήθεια στο αδελφάκι, μια συνεργασία με τον συμμαθητή (όχι βέβαια στο… διαγώνισμα!), μια εξυπηρέτηση στον παππού ή στη γιαγιά, μια δουλίτσα που περνάει από το χέρι μας, ένα συμμάζεμα στο σπίτι -στο δωμάτιό μας- στα πράγματά μας, μια διευκόλυνση, μια «καλημέρα», ένα «συγγνώμη» όταν δεν φερθούμε σωστά…

Αλλά και με τον εαυτό μας: όχι μόνο να τον περιποιούμαστε και «να περνάμε καλά», όπως λένε όλοι. Δεν πειράζει αν του στερήσουμε και κάτι, έστω κι αν το θέλει πάρα πολύ (τότε ίσα ίσα ακόμη πιο πολλή χαρά θα δώσουμε στον Χριστό, που τόσα στερήθηκε για μας): ένα γλυκό, λίγο την τηλεόραση, λίγο «χουζούρι» (και να πεταχτούμε επάνω από τον ύπνο το πρωί), ένα ποτήρι νερό (να το πιούμε αργότερα), λίγο παιχνίδι (να παίξουμε αφού τελειώσουμε τα μαθήματα), λίγο από τον χρόνο μας να διαθέσουμε για χάρη κάποιου άλλου, λίγο να προσπαθήσουμε να μη θυμώσουμε, να μην τσακωθούμε ή να μην αντιμιλήσουμε, λίγο να μην αφεθούμε στην τεμπελιά και την απροθυμία, να αφήσουμε κάτι που το θέλουμε πολύ εκείνη τη στιγμή και μαλώνουμε γι’ αυτό με τους άλλους, να αφήσουμε «τα θέλω μας» που μας παρασέρνουν… Πόσα δεν υπάρχουν κάθε μέρα! Ο άγγελος «κι ένα ποτήρι νερό να προσφέρεις, όταν ο άλλος το έχει ανάγκη», θα το προσέξει και θα το σημειώσει, γιατί έχει αιώνια αξία.

Ας κάνουμε λοιπόν ένα καινούριο ξεκίνημα με την ευκαιρία που αρχίζει η Μεγάλη Σαρακοστή. Κι όταν βλέπουμε ότι δεν τα καταφέρνουμε, ας μην απελπιζόμαστε, πάλι από την αρχή. Κάθε μέρα και κάθε στιγμή μπορούμε «να βάζουμε αρχή», κάθε φορά με μεγαλύτερη όρεξη και ελπίδα στον Χριστό, γιατί Εκείνος θα μας δώσει τη νίκη. «Χωρίς Εμένα τίποτε δεν μπορείτε να κάνετε», μας θυμίζει, για να είμαστε ταπεινοί και να ζητούμε τη Χάρη και βοήθειά Του.

Κυριακή της Τυροφάγου (Ματθ. 6, 14-21)

pemptousia.gr

Οι άνθρωποι σε ό,τι κάνουμε σκεπτόμαστε τι κέρδος θα έχουμε, πόσο θα ωφεληθούμε. Η ιδιοτέλεια είναι στοιχείο της μεταπτωτικής μας φύσης. Από τη στιγμή που επιλέγουμε να ζούμε χωρίς το Θεό ως κέντρο και σκοπό της ύπαρξής μας, καθιστώντας τους εαυτούς μας θεούς, αναζητούμε την εκπλήρωση του συμφέροντός μας όχι μόνο στις συναλλαγές με τους συνανθρώπους μας, αλλά και στην ίδια την ουσία της σχέσης μας μ’ αυτούς. Έχω να λάβω; Τότε αξίζει να σχετιστώ με τον άλλο. Έχω να λάβω κάτι περισσότερο από κάποιον άλλο;  Τότε εγκαταλείπω τον προηγούμενο και πορεύομαι προς εκείνον που θα μου προσφέρει το παραπάνω. Το ερώτημα από το οποίο διαφεύγουμε είναι «εμείς τι έχουμε να δώσουμε στους άλλους;». Πόσο είμαστε διατεθειμένοι, αντί να πορευόμαστε με γνώμονα το δικό μας όφελος, να «ζητούμε το του ετέρου». Αλλά και όταν δεν είναι εμφανές το κέρδος από κάποια κίνησή μας, προβληματιζόμαστε αν μας χρειάζεται.                Αυτή η στάση αγγίζει και τη σχέση μας με το Θεό. Λειτουργούμε συνήθως με ιδιοτέλεια και έναντι του «Πατρός ημών του εν ουρανοίς» (Ματθ.6,14). Αυτό δεν σημαίνει ότι Εκείνος μας απορρίπτει εξαιτίας της επικράτησης εντός μας του κινήτρου αυτού. Είναι τόση η συγκατάβαση του Θεού, που δεν αρνείται τη δωρεά της σωτηρίας σε κανέναν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν θέτει κάποιες προϋποθέσεις, για να λάβουμε τον μισθό της πνευματικής μας προσπάθειας. Τον μισθό ιδίως για την νηστεία και την μετοχή μας στην εκκλησιαστική ζωή.
Η πρώτη προϋπόθεση είναι ο συνδυασμός της νηστείας με την συγχωρητικότητα. Η νηστεία είναι οδός προς δύο κατευθύνσεις. Η πρώτη έχει να κάνει με την σωματική διάσταση, την παραίτηση από το δικαίωμά μας να τρώγουμε τα πάντα, όσα ο Θεός και οι κόποι μας μάς προσφέρουν την δυνατότητα να έχουμε, και την εκλογή τροφών που δείχνουν την διάθεσή μας για θυσία. Η δεύτερη έχει να κάνει με την πνευματική διάσταση. Με την παραίτηση από το δικαίωμα να έχουμε δίκιο στη ζωή μας και να ζητούμε από τους άλλους να εκπληρώνουν τις δικές μας επιθυμίες ή να φέρονται όπως εμείς προσδοκούμε ή όπως εμείς τους φερόμαστε. Ο Χριστός μάς ζητά να συνδυάσουμε την παραίτηση από το πρώτο δικαίωμά μας, με την εξ ίσου παραίτηση και από το δεύτερο. Και γι’ αυτό ορίζει την συγχωρητικότητα ως την προϋπόθεση για να λάβουμε τον μισθό της νηστείας μας, που δεν είναι άλλος από την άφεση και των δικών μας παραπτωμάτων από τον Επουράνιο Πατέρα.
Η δεύτερη προϋπόθεση είναι η σύνδεση της νηστείας και της άσκησης με την ταπείνωση και, την ίδια στιγμή, με την  απόρριψη της επίδειξης, της υπερηφάνειας και της υποκρισίας. Η νηστεία είναι για το Θεό και όχι για τους ανθρώπους. Δεν έχουμε ανάγκη από τον έπαινο των ανθρώπων, ούτε από την προσήλωση του ενδιαφέροντός τους επάνω μας. Η πνευματική ζωή είναι η μυστική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ των ανθρώπων και του Θεού και βιώνεται στην αφάνεια. Είναι στάδιο, στο οποίο  ο καθένας μας καλείται να αγωνιστεί όχι για να κερδίσει επαίνους ή την προσοχή των άλλων, αλλά για να ανταποκριθεί στην κλήση του Θεού για αγάπη και κοινωνία μαζί Του. Γι’ αυτό και η χαρά για την άσκηση είναι εσωτερική, καρδιακή και όχι αφορμή δόξας και αναγνώρισης από τους άλλους. Αν αναγνωρίζουν οι άνθρωποι τον πνευματικό κόπο και δοξάζουν αυτούς που αγωνίζονται, τότε ο μισθός έχει δοθεί επί της γης και ο Θεός δεν χρειάζεται να προσφέρει κάτι.
Η τρίτη προϋπόθεση η ένταξη της νηστείας και της πνευματικής ζωής στην όλη ζωή του ανθρώπου. Η νηστεία δεν είναι ένα έκτακτο γεγονός, ούτε χρειάζεται επισημότητες. Είναι η φυσική καθημερινότητά μας. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε την αίσθηση ότι αλλάζουμε στη ζωή μας κάποια χρονική περίοδο και στο υπόλοιπο διάστημα του χρόνου ζούμε μακριά από το Θεό. Η νηστεία είναι ένα διαρκές «σήμερον» στην πορεία της ύπαρξης προς την αιώνια ζωή. Νηστεία στα πάθη, στην κακία, στην απόρριψη του συνανθρώπου, στην ήττα από τον εγωκεντρισμό, στην μέριμνα μόνο για τον κόσμο είναι ο καθημερινός αγώνας κάθε χριστιανού. Γι’ αυτό και δεν λυπόμαστε που ήρθε ο καιρός της πιο έντονης προσπάθειας. Ούτε σκεπτόμαστε την διατροφική αλλαγή ως κάτι το ξεχωριστό. Λειτουργεί η υπακοή στην Εκκλησία που μας ωθεί να κάνουμε μια συγκεκριμένη στάση στην πορεία της ζωής μας για να βοηθηθούμε να δούμε καλύτερα τον εαυτό μας, αλλά η νηστεία έχει μισθό όταν δεν λειτουργεί στη λογική του προσκαίρου.
Ο Χριστός μας ζητά να προσδιορίσουμε πού βρίσκεται ο θησαυρός της ζωής για τον καθέναν μας, για να δούμε και πού βρίσκεται η καρδιά μας. Η νηστεία είναι απαραίτητο βοήθημα στη ζωή μας, όταν συνδυάζεται με την συγχωρητικότητα, την ταπείνωση και γίνεται διαρκές παρόν στη ζωή μας. Και τα τρία στοιχεία αποτελούν υπέρβαση του τρόπου που ο πολιτισμός και ο κόσμος έχουν επιλέξει ως προτεραιότητα και την ίδια στιγμή μάς επιβάλλονται μέσα από ποικίλες πηγές. Το να ασκούμαστε στη νηστεία και την πνευματική προσπάθεια για την εποχή μας δεν είναι αυτονόητη κίνηση. Αν όμως νιώθουμε και ζούμε την ευλογία να είμαστε χριστιανοί, ο μισθός της νηστείας μπορεί να είναι το αρχικό μας κίνητρο. Καθώς θα προχωρούμε στην πνευματική ζωή, διαπιστώνουμε ότι η νηστεία είναι μία κίνηση παράδοσης εν απλότητι στην αγάπη του Θεού, ένα ελάχιστο αντίδωρο ευγνωμοσύνης για ό,τι μας έχει δοθεί από Εκείνον. Το παιδί περιμένει «ως λαλούν νήπιον» την επιδοκιμασία του πατέρα του, το δώρο που θα δείξει την αποδοχή του γονέα για την προσπάθεια και την πρόοδό του. Καθώς όμως μεγαλώνει, το παιδί δεν περιμένει τίποτα. Εργάζεται με την φυσικότητα ότι υπερέβη την νηπιότητά του και χαίρεται όχι για το ότι πράττει τα αυτονόητα, αλλά γιατί νιώθει ότι μπορεί μέσα από την πρόοδό του να ανταποκριθεί στην αγάπη του γονέα. Και τότε και οι δύο, πατέρας και παιδί, βιώνουν την χαρά της πατρότητας και της υιότητας. Τότε το παιδί έχει ξεπεράσει την ιδιοτέλεια. Και τελικά  η χαρά που ανακύπτει είναι και το νόημα και η αξία του μισθού της νηστείας.
Κέρκυρα, 17 Μαρτίου 2013
π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/2013/03/blog-post_16.html

1.   «Οι άνθρωποι σήμερα, έλεγε ο Γέροντας  Φιλό­θεος, είναι ακράτητοι. Λαός και κλήρος, σαν αχαλίνωτα αλόγα, τρέχουν στην αμαρτία. Δεν συλλογίζονται το Θεό, το θάνατο, την κρίση, την ανταπόδοση, τίποτα – τίποτα, μόνο για την ύλη ενδιαφέρονται, για το σώμα, για τις ηδονές, για τις τιμές. Πολύ λίγοι είναι εκείνοι πού έχουν αληθινά ενδιαφέροντα και ίσως για χάρη αυτών των λίγων κρατάει ο Θεός τον κόσμο».

2.  Ο Γέροντας Π αίσιος έλεγε: «Όσοι αναπαύονται μέσα στον υλικό κόσμο και δεν ανησυχούν για τη σωτη­ρία της ψυχής τους, μοιάζουν με τα ανόητα πουλάκια πού δεν θορυβούν μέσα στο αυγό, για να σπάσουν το τσόφλι, να βγουν έξω να χαρούν τον ήλιο — το ουράνιο πέταγμα στην παραδεισένια ζωή – αλλά παραμένουν ακίνητα και πεθαίνουν μέσα στο τσόφλι του αυγού».

3.  «Οι κοσμικοί άνθρωποι με κουράζουν, έλεγε ό Γέ­ροντας Αμφιλόχιος, γιατί όσα έχουν μέσα τους απο­θηκευμένα, έρχονται πάνω μου σαν ηλεκτρικά κύματα».

4.  Έλεγε ό Γέροντας Πορφύριος: «Σήμερα οι άν­θρωποι ζητούν να τους αγαπήσουν και γι’ αυτό αποτυγχά­νουν. Το σωστό είναι να μην ενδιαφέρεσαι αν σε αγαπούν, αλλά αν εσύ αγαπάς το Χριστό και τους ανθρώπους. Μόνο έτσι γεμίζει η ψυχή».

5. Για τους σημερινούς ανθρώπους, ο Γέροντας της Δράμας Γεώργιος έλεγε: «Ο κόσμος έχει φύγει από την αθωότητα και την καλοσύνη. Κάθε μέρα φροντίζει να βα­δίζει προς το κακό. Όσο περνούν τα χρόνια, βαδίζει στην καταστροφή και ο Θεός δεν το θέλει αυτό».

6. Για την ευγένεια των ανθρώπων της εποχής μας, ο Γέροντας  Π αίσιος υπογράμμιζε: «Κάνει πολύ κακό η κοσμική ευγένεια πού υποκρίνεται, γιατί ξεγελιέται κανείς και ανοίγει την καρδιά του στον κοσμικό άνθρωπο και τελικά χαραμίζει την ευλάβεια του, γιατί εκείνος δεν ξέρει τι θα πει ευλάβεια. Είναι σαν να δίνει χρυσές λίρες σε ανθρώπους πού ξέρουν μόνο τις μπρούντζινες δραχμές».

7.  Ό Γέροντας   Φιλόθεος έλεγε:  «Οι χριστιανοί διαιρούνται σε δύο τάξεις. Είναι οι αγράμματοι και οι εγγράμματοι. Οι περισσότεροι αγράμματοι είναι άπιστοι, δεν γνωρίζουν ότι υπάρχει Θεός, τι είναι ο Θεός και τι είναι η πίστη. Μαθαίνουν όμως τόσα παραμύθια, τόσα άσεμνα τραγούδια, τόσους χορούς! Οι περισσότεροι εγγράμματοι είναι τελείως άπιστοι. Έκτος από λίγες εξαιρέσεις, οι περισσότεροι είναι κούτσουρα! Ποτέ τους δεν προσεύχονται και ντρέπονται να κάνουν το σταυρό τους».

http://imverias.blogspot.gr/

Όσιος Βενέδικτος  – 14 Μαρτίου

Πρωτ. π. Γεωργίου Παπαβαρνάβα

Ο όσιος Βενέδικτος γεννήθηκε τό 480 μ.Χ. στήν επαρχία Νουρσίας τής Ουμβρίας στά Απέννινα Όρη τής Ιταλίας από γονείς πλουσίους καί ευσεβείς. Τό όνομά του στά λατινικά σημαίνει ευλογημένος. Θεωρείται ο θεμελιωτής τού ορθοδόξου μοναχισμού στήν Δύση. Συνέταξε τόν καταστατικό χάρτη τού Δυτικού Μοναχισμού μέ βάση τά έργα τού Μεγάλου Βασιλείου καί τών οσίων Παχωμίου καί Κασσιανού τού Ρωμαίου. Σέ ηλικία 20 ετών έγινε μοναχός καί ασκήτευσε σέ μία σπηλιά, σέ υψόμετρο 600 μέτρων, γιά τρία χρόνια. Αφιερώθηκε στήν άσκηση, τήν προσευχή καί τήν μελέτη καί έγινε εκλεκτό δοχείο τών χαρισμάτων τού Αγίου Πνεύματος. Η φήμη του εξαπλώθηκε γρήγορα καί οι μοναχοί τής Ιεράς Μονής τού Βικοβάρο τόν παρεκάλεσαν νά γίνη ηγούμενός τους. Ο όσιος κάμφθηκε στίς παρακλήσεις τους, αλλά πολύ σύντομα αναγκάσθηκε νά εγκαταλείψη τό Μοναστήρι, αφού αυτοί πού τόν εξέλεξαν τόν θεώρησαν αυστηρό, τόν φθόνησαν καί θέλησαν νά τόν δηλητηριάσουν. Ό όσιος σώθηκε θαυματουργικά καί επέστρεψε στήν αγαπημένη του ησυχία. Αργότερα συνάχθηκαν κοντά του πολλοί μαθητές του, οι οποίοι θέλησαν νά γίνουν μοναχοί κάτω από τήν εμπνευσμένη καθοδήγησή του. Τούς δέχθηκε καί ίδρυσε Κοινόβιο, στό οποίο εφαρμόσθηκε ο μοναχικός «κανόνας» του. Εδώ αξίζει νά σημειωθή ότι ο όσιος τό Κοινόβιο τό ονομάζει «Σχολή», στήν οποία, όπως έλεγε, «διδασκόμαστε νά υπηρετούμε τόν Κύριο». Γιά τήν καλύτερη καθοδήγηση τών μοναχών ίδρυσε 12 μικρές κοιβονιακές Αδελφότητες. Η κάθε μία από αυτές είχε έναν προϊστάμενο καί άλλους 11 μοναχούς, αλλά ο ίδιος ήταν ο πνευματικός πατέρας όλων.

Ο όσιος Βενέδικτος φθονήθηκε καί πάλι καί συκοφαντήθηκε από κάποιον ιερέα. Καί γιά νά μή δημιουργήση πρόβλημα στίς Αδελφότητες καί τούς μοναχούς αναχώρησε καί πάλι στήν αγαπημένη του ερημία, όπου καί παρέμεινε μέχρι τό τέλος τού επιγείου βίου του (553-557 μ.Χ.). Ήταν ανεξίκακος, γεμάτος αγάπη καί καθώς ήταν προικισμένος μέ τό χάρισμα τής θαυματουργίας ευεργετούσε συνεχώς όλους ανεξαιρέτως, χωρίς διακρίσεις. Ο όσιος Γρηγόριος ο Διάλογος, στό βιβλίο του πού φέρει τόν τίτλο «Διάλογοι», αναφέρεται στόν βίο καί τά θαύματα τού οσίου Βενεδίκτου.

Τά τέλη τής ζωής του ήσαν ειρηνικά.

Ο βίος καί η πολιτεία του μάς δίνουν τήν αφορμή νά τονίσουμε τά ακόλουθα:

Πρώτον. Στήν Δύση εξακολουθεί νά τιμάται η μνήμη τού οσίου Βενεδίκτου καί μάλιστα ο Πάπας, ο οποίος παραιτήθηκε πρίν λίγο καιρό, μετά τήν εκλογή του έλαβε τό όνομα τού οσίου. Όμως, άν καί τιμάται ο όσιος Βενέδικτος στήν Δύση, εν τούτοις παραθεωρείται η πίστη του καί η διδασκαλία του. Αυτό, ασφαλώς, αποτελεί σχήμα οξύμωρο, επειδή δέν είναι δυνατόν νά λέγη κανείς ότι τιμά έναν άγιο καί ταυτόχρονα νά μήν αποδέχεται τήν διδασκαλία του, η οποία έχει άμεση σχέση μέ τόν τρόπο τής ζωής του, αφού η πίστη δέν είναι θεωρητική διδασκαλία, αλλά τρόπος ζωής. Η ανάβαση τού οσίου Βενεδίκτου στό ύψος τής αρετής καί τής τελειότητας έγινε διά τής βιώσεως τής Ορθοδόξου πίστεως, καί αυτήν τήν Ορθόδοξη πίστη ο όσιος Βενέδικτος τήν μετέδωσε εμπειρικά καί στούς μαθητές του, οδηγώντας τους στήν ευθεία οδό τών εντολών τού Χριστού. Αλλά καί δι’ αυτής τής πίστεως αξιώθηκε νά θαυματουργή καί νά θεραπεύη ψυχικές καί σωματικές ασθένειες. Οποιαδήποτε αλλοίωση αυτής τής πίστεως οδηγεί στό ξεστράτισμα από τήν ευθεία οδό τών εντολών τού Χριστού, καθώς καί στήν απώλεια τής πνευματικής θεραπείας καί τής σωτηρίας. Ο ιερός Χρυσόστομος λέγει χαρακτηριστικά ότι «τιμή αγίου, μίμησις αγίου». Αυτό σημαίνει ότι όποιος τιμά πραγματικά έναν άγιο, αυτός αγωνίζεται νά μιμηθή καί τόν τρόπο τής ζωής του, ο οποίος αποτελεί πρακτική εφαρμογή τής πίστης του καί τής διδασκαλίας του. Μέ άλλα λόγια, θά πρέπει νά αποδέχεται τήν πίστη τού αγίου καί νά αγωνίζεται νά προσαρμόζη τόν τρόπο τής ζωής του σύμφωνα μέ τόν δικό του τρόπο ζωής, επειδή έτσι θά φθάση στήν προσωπική του αναγέννηση καί σωτηρία.

Δεύτερον. Ένα από τά χαρακτηριστικά γνωρίσματα τών αγίων είναι καί τό ότι δέν αντιδικούν καί δέν μαλώνουν μέ κανέναν. Αναπτύσσουν τήν διδασκαλία τους, τήν οποία επαληθεύoυν μέ τόν τρόπο τής ζωής τους, αλλά δέν επιθυμούν νά τήν επιβάλουν, επειδή σέβονται τήν ελευθερία τών άλλων. Δέν χρησιμοποιούν ποτέ βία, καί όταν τούς αμφισβητούν, επειδή δέν μπορούν νά τούς καταλάβουν, καί τούς διώχνουν, αυτοί αποχωρούν ειρηνικά.

Στό σημείο αυτό θά πρέπει νά τονισθή ότι άγιοι, ήτοι αληθινοί άνθρωποι, υπάρχουν καί σήμερα, όπως άλλωστε θά υπάρχουν πάντοτε σέ όλες τίς εποχές μέχρι τήν Δευτέρα Παρουσία τού Χριστού. Μάλιστα, πολλοί από αυτούς δέν είναι μοναχοί σέ κοινόβια μοναστήρια ή ασκητές στήν έρημο, αλλά είναι έγγαμοι, οικογενειάρχες, ζούν καί κινούνται ανάμεσά μας, χωρίς όμως νά γίνονται αντιληπτοί από τούς πολλούς, επειδή η εσωτερική τους ζωή «κέκρυπται σύν τώ Χριστώ εν τώ Θεώ», αλλά καί επειδή τούς αγίους τούς καταλαβαίνουν μόνον οι άγιοι, οι οποίοι βαδίζουν τήν ίδια οδό καί έχουν τίς ίδιες εμπειρίες. Όπως π.χ. τούς επιστήμονες τούς καταλαβαίνουν οι επιστήμονες, τούς ζωγράφους οι ζωγράφοι, τούς μουσικούς οι μουσικοί κ.ο.κ., γιατί αυτοί είναι σέ θέση νά αντιληφθούν καί νά εκτιμήσουν τήν γνώση, τήν αξία καί τό έργο τους.

Εξωτερικά οι άγιοι είναι σάν όλους τούς ανθρώπους, μέ τίς καθημερινές ασχολίες τους, τίς χαρές καί τίς λύπες τους, τούς πειρασμούς καί τά προβλήματά τους. Εσωτερικά όμως είναι πνευματικά ηφαίστεια, πού όταν εκρήγνυνται σκορπούν γύρω τους τήν λάβα τής αγάπης τους, πού δέν κατακαίει, αλλά δροσίζει, καί τόν πύρινο ποταμό τής καλωσύνης τους, πού ποτίζει εσωτερικά τίς ψυχές τών συνανθρώπων τους, δηλαδή τίς παρηγορεί αληθινά καί τίς στηρίζει. Είναι υπάρξεις πού αποτελούν πραγματική ευλογία γιά τό οικογενειακό καί τό κοινωνικό τους περιβάλλον, αλλά καί γιά ολόκληρη τήν οικουμένη. Έχουν μέσα τους βαθειά ειρήνη καί γι’ αυτό ειρηνεύουν μέ όλους. Δέν δημιουργούν προβλήματα, αλλά αντίθετα μέ τήν διακριτικότητα καί τήν υπομονή τους λύνουν κατά τόν καλύτερο τρόπο καί όσα προβλήματα παρουσιάζονται καθημερινά.

Θά ήθελα νά τελειώσω μέ τήν προτροπή τού οσίου: «Νά χαίρεσαι όταν αδικείσαι, νά ευφραίνεσαι στήν εφαρμογή τών θείων εντολών, νά αισθάνεσαι κάθε μέρα ότι λογοδοτείς γιά όλα μπροστά στόν Κριτή».

Εκκλησιαστική Παρέμβαση –Φεβρουάριος 2013

http://www.parembasis.gr/2013/13_02_06.htm

Ο λόγος αυτός του αγίου Λουκά, επιστήμονα ιατρού, αφιερώνεται σ’ αυτούς που θέλουν ξεκομμένη την Επιστήμη από τη Θρησκεία:

————————————————————————————————————————–

«Όταν εξετάζουμε τη σύγχρονη επιστήμη όπως αυτή δημιουργήθηκε από επιστήμονες σαν τον Λαμάρκ και τον Δαρβίνο, βλέπουμε την αντίθεση και θα έλεγα την απόλυτη ασυμφωνία που υπάρχει μεταξύ επιστήμης και θρησκείας σε θέματα που αφορούν τα βασικότερα προβλήματα της ύπαρξης και της γνώσης. Γι’ αυτό, νους φωτισμένος και λογικός δεν μπορεί να δέχεται ταυτόχρονα και το ένα και το άλλο και πρέπει να επιλέξει μεταξύ θρησκείας και επιστήμης».

Τα λόγια αυτά τα έγραψε 65 χρόνια πριν ένας γνωστός Γερμανός ζωολόγος, θερμός οπαδός του Δαρβίνου, ο Γέκκελ στο βιβλίο του «Τα μυστικά του κόσμου» που γνώρισε μεγάλη επιτυχία και όπως φαινόταν απέδειξε ότι η πίστη είναι ένας παραλογισμός. Λέει, λοιπόν, ο Γέκκελ ότι κάθε άνθρωπος με φωτισμένη διάνοια πρέπει να διαλέξει μεταξύ επιστήμης και θρησκείας και να ακολουθήσει είτε το ένα είτε το άλλο. Και θεωρεί απαραίτητο να αρνηθούν αυτοί οι άνθρωποι την θρησκεία διότι ένας άνθρωπος λογικός δεν μπορεί να αρνηθεί την επιστήμη.

Πραγματικά αυτό είναι απαραίτητο; Όχι, καθόλου, διότι γνωρίζουμε ότι πολλοί και μεγάλοι επιστήμονες ήταν ταυτόχρονα και πολύ πιστοί άνθρωποι. Τέτοιος ήταν για παράδειγμα ο Πολωνός αστρονόμος Κοπέρνικος που έθεσε το θεμέλιο όλης της σύγχρονης αστρονομίας. Ο Κοπέρνικος δεν ήταν μόνο πιστός αλλά ήταν και κληρικός. Ένας άλλος μεγάλος επιστήμονας, ο Νεύτων, πάντα όταν έλεγε τη λέξη Θεός έβγαζε το καπέλο του. Ήταν πολύ πιστός άνθρωπος. Ένας μεγάλος βακτηριολόγος της εποχής μας και σχεδόν σύγχρονός μας, ο Παστέρ, που έθεσε τις βάσεις της σύγχρονης βακτηριολογίας, όλα τα επιστημονικά του έργα άρχιζε με τη θερμή προσευχή στον Θεό. Πριν 10 χρόνια άφησε αυτή τη ζωή ένας μεγάλος επιστήμονας και συμπατριώτης μας, ο φυσιολόγος Παύλοβ, που ήταν δημιουργός της καινούριας φυσιολογίας του εγκεφάλου. Ήταν και αυτός πολύ πιστός άνθρωπος. Θα τολμούσε, λοιπόν, ο Γέκκελ να πει ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν φωτισμένη διάνοια επειδή πιστεύουν στον Θεό;

Τι συμβαίνει λοιπόν; Γιατί και σήμερα υπάρχουν, και τους γνωρίζω προσωπικά, μερικοί επιστήμονες καθηγητές πανεπιστημίου που είναι πολύ πιστοί άνθρωποι; Γιατί την θρησκεία δεν την αρνούνται όλοι οι επιστήμονες αλλά μόνο ένα μέρος τους που έχουν τρόπο σκέψεως όμοιο μ’ αυτόν που έχει ο Γέκκελ;

Γιατί αυτοί οι άνθρωποι πιστεύουν μόνο στην ύλη και αρνούνται τον πνευματικό κόσμο, δεν πιστεύουν στη μετά θάνατον ζωή, δεν δέχονται την αθανασία της ψυχής και βεβαίως δεν δέχονται την ανάσταση των νεκρών. Λένε ότι η επιστήμη τα καταφέρνει όλα, ότι δεν υπάρχει στην φύση μυστικό που η επιστήμη δεν μπορεί να ανακαλύψει. Εμείς τι μπορούμε να απαντήσουμε σ’ αυτά;

Θα τους απαντήσουμε το εξής: Έχετε απόλυτο δίκαιο. Δεν μπορούμε να περιορίσουμε την ανθρώπινη διάνοια που ερευνά την φύση. Ξέρουμε ότι σήμερα η επιστήμη γνωρίζει μόνον ένα μέρος απ’ αυτά που θα έπρεπε εμείς να ξέρουμε για την φύση. Γνωρίζουμε επίσης ότι οι δυνατότητες της επιστήμης είναι μεγάλες. Σ’ αυτό έχουν δίκαιο και δεν το αμφισβητούμε. Τι λοιπόν αμφισβητούμε εμείς; Γιατί δεν αρνούμαστε την θρησκεία όπως το κάνουν αυτοί και δεν την θεωρούμε αντίθετη προς την επιστημονική γνώση;

Μόνο γιατί με όλη την καρδιά μας πιστεύουμε πως υπάρχει ο πνευματικός κόσμος. Είμαστε σίγουροι πως εκτός από τον υλικό κόσμο υπάρχει άπειρος και ασύγκριτα υψηλότερος πνευματικός κόσμος. Πιστεύουμε στην ύπαρξη των πνευματικών όντων που έχουν διάνοια πολύ πιο υψηλή από ότι έχουμε εμείς οι άνθρωποι. Πιστεύουμε, με όλη την καρδιά μας, ότι πάνω απ’ αυτό τον πνευματικό και τον υλικό κόσμο υπάρχει Μέγας και Παντοδύναμος Θεός.

Αυτό που εμείς αμφισβητούμε είναι το δικαίωμα της επιστήμης να ερευνά με τις μεθόδους της τον πνευματικό κόσμο. Διότι ο πνευματικός κόσμος δεν ερευνάται με τις μεθόδους που ερευνούμε τον υλικό κόσμο. Οι μέθοδοι αυτές είναι εντελώς ακατάλληλες για να ερευνούμε μ’ αυτές τον πνευματικό κόσμο.

Από πού γνωρίζουμε ότι υπάρχει ο πνευματικός κόσμος; Ποιος μας είπε ότι υπάρχει; Αν μας το ρωτήσουν οι άνθρωποι που δεν πιστεύουν στη θεία αποκάλυψη θα τους απαντήσουμε το εξής, «μας το είπε η καρδιά μας». Διότι υπάρχουν δύο τρόποι το να γνωρίσει κανείς κάτι, ο πρώτος είναι αυτός για τον οποίο μιλάει ο Γέκκελ και τον οποίο χρησιμοποιεί η επιστήμη για να γνωρίσει τον υλικό κόσμο. Υπάρχει όμως και ένας άλλος τρόπος που η επιστήμη δεν τον ξέρει και δεν θέλει να τον ξέρει. Είναι η γνώση μέσω καρδιάς. Η καρδιά μας δεν είναι μόνο το κεντρικό όργανο του κυκλοφορικού συστήματος, είναι και όργανο με το οποίο γνωρίζουμε τον άλλο κόσμο και αποκτάμε την ανώτατη γνώση. Είναι το όργανο που μας δίνει την δυνατότητα να επικοινωνούμε με τον Θεό και τον άνω κόσμο. Σ’ αυτό μόνο εμείς διαφωνούμε με την επιστήμη.

Εκτιμώντας τις μεγάλες επιτυχίες και τα κατορθώματα της επιστήμης, καθόλου δεν αμφισβητούμε την μεγάλη της σημασία και δεν περιορίζουμε την επιστημονική γνώση. Εμείς λέμε μόνο στους επιστήμονες, «δεν έχετε εσείς την δυνατότητα με τις μεθόδους σας να ερευνάτε τον πνευματικό κόσμο, εμείς όμως μπορούμε να το κάνουμε με την καρδιά μας».

Υπάρχουν πολλά ανεξήγητα φαινόμενα τα οποία όμως είναι αληθινά (όπως είναι αληθινό κάποιο φυσικό φαινόμενο) και που αφορούν τον πνευματικό κόσμο. Υπάρχουν λοιπόν φαινόμενα, τα οποία η επιστήμη ποτέ δεν θα μπορέσει να τα εξηγήσει γιατί δεν χρησιμοποιεί τις κατάλληλες μεθόδους.

Ας μας εξηγήσει η επιστήμη πως εμφανίστηκαν οι προφητείες για την έλευση του Μεσσία, οι οποίες όλες πραγματοποιήθηκαν. Μπορεί να μας πει πως ο μεγάλος προφήτης Ησαΐας, 700 χρόνια πριν την γέννηση του Χριστού προείπε τα πιο σημαντικά γεγονότα της ζωής Του, και γι’ αυτό ονομάστηκε ευαγγελιστής της Παλαιάς Διαθήκης; Να μας εξηγήσει την διορατική χάρη που έχουν οι άγιοι και να μας πει με ποιες φυσικές μεθόδους απέκτησαν οι άγιοι αυτή την χάρη και πως μπορούσαν μόλις έβλεπαν έναν άνθρωπο άγνωστο, αμέσως να καταλαβαίνουν την καρδιά του και να διαβάζουν τις σκέψεις του; Έβλεπαν τον άνθρωπο πρώτη φορά και τον καλούσαν με το όνομά του. Χωρίς να περιμένουν από τον επισκέπτη ερώτηση έδιναν απάντηση σ’ αυτά που τον προβλημάτιζαν.

Αν μπορούν ας μας το εξηγήσουν αυτό. Ας εξηγήσουν με ποιόν τρόπο προέλεγαν οι άγιοι τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα τα οποία με τον καιρό πραγματοποιούνταν ακριβώς όπως τα είχαν προφητέψει. Να μας εξηγήσουν τις επισκέψεις από τον άλλο κόσμο και τις εμφανίσεις των νεκρών στους ζωντανούς.

Δεν θα μας το εξηγήσουν ποτέ γιατί βρίσκονται μακριά απ’ αυτό που είναι η βάση της θρησκείας – από την πίστη. Αν διαβάσετε τα βιβλία εκείνων από τους επιστήμονες που επιχειρούν να ανασκευάσουν τη θρησκεία θα δείτε πόσο επιφανειακά αυτοί βλέπουν τα πράγματα. Δεν καταλαβαίνουν την ουσία της θρησκείας και όμως την κρίνουν. Η κριτική τους δεν αγγίζει την ουσία της πίστεως, την οποία αδυνατούν να καταλάβουν αλλά τους τύπους, τις εκδηλώσεις δηλαδή του θρησκευτικού συναισθήματος. Την ουσία της θρησκείας και της πίστεως δεν την καταλαβαίνουν. Γιατί όμως; Γιατί ο Κύριος Ιησούς Χριστός λέει, «Ουδείς δύναται ελθείν προς με, εάν μη ο Πατήρ ο πέμψας με ελκύση αυτόν» (Ιω. 6, 44).

Πρέπει λοιπόν να μας ελκύσει ο επουράνιος Πατέρας, πρέπει η χάρη του Αγίου Πνεύματος να φωτίσει την καρδιά και το νου μας. Να κατοικήσει στην καρδιά και το νου μας, μέσω αυτής της φώτισης, το Άγιο Πνεύμα και πρέπει αυτός που αξιώθηκε να λάβει αυτό το δώρο να αποκτήσει την αγάπη του Χριστού τηρώντας τις εντολές του. Μόνο αυτοί που απέκτησαν το Άγιο Πνεύμα, αυτοί που στην καρδιά τους κατοικεί ο Χριστός μαζί με τον Πατέρα του, γνωρίζουν την ουσία της πίστεως. Οι άλλοι, οι έξω άνθρωποι, δεν την καταλαβαίνουν καθόλου.

Ας ακούσουμε την κριτική κατά του Γέκκελ ενός Γάλλου φιλοσόφου του Μπούτρου. Λέει λοιπόν το εξής ο Μπούτρου, «Η κριτική του Γέκκελ πιο πολύ αφορά τους τύπους παρά την ουσία και τους τύπους τους βλέπει από μια ματιά τόσο υλιστική και τόσο στενή που δεν μπορούν να τους παραδεχτούν ούτε οι άνθρωποι που θρησκεύουν. Έτσι η κριτική της θρησκείας από τον Γέκκελ δεν αναφέρεται ούτε σε μία από τις αρχές που πρεσβεύει η θρησκεία».

Αυτή λοιπόν είναι η γνώμη μας σχετικά με το βιβλίο του Γέκκελ «Τα μυστικά του κόσμου», το οποίο και μέχρι σήμερα θεωρείται «ευαγγέλιο» για όλους αυτούς που ασκούν κριτική κατά της θρησκείας, που την αρνούνται και την βρίσκουν αντίθετη προς την επιστήμη. Βλέπετε πόσο φτωχά και ανούσια είναι τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν; Μην σκανδαλίζεστε όταν ακούτε αυτά που λένε κατά της θρησκείας, αφού αυτοί που τα λένε δεν καταλαβαίνουν την ουσία της. Εσείς οι απλοί άνθρωποι που δεν έχετε πολλή σχέση με την επιστήμη και δεν γνωρίζετε πολλά από την φιλοσοφία να θυμάστε πάντα την βασικότερη αρχή, την οποία πολύ καλά την γνώριζαν οι πρώτοι χριστιανοί. Αυτοί θεωρούσαν δυστυχισμένο τον άνθρωπο που γνωρίζει όλες τις επιστήμες, δεν γνωρίζει όμως τον Θεό. Και αντίθετα θεωρούσαν μακάριο αυτόν που γνωρίζει τον Θεό, έστω και να μην γνώριζε απολύτως τίποτα από τα ανθρώπινα.

Να φυλάγετε αυτή την αλήθεια σαν το μεγαλύτερο θησαυρό της καρδιάς σας, προχωράτε ευθεία και μην κοιτάζετε δεξιά και αριστερά. Ας μην μας κάνουν, αυτά που ακούμε κατά της θρησκείας, να χάνουμε τον προσανατολισμό μας. Να κρατάμε την πίστη μας που είναι αλήθεια αιώνια και αναμφισβήτητη. Αμήν.

Όπως γίνεται συχνά με τις μεγάλες προσδοκίες, ανανεώνουμε τη προσήλωσή μας στον Ορθόδοξο τρόπο ζωής κάνοντας σημαντικές αλλαγές στη ζωή μας και στο πώς περνούμε το χρόνο μας. Αυξάνουμε το χρόνο προσευχής, πηγαίνουμε πιό συχνά στις ακολουθίες, αρχίζουμε να μελετούμε τις Γραφές και τους βίους των αγίων καθημερινά.

Παρόλ’ αυτά βρίσκουμε ότι ακόμα μας ταλαιπωρούν οι ίδιες επιθυμίες και οι ίδιοι περισπασμοί που μάς κρατούν μακρυά από το Θεό. Περιμένουμε άμεση επιτυχία και απογοητευόμαστε. Έχουμε παράπονο ότι παρόλο που ακολουθήσαμε τις συμβουλές σοφών γερόντων δεν έχουμε ακόμα δεί κάποια βελτίωση στην σχέση μας με το Θεό. Όμως γιατί περιμένουμε τέτοια άμεση επιτυχία; Γιατί είναι αυτό τόσο δύσκολο να το επιτύχουμε;

Ο Άγιος Θεοφάνης, μιλώντας σ’ενα πνευματικό του παιδί λέει: «Δεν μπορώ με κανένα τρόπο να υποθέσω ότι η επιτυχία σου θα ήταν δεδομένη μόλις άρχισες. Ότι οι σκέψεις σου θα είναι αγνές και τα συναισθήματα και οι επιθυμίες σου εξαγνισμένες. Ποτέ δεν μπορεί να συμβεί αυτό σε κανένα. Οι λογισμοί θα ηρεμίσουν και οι εμπαθείς κινήσεις και επιθυμίες θα γίνουν λιγότερο συχνές. Όμως κάποτε θα εκρυγνυνται και μάλιστα με μεγάλη δύναμη».
Οπως αναφέρει ο Άγιος, οι λογισμοί μας δεν είναι αγνοί και οι επιθυμίες μας δεν είναι εξαγιασμένες. Εχουμε ακόμα και παράλογες απαιτήσεις. Ωστόσο, μόλις τώρα έχουμε αρχίσει να αντιμετωπίζουμε τα πάθη μας και πρεπει να έχουμε υπομονή και επιμονή.

Ένα όμως πρέπει να γνωρίζουμε: Είναι πολύ σημαντικό να είμαστε ταπεινοί και να θυμούμαστε ότι είναι ο Θεός που θα ενεργήσει σε μας και όχι εμείς με τις προσπάθειές μας.  Πολύ συχνά νομίζουμε ότι είναι εμείς που καταφέρνουμε κάτι και δεν ταπεινώνουμε τους εαυτούς μας με τη σκέψη ότι όλα γίνονται με τη θεία Χάρη Του. Ο σκοπός μας είναι να ακολουθούμε τη θεία χάρη και όχι να την αναγκάζουμε και να την καθοδηγούμε εκεί που θέλουμε εμείς. Πρέπει να απεγδυθούμε από κάθε προσποιητή αγιότητα καθώς και από το δικό μας θέλημα.

Ο Άγιος Θεοφάνης συμβουλεύει: «Μην προσπαθείτε να καλυφθείτε, με το να κρύβετε τη γύμνια σας με φύλλο συκής μακρυά από το Θεό που σάς επισκέπτεται μέσω της συνείδησής σας και σας ξεγυμνώνει. Ρίξτε το φταίξιμο στον εαυτό σας απόλυτα και ζητείστε συγχώρεση χωρίς να ρίχνετε το φταίξιμο σε κανένα άλλο».

Η ουσία της αληθινής πνευματικότητας είναι η ταπείνωση. Αυτό σημαίνει ότι συνέχεια πρέπει να αντιλαμβανόμαστε τη δύναμη του θελήματός μας καθώς και την αδυναμία μας να κάνουμε αυτό που θέλει ο Θεός για μας. Ο Ιησούς μάς καλεί να γίνουμε τέλειοι. Ωστόσο συχνά νομίζουμε ότι ήδη είμαστε τέλειοι παρόλο που είμαστε πολύ μακρυά απ’ αυτό που μας δίδαξε να γίνουμε. Επίσης συχνά κάνουμε το λάθος να νομίζουμε ότι μπορούμε να κάνουμε κάτι μέσω  της δικής μας δύναμης π.χ με την προσευχή μας, με τη νηστεία μας κλπ.
Η άσκηση όμως αυτή είναι μόνο ένα βοήθημα στο να ανοίξουμε την καρδιά μας στην πραγματικότητα της κατάστασής μας ώστε να προσπέσουμε στα πόδια του Θεού, να ζητήσουμε συγχώρεση και την βοήθεια του ώστε η θεία χάρη να διαπεράσει το είναι μας. Μόνο με αυτό τον τρόπο οι λογισμοί μας θα καθαρίσουν από κάθε μολυσμό και οι επιθυμίες μας θα εξαγιαστούν.

Η πνευματική μας ζωή αποτελείται από καθημερινή προσπάθεια. Ο Άγιος Ησύχιος λέει: « Κάθε στιγμή πρέπει να ζυγίζουμε την καθημερινότητά μας και όσο μπορούμε να μειώνουμε το βάρος της με τη μετάνοια αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε τα πάθη μας με τη βοήθεια του Ιησού Χριστού. Πρέπει επίσης να εξετάζουμε κατά πόσον όλες οι ενέργειές μας γίνονται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, για το Θεό και μόνο για το Θεό. Με αυτόν τον τρόπο τα πάθη μας δεν θα μάς περιγελούν όπως κάνουν στους ανόητους ανθρώπους»

Ας συνεχίσουμε, λοιπόν, τον πνευματικό μας αγώνα όπως επιτάσσει ο Ορθόδοξος τρόπος ζωής. Αλλά ας το κάνουμε με απόλυτη ταπείνωση και με πνεύμα μετανοίας.

Πηγή: orthodoxwayoflife.blogspot.com
Μετάφραση: Filothei- vatopaidi

Σταύρος Καπουχτσής -Ψυχολόγος- Συστημικός Θεραπευτής

Η σχέση που έχει ο γονέας με το παιδί  δημιουργεί την αίσθηση ενός άχρονου, ακατάλυτου δεσμού. Η προσπάθεια του γονιού επικοινωνιακά είναι η απάντηση στο ερώτημα του παιδιού: «Άραγε ο κόσμος με θέλει; Θέλει να υπάρχω;»

Και φυσικά ο γονιός προσπαθεί συνεχώς με όλα τα μέσα να επικοινωνήσει στο παιδί την καταφατική απάντηση: «Ναι, ο κόσμος σε θέλει-θέλει να υπάρχεις!»

Πόσοι τρόποι επικοινωνίας; Σε πόσα διαφορετικά πλαίσια; Με πόσους τρόπους; Φυσική παρουσία, ενέργειες, συναισθήματα, σκέψεις, λέξεις… Συναισθηματική παρουσία, η βεβαιότητα που δημιουργείται στο κάθε παιδί ο γονιός του είναι διαθέσιμος και ότι μπορεί να προστρέξει και να προβλέψει σε αυτόν σε κάθε αντιξοότητα ή ανάγκη.

«Ότι κι αν γίνει ότι κι αν συμβεί οι γονείς μου θα είναι πάντα δίπλα μου». Ταυτόχρονα μην ξεχνάμε τον σημαντικό επικοινωνιακό ρόλο που επιτελεί ο γονιός για το κοινωνικό πλαίσιο: είναι ο βασικός πρώτος συνομιλητής για θέματα που αφορούν στην μετάδοση της κουλτούρας, του πολιτισμικού υπόβαθρου, της γλώσσας, αλλά και ο βασικός «μεταφραστής» των ονείρων και εφιαλτών του παιδιού, των ζωγραφιών και των σκέψεων.

Ουσιαστικά η πρώτη επικοινωνιακή ιδιότητα του γονιού είναι ότι ενσαρκώνει τη ρητή κατάφαση του κόσμου στην ύπαρξη του παιδιού. Μια σχέση  άχρονη και ακατάλυτη (ο όρος πατέρας που συνοδεύει το θεό δεν είναι τυχαίος).

Ο γονιός αγαπά το παιδί, επειδή είναι παιδί του. Το αγαπάει γι’αυτό το απόλυτο γνώρισμα. Το οποίο συμπυκνώνει ολοκληρωτικά το τι αισθάνεται  πως είναι το παιδί του άσχετα με ότι άλλο μπορεί να είναι και να μην είναι (ιδιότητες, επίθετα και χαρακτηριστικά). Στην πορεία της σχέσης πολλοί παράγοντες διαταράσσουν αυτή την ιδιότητα του γονιού και μπορεί να επικοινωνείτε το μήνυμα ότι οι γονείς αγαπούν το παιδί υπό όρους. Τα παιδιά αλλά και οι γονείς υποφέρουν από αυτή την κατάσταση κυρίως όμως όχι γιατί οι όροι είναι επαχθείς και δύσκολοι να επιτελεστούν αλλά επειδή και οι δύο πλευρές (γονείς-παιδιά) γνωρίζουν ότι οι όροι είναι ασύμβατοι με την σχέση τους. Ίσως αυτό να εξηγεί και πολλές από τις έντονες συγκρούσεις-καυγάδες που βασανίζουν γονείς και παιδιά με ατέρμονο τρόπο, ίσως αυτή να είναι και μια εξήγηση για την ένταση των συγκρούσεων αυτών, των οποίων η τελική επίλυση επαναφέρει τα πράγματα στην άνευ όρων αγάπη.  Τα παραπάνω τονίζουν τη σημασία του επικοινωνιακού μηνύματος σε αγαπώ με ή χωρίς όρους.

Ο γονιός μέσα σε αυτό το πλαίσιο μπορεί να λέει όχι να αρνείται και να απαγορεύει χωρίς να ταλαντεύεται, επίσης λέει μη! Και όχι! Χωρίς να φοβάται. Ταυτόχρονα αυτό το μήνυμα είναι αρκετά αμφίσημο και αντιφατικό, δηλαδή πολλές φορές υπάρχει επιθυμία η σκέψη να πει μη και όχι και να κάνει το σκοπό και καταλήγει τελικά να λέει ναι και να επιτρέπει. Εδώ ενυπάρχουν τα χαλαρά όρια και το θέμα της ασυνέπειας-συνέπειας του γονιού καθώς και η προσωπική και ατομική οριοθέτηση που ο κάθε γονιός έχει εσωτερικά για τον εαυτό του και προηγείται της οριοθέτησης του παιδιού.

Κάθε γονιός πρέπει να λέει μην κάνεις την τάδε η την δείνα βλακεία, όμως τα παιδιά για να μεγαλώσουν και να ωριμάσουν οφείλουν στον εαυτό τους να κάνουν και βλακείες να κάνουν δοκιμές και πειραματισμούς με τις απαγορεύσεις ώστε να ενηλικιωθούν.

Πηγή: iatrikanea.gr –epilysi.com

«Ο όσιος Θεοφάνης είχε πατέρα τον ηγεμόνα Ισαάκ και μητέρα τη Θεοδότη. Πέθανε ο πατέρας του, οπότε τον ανάθρεψε μόνη η μητέρα του. Σε ηλικία δώδεκα ετών, τον αρραβώνιασαν με μια κοπέλα, κι έζησε μαζί της οκτώ χρόνια, έχοντας και οι δύο πλούτο πολύ. Ο όσιος έχοντας ως σύμβουλο έναν υπηρέτη του, είχε μεγάλο πόθο να ακολουθήσει τον μοναχικό βίο. Όταν πέθανε και η μητέρα του, που του άφησε άπειρο πλούτο, ο πεθερός του τον εκβίαζε να εκπληρώσει ό,τι είχε κανονιστεί για τον γάμο. Πράγματι, ήλθε η ημέρα του γάμου, ετοιμάστηκε ο νυφικός κοιτώνας, ψάλθηκε ο γάμος και εκτελέστηκαν όλα τα σχετικά. Όταν όμως ήλθε η ώρα να μείνει μόνο το ζευγάρι, ο Θεοφάνης φανέρωσε τους κρυφούς λογισμούς του περί της αφιερώσεώς του στον Θεό στη νέα, η οποία και συγκατατέθηκε, με τη διαβεβαίωση ότι αυτό που εκείνος προτίθεται να κάνει, το ίδιο θα κάνει και εκείνη με προθυμία. Ο Θεοφάνης όταν άκουσε τον λόγο της γυναίκας του, ευχαρίστησε τον Θεό. Κι από τότε λοιπόν και οι δύο έκαναν τις ημερήσιες και νυκτερινές προσευχές τους.

Έμαθε τα παραπάνω ο Λέων, ο δυσσεβής βασιλιάς, όπως και ο πεθερός του, και προσπάθησε να εμποδίσει τους νέους από το σκοπό τους. Γι’ αυτό και έστειλε τον όσιο ο βασιλιάς για να βοηθήσει στην ανέγερση του Κάστρου της Κυζίκου, το οποίο κτιζόταν τότε. Απήλθε πράγματι ο τίμιος νέος, και με έξοδα δικά του έφερε σε πέρας την υπηρεσία του κυρίαρχου. Στο εικοστό πρώτο έτος της ηλικίας του Θεοφάνη, ο θηριώνυμος βασιλιάς και ο πεθερός του έφυγαν από τη ζωή, οπότε ελευθερώθηκε όχι μόνο ο νέος, αλλά και όλη η οικουμένη, καθώς διαδέχτηκε την εξουσία η Ειρήνη.

Επειδή όλα έγιναν όπως τα είχε στο νου του, μοίρασε την περιουσία του στους φτωχούς και τους ενδεείς και απελευθέρωσε τους υπηρέτες του. Στη δε τίμια σύζυγό του έδωσε πολλά χρήματα και την οδήγησε στη Μονή του Πρίγκιπα να γίνει μοναχή, η οποία ονομάστηκε Ειρήνη αντί Μεγαλώ. Ο ίδιος δε πρόσφερε στον Κύριο τον εαυτό του και ιερουργούσε στη Μονή που βρισκόταν στο όρος των Σιγγρανικίων και που λεγόταν Πολυχρόνια. Όταν έγινε μοναχός, δεν καταδέχτηκε καθόλου να έχει κάποια εξουσία, αλλά καθόταν ησυχάζοντας στο κελλί του, έβγαζε τα της τροφής του με τα χέρια του καλλιγραφώντας, κι έμεινε εκεί στο κελλί για έξι χρόνια. Μετά από αυτά, αναχώρησε από εκεί και πήγε στο Νησί που λεγόταν Καλώνυμος, στο οποίο και έφτιαξε μοναστήρι, αλλά και πάλι επέστρεψε στο όρος της Σιγγριανής. Σε ηλικία πενήντα ετών ασθένησε από λιθίαση της κύστης με συμπτώματα νεφρικής ανεπάρκειας. Από αυτό το δύσκολο νόσημα έμεινε για πάντα κλινήρης και ακίνητος.

Ύστερα από αυτά έγινε βασιλιάς ο Λέων ο Αρμένιος. Αυτά όμως που του συνέβησαν τα γνωρίζουν όλοι. Τότε δηλαδή ο ανόητος και ανόσιος έστειλε ανθρώπους του προς τον άνθρωπο του Θεού, λέγοντας του: έλα, προσευχήσου για εμάς, διότι εκστρατεύω κατά των βαρβάρων. Ο όσιος λοιπόν επειδή δεν μπορούσε να κινηθεί, μετατέθηκε με άμαξα σε πλοίο και οδηγήθηκε προς τη Βασιλεύουσα. Και ναι μεν τη δυσειδή όψη του τύραννου δεν είδε, του έστειλε όμως εκείνος μήνυμα, λέγοντάς του: Αν δεχτείς την παράκλησή μου, θα δώσω και σε εσένα και στο Μοναστήρι σου πολλά αγαθά. Αν όχι, θα σε τιμωρήσω κρεμώντας σε σε ξύλο, έτσι ώστε να φοβηθούν και οι άλλοι. Ο δε ομολογητής είπε: Μην αδειάσεις τους θησαυρούς των δωρεών σου, και το ξύλο της αγχόνης ή και τη φωτιά, ετοίμασέ τα σήμερα. Διότι εγώ αυτό επιθυμώ για την αγάπη του Χριστού μου.

Τα άκουσε αυτά ο αναιδής και τον παρέδωσε στον τότε πατριάρχη, τον Ιωάννη τον Μάντη, ο οποίος καυχιόταν για τη δύναμη των λόγων του και ήταν γεμάτος από το μίσος των εικονομάχων απέναντι στους ορθοδόξους. Πίστευε δηλαδή ο Λέων ότι με τις σοφιστείες του πατριάρχη θα αλλάξει το φρόνημα του οσίου. Πράγματι ο όσιος αφού οδηγήθηκε στη Μονή των Σεργίου και Βάκχου, που βρισκόταν δίπλα από το παλάτι, ήλθε σε αντιπαράθεση λόγων προς τον Μάντη, τον νίκησε, τον κατέπληξε με την υπάρχουσα σοφία του, του έδειξε το αμετάθετο της γνώμης του και τον έστειλε ντροπιασμένο στον μανιώδη τύραννο, με την εντύπωση για τον δειλό του αγροίκου μάλλον παρά του ρήτορα. Ο Μάντης τότε ανήλθε προς τον βασιλιά και του είπε: Βασιλιά, είναι πιο εύκολο να μαλάξεις το σίδερο με το κερί παρά να μεταπείσεις τον άνδρα αυτόν προς το θέλημά σου.

Μόλις άκουσε αυτά ο τύραννος, τον στέλνει στα ανάκτορα του Ελευθερίου και τον φυλακίζει σε ένα σκοτεινότατο οίκημα, βάζοντας και φρουρούς, ώστε κανείς να μην μπορεί να τον διακονήσει. Έμεινε έτσι δύο χρόνια, πιεζόμενος από θλίψεις και στενοχώριες, αλλά ακόμη κι έτσι ντρόπιασε τον τύραννο. Επειδή όμως αναγκαζόταν καθημερινά να υποκύψει στο θέλημα του βασιλιά και δεν υποχωρούσε, εξορίζεται στη νήσο της Σαμοθράκης. Αυτή όμως η εξορία του έφερε γρήγορα τον θάνατό του. Διότι μετά από είκοσι τρεις ημέρες στη Νήσο κοιμήθηκε εκεί κι επήγε όσια και ειρηνικά στον Κύριο. Τι πρέπει πια να πούμε για το πόσες πολλές ευλογίες γέμισε τον τόπο και για το πόσες θεραπείες αξιώθηκε να δεχτεί ο χώρος εκείνος;»

Ο άγιος Θεοφάνης είναι ο υμνογράφος του συνονόματού του οσίου Θεοφάνη. «Θεοφάνης μέλπει σε τον Θεοφάνην» είναι μάλιστα η ακροστιχίδα του κανόνα του προς τον όσιο. Και θεωρεί υποχρέωσή του, μένοντας έκπληκτος και με θαυμασμό μπροστά στην αγιότητα του ομωνύμου του οσίου, να ζητήσει τη χάρη εκείνου, προκειμένου και ο ίδιος να κάνει πράξη ό,τι μόνον επιτελεί στα λόγια. Ο οίκος του κοντακίου είναι κατεξοχήν ενδεικτικός αφενός της αγιότητας του οσίου Θεοφάνη, αφετέρου της ταπείνωσης του υμνογράφου αγίου Θεοφάνη, που αναγνωρίζει τη μικρότητα και την αμαρτωλότητά του μπροστά στο ύψος του εγκωμιαζομένου οσίου. «Χωρίς να προτιμήσεις τίποτε επίγειο, ακολούθησες με χαρά τον Χριστό που σε καλούσε. Κι έλαβες τον ζυγό Του στους ώμους σου πρόθυμα και έτσι βρήκες ανάπαυση στην ψυχή σου. Αυτήν την ανάπαυση στείλε την και σε εμένα τον πτωχό και ράθυμο, ο οποίος έχω λόγια αλλά καθόλου πράξη, μένοντας προσκολλημένος στα πράγματα του βίου. Θαυμάζω όμως σε εσένα πώς απομακρύνθηκες από όλα και στερήθηκες και τη γυναίκα σου και τον πλούτο σου» («Επί της γης μηδέν προτιμήσας, ηκολούθησας χαίρων των καλούντί σε Χριστώ∙ και τον ζυγόν αυτού έλαβες επί των ώμων των σων προθύμως, και ανάπαυσιν εύρες τη ψυχή σου, ην περ καμοί τω πτωχώ και ραθύμω κατάπεμψον τω λέγοντι, και μηδόλως εκτελούντι, αλλ’ έτι σχολάζοντι εν τοις του βίου πράγμασι, και θαυμάζοντι, πώς πάντα έφυγες, συμβίου και πλούτου στερούμενος»). Και μπορεί βεβαίως η ταπείνωση του αγίου υμνογράφου να τον κάνει να έχει αυτήν τη αίσθηση της μικρότητάς του, μας διδάσκει όμως ότι τους αγίους μας, αν δεν μπορούμε επακριβώς να τους μιμηθούμε, τουλάχιστον πρέπει να τους θαυμάζουμε, ώστε αυτών τη ζωή να προβάλλουμε ως μέτρο και όχι τη δική μας εμπάθεια. Κάτι παρόμοιο δηλαδή που λέει και ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, ο οποίος γράφοντας για παράδειγμα για την αρετή της ταπείνωσης σημειώνει ότι μπορεί να μην έχουμε φτάσει στο ύψος της, όμως τουλάχιστον πρέπει να την επαινούμε.

Ο υμνογράφος λοιπόν επαινεί τον όσιο Θεοφάνη για την πιστότητά του στην ακολουθία του Χριστού. Αν δηλαδή ο όσιος άγιασε, ήταν γιατί τον Χριστό προσπάθησε να ακολουθήσει, φανερώνοντας έτσι τη μεγάλη αγάπη του προς Εκείνον. Πράγματι, επανειλημμένως αναφέρεται στη σφοδρή σαν φωτιά πίστη στον Χριστό του οσίου, και τον βαθύ έρωτά του προς Εκείνον, που τον έκανε να καταφρονήσει κάθε πόθο για τα πράγματα του κόσμου. «Επακολούθησες τα ίχνη του ενανθρωπήσαντος Θεού, Πάτερ, γιατί φλογίστηκες από την πίστη Του» («Θεού του σαρκί φανέντος ίχνεσιν επηκολούθησας, τη ευσεβεία, Πάτερ, πυρωθείς») (ωδή α΄). «Θέλχθηκες από τον ποθεινότατο έρωτα του Δεσπότη σου Χριστού, γι’ αυτό και καταφρόνησες κάθε κοσμικό πόθο» («Εθέλχθης ποθεινοτάτω έρωτι τω του Δεσπότου σου, καταφρονήσας πόθου κοσμικού») (ωδή α΄). Κι είναι μία αλήθεια που επανειλημμένως μας θυμίζει η Εκκλησία μας: δεν υπάρχει περίπτωση κάποιος άνθρωπος να ξεπεράσει τη γοητεία και τις παγίδες που στήνει ο κείμενος εν τω πονηρώ κόσμος, παρά μόνον αν γοητευθεί από κάτι ισχυρότερο. Και το μόνο ισχυρότερο, που δίνει ώθηση απεμπλοκής και από τα υπάρχοντα μέσα μας πάθη, είναι η αγάπη του Χριστού. «Νίκα εν τω αγαθώ το κακόν» σαλπίζει αξιωματικά ο απόστολος Παύλος. Μόνον με το αγαθό νικιέται το κακό. Διαφορετικά, αν πιστεύει κανείς ότι μόνος του ή με τη βοήθεια κάποιων ωραίων φιλοσοφιών μπορεί να νικήσει τα πάθη του, είναι πολύ γελασμένος. «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν» είναι ο αποκαλυπτικός λόγος του Κυρίου, ο οποίος επιβεβαιώνεται εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια και πλέον στη ζωή των συνεπών πιστών.

Ο άγιος υμνογράφος δεν είναι δυνατόν να μην αναφερθεί και στον αγώνα της Εκκλησίας της εποχής του οσίου Θεοφάνη: κατά των αιρετικών εικονομάχων και στη δίωξη που υπέστη από αυτούς. Ο όσιος Θεοφάνης λοιπόν υπήρξε ομολογητής και για τη σθεναρή στάση του απέναντι στους κρατούντες τότε αιρετικούς. Υπέστη βάσανα, φυλακίσεις, εξορία. Στην εξορία μάλιστα άφησε και την τελευταία του πνοή. Ο υμνογράφος μας όμως μας θυμίζει μία αλήθεια στο θέμα των εικόνων, που όταν βρίσκεται σε παρόμοια περίπτωση αγίων, αρέσκεται στην προβολή της. Ο εορταζόμενος όσιος προσκυνούσε τις εικόνες, και μάλιστα του Δεσπότη Χριστού, γιατί ο ίδιος είχε αναστηλωμένη την εικόνα Του στην ψυχή του. Μόνον δηλαδή όποιος είναι αληθινός άνθρωπος, έχοντας τον Χριστό στην ψυχή του, αυτός μπορεί ανεμπόδιστα και με επίγνωση να προσκυνά και τις άγιες εικόνες της Εκκλησίας μας. Κι όπως σχετικά πρόσφατα είχαμε και πάλι επισημάνει: πολέμιος των εικόνων επομένως γίνεται εκείνος που έχει «στραπατσάρει» την εικόνα του Θεού μέσα του. Τυφλός με άλλα λόγια ως προς τον εαυτό του, χωρίς επίγνωση του μεγαλείου του ίδιου του ανθρώπου ως κατ’ εικόνα Θεού δημιουργημένου, τυφλά προσεγγίζει και τον Χριστό και τους αγίους Του. «Έχοντας την ψυχή σου κατ’ εικόνα του Δημιουργού σου, προσκυνούσες την άχραντη εικόνα του Δεσπότη Χριστού, ασπαζόμενος αυτήν με πόθο» («Έχων σου την ψυχήν κατ’ εικόνα του Κτίσαντος, την άχραντον του Δεσπότου προσεκύνεις Εικόνα, τω ποθω ασπαζόμενος») (ωδή ε΄).

Πηγή κειμένου: Ακολουθείν & Πηγή φώτο: Προσκυνητής-vatopaidi

α. Οι επίγειοι βασιλείς, όταν κυριεύσουν το στρατόπεδό των εχθρών, επιβάλουν σ’ αυτούς που πολέμησαν εναντίον τους βαρύτερη δουλεία και αναγκάζουν τον αιχμάλωτο να είναι ταπεινωμένος και εισπράττουν τα κατορθώματα της τόλμης με την μεταβολή των πραγμάτων του βίου. Ο δε Χριστός, ο αληθινός βασιλιάς, με τους κανονισμούς του πολέμου και τη σοφία της θείας οικονομίας, αφού νίκησε την τυραννία του διαβόλου και αυτούς που παρακίνησε να έχουν φρόνημα εχθρικό προς τον Δεσπότη, καλεί σε ελευθερία και τους στέλλει να απολαύσουν τη βασιλεία. Με γαλήνιο βλέμμα, απλωμένα χέρια που καλούν προς αυτόν και φιλάνθρωπες φωνές προσκαλεί λέγοντας: «Δεύτε προς με, πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, καγώ αναπαύσω υμάς».

Αφού έγινε πέλαγος φιλανθρωπίας, όλους τους κατακλύζει με ορμή. «Ελάτε κοντά μου, όλοι οι κουρασμένοι», όλοι όσοι συμμαχήσατε με το διάβολο εναντίον μου, απολαύστε μαζί μου τα αγαθά μου. Όσοι κουραστήκατε από τους πολέμους εναντίον μου, αναπαυθείτε στα δικά μου δώρα. Να ανταλλάξετε τη διαβολική δουλεία με τη δική μου βασιλεία. Σας κούρασε εκείνος στις αντιπαραθέσεις εναντίον μου, σας όπλισε με παρανομίες ο δυσμενής, σας έντυσε με πανοπλία ασέβειας, σας φόρεσε θώρακα αιματοβαμμένο, έδωσε στα χέρια σας τόξα αδικίας, σας έσπρωξε σε ακόλαστες πράξεις, σας στρατολόγησε στη λατρεία των ειδώλων, σας εξάντλησε με συνεχείς πολέμους και δεν είχατε άνεση όταν με πολεμούσατε. Να, είμαι κοντά σας όταν με φωνάζετε. «Ελάτε κοντά μου, όλοι οι κουρασμένοι».

Είναι αρχαίος αυτός ο νόμος της φιλανθρωπίας, που πάντοτε συνόδευσε τις γενεές των ανθρώπων. Διότι αν απ’ την αρχή δεν εφάρμοζε ο Θεός αυτήν τη φιλανθρωπία, δεν θα συνεχιζόταν η ανθρωπινή φύση που άρχισε με την παρακοή, αλλά θα σταματούσε στον πρώτον άνθρωπο. Έπλασε τον Αδάμ με τα χέρια του. Και το μεν σώμα του διαμόρφωσε από τη γη, την δε αθάνατη ψυχή δημιούργησε από το μηδέν. Του έδωσε βασιλικά χαρακτηριστικά. Του παραχώρησε τον Παράδεισο ως τόπον απολαύσεως. Υπέταξε τις αγέλες των ζώων σ’ αυτόν· τον έκανε δημιουργό ονομάτων σαν να ήταν δικά του, και δημιούργησε τις φύσεις των ζώων που δεν υπήρχαν. Ο δε Αδάμ στα δημιουργήματα έδινε ονόματα. Ο Θεός μεν δημιουργούσε με πρόσταγμα, αυτός δε τα δημιουργηθέντα διακοσμούσε με ονόματα και με τον Δημιουργό μοιραζόταν την μεγαλοδωρία της κτίσεως. Ο Παράδεισος έγινε και νυμφικός θάλαμος. Και η μεν νύμφη δημιουργείτο από την πλευρά του, ο δε Θεός ως δημιουργός του γάμου των δύο πλασμάτων, τους ένωσε κρατώντας τα χέρια τους, και τους πλασθέντας ανέδειξε πατέρες της φύσεώς τους, και ρίζα του ανθρωπίνου φυτού, απ’ την οποίαν βλάστησε όλο το γένος.

Ποιό ήταν λοιπόν το αποτέλεσμα αυτής της ευεργεσίας; Αυτός που ευεργετήθηκε δεν τίμησε τον ευεργέτη με το να μη φάει από ένα φυτό, αλλά ανέχθηκε το διάβολο να μιλά εναντίον του Θεού, και έγινε ακροατής λόγων, διά των οποίων εθεωρείτο ο δημιουργός κακός και τόλμησε με το χέρι να πιάσει τον καρπόν που άνηκε μόνο στον Θεό. Η μεν λοιπόν τόλμη απαιτούσε την εσχάτη τιμωρία. Ο δε Αδάμ ελεγχόμενος από τη συνείδηση διά της φυγής επικύρωσε την καταδίκη και επειδή δεν μπορούσε να αντικρύσει το πρόσωπο του Θεού, απέδρασε και κρυβόταν.

Τί έγινε λοιπόν; Αμέσως αφού παρουσιάσθηκε ο Δεσπότης, φάνηκε φιλανθρωπότερος περισσότερο απ’ ό,τι περίμενε και είπε προς αυτόν πατρικό και όχι καταδικαστικό λόγο. «Αδάμ εσένα ζητώ, το δείγμα της μεγαλοπρέπειας, το έμψυχο άγαλμα της δικής μου αξίας. Γνωρίζω τις πανουργίες του διαβόλου εναντίον σου· γνωρίζω το φθόνο, με τον οποίον αφού κτυπήθηκες έχασες την παρρησία σου σε μένα. Σε παρουσίασε ως άτιμο φυγάδα, εσένα που τιμήθηκες να συνομιλείς με τον Θεό και την εικόνα που τοποθέτησα στο κέντρο της κτίσεως, διά μέσου της παρακοής την έκρυψε. Σε κτύπησε με τα βέλη της απάτης, σε φόρτωσε με την παράβαση. Σε δίδαξε να πολεμάς τον ευεργέτη, σε ανάδειξε αιχμάλωτο της ασέβειας, σε έκανε δούλο της αμαρτίας. Αλλά φανερώσου μόνον, και δέξου τη θεραπεία αυτού που λύπησες. Πάρε το φάρμακο του πταίσματος με τη μετάνοια. Πού είσαι;»

β. Αυτά είπε μιλώντας προς ένα φταίχτη. Τώρα δε, σε όλους τους ανθρώπους απευθύνει τους λόγους της φιλανθρωπίας. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι». Σωστά, λέει «πάντες». Κανείς να μη κατηγορήσει για μικροπρέπεια τον Δεσπότη. «Είμαι ανεξάντλητη πηγή φιλανθρωπίας, που μπορεί να παρασύρει κάθε είδος αμαρτίας. Πόσοι με προκαλούν με καθημερινά πταίσματα! Πόσοι με την αγάπη των αμαρτημάτων περιφρονούν τους νόμους μου! Άλλος μεν επιδιώκει αρπαγές χρημάτων· άλλος σκέφτεται δόλια για τον πλησίον του· άλλος διαλύει ξένους γάμους· άλλος ασχολείται με δίκες καταπατώντας το δίκαιο· άλλος μαζεύει πλούτο με την επιορκία· άλλος φονεύει με τη διάθεσή του τον άλλον, τον κολακεύει δε με τη γλώσσα· άλλος ρίχνει το βέλος του φθόνου κατά του πλησίον· άλλος καμαρώνει ότι μπορεί να κάνει κακό και θεωρεί την αδικία ως καθεστώς».

«Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι καγώ αναπαύσω υμάς». Δείξτε μόνο με ένα νεύμα τη διάθεσή σας και θα θεραπευθείτε. Δικά σας τα αμαρτήματα, δικά μου τα ιάματα. Δικά σας τα τραύματα, δικά μου τα φάρμακα. Ζητώ μόνον μετάνοια και θεραπεύω την πληγή. Δείξτε μου την αλλαγή της συμπεριφοράς και λάβετε από εμένα που λυπήσατε την απαλλαγή. Ο νόμος του Μωϋσέως σε κάθε πλημμέλημα είναι αυστηρός σαν το κοφτερό ξίφος, και ταυτόχρονα ο φόβος καταδικάζει σε θάνατο. Αμέσως εφαρμόζει τις αποφάσεις· δεν δέχεται ανταλλαγή πταίσματος· αποστρέφεται τα δάκρυα της μετανοίας· τιμωρεί μαζί με το πταίσμα και τον φταίχτη. Εγώ μισώ μεν την αμαρτία, ελεώ δε τον μετανοούντα αμαρτωλό. Και εάν δω να προσφέρει δάκρυα, αφήνω το χρέος. Όσα βλέπω, τα παραβλέπω κοιτάζοντας τη μεταβολή. Διαγράφω το παρόν πταίσμα, διότι ελπίζω στο μελλοντικό κατόρθωμα (τη μετάνοια) και σβήνω τα πρώτα με τα δεύτερα.

«Ίδετε γαρ ότι πράος ειμι και ταπεινός τη καρδία, και ευρήσετε ανάπαυσιν. Ο γαρ ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστι». Ερευνώ τη διάθεση και ζητώ τη γνώμη και μόνο από τον πόθο της ψυχής, εννοώ την αρετή. Γνωρίζω να συγχωρώ τα ακούσια και παραθεωρώ τα εξ αγνοίας πταίσματα. Τη φιλανθρωπία μου αυτή απήλαυσε ο προφήτης Δαβίδ, που έλαβε πείρα πριν απ’ τον καιρό της χάριτος, όταν κάποτε άφησε λίγο τη σκέψη του και κτυπήθηκε από το διάβολο με το τόξο της μοιχείας. Γι’ αυτά ο μεν νόμος όριζε τιμωρία και εναντίον του προφήτη ακόνιζε το ξίφος του. Διότι ο νόμος δεν γνωρίζει να μετρά το πλημμέλημα από τη διάθεση, αλλά κρίνει μόνον το αμάρτημα που έγινε, χωρίς να σέβεται το πλήθος των προηγούμενων κατορθωμάτων, και τιμωρεί την πράξη.

Άκουσε ο τελώνης Ματθαίος «Δεύτε οι κοπιώντες» και αφού δέχθηκε τη φωνή, έτρεξε. Είμαι, έλεγε, ένας από εκείνους που με βαρύνουν τα τελωνικά φορτία. Μπαίνω κάτω από το δικό σου ζυγό, δέχομαι το δικό σου δίχτυ. Και έγινε ο τελώνης παράδειγμα για την κάθαρση των τελωνών. Και η ενέργεια της φωνής αυτής δεν σταμάτησε μέχρις εδώ. Όπως ένα μεγάλο δίχτυ που απλώνεται στο πέλαγος, πιάνει πολλά ψάρια απ’ όλες τις κατευθύνσεις, κατά τον ίδιο λοιπόν τρόπο τα πλήθη των αμαρτωλών έτρεχαν ακούοντας τη σωτηριώδη φωνή και πιάνονταν στο δίκτυ.

«Πολλοί τελώνες και αμαρτωλοί κάθονταν μαζί με τον Ιησού» που έλεγε: «Δεύτε προς με, πάν¬τες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι». Δεν στενοχωρούμαι με τα πλήθη, δεν κουράζομαι να τους δέχομαι όλους. Δεν είναι τόσο μικρό το πέλαγος της φιλανθρωπίας μου, ώστε να στενοχωρείται από τους ποταμούς των αμαρτωλών που εισρέουν. Έχω τόπον αναπαύσεως για όλη την οικουμένη. Φωνή δεσποτική είναι αδύνατον να μένει απραγματοποίητη. «Δεύτε προς με, πάντες οι κοπιώντες». Αυτής της φωνής έγινε κληρονόμος ο χορός των Αποστόλων. Και χρησιμοποιώντάς την, έκαναν εύκολη στους ανθρώπους την ανάβαση στον ουρανό. Ο λόγος αυτός ακούστηκε σε όλες τις ηπείρους. Η κλήση αυτή κατέκτησε νησιά· οι πόλεις αιχμαλωτίζονταν, ακολουθούσαν πολλές περιοχές, η Ελλάς κατακτήθηκε, οι βάρβαροι υποδέχθηκαν τη φωνή· βασιλείς προσκυνούσαν, στρατηγοί υποτάχθηκαν, σφετερίστηκαν το λόγο οι λαοί, τα είδωλα έπεφταν, οι βωμοί καταστρέφονταν, δραπέτευαν οι δαίμονες εγκαταλείποντας τη θέση τους εξ αιτίας του λόγου εκείνου. Τώρα ποιός λατρεύει τους δαίμονες; Συγχρόνως δε έφερνε την υπακοή στον Χριστό και φαινόταν φοβερός στους θρησκεύοντας.

Ω φωνή, που έφερες την κοινή νίκη των ανθρώπων! Ω φωνή, που έγινες πηγή σωτηρίας! Ω λόγε, που ένωσες την οικουμένη σε μία πίστη! Ω λόγε, που καθάρισες τον κόσμο! Ω λόγε, που έκανες να ισχύσουν για τον Λόγο όσα είναι του Λόγου! Ας γίνουμε και εμείς μέρος αυτής της φωνής, αφού απολαύσαμε των αγαθών, να τύχουμε της απολαύσεως μαζί με τους αγίους σύμφωνα με τους λόγους του Χριστού που είπε: «Δεύτε προς με, πάντες οι κοπιώντες, καγώ αναπαύσω υμάς». Σ’ αυτόν ανήκει η δόξα και η δύναμη στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

(Αγίου Βασιλείου, Επισκόπου Σελευκείας, Λόγος ΚΘ΄. Migne P.G 85, 325-332)

pemptousia.gr

π. Ανδρέα Αγαθοκλέους

Καθώς ακούμε «κρίση», μας έρχεται στο νου το δικαστήριο, η τιμωρία, η δίκη μας. Αίσθηση φόβου και τρόμου!

Έτσι δεν κατηχήθηκαν, αιώνες τώρα, τόσοι χριστιανοί; Μ’ αυτές τις αντιλήψεις δεν ταλαιπωρούνται ακόμα και σήμερα;

Κατ’ αρχήν, είναι ανάγκη να καταλάβουμε πως οι διάφορες διηγήσεις ή παραβολές του Χριστού έχουν διδακτικό – παιδαγωγικό χαρακτήρα. Η κατά γράμμα αποδοχή του Ευαγγελίου θυμίζει αιρετικούς που αγνοούν το πνεύμα.

Γι’ αυτό και η Εκκλησία, με τους αγίους Πατέρες που είναι Πνευματοφόροι, ερμηνεύει τη Γραφή και μας προσφέρει την ουσία του Λόγου του Θεού.

«Γνώσεσθε την αλήθειαν και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς». Ελευθερία από λανθασμένες ερμηνείες, από προκαταλήψεις και δεισιδαιμονίες, που ταλαιπωρούν χωρίς να σώζουν – να ολοκληρώνουν τον άνθρωπο.

Ο Θεός της αγάπης, των οικτιρμών και της παρηγοριάς, πώς είναι δυνατό να έχει τέτοιες μεταλλαγές και να γίνεται δικαστής άτεγκτος και σκληρός, χωρίς έλεος για τους αμαρτωλούς;

Το Ευαγγέλιο της κρίσεως μιλά για την αγάπη. Όχι του Θεού προς τον άνθρωπο, όπως στην παραβολή του ασώτου υιού, αλλά του ανθρώπου προς το Θεό, που εκφράζεται προς τον ταλαίπωρο συνάνθρωπο.

Μια αγάπη συγκεκριμένη και πρακτική.

Όχι γενική και αόριστη, όπως είναι η «αγάπη στην ανθρωπότητα». Αγαπάς το συγκεκριμένο άνθρωπο που συναντάς στην πορεία της ζωής σου, με το να του δώσεις αυτό που χρειάζεται: στον πεινασμένο φαί, στο διψασμένο νερό, στον ξένο φιλοξενία, στο γυμνό ρούχο, στον πονεμένο παρηγοριά, στο φυλακισμένο συμπαράσταση.

Αλλά η αγάπη πηγάζει από το Θεό της αγάπης. Γι’ αυτό και η συμπόρευση με το συνάνθρωπο, για να μην κρύβει ιδιοτέλεια – είτε ως ανάγκη μας να «νιώσουμε ωραία», είτε ως οίκτος που ελλοχεύει ανισότητα – χρειάζεται σχέση αγάπης με τον ενσαρκωμένο Θεό. Κι αυτό αυθόρμητα, αληθινά, χωρίς λογική διαδικασία. «Κύριε, πότε σε είδομεν πεινώντα ή διψώντα ή ξένον ή γυμνόν ή ασθενή …»

Τελικά, κρινόμαστε με βάση την αγάπη μας. Πόσο υπερβήκαμε τον εαυτό μας για χάρη των «ελαχίστων αδελφών του Κυρίου». Πόσο οι νηστείες, οι προσευχές και οι όποιες πνευματικές εργασίες μας ελευθέρωσαν από τον τυραννικό εαυτό μας. Πόσο ο Χριστός είναι ο αγαπημένος της καρδιάς μας, ώστε οι αδελφοί του να γίνουν αδελφοί μας. Το Ευαγγέλιο της κρίσεως γίνεται καθρέπτης του έσω εαυτού μας.

Σε μια ατμόσφαιρα που τονίζεται η ανάγκη του ανθρώπου να δείξει άλλον εαυτόν από αυτόν που είναι, με το να φορέσει μάσκα, η Εκκλησία μάς καλεί να δείξουμε στον εαυτό μας την πραγματικότητα του εαυτού μας. Μας δείχνει, ως καθρέφτης, την αλήθεια που ζούμε: αγαπάμε εμπράκτως ή υποκρινόμαστε τους χριστιανούς; Ζούμε τη ζωή του Χριστού, που συνεχώς υπηρετούσε και ευεργετούσε θυσιαζόμενος ή ζούμε τη φιλαυτία και τον εγωκεντρισμό μας; Γιατί, αλήθεια, το πρώτο είναι ο παράδεισος, το δεύτερο η κόλασή μας.

Πηγή:isagiastriados.com-vatopaidi

Εορτάζει στις 9 Μαρτίου εκάστου έτους.

Πληροῦμεν ὑστέρημα σοῦ, Σῶτερ, πάθους,

Τεσσαράκοντα, συντριβέντες τὰ σκέλη.

Ἀμφ’ ἐνάτῃ ἐάγη σκέλη ἀνδρῶν τεσσαράκοντα.

Βιογραφία

Και οι σαράντα αυτοί Άγιοι ήταν στρατιώτες στο πιο επίλεκτο τάγμα του στρατού του Λικινίου.

Όταν αυτός εξαπέλυσε διωγμό κατά των χριστιανών, οι Άγιοι σαράντα συλλαμβάνονται αμέσως από τον έπαρχο Αγρικόλα (στη Σεβάστεια). Στην αρχή τους επαινεί και τους υπόσχεται αμοιβές και αξιώματα, για να αρνηθούν την πίστη τους.

Τότε ένας από τους σαράντα, ο Κάνδιδος, απαντά: «Ευχαριστούμε για τους επαίνους της ανδρείας μας. Άλλ’ ο Χριστός, στον όποιο πιστεύουμε, μας διδάσκει ότι στον καθένα άρχοντα πρέπει να του προσφέρουμε ό,τι του ανήκει. Και γι’ αυτό στο βασιλέα προσφέρουμε τη στρατιωτική υπακοή.

Αν, όμως, ενώ ακολουθούμε το Ευαγγέλιο, δεν ζημιώνουμε το κράτος, αλλά μάλλον το ωφελούμε με την υπηρεσία μας, γιατί μας ανακρίνεις για την πίστη πού μορφώνει τέτοιους χαρακτήρες και οδηγεί σε τέτοια έργα;» Ο Αγρικόλας κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να τους επιβληθεί με ήρεμο τρόπο και διέταξε να τους βασανίσουν. Οπότε, μια παγωμένη χειμωνιάτικη νύχτα, τους ρίχνουν στα κρύα νερά μιας λίμνης. Το μαρτύριο ήταν φρικτό.

Τα σώματα άρχισαν να μελανιάζουν. Αλλα αυτοί ενθάρρυναν ο ένας τον άλλο, λέγοντας: «Δριμύς ο χειμών, αλλά γλυκύς ο παράδεισος. Λίγο ας υπομείνουμε και σε μια νύχτα θα κερδίσουμε ολόκληρη την αιωνιότητα».

Ενώ προχωρούσε το μαρτύριο, ένας μόνο λιποψύχησε και βγήκε από τη λίμνη. Τον αντικατέστησε όμως ο φρουρός (Αγλάϊος), που είδε τα στεφάνια πάνω από τα κεφάλια τους. Ομολόγησε το Χριστό, μπήκε στη λίμνη και μαζί με τους 39 παίρνει και αυτός το στεφάνι του μαρτυρίου, αφού μισοπεθαμένους τους έβγαλαν το πρωί από τη λίμνη και τους συνέτριψαν τα σκέλη. Τα μαρτυρικά λείψανα ευρέθησαν από τους Χριστιανούς σε κάποιο γκρεμό, όπου είχαν συναχθεί κατά θεία οικονομία και ενταφιάσθηκαν με ευλάβεια.

Στον Ευεργετινό αναφέρεται ότι ενώ οι Άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως έχοντας παραμείνει όλη τη νύχτα μέσα στην παγωμένη λίμνη και καθώς τους έσερναν στον αιγιαλό για να τους συντρίψουν τα σκέλη, η μητέρα ενός Μάρτυρος παρέμενε εκεί πάσχουσα με αυτούς, βλέποντας το παιδί της που ήταν νεότερο στην ηλικία από όλους, μήπως και λόγω του νεαρού της ηλικίας και της αγάπης προς την ζωή, δειλιάσει και βρεθεί ανάξιο της τιμής και της τάξεως των στρατιωτών του Χριστού. Στεκόταν λοιπόν, εκεί και άπλωνε τα χέρια της προς το παιδί της λέγοντας: «Παιδί μου γλυκύτατο, υπόμεινε για λίγο και θα καταστείς τέκνο του Ουράνιου Πατέρα. Μην φοβηθείς τις βασάνους. Ιδού, παρίσταται ως βοηθός σου ο Χριστός. Τίποτε δεν θα είναι από εδώ και πέρα πικρό, τίποτα το επίπονο δεν θα απαντήσεις. Όλα εκείνα παρήλθαν, διότι όλα αυτά τα νίκησες με τη γενναιότητά σου. Χαρά μετά από αυτά, άνεση, ευφροσύνη. Όλα αυτά θα τα γεύεσαι, διότι θα είσαι κοντά στον Χριστό και θα πρεσβεύεις εις Αυτόν και για μένα που σε γέννησα».

Τα λείψανα των Αγίων βρήκε με θεία οπτασία, το έτος 438 μ.Χ., η αυτοκράτειρα Πουλχερία κρυμμένα στο ναό του Αγίου Θύρσου, πίσω από τον άμβωνα, στον τάφο της διακόνισσας Ευσέβειας σε δύο αργυρές θήκες, οι οποίες κατά την διαθήκη της Ευσέβειας, είχαν εναποτεθεί στον τάφο της στο μέρος της κεφαλής της. Στην συνέχεια η Πουλχερία οικοδόμησε ναό έξω από τα τείχη των Τρωαδησίων.

Σπουδαία από ιστορικής απόψεως θεωρείται από νεότερους ερευνητές η Διαθήκη των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων, η οποία αποσκοπεί στο να παρεμποδίσει τον διασκορπισμό των ιερών λειψάνων τους μεταξύ των Χριστιανών, πράγμα συνηθισμένο στην Ανατολή κατά τους χρόνους εκείνους.

Κατά τους Παρισινούς Κώδικες 1575 και 1476 τα ονόματα τους ήταν: Κυρίων, Κάνδιδος (ή Κλαύδιος), Δόμνας, Ευτύχιος (ή Ευτυχής), Σεβηριανός, Κύριλλος, Θεόδουλος, Βιβιανός, Αγγίας, Ησύχιος, Ευνοϊκός, Μελίτων, Ηλιάδης (ή Ηλίας), Αλέξανδρος, Σακεδών (ή Σακερδών), Ουάλης, Πρίσκος, Χουδίων, Ηράκλειος, Εκδίκιος, (ή Ευδίκιος), Ιωάννης, Φιλοκτήμων, Φλάβιος, Ξάνθιος, (ή Ξανθιάς), Ουαλέριος, Νικόλαος, Αθανάσιος, Θεόφιλος, Λυσίμαχος, Γάϊος, Κλαύδιος, Σμάραγδος, Σισίνιος, Λεόντιος, Αέτιος, Ακάκιος, Δομετιανός (ή Δομέτιος), δυο Γοργόνιοι, Ιουλιανός, (ή Ελιανός ή Ηλιανός), και Αγλάϊος ο καπικλάριος. (Ορισμένοι Κώδικες αναφέρουν και επιπλέον των σαράντα ονόματα, όπως αυτά των Αγίων Αειθάλα, άλλου Γοργονίου κ.λ.π.).

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος α’.

Τάς ἀλγηδόνας τῶν Ἁγίων, ἃς ὑπέρ σοῦ ἔπαθον, δυσωπήθητι, Κύριε· καί πάσας ἡμῶν τάς ὀδύνας ἴασαι, φιλάνθρωπε δεόμεθα.

Ἕτερον Ἀπολυτίκιον (Κατέβασμα)

Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Θείω Πνεύματι, συγκροτηθέντες, δῆμος ὤφθητε, τροπαιοφόρος, Ἀθλοφόροι Χριστοῦ Τεσσαράκοντα, διὰ πυρὸς γὰρ καὶ ὕδατος ἔνδοξοι, δοκιμασθέντες λαμπρῶς ἐδοξάσθητε. Ἀλλ’ αἰτήσασθε, Τριάδα τὴν ὑπερούσιον, δωρήσασθαι ἠμὶν τὸ μέγα ἔλεος.

Κοντάκιον

Ἦχος πλ. β’. Τήν ὑπέρ ἡμῶν.

Πάσαν στρατιὰν, τοῦ κόσμου καταλιπόντες, τῷ ἐν οὐρανοῖς Δεσπότῃ προσεκολλήθητε, Ἀθλοφόροι Κυρίου Τεσσαράκοντα, διά πυρός γάρ καί ὕδατος, διελθόντες μακάριοι, ἐπαξίως ἐκομίσασθε, δόξαν ἐκ τῶν οὐρανῶν, καί στεφάνων πληθύν.

Πηγή:saint.gr

«Παράγει το σχήμα του κόσμου τούτου» (Α’ Κορ. 7,31). Αυτή είναι η πεποίθηση της Εκκλησίας. Προσδοκούμε την Ανάσταση των νεκρών και τη ζωή του μέλλοντος αιώνος. Προσδοκούμε τον «πάλιν ερχόμενον μετά δόξης κρίναι ζώντας και νεκρούς», ο Οποίος θα μας εντάξει όλους στη Βασιλεία Του, «ης ουκ έσται τέλος». Και είναι «ητοιμασμένη η Βασιλεία Του από καταβολής κόσμου» (Ματθ.25, 34) για τον καθέναν μας. Αυτός είναι ο σκοπός της ύπαρξης του ανθρώπου. Να μετάσχει στην Βασιλεία του Θεού. Αυτήν που φανέρωσε στον κόσμο ο Χριστός. Και που μας έδωσε τη δυνατότητα να κατανοήσουμε τον τρόπο με τον οποίο θα γίνουμε μέλη της, τόσο δια της διδασκαλίας Του, όσο και δια του Πάθους και της Αναστάσεώς Του.

Η Βσιλεία του Θεού είναι η αιώνιος ζωή. Είναι η δυνατότητα να γνωρίσουμε οι άνθρωποι δια του Υιού τον Πατέρα. Να γίνουμε παιδιά του Θεού, λαμβάνοντας το χάρισμα της υιοθεσίας. Να κοινωνούμε την παρουσία του Χριστού και να ζούμε την χαρά της συνάντησης με τον πλησίον μας στα πρόσωπα των Αγίων και των σεσωσμένων. Και να έχουμε αφήσει πίσω μας κάθε φθορά, κάθε αμαρτία, ακόμη και τον έσχατο εχθρό του ανθρώπου, τον θάνατο. Η Βασιλεία του Θεού όμως  δεν θα περιλάβει όλους τους ανθρώπους. Γιατί η ζωή κοντά στο Θεό έρχεται ως αποτέλεσμα της ελεύθερης επιλογής του ανθρώπου. Ο καθένας μας καλείται να ζήσει την Βασιλεία  από τον παρόντα κόσμο και χρόνο. Να την καταστήσει οικεία του. Να ανοίξει την ύπαρξή του σ’ Αυτήν και να νικήσει τα εμπόδια που κλείνουν το δρόμο, που δεν είναι άλλα από την απουσία της αγάπης, την αμαρτία και την αδικία.

Ο Χριστός έθεσε τα κριτήρια συμμετοχής του ανθρώπου στη Βασιλεία του Θεού. Όπως διακριβώνουμε από το Ευαγγέλιο της μελλούσης κρίσεως αυτά είναι τρία. Η αγάπη προς τους αδελφούς, η οποία αποτυπώνει την αγάπη προς τον ίδιο το Χριστό, η καλοσύνη  και  η κατά Θεόν δικαιοσύνη. Η αγάπη προς τους αδελφούς εκφράζεται δια των έργων. Είναι  τροφή προς τους πεινώντας, το ξεδίψασμα προς τους διψώντας, η ένδυση προς εκείνους που είναι γυμνοί, είναι η επίσκεψη στους ασθενείς και στους φυλακισμένους, δηλαδή το μοίρασμα της ζωής και της ύπαρξης με όλους τους περιθωριοποιημένους του κόσμου, με όλους όσους δυσκολεύονται, με τους πονεμένους και στερημένους συνανθρώπους. Τα λόγια του Χριστού ηχούσαν παράξενα στην εποχή του, καθώς απευθύνονταν σε έναν κόσμο, ο οποίος χαρακτηρίζονταν από την αδιαφορία για τον συνάνθρωπο, από την κτηνωδία έναντι των μη συμμορφούμενων με τα δόγματα των ισχυρών και με τη αυτάρκεια όσων θεωρούσαν ότι εξέφραζαν τον νόμο του αληθινού Θεού. Το κήρυγμα του Χριστού ανατρέπει τα δεδομένα της εποχής του. Δεν κληρονομεί την αιώνια ζωή όποιος δεν βλέπει στο συνάνθρωπό του τον ίδιο το Χριστό. Δεν κληρονομεί την αιώνια ζωή όποιος δεν δείχνει σεβασμό και δεν υπολογίζει την μοναδικότητα του ανθρώπινου προσώπου, ανεξάρτητα από κοινωνικό επίπεδο, μόρφωση, αδυναμία, ήθος ζωής. Δεν κληρονομεί την αιώνια ζωή όποιος στηρίζεται στην αυτάρκεια της τήρησης του γράμματος του νόμου και δεν βλέπει ότι ο νόμος αποτελεί την βάση για να ανοιχτεί προς τον καθένα άνθρωπο, ανεξαρτήτως αν ανήκει ή όχι στον περιούσιο λαό του Θεού.

Το κριτήριο της αγάπης φέρνει μαζί και την καλοσύνη της καρδιάς. Για να αγαπήσει ο άνθρωπος χρειάζεται η ύπαρξή του να έχει προχωρήσει σε έξοδο από την οχύρωση στο εγώ. Από τα δικαιώματά του. Να έχει καλλιεργήσει ένα ήθος προσφοράς και θυσίας. Και αυτό δεν έρχεται χωρίς καλοσύνη. Η καλοσύνη βλέπει την ανάγκη του διπλανού ως πιο σημαντική από την προσωπική ανάγκη. Η καλοσύνη πηγάζει από μία καρδιά που έχει συγχωρέσει τον άλλο για την αποτυχία του να έχει την τροφή που του χρειάζεται, τα ρούχα, την συντροφικότητα, αλλά και την αποδοχή της κοινωνίας. Για να προσφέρει κάποιος χρειάζεται να έχει δοτικότητα. Και η δοτικότητα δεν αποκτιέται όταν κέντρο του κόσμου είναι ο εαυτός μας, αλλά όταν η ψυχή καλλιεργείται στο δρόμο της αρετής, στο δρόμο της ανθρωπιάς, στο δρόμο της συγχώρεσης. Η καλοσύνη βγαίνει από μια ταπεινή ψυχή. Από αυτή που έχει συναίσθηση ότι παντού βρίσκεται ο Χριστός. Η καλοσύνη  κάνει τον άνθρωπο να μη νικιέται από τον πειρασμό της αυτάρκειας, να μην οχυρώνεται πίσω κάθε κρίση και να λειτουργεί όπως μπορεί ώστε και ο άλλος να ξαναβρει νόημα στη ζωή του, παρηγοριά και γαλήνη, καλύπτοντας τις υλικές του ανάγκες, αλλά και την ανάγκη του για επικοινωνία, συνάντηση και μοίρασμα.

Η αγάπη πηγάζει από την αίσθηση της κατά Θεόν δικαιοσύνης. Η δικαιοσύνη είναι πρωτίστως η ευγνωμοσύνη στον ίδιο το  Θεό για την δωρεά της ύπαρξης, αλλά και τα όσα επιτρέπει να έχουμε, υλικά και πνευματικά. Την ίδια στιγμή η δικαιοσύνη έχει να κάνει με την επιθυμία του ανθρώπου να ανταποκριθεί στην αγάπη του Θεού με βάση τις δικές του δυνάμεις. Και δίκαιος είναι εκείνος που μοιράζεται την αγάπη του Θεού, τα χαρίσματα που λαμβάνει από Εκείνον, την πίστη του στο πρόσωπο του Χριστού και τα καταθέτει στον πλησίον του. Και αυτό το μοίρασμα επεκτείνεται και στα υλικά. Ο σύνολος άνθρωπος αισθάνεται αδικία να μην δώσει κάτι ή ό,τι μπορεί ή τα πάντα στον άλλο, για να δοξαστεί ο Θεός. Και αυτό λειτουργεί ως στάση ζωής που αγκαλιάζει την Εκκλησία. Τίποτε από αυτά που έχει η Εκκλησία δεν είναι δικό της, αλλά καλείται να το διαχειριστεί για καλό των ανθρώπων. Να ανακουφίσει τις ανάγκες τους, αλλά και να τους καθοδηγήσει πνευματικά στην οδό της αιωνιότητας. Έτσι η Εκκλησία εφαρμόζει την δικαιοσύνη του Θεού, δίδοντας ένα διαφορετικό ήθος στον κόσμο.

Το ήθος της ετοιμασμένης Βασιλείας αποτελεί για όλους μας μία συνεχή υπενθύμιση τι ζητά ο Χριστός από εμάς, για να νικήσουμε τον θάνατο. Μέσα από την έμπρακτη αγάπη, την καλοσύνη και την κατά Θεόν δικαιοσύνη καλούμαστε να αντέξουμε στην κρίση, το κλείσιμο των ανθρώπων στον εαυτό τους, αλλά και στην απουσία αναζήτησης του Χριστού. Για να μπορέσουμε να ακούσουμε την φωνή Του να λέει προς εμάς: «Δεύτε οι ευλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήσατε την ετοιμασμένην υμίν βασιλείαν».

Κέρκυρα, 10 Μαρτίου 2013

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/2013/03/blog-post_8.html

Ἡ φοβερὴ ἡμέρα Κυρίου, ἡ δεύτερη Παρουσία Του, θὰ εἶναι, ὅπως ἀκούσαμε στὸ σημερινὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα, ἡμέρα κρίσεως, ἀπὸ τὴν ὁποία κανεὶς δὲν πρόκειται νὰ ἐξαιρεθῇ. «Πυρὶ» θὰ δοκιμαστοῦν τὰ σύμπαντα· μέσα στὴ φωτιὰτῆς δόξας τοῦ Θεοῦ ἡ ὁρατὴ καὶ ἀόρατη κτίση θὰ δοκιμάσῃ τὴν ἀντοχή της. ἩἘκκλησία μᾶς προειδοποιεῖ καὶ μᾶς καλεῖ σὲ προετοιμασία, κατάλληλη νὰ μᾶς κρατήσῃ ζωντανοὺς ἐκείνη τὴν εὐλογημένη ὥρα· γιατὶ ἐκείνη ἡ ὥρα θὰ ἔρθῃξαφνικά, ἀπροειδοποίητα, ὅπως ὁ κλέφτης τὴ νύχτα, καὶ θὰ σημάνῃ τὸ τέλος τῆςἱστορίας καὶ τοῦ κόσμου, ὅπως τὸν γνωρίζουμε.

Ὁ Χριστὸς ἐπανέρχεται. Ὅσο κι ἂν κάποιοι ἀμφισβητοῦν τὸν ἐρχομό Του γιὰδεύτερη φορά, ὅσο κι ἂν ὁρισμένοι χριστιανοί, εὐχόμενοι τυπικὰ μὲ τὸ στόμα τὸ«ἐλθέτω ἡ Βασιλεία Σου», τρέμουν στὴν ἰδέα τῆς ἐπανόδου Του, ὁ Χριστός μας,ἀδελφοί μου, δὲν θὰ διαψεύσῃ τὸν ἑαυτό Του. Θὰ ἔρθῃ μὲ κάθε μεγαλοπρέπεια, μὲτὴν δόξα τῆς θεανθρωπότητός Του, γιὰ νὰ θέσῃ ὁριστικὸ τέρμα στὴν ἁμαρτία καὶ τὸν θάνατο. Θὰ ἔρθῃ ὡς κριτήριο, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ σταθῇ κρινόμενος ὁκάθε ἄνθρωπος.

Τὸν ἀποκαλοῦμε κριτή δικαιότατο, διότι ἡ κρίση Του εἶναι δίκαιη, γιατὶ«καθὼς ἀκούει κρίνει», δηλαδὴ συμπεραίνει σύμφωνα μὲ αὐτὰ ποὺ ἐκπέμπει ἡκαρδιά μας. Ἂν ἡ καρδιά μας ἐκπέμπῃ πονηρία, ὁ Χριστὸς κρίνει πὼς εἴμαστε πονηροί· ἂν ἐκπέμπῃ ἔλεος, κρίνει πὼς εἴμαστε ἐλεήμονες· ἂν ἐκπέμπῃσαρκολατρία, κρίνει πὼς δὲν ἔχουμε θέση στὸν καινούριο κόσμο τῶνἁγιασμένων σωμάτων· ἂν ἐκμπέμπῃ ταπείνωση, κρίνει πὼς ὁμοιάζουμε καὶ σὲΑὐτὸν καὶ στοὺς ἁγίους Του.

Ὁ Χριστὸς δὲν θὰ ἔρθῃ ὡς δικαστής· θὰ ἔρθῃ καὶ πάλι ὡς Σωτήρας, γιὰ νὰσώσῃ τὴν κτίση καὶ νὰ τὴν καλέσῃ στὴν ἀπόλαυση τῆς παρουσίας Του, στὴνἀναφαίρετη χαρὰ τοῦ φωτός Του, στὴν ἀληθινὴ καὶ αἰώνια εὐτυχία τῆς ἀγάπης Του. Εἶναι πάντοτε ἀγαθοποιός, πάντοτε εὐεργέτης, ὅμως τὶς εὐεργεσίες καὶ τὰἀγαθά Του δὲν τὰ ἀναγνωρίζουν καὶ δὲν τὰ ἀποδέχονται ὅλοι. Οἱ ἀμετανόητοι, δαίμονες καὶ ἄνθρωποι, ὅσοι Τὸν ἀπέῤῥιψαν καὶ κατεφρόνησαν τὰ σωτήρια διδάγματά Του, θὰ ζήσουν καὶ αὐτοὶ μέσα στὸ φῶς τῆς δόξας Του, ὅπως καὶ οἱδίκαιοι, ἀλλὰ δὲν θὰ ἀπολαμβάνουν αὐτὸ τὸ φῶς, ἐπειδὴ προτίμησαν τὸ σκοτάδι. Αὐτὴν τὴν προτίμηση καὶ προσωπικὴ ἐπιλογὴ ὁ Χριστὸς δὲν θὰ τὴν παραβιάσῃ, δὲν θὰ τὴν ἀκυρώσῃ. Ὅσοι ἐπέλεξαν νὰ ζοῦν μακρυὰ ἀπὸ τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ, θὰπορευθοῦν σὲ αὐτὸ ποὺ ἀγάπησαν, στὸ σκότος τὸ ἐξώτερον, ἐκεῖ ὅπου τὸσκουλήκι τῆς συνειδήσεως εἶναι ἀκοίμητο καὶ τὸ πῦρ τῆς ἀγάπης Του διαρκὲς καὶ ἄσβεστο. Οἱ δίκαιοι θὰ χαίρονται, γιατὶ ἔμαθαν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ζωὴ νὰχαίρονται μὲ τὸν Χριστό. Ἀλλὰ τότε αὐτὴ ἡ χαρά τους θὰ εἶναι ὁλοκληρωμένη, γιατὶ κανεὶς δὲν πρόκειται νὰ τοὺς τὴν ἀφαιρέσῃ.

Τὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα ποὺ ἀκούσαμε γίνεται συχνὰ ἀντικείμενο μονόπλευρης ἑρμηνείας. Λένε κάποιοι πὼς ἐδῶ δὲν ἀναφέρονται σαρκικὰἁμαρτήματα, πορνεῖες, μοιχεῖες, φόνοι καὶ ἄλλα βαριὰ ἁμαρτήματα, πὼς τάχα ὁΧριστὸς δὲν θὰ κρίνῃ τὸ ἂν πορνεύσαμε, ἀλλὰ τὸ ἂν βοηθήσαμε τὸν συνάνθρωπο, ἂν Τὸν διακονήσαμε στὸ πρόσωπο τοῦ συνανθρώπου μας, τοῦἀῤῥώστου, τοῦ φυλακισμένου, τοῦ πεινασμένου, ἂν Τὸν ἀγαπήσαμε «ἐν ἑτέρᾳμορφῇ». Ἂς μὴν πλανώμεθα! Ὁ ῥόλος τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἡ ὕπαρξή της στὸν κόσμο, ἡ πνευματικὴ ζωή, τὴν ὁποία καλοῦνται νὰ ζήσουν στὸ ἀκέραιο οἱχριστιανοί, δὲν ἐξαντλοῦνται μόνον σὲ ἔργα φιλανθρωπίας. Αὐτὰ ὁλοκληρώνουν τὸν ἐγκρατῆ, τὸν ταπεινό, τὸν ἀγωνιστὴ τῶν παθῶν, γιατὶ χωρὶς ἔργα ἀγάπης πρὸς τὸν συνάνθρωπο τὰ ἔργα ἀγάπης πρὸς τὸν Θεὸ χάνουν τὴν ἀξία τους.Ὅπως λόγου χάριν εἶναι ἐλλειπὴς ἡ ἄσπλαχνη παρθενία, ὅμοίως εἶναι ἐλλειπὴς καὶ ἡ εὔσπλαχνη πορνεία. Χρειάζεται πληρότητα ἡ ζωή μας. Οἱ μονόπλευρες προσεγγίσεις τῆς μέλλουσας κρίσης δὲν μᾶς δικαιώνουν, γιατὶ ἀπὸ τὸν ἔλεγχο τοῦ πλησίον μπορεῖ νὰ γλυτώσουμε, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν ἔλεγχο τοῦ ἐμπαθοῦς ἑαυτοῦμας δὲν γλυτώνουμε.

Ἡ ἡμέρα τῆς κρίσεως θὰ εἶναι ὄντως ἡμέρα, πλημμυρισμένη μέσα στὸ φῶς τοῦΧριστοῦ· ὁλόκληρο τὸ εἶναι μας θὰ ἀνοίξῃ διάπλατα τὴν ἐσωτερική του ὕπαρξη καὶ θὰ ἀποκαλυφθοῦμε μὲ κάθε λεπτομέρεια ὅπως ἀκριβῶς εἴμαστε. Τὰ ἔργα μας θὰ εἶναι μάρτυρες ζωῆς ἢ κατακρίσεως. Ἡ ἐλεήμων καρδία θὰ εἶναι βάση, πάνω στὴν ὁποία θὰ ἑδραιωθῇ τὸ θεῖον ἔλεος. Γι’ αὐτὸ καλούμαστε στὸ παρὸν νὰἐπαναπροσδιορίσουμε τὴν στάση μας ἀπέναντι στὸν Θεό, τὸν συνάνθρωπο καὶτὸν ἑαυτό μας. Ὅ,τι κάναμε καὶ ὅπως φερθήκαμε στοὺς ἄλλους αὐτὸ καὶ θὰἀπολαύσουμε. Γιατὶ ὁ Κύριος μᾶς βεβαιώνει πὼς «ἐφ’ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, Ἐμοὶ ἐποιήσατε». Καὶ ἀλίμονο, ἐὰν «οὐκἐποιήσαμεν». Διότι τότε μᾶς περιμένει ἡ ὁριστικὴ καταδίκη καὶ ἡ αἰώνια δυστυχία μακρυὰ ἀπὸ τὸν Χριστὸ καὶ τοὺς ἀγαπητούς Του ἐλαχίστους ἀδελφούς.

Γιὰ νὰ ἔχουμε «καλὴν ἀπολογίαν ἐπὶ τοῦ φοβεροῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ», ἂς κάνουμε ἕνα βῆμα νὰ Τὸν διακονήσουμε ἄῤῥωστο, ξένο, γυμνό, φυλακισμένο, πεινασμένο, στὸ πρόσωπο τοῦ συνανθρώπου μας.

π. Στυλιανός Μακρής

http://imverias.blogspot.gr/2013/03/blog-post_9.html#more

Ψυχοσάββατο. Μέρα ξεχασμένη για τους πολλούς του κόσμου. Ο θάνατος είναι άλλωστε για τη νοοτροπία της εποχής μας το τέρμα. Οι κεκοιμημένοι μάς πονούν, αλλά πρέπει να ζήσουμε. Να προχωρήσουμε. Και το μνημόσυνο είναι μόνο ατομική υπόθεση. Όταν συμπληρώνονται οι μέρες, οι σαράντα, ο χρόνος, θυμόμαστε. Πάμε στο ναό. Έρχονται και όσοι μας αγαπούν και όσοι αγαπούσαν τον κεκοιμημένο. Και φτάνει. Γιατί άραγε όλοι μαζί, να έχουμε δύο ημέρες το χρόνο στις οποίες να θυμόμαστε πάντας τους κεκοιμημένους. Έτσι δεόμεθα υπέρ μακαρίας μνήμης και αιωνίου αναπαύσεως πάντων των απ’ αιώνος κεκοιμημένων ορθοδόξων χριστιανών, βασιλέων, πατριαρχών, αρχιερέων, ιερέων, ιερομονάχων, μοναχών, γονέων, προγονέων, πάππων, προπάππων, διδασκάλων, αναδόχων ημών εν τη πίστει…

Κι όμως. Στο ψυχοχάρτι του Σαββάτου των Απόκρεω, πριν την Κυριακή της ανάμνησης ότι θα έρθει η τελευταία Κρίση, όπως και το Σάββατο πριν την Πεντηκοστή, πριν την Κυριακή του ξεκινήματος της παρουσίας της Εκκλησίας στον κόσμο, αποτυπώνεται όχι μόνο η μνήμη, αλλά και η ελπίδα. Μνήμη ότι οι αγαπημένοι μας ουκ απέθανον αλλά κοιμώνται.   Μνήμη ότι η αγάπη δεν νικήθηκε από το θάνατο. Ότι μπορεί ένα κομμάτι μας να έφυγε μαζί του, να τάφηκε στο χώμα, κι όχι μόνο από όσους γνωρίσαμε, αλλά και από όλους όσους έζησαν πολύ πριν από εμάς, απ’ αιώνος, όμως τίποτε δεν τελείωσε. Επειδή Χριστός Ανέστη ο θάνατος εσκυλεύθη. Επειδή Χριστός Ανέστη θα βρεθούμε ξανά με όλους όσους προηγήθηκαν. Κοντά στον Θεό των πνευμάτων και πάσης σαρκός. Εν τόπω φωτεινώ και χλοερώ και αναψύξεως. Και δεν θα είναι η συνάντησή μας μόνο εν πνεύματι. Δικό μας και δικό τους. Θα έρθει η ώρα που το σώμα τους και το δικό μας θα βγούνε από τις κρύπτες του θανάτου. Και θα ενωθεί η συμφυΐα, σε έναν τρόπο αιώνιο και χωρίς μετατροπή. Όπου ο έσχατος εχθρός θα καταργηθεί. Και θα είναι η ύπαρξη συνάντηση με το Φως και την γλυκύτητα της ωραιότητος του προσώπου του Χριστού και των Αγίων Του. Η Εκκλησία που δεν θα είναι μόνο μια πρόσκληση ένταξης στο σώμα του Χριστού, αλλά το ίδιο το Σώμα από το οποίο δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε.

Προγευόμαστε αυτή την χαρά να είμαστε μέλη του Σώματος κάθε φορά που τελούμε την Θεία Λειτουργία. Αυτήν στην οποία πιστεύουμε και ζούμε το διαρκές παρόν της Βασιλείας του Θεού. Της συνάντησης ζώντων και κεκοιμημένων, αγίων και αμαρτωλών, μελίσματος και μη διαίρεσης, βρώσεως και μη δαπανήσεως εν τω Χριστώ. Μόνο που τα δύο αυτά Σάββατα νιώθουμε τους κεκοιμημένους πιο κοντά μας. Γιατί δεν είμαστε μόνο εμείς που έχουμε να θυμόμαστε. Αλλά όλο το σώμα του Χριστού. Και η μνημόνευση των ονομάτων, μακρόσυρτη υπό τον ήχο του «Κύριε ελέησον», μάς υπενθυμίζει ότι η αγάπη δεν είναι μόνο για τους οικείους και συγγενείς, αλλά για όλους που εν Χριστώ γίνονται οι κατεξοχήν οικείοι μας. Οι αδελφοί μας.

Ας βρεθούμε το απόγευμα της Παρασκευής και το πρωί του Σαββάτου στο ναό της γειτονιάς μας. Μεγαλύτεροι και μικρότεροι. Πρέπει να ζήσουμε, αυτό είναι δεδομένο. Έτσι κι αλλιώς ο θάνατος για μας δεν είναι τέρμα, αλλά μια στάση και ένα πέρασμα, ένα Πάσχα.  Τη στάση την περνάμε μόνοι μας, ακόμη κι αν έχουμε την ώρα του θανάτου κοντά μας αυτούς που μας αγαπούνε. Ο θάνατος είναι η προσωπική μας έξοδος, στην οποία κανείς δεν μπορεί να βοηθήσει, να καταλάβει, να συντροφεύσει. Μία ροπή όμως είναι η στάση. Και μπαίνουμε στο πέρασμα της ανάστασης. Συντροφευμένοι από όσους έχουν προηγηθεί και πρωτίστως όσους αγάπησαν το Θεό και τον άνθρωπο. Κι αυτοί θα μας οδηγήσουν στο να αναγνωρίσουμε Εκείνον που θανάτω τον θάνατον επάτησε.

Ας Τον παρακαλέσουμε λοιπόν. Και των κεκοιμημένων μνημόνευσον Σωτήρ μου, εν δόξη όταν έλθης. Των δικών μας και όλων των ανθρώπων. Να συναντιόμαστε στην αγάπη Σου!

Σάββατο, 9 Μαρτίου 2013

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/2013/03/blog-post_7.html

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ Ι.Μ. ΒΕΡΟΙΑΣ

ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΗ ΓΟΝΕΩΝ

«Η πνευματική ζωή στην εφηβεία» είναι ένα από τα δυσκολότερα που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν και φυσικά καθώς ο χρόνος είναι αδυσώπητος δε θα μας επιτρέψει να εκθέσουμε τα όσα είναι απαραίτητα για την περιγραφή του. Όμως αν και σας ομιλεί ένας ταπεινός καλόγερος με λίγες γνώσεις και ελάχιστη εμπειρία αυτά που θα αναφέρουμε είναι προβληματισμοί οι οποίοι ίσως και να οδηγήσουν σε συμπεράσματα ωφέλημα.

Την εφηβεία οι γνώστες του ανθρωπίνου σώματος επιστήμονες μας την όρισαν ως την ηλικία της δεύτερης δεκαετίας του ανθρώπου κατά την οποία ορμονικές εκρήξεις προκαλούν την μετάβαση του παιδικού σώματος σε ολοκληρωμένο ανδρικό ή γυναικείο αντίστοιχα. Το σώμα παίρνει ύψος αναπτύσσεται η τριχοφυΐα ξεκινώντας από την περιοχή της ήβης, εξού και εφ-ηβεία, αλλά και αναπτύσσονται τα ορμονικά εκείνα συμπλέγματα που θα δώσουν στο σώμα τα χαρακτηριστικά του φύλου του.

Κανείς δε αμφιβάλλει ότι μόνον η σωματική αυτή αναταραχή θα πρέπει να δημιουργεί μια δυσφορία και ταλαιπωρία στις προσωπικότητες των παιδιών που ενηλικιώνονται και φυσικά όσα εφόδια κι αν έχουν, ότι ανέσεις κι αν έχουν, επειδή είναι εσωτερικό το πρόβλημα προφανώς θα δημιουργούνται εντάσεις ασυνήθιστες ακόμη και για όσα παιδιά χαρακτηρίζαμε μέχρι πρότινος «καλά παιδιά».

Εμείς στην πνευματική πλευρά του θέματος δε θα μείνουμε μόνο στις επιστημονικές πληροφορίες γιατί αυτό αφορά αποκλειστικά την ύλη. Χρησιμοποιούμε βεβαίως τις λεπτομέρειες που μας αποκαλύπτει η ιατρική αλλά στοχεύουμε να βρούμε τις επιρροές στα πνευματικά θέματα γιατί αυτό είναι το σπουδαίο για την επίλυση των προβλημάτων. Αλλιώς, αν ήταν θέμα μόνο ύλης, θα δίναμε σε όλους του εφήβους ηρεμιστικά χαπάκια και τα παιδιά θα μεταβάλλονταν σε ήσυχα και απρόσωπα όντα ρομποτοποιημένα, που θα μας υπακούν απολύτως!!!

Στον ορισμό τι σημαίνει «εφηβεία» πνευματικά δεν βρίσκουμε πολλά στους Αγίους Πατέρες. Ίσως γιατί τα προγενέστερα χρόνια η εφηβεία, η μετάβαση από την παιδική στην ώριμη ηλικία γινόταν πολύ γρήγορα, σχεδόν αμέσως, εξαιτίας των κοινωνικών συνθηκών. Σήμερα υπάρχει η πολυτέλεια, η εφηβεία να διαρκεί αρκετά χρόνια και η μετάβαση να γίνεται πιο ομαλά. Για το τι είναι η περίοδος της εφηβείας πνευματικά σας μεταφέρω ανεπιφύλακτα την άποψη ενός αγιοτάτου σύγχρονου γέροντα ο οποίος θα ορίσει την κατάσταση αυτή ως περίοδο μεγάλων επιδράσεων από τους δαίμονες…

Κι είναι αλήθεια πως η οριστική διαμόρφωση του χαρακτήρα και των εθισμών του εφήβου στα χρόνια της εφηβείας θα δημιουργήσει μια προσωπικότητα που θα την κουβαλά σε ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του. Στο πρώτο αυτό ξεκίνημα του ανθρώπου για να βγει στην ολοκληρωμένη ζωή, την ενεργό ζωή, οι δαίμονες θα επιχειρήσουν να τον δελεάσουν με τέτοια σφοδρότητα ώστε οι επιλογές του να είναι αποτυχημένες. Μαρτυρία είναι η ομολογία των δαιμόνων για το πρόσωπο της Θεοτόκου. Στην πρώτη εκείνη εφηβεία της, την ενόχλησαν λίγο κατά την άποψή τους. Μέχρι σήμερα σε καταγραφές δαιμονιζομένων ακούμε: «δεν την πειράξαμε όσο έπρεπε. Ξεγελαστήκαμε που την είδαμε μικρή και αρραβωνιασμένη και την αφήσαμε χωρίς να τη ζορίσουμε αρκετά για να πέσει στα σαρκικά και να μην γίνει Μητέρα του Ιησού«. Έτσι και στην περίπτωση κάθε εφήβου που έχει έρθει στον κόσμο για να τελέσει μια πορεία μέσα στο απέραντο σχέδιο της Θείας Οικονομίας, έρχεται το μισόχριστο πνεύμα και όπως ακριβώς οι μπάλες του μπιλιάρδου αλλάζουν κατεύθυνση με κάθε πρόσκρουση, έτσι αλλάζουν και την πορεία στη ζωή των νέων μας…

Βέβαια η αυτή η δαιμονική ενέργεια δεν είναι άλλοθι για τα λάθη που κάνει το περιβάλλον των εφήβων. Άλλωστε είναι αποκλειστική ευθύνη των γονιών να συμπολεμήσουν και να νικήσουν τις επιρροές του πονηρού για τα παιδιά τους. Θυμηθείτε το γεγονός από τη ζωή του γερο-Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτου, όταν μια κυρία παραπονιούνταν στον γέροντα για το ξεστράτισμα του παιδιού της το οποίο είχε μπλέξει με τα ναρκωτικά. Ο άγιος γέροντας της ζήτησε να σηκώσει τη φούστα της και να του δείξει τα πόδια της. Η κυρία σοκαρίστηκε από την απαίτηση του αγίου γέροντα κι εκείνος της εξήγησε: «Θέλω να δω αν μάτωσαν τα γόνατά σου από τις γονυκλισίες για το χατίρι του παιδιού σου»…

Ξεκινώντας την ιστορία από την αρχή είναι βέβαιο ότι το πρώτο περιβάλλον θα παίξει έναν μεγάλο ρόλο στην προετοιμασία της εφηβείας. Μπορεί ένα σπίτι να το περιγράφουμε και να λέμε «η οικογένεια αυτή είναι πολύ καλή«, αλλά ξέρετε πως η «καλή οικογένεια» δεν είναι πάντα χριστιανική οικογένεια. Μπορεί να είναι μια οικογένεια που δεν έδωσε θέμα σχολιασμού στην κοινωνία αλλά δε σημαίνει ότι μέσα της λειτουργεί με τον καλύτερο τρόπο. Η χριστιανική οικογένεια είναι μια οικογένεια που βιώνει εντονότατα την ματαιότητα αυτής της ζωής, το θυσιαστικό πνεύμα για όλους του ανθρώπους και την ελπίδα της Μελλούσης Μακαριότητας. Έτσι για παράδειγμα, ένας γονιός απελπισμένος για την οικονομική κρίση είναι το χειρότερο παράδειγμα πνευματικής κατάστασης στα παιδιά του γιατί απλά δεν ελπίζει στον Αληθινό Θεό που ακόμα και τους Ουρανούς ανοίγει για να πέμψει το μάννα και να θρέψει τον αγαπημένο Του λαό στην έρημο.

Άλλωστε η διαπαιδαγώγηση ενός παιδιού δεν ξεκινάει στην εφηβεία, αλλά ακόμα πριν τη σύλληψη του στη μήτρα της μητέρας του! Ναι! καλά ακούσαμε! πριν τη σύλληψη! Στο βιβλίο του Τωβίτ, στην Παλαιά Διαθήκη διαβάζουμε για το γάμο του Τωβία, γιου του Τωβίτ,  με τη σύζυγό του. Αφού θυμιατίζει το δωμάτιο στο οποίο θα συνευρεθεί με τη συζυγό του, ο Τωβίας, συνεχίζει το ιερό κείμενο: «ως δε συνεκλείσθησαν αμφότεροι, ανέστη Τωβίας από της κλίνης και είπεν· ανάστηθι, αδελφή, και προσευξώμεθα, ίνα ελεήση ημάς ο Κύριος.  και ήρξατο Τωβίας λέγειν· ευλογητός ει, ο Θεός των πατέρων ημών, και ευλογητόν το όνομά σου το άγιον και ένδοξον εις τους αιώνας· ευλογησάτωσάν σε οι ουρανοί και πάσαι αι κτίσεις σου.  συ εποίησας Αδάμ και έδωκας αυτω βοηθόν Εύαν στήριγμα την γυναίκα αυτού· εκ τούτων εγεννήθη το ανθρώπων σπέρμα. συ είπας· ου καλόν είναι τον άνθρωπον μόνον, ποιήσωμεν αυτω βοηθόν όμοιον αυτω.  και νυν, Κύριε, ου δια πορνείαν εγώ λαμβάνω την αδελφήν μου ταύτην, αλλά επ ‘ αληθείας επίταξον ελεήσαί με και αυτή συγκαταγηράσαι. και είπε μετ‘ αυτού· αμήν. και εκοιμήθησαν αμφότεροι την νύκτα.»

Είναι πράξη της Εκκλησίας ότι οι προσευχές των γονιών είναι «μεταδοτικές»  στο μέλλον να γεννηθεί παιδί τους, όπως άλλωστε έγινε με τις δεκαετίες προσευχής των Αγίων Ιωακείμ και Άννης, γονέων της Θεοτόκου και Ζαχαρία και Ελισσάβετ γονέων του Προδρόμου. Οι προσευχές, η πνευματική κατάσταση δεν ήταν μόνον για να ελεήσει ο Θεός και να δώσει ένα παιδί αλλά για να μεταδοθούν αυτές οι ευχές και στο ερχόμενο παιδί. Αν «οι αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα, γιατί όχι και η αγιότητα των γονέων να μην ευλογεί τα τέκνα. Έχω δε την προσωπική γνώμη ότι ίσως γι αυτό ο Θεός καθυστερεί σήμερα στα περισσότερα ζευγάρια την τεκνοποίηση για να προλάβουν να ενισχυθούν πνευματικά και να μεταδώσουν στα παιδιά τους αγιότητα. Άρα η αρχή του πνευματικού εμπλουτισμού του παιδιού θα ξεκινήσει από τότε…

Στη συνέχεια το παιδί που θα γεννηθεί θα εξελιχθεί σε ένα περιβάλλον που θα του δώσει τροφή στο χαρακτήρα του… Ένα περιβάλλον με φωνές θα το κάνει νευρικό. Ένα περιβάλλον με καταχρήσεις θα το γεμίσει άθλιες συνήθειες. Ένα περιβάλλον στο οποίο το παιδί είναι το κέντρο του κόσμου θα το γεμίσει εγωισμό και απαιτητικότητα… Είναι προφανές ότι η πνευματική του κατάσταση δε θα ξεκινήσει ξαφνικά στα 13 του χρόνια αλλά θα έχει προηγηθεί μια περίοδος προετοιμασίας.

Γι αυτήν την περίοδο προετοιμασίας ίσως οι γονείς θα πρέπει να αισθανθούν ευθύνη και με αυτογνωσία να κατακρίνουν τους εαυτούς τους για τα λάθη τους. Ξέρετε, εμπειρία της εξομολόγησης είναι ότι οι γονείς δε θεωρούν σφάλμα τους ποτέ και επομένως δεν εξομολογούνται ποτέ, λάθη στην ανατροφή των παιδιών τους. Επειδή αγωνίστηκαν για την εκπλήρωση όλων των επιθυμιών των παιδιών θεωρούν ότι επιτέλεσαν το ρόλο τους όσο καλύτερα μπορούσαν… Είναι απογοητευτικό όμως να βλέπεις τέτοιους γονείς, πολλές φορές θρησκευόμενους και εξομολογούμενους να είναι υπερήφανοι για τον εγωισμό των παιδιών τους (μπαμπά ήρθα πρώτος στο σχολείο), για τις πορνείες τους (μπαμπά τρέχουν τα κορίτσια από πίσω μου), για τη λεγομένη «μαγκιά» τους (μπαμπά τους έδειρα όλους – μπράβο παιδί μου)…

Οι σύγχρονοι γονείς πάσχουν και από ακόμη μια ασθένεια. Δεν υπάρχει διάθεση να ασχοληθούν με τα παιδιά τους. Ίσως η κόπωση των εργασιών, ειδικά όταν εργάζονται και οι δύο γονείς, περισσότερο όμως το ότι συνηθίσαμε να μην κουραζόμαστε, αδυνατεί να αποδώσει στο παιδί τον απαραίτητο χρόνο. Θα πούμε «Κάτσε δες τηλεόραση«, ή «ασχολήσου με το πλέϊ στάϊσον«, κι όταν αυτό το παιδί δεν νιώσει τους καρπούς της γλυκιάς συζήτησης με το γονιό του, δε θα το ποθήσει, αντιθέτως θα το βαριέται και μάταια ο γονιός στα χρόνια της εφηβείας θα προσπαθεί να επικοινωνήσει.

Πρέπει να γίνει συνείδηση στο γονιό ότι πρώτος εξομολόγος του παιδιού είναι αυτός ο ίδιος. Πολλές φορές θρησκευόμενοι γονείς οδηγούν τα παιδιά τους στο εξομολογητήριο, ξεχνώντας ότι ειδικά τα μικρά παιδιά δεν έχουν την άνεση να ομολογήσουν αμαρτίες μπροστά σε έναν άγνωστο ιερέα. Άλλωστε σε 10-20 λεπτά όσα διαθέτει ένας πνευματικός για ένα παιδί πόσο μπορεί να επικοινωνήσει μαζί του; Ο γονιός έχει την ευθύνη να κερδίσει απόλυτα την εμπιστοσύνη του παιδιού και να είναι αυτός πρώτος ενήμερος για όλα όσα κάνει το παιδί του. Με την προϋπόθεση: να τον ενδιαφέρει να ξέρει…

Πώς θα γίνει αυτή η εξομολόγηση; Με τους κανόνες που θέλουμε κι εμείς να εξομολογούμαστε. Μας αρέσει να είμαστε μπροστά σε έναν πολύ επιεική εξομολόγο, ο οποίος θα μας αφήσει να μιλήσουμε όση ώρα θέλουμε, να πούμε ότι θέλουμε ακόμη κι αν είναι ανόητα αυτά που λέμε, και στο τέλος να συγχωρηθούν οι ανοησίες μας όσο βαριές κι αν είναι. Με το ίδιο κριτήριο θέλουν και τα παιδιά να μπορούν να μιλήσουν στους γονείς τους. Όση ώρα χρειαστεί, ότι κι αν πουν να λάβουν επιβράβευση και άφεση για όσα έκαναν. Κι αυτό πρέπει να ξεκινήσει από την ηλικία που θα μπορεί το παιδί να επικοινωνήσει με το γονιό του, ώστε φθάνοντας στην εφηβεία να έχει την εμπειρία αυτή και να την αξιοποιήσει.

Η εποχή της εφηβείας θα είναι μια εποχή αμφισβήτησης… Οι αλλαγές στο σώμα και οι δαιμονικές επιρροές θα δημιουργήσουν αναταραχή στο νέο που δε θα ξέρει που να κρατηθεί, τι να πιστέψει, που να στραφεί, τι θέλει… Είναι η εποχή που θα κριτικάρει με σκληρότητα και θα αμφισβητήσει γονείς, καθηγητές, πολιτικούς, θρησκευτικούς, αστυνομικούς θεσμούς. Είναι η εποχή που θέλει να είναι αυτόνομος αν και ακόμα δε μπορεί. Μη σας παραξενεύει που και το αλλοπρόσαλλο εκπαιδευτικό σύστημα θα το έχει μάθει να σκέφτεται έτσι. Δύο εκπαιδευτικές ημέρες δαπανώνται στο Δημοτικό για να μάθει το παιδί τα δικαιώματά του, όχι οι υποχρεώσεις του αλλά τα δικαιώματά του. Ένα παιδάκι πήγε μπροστά στους γονείς του και επιδεικνύοντας τη λίστα με τα δικαιώματά του που του έδωσαν στο σχολείο απαίτησε να σταματήσουν να μαλώνουν. Σα γεγονός μας φαίνεται καλό! Να! Το παιδάκι είπε ότι είναι δικαίωμα του, οι γονείς του να μη μαλώνουν μπροστά του. Δεν είναι όμως έτσι γιατί κανείς δεν είπε στο παιδάκι ότι όταν μιλούν οι μεγάλοι πρέπει να επιδείξει σεβασμό κι είναι υποχρέωσή του αυτή να μην προσβάλει τους γονείς του.

Έτσι ο έφηβος νέος εισέρχεται στην δύσκολη αυτή ηλικία χωρίς εφόδια και μάλιστα ενώ ψάχνει απεγνωσμένα πρότυπα… Τίποτα δε θα του φαίνεται σωστό και δίκαιο εκτός από το να αναζητά την τρυφερή συνομιλία με έναν πατέρα που να χαίρεται να το ακούει ή μια μάνα που να θέλει να αφουγκραστεί τις στεναχώριες του παιδιού της… Τα πρότυπα του παιδιού ίσως να είναι πολύ λαθεμένα. Αλλά ποιος άλλος μπορεί να βοηθήσει το παιδί εκτός από τον γονιό; Μας λέγουν παιδιά στις εξομολογήσεις σοβαρότατες παρεκκλίσεις και η συμβουλή μας πάντα είναι να το συζητήσει με το γονιό για να μπορέσει να το βοηθήσει στη θεραπεία του. Και το παιδί απαντά: «άμα το πω αυτό στη μάνα μου θα πεθάνει» ή «άμα το πω αυτό στον πατέρα μου θα με σκοτώσει«. Όταν έρχεται ο έφηβος και αναφέρει στον πνευματικό ότι δοκιμάζει ναρκωτικά ή ότι αισθάνεται ομοφυλοφιλικές τάσεις, πόσο χρόνο έχει ο πνευματικός σε σχέση με το γονιό για να το καθοδηγήσει; Κι όμως οι γονείς αποποιούνται το ρόλο τους και θέλουν να πιστεύουν ότι το παιδί τους είναι τέλειο.

Βεβαίως κι ένα παιδί είναι τέλειο γιατί είναι εικόνα του Θεού ότι λάθος επιλογές και να κάνει. Οι παρεμβάσεις των δαιμόνων του εμφυτεύουν λάθος θέσεις και το ίδιο δεν ξέρει πως να αντισταθεί. Επί παραδείγματι οι τάσεις ομοφυλοφιλίας που εμφανίζονται στην πρώιμη εφηβεία και θα μπορούσαν να διορθωθούν με την καθοδήγηση του γονιού πριν εξελιχθούν και γίνουν πράξη και συνήθεια, γίνονται ταμπού και δεν δέχονται οι γονείς να το ακούσουν από τα παιδιά τους. Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, άνθρωπος του 1700 συμβουλεύει τους πνευματικούς ακροατές των αμαρτημάτων: «μην κάνεις τον παραμικρό μορφασμό, μη δείξεις ότι αποτροπιάζεις,… μόνο δείξε συγκατάβαση, συμπόνια και αμέριστη κατανόηση σε αυτόν που σου μιλάει«. Αυτή η τέχνη της επικοινωνίας είναι υποχρέωση του γονιού γιατί είναι ο μοναδικός που ενδιαφέρεται αληθινά για την ευθυγράμμιση της πνευματικής πορείας του παιδιού του. Στο περιβάλλον εκτός σπιτιού που θα αναζητήσει το παιδί λύση, μόνον θα του ισχυροποιήσουν το πάθος, το λάθος που θα εξελιχθεί σε πανίσχυρη έξη, συνήθεια, για να το ταλαιπωρεί στην υπόλοιπή του ζωή.

Ο φιλόσοφος Σωκράτης είχε έναν ιδιαίτερο τρόπο να μιλάει με τους μαθητές του, πολύ διδακτικό στην περίπτωσή μας. Ποτέ δεν εξέφραζε μια άποψη ο ίδιος. Αναφερόταν κάποιος μαθητής σε ένα θέμα κι ο δάσκαλος δεν έσπευδε να αναφέρει «αυτό είναι σωστό ή λάθος«. Απαντούσε μάλλον με μια ερώτηση ή πολλές ερωτήσεις και το συμπέρασμα έρχονταν να εξαχθεί από τον ενδιαφερόμενο… Ο φιλόσοφος απλά έκανε την καθοδήγηση, κι έτσι δεν χρειαζόταν να προσκρούσει στον εγωισμό του ενδιαφερόμενου αλλά τον άφηνε να νομίζει ότι είναι δικό του συμπέρασμα. Παράδειγμα, όπως αναφερθήκαμε στο θέμα των ερωτικών παρεκκλίσεων των παιδιών, αφού αισθανθούν καλά και μας το αναφέρουν και χωρίς να τραβάμε τα μαλλιά μας από πανικό θα θέσουμε τα ερωτήματά μας: «είναι ένας ιδιαίτερος τρόπος ζωής, που δεν τον ακολουθήσαμε εμείς οι γονείς σου. Από όσα ακούμε είναι ένας δρόμος μοναξιάς γιατί οι σύντροφοι δεν ενδιαφέρονται ποτέ για ειλικρινή αγάπη παρά μόνο για σωματική ικανοποίηση. Θα μπορέσεις να καλύψεις τα συναισθηματικά σου κενά;«, κι ίσως λίγο πιο προχωρημένα: «η αποκάλυψη του Θεού είναι ότι αυτό μας το βάζει στο μυαλό ο πειρασμός για να διακόψουμε τις σχέσεις μας τον συμπαραστάτη μας Θεό. Είσαι έτοιμος να αντέξεις χωρίς τη βοήθεια του Θεού τις εξετάσεις σου, τις δυσκολίες της ζωής σου, στα προβλήματά σου;«… Έτσι ώστε ο έφηβος από μόνος του να αποφανθεί: «Μάλλον δεν αξίζει τον κόπο» και να αρνηθεί τη λάθος θέση του…

Μη νομίσει κανείς ότι με 2 προτασούλες θα ξεριζωθεί η δαιμονική επιρροή από τον έφηβο. Είναι θέμα προσπάθειας από το γονιό να βρει έξυπνους τρόπους και να επινοήσει το σχέδιο της επικοινωνίας με το παιδί του για να ισιάξει το στραβωμένο κλαδί… Γι αυτό λέμε ότι ο πνευματικός, ο εξομολόγος στο λίγο του χρόνο όσα και να πει δε θα μπορέσουν να αγγίξουν τις πληγωμένες καρδιές των εφήβων… Ενώ ο γονιός έχει, ή πρέπει να έχει, ή οπωσδήποτε είναι υποχρέωσή του να έχει χρόνο και τρόπο να το κάνει.

Για να σας ξεκουράσω να σας διηγηθώ μια ιστορία από αυτές που είναι πολύ διδακτικές:

Κάποτε ήταν ένας βασιλιάς, ο οποίος είχε ένα γιο πονηρό. Έχοντας χάσει κάθε ελπίδα για αλλαγή προς το καλύτερο, ο πατέρας καταδίκασε τον γιο του σε θάνατο. Του έδωσε ένα μήνα περιθώριο για να προετοιμαστεί.

Πέρασε ο μήνας, και ο πατέρας ζήτησε να παρουσιασθεί ο γιος του. Προς μεγάλη του έκπληξη, παρατήρησε πως ο νεαρός ήταν αισθητά αλλαγμένος: το πρόσωπό του ήταν αδύνατο και χλωμό, και ολόκληρο το κορμί του έμοιαζε να είχε υποφέρει.

-Πώς και σου συνέβη τέτοια μεταμόρφωση, γιέ μου;, ρώτησε ο πατέρας.
-Πατέρα μου και κύριέ μου, απάντησε ο γιος, πώς είναι δυνατόν να μην έχω αλλάξει, αφού η κάθε μέρα με έφερνε πιο κοντά στον θάνατο;
-Καλώς, παιδί μου, παρατήρησε ο βασιλιάς. Επειδή προφανώς έχεις έρθει στα συγκαλά σου, θα σε συγχωρήσω. Όμως, θα χρειαστεί να τηρήσεις αυτή την διάθεση επιφυλακής της ψυχής σου, για την υπόλοιπη ζωή σου.

-Πατέρα μου, απάντησε ο γιος, αυτό είναι αδύνατο. Πώς θα μπορέσω να αντισταθώ στα αμέτρητα ξελογιάσματα και τους πειρασμούς…;

Ο βασιλιάς τότε διέταξε να του φέρουν ένα δοχείο γεμάτο λάδι, και είπε στον γιο του:

-Πάρε αυτό το δοχείο, και μετέφερέ το στα χέρια σου, διασχίζοντας όλους τους δρόμους της πόλεως. Θα σε ακολουθούν δύο στρατιώτες με κοφτερά σπαθιά. Εάν χυθεί έστω και μία σταγόνα από το λάδι, θα σε αποκεφαλίσουν.

Ο γιος υπάκουσε. Με ανάλαφρα, προσεκτικά βήματα, διέσχισε όλους τους δρόμους της πόλεως, με τους στρατιώτες να τον συνοδεύουν συνεχώς, και δεν του χύθηκε ούτε μία σταγόνα.

Όταν επέστρεψε στο κάστρο, ο πατέρας τον ρώτησε:
-Γιέ μου, τι πρόσεξες καθώς τριγυρνούσες μέσα στους δρόμους της πόλεως;
-Δεν πρόσεξα τίποτε.

-Τι εννοείς, ‘τίποτε’;, τον ρώτησε ο βασιλιάς. Σήμερα ήταν μεγάλη γιορτή. Σίγουρα θα είδες τους πάγκους που ήταν φορτωμένοι με πολλές πραμάτειες, τόσες άμαξες, τόσους ανθρώπους, ζώα.

-Δεν είδα τίποτε απ’ όλα αυτά, είπε ο γιος. Όλη η προσοχή μου ήταν στραμμένη στο λάδι μέσα στο δοχείο. Φοβήθηκα μην τυχόν μου χυθεί μια σταγόνα και έτσι χάσω τη ζωή μου.

-Πολύ σωστή η παρατήρησή σου, είπε ο βασιλιάς.

Κράτα λοιπόν αυτό το μάθημα κατά νου, για την υπόλοιπη ζωή σου. Να τηρείς την ίδια επιφυλακή για την ψυχή μέσα σου, όπως έκανες σήμερα για το λάδι μέσα στο δοχείο. Να στρέφεις τους λογισμούς σου μακριά από εκείνα που γρήγορα παρέρχονται, και να τους προσηλώνεις σε εκείνα που είναι αιώνια. Θα είσαι ακολουθούμενος, όχι από οπλισμένους στρατιώτες, αλλά από τον θάνατο, στον οποίον η κάθε μέρα μας φέρνει πιο κοντά. Να προσέχεις πάρα πολύ να φυλάς την ψυχή σου από όλους τους καταστροφικούς πειρασμούς.

Κι ο γιος έμπειρος πλέον υπάκουσε τον πατέρα, και έζησε έκτοτε προσεκτικός.

Ο έφηβος στην αντιδραστικότητά του δοκιμάζει τις αντοχές των γύρω του. Είναι λάθος συμπεριφορά αλλά έτσι αισθάνεται ότι πρέπει να κάνει για να επιβεβαιώση την παρουσία του και την αγάπη μας. Θέλει να δει αν θα τον απορρίψουμε, αν θα πειραχθούμε, αν θα ξεσπάσουμε σε φωνές και αναταραχή όπως ακριβώς έχει μέσα στην ψυχή του ο ίδιος. Κι εκεί είναι το σπουδαίο, να είμαστε αυθεντικοί, αληθινοί, όχι υποκριτές. Γιατί ο υποκριτής γονιός θα έχει ξεχάσει παντελώς τα δικά του ατοπήματα και τα όσα έκαμε ο ίδιος όταν ήταν νέος… Οι απαντήσεις του τύπου «εμείς στον καιρό μας δε τολμούσαμε να μιλήσουμε«, κι «εμείς τότε που να έχουμε αυτά που έχετε εσείς» είναι αστείες και πολύ εύκολα απορρίπτονται αφού σε κάθε εποχή υπήρχε η δυνατότητα να λοξοδρομεί κανείς και να κάμει λάθη.

Ένα χαριτολόγημα λέγει: πήγε ένας νεαρός στον πατέρα του και του λέγει: «Πατέρα, γιατί έχεις άσπρες τρίχες;». «Α!«, του λέγει ο πατέρας του, «κάθε φορά που κάνεις μια χαζομάρα παιδί μου, στο κεφάλι μου βγαίνει μια άσπρη τρίχα«… «Α! μάλιστα«, λέει το παιδί, «τώρα κατάλαβα γιατί ο παππούς έχει όλες τις τρίχες του άσπρες«!!!!

Ο έφηβος αποκτά μια ιδιαίτερη οξύνοια. Μη ξεχνάμε ότι ο οργανισμός του είναι νεότατος και ο εγκέφαλός του στροφάρει με ιδιαίτερη ταχύτητα. Γελοιότητες των γονιών του τύπου «βρίζω την πεθερά μου, αλλά απαιτώ σεβασμό από το παιδί μου«, «λέω στο παιδί μου μη λες ψέματα, αλλά όταν τηλεφωνούν του λέω πες ότι δεν είμαι εδώ«, «μη μιλάς άσχημα αλλά εγώ ξεσηκώνω τον κόσμο» θα γεμίσουν έναν έφηβο με αρνητικά συμπεράσματα για το γονιό του. Ύστερα ο γονιός θα αναρωτιέται: «αυτό το παιδί δεν έχει καθόλου σεβασμό κι εγώ έχω κάνει τόσα γι αυτό«. Ξέρετε αγαπητοί γονείς η αυτομεμψία, το να κατηγορώ με ειλικρίνεια τον εαυτό μου, όχι μπροστά στο παιδί ή στους άλλους, αλλά την ώρα της προσευχής, με δάκρυα, θα ελκύσει οποσδήποτε τη Χάρη του Θεού που θα έρθει και θα ρίξει βάλσαμο στις πληγές και θα θεραπεύσει τα τραύματα του διαβόλου…

Κι αυτή είναι η απάντηση σε όσους έχουν ήδη παιδιά και τα προβλήματα είναι ενεργά και φυσικά θα πουν: «Τώρα, τι γίνεται;. Μέχρις εδώ δεν κάναμε τίποτα από όσα έπρεπε, αλλά τώρα έχουμε προβλήματα και δε μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε«. Τώρα λοιπόν, αγαπητή μάνα και αγαπητέ πατέρα που έχεις πόνο μέσα στην καρδιά σου, πέσε στα γόνατα, άφησε τα μάτια σου να κυλήσουν δάκρυα, σήκωσε τα χέρια σου στον ουρανό όπως το παιδάκι αναζητά την αγκαλιά της μάνας του και με θέρμη ανάπεμψε ευχές για να καθαριστεί η ψυχή σου και να ξέρεις πως να  βοηθήσεις το παιδί σου. Για δέστε τους αγίους Πατέρες. Ας δούμε το παράδειγμα του γέροντα Παϊσίου. Μήπως είχε μια ατάκα και την επαναλάμβανε στον καθένα; Όχι. Αντίθετα, στον καθένα έλεγε κάτι ιδιαίτερο, κάτι πρωτότυπο. Αυτό ήταν εξαιτίας της ευφυΐας του; Όχι βέβαια! Αυτό ήταν εξαιτίας του φωτισμού του από τη Χάρη του Θεού. Καθαρισμένος από τα πάθη του, φωτίζονταν και σε κάθε άνθρωπο, αφού ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός να δίνει μια μοναδική και ανεπανάληπτη λύση. Τα παιδιά μας, αυτά που τόσο τα αγαπάμε, θα αγωνιστούμε να πείσουμε το Θεό, να μας δώσει την κατάλληλη συμπεριφορά για να τα βοηθήσουμε. Το κάθε παιδί είναι διαφορετικό. Δεν υπάρχουν συνταγές που θα σερβίρουν ψυχολόγοι, πνευματικοί, σύμβουλοι για να πετύχουν! Αυτό που έχει ανάγκη ο γονιός είναι φωτισμός…

Πολλοί γονείς θα πουν: «Μα του μιλάω ώρες αλλά δεν καταλαβαίνει«… Κι αυτό αστείο είναι! Γιατί ο νέος καταλαβαίνει πολύ καλά, απορρίπτει όμως την αυθεντία μας… Είναι «κακό παιδί» και την απορρίπτει; Όχι βέβαια! Είναι γιατί εμείς απορρίψαμε την αυθεντία του πρώτοι! πότε; όταν δε το ακούσαμε πολλές ώρες να μιλάει εκείνο! Και γι αυτό αντιδρά. Δεν είναι το πρόβλημα αν θα του πω εγώ τα σωστά ή αν θα καταφέρω να το αποστομώσω και να μην ξέρει τι να απαντήσει! Το πρόβλημα είναι εάν θα εμπιστευθεί να βγάλει το παιδί τα εσώψυχά του σε μένα… Είναι γραμμένο άλλωστε «βρήκες μέλι, φάε όσο πρέπει, γιατί το περισσότερο θα το κάνεις εμετό«… Όσο περισσότερο μιλάς τόσο περισσότερο κακό κάνεις.

Δεν είναι δυνατόν, εβδομάδα του Τριωδίου που διανύουμε, αυτή του Ασώτου Υιού, να παραλείψουμε το παράδειγμα αγάπης ενός τέλειου Πατέρα, όπως τον παρουσιάζει ο ίδιος ο Χριστός. Είναι ένας Πατέρας ο οποίος στο θράσος του νεαρού γιου του δεν αντιδρά καθόλου. Ο γιος απαιτεί την περιουσία που θα έπρεπε να λάβει μετά το θάνατο του Πατέρα του. Κι ο Πατέρας δεν είναι χαζός. Βλέπει ότι το παιδί του είναι επιπόλαιο, ότι δε θα κάνει προκοπή στη ζωή του και αποφασίζει να του δώσει μια εμπειρία: την εμπειρία της αποτυχίας. Αν του το έλεγε με λόγια, δε θα το δεχόταν ο νέος της παραβολής. Έπρεπε να πάθει για να μάθει. Όπως το παιδάκι που θέλει να ακουμπήσει τη φλόγα, εμείς το προστατεύουμε, αλλά το παιδάκι επανέρχεται και απαιτεί να ακουμπήσει τη φλόγα τόσες φορές που τελικά το αφήνουμε λίγο να καψαλιστεί για να καταλάβει ότι η φλόγα καίει! Κι ο Πατέρας δίνει την περιουσία στο γιό, κάνει μια τεράστια συγκατάβαση προγνωρίζοντας ότι θα τη σπαταλήσει, για να καταλάβει επιτέλους ότι δε γίνεται στη ζωή να ζεις μόνον με απολαύσεις. Αλλά συντοχρόνως τι άλλο κάνει; το περιμένει να επιστρέψει, γιατί είναι βέβαιος ότι όταν φτάσει στον πάτο θα αρχίσει να αναζητά τη γαλήνη του πατρικού του σπιτιού. Γι αυτό το βλέπει από μακριά. Κι όταν επιστρέφει ο Άσωτος, πως τον αντιμετωπίζει ο Πατέρας; Μήπως αρχίζει: «Δε στα έλεγα εγώ; και είσαι άχρηστος. Κι εγώ αγωνίστηκα να τα κάνω όλα αυτά, κι εσύ τα έφαγες τόσο γρήγορα» ; Όχι βέβαια. Αποκαθιστά το παιδί στη θέση του, ως γιος της οικογένειάς του, γνωρίζοντας ότι ακόμα και τότε ο γιος μπορεί πάλι να ξεφύγει και να κάνει λάθος. Όμως το θέμα είναι να γνωρίζει το παιδί, ότι ο μόνος χώρος γαλήνης είναι ο χώρος της αγκαλιάς του Πατέρα, κι αν τελικά δε το θελήσει να την έχει, θα είναι επιλογή του.

Μην τρομάζετε, διότι έχουμε και αγίους αποτυχημένους γονείς, όπως ο Άγιος Λουκάς ο ιατρός, του οποίου τα παιδιά τελικά δεν έγιναν πιστά, δεν έγιναν θερμοί χριστιανοί. Το ουράνιο σχέδιο που είναι υπερ-τέλειο σχεδίασε αυτή την ταπείνωση για τον μεγάλο μας Άγιο ώστε να επιδοθεί σε περισσότερη προσευχή και με τον πόνο ότι τα ίδια του τα παιδιά κινδυνεύουν να χάσουν τον Παράδεισο να επιμένει περισσότερο να προσκρούει στο Έλεος του Θεού και να ανεβαίνει ο ίδιος πνευματικά.

Τελικά, γιατί μας ενδιαφέρει το έφηβο παιδί μας να είναι καλό και κοντά στην Εκκλησία; Καλός ο σκοπός, αλλά για το γονιό ποια είναι η αιτία που θα το επιδιώξει; Είναι σοβαρός προβληματισμός αυτός, διότι πολλοί γονείς το θέλουν για να έχουν καθαρό πρόσωπο στην κοινωνία! Για δέστε πως η αμαρτία του γονιού μπορεί να παιδεύσει τα τέκνα! Η υπερηφάνειά μου μπορεί να με οδηγήσει στο να καταπιέζω έναν έφηβο να έχει σχέση με την εκκλησία για να αναπαύσω τη συνείδησή μου, για να καμαρώνω ανάμεσα στους φίλους μου ότι έδωσα καλή ανατροφή, για να απαλλαγώ από τους φόβους μου ότι το παιδί μου δεν θα βγει σωστό. Αλλά αυτή η αγάπη είναι κατηγορηματικώς συμφεροντολογική. Ένας τέτοιος γονιός δε μπόρεσε να καταλάβει το διακόνημά του μέσα στη ζωή. Του έδωσε ο Θεός ένα παιδί για να το καλλιεργήσει και να το προετοιμάσει για την αιώνια ζωή, όχι για να τον γηροκομήσει, όχι για να τον νταντέψει, όχι για να τον κάνει αλαζονικώς να κοκορεύεται στον περίγυρό του, αλλά για να το βάλει στον Παράδεισο…

Οι ήρωες μας, οι μάρτυρες έχουν να πουν πολλά για αυτό. Στο νου μου συνεχώς στριφογυρίζει και το αναφέρω πολλές φορές, το παράδειγμα των παιδιών της Αγίας Σολομονής που μαρτύρησαν στα χρόνια της Παλαιάς Διαθήκης από τους Ελληνιστές Ειδωλολάτρες. Επτά αγόρια, τα περισσότερα στην ηλικία της εφηβείας. Ο βασιλιάς Αντίοχος τα πιέζει να γευτούν χοιρινό κρέας, πράγμα εφάμαρτο κατά το Μωσαϊκό Νόμο. Όποιος δεν δέχεται, του γδέρνουν το κεφάλι, του κόβουν τη γλώσσα, τα χέρια και τα πόδια ενώ τον ζωντανό κορμό τον ρίχνουν σε ένα τηγάνι με καυτό λάδι να τηγανιστεί. Τα έξι έφηβα αγόρια προχωρούν ένα ένα στο μαρτύριο μιλώντας με θέρμη για τα πιστεύω τους. Ο πρώτος θα πει: «Εμείς είμαστε αποφασισμένοι να πεθάνουμε παρά να παραβούμε τους νόμους του Θεού«. Καθώς ο καπνός από την καμένη σάρκα γέμιζε τον τόπο η μάνα με τα υπόλοιπα 6 παιδιά ενίσχυαν ο ένας τον άλλο λέγοντας: «Ο Θεός μας βλέπει και σίγουρα θα μας σπλαχνιστεί!!!» Τι να σπλαχνιστεί ο Θεός όμως; αφού ήδη το πρώτο παιδί τηγανίζονταν και ακολουθούσε η ίδια μοίρα στους υπόλοιπους;

Στη συνέχεια της ιστορίας λύνεται το μυστήριο. Μαθαίνουμε για ποια λύτρωση μιλούν εδώ οι μάρτυρες… Όταν ο δεύτερος αδελφός υπέμεινε τα ίδια βασανιστήρια πρόλαβε να πει στον Αντίοχο :»Εσύ βασιλιά μας κόβεις το νήμα της παρούσης ζωής. Όμως ο Βασιλιάς όλου του κόσμου, εμάς που πεθαίνουμε για χάρη των νόμων του, θα μας αναστήσει για να ζήσουμε αιώνια«. Να η απάντηση! Να γιατί κανείς μπορεί να δεχτεί να διαμελιστεί και να τηγανιστεί μόνο και μόνο για να μην βάλει λίγο χοιρινό κρέας στο στόμα του!!! Γιατί ελπίζει ότι θα αναστηθεί! Ελπίζει ότι θα έρθει αποκατάσταση στην άλλη ζωή!

Ο τρίτος αδελφός λέγει όταν του κόβουν τα χέρια και τα πόδια: «Εσύ κόβεις τα μέλη μου, που μου τα έδωσε ο Θεός αυτά κι εγώ για το χατίρι του, τα περιφρονώ. Ελπίζω όμως ότι ο Ίδιος, θα μου τα ξαναδώσει πάλι«… Τα μέλη που αγωνίστηκαν θα λάβουν κι αυτά χαρά και αγαλλίαση εκείνη την ημέρα της ανταποδόσεως. Τα χέρια πόνεσαν όχι η ψυχή. Όπως και τα μέλη του σώματος που αμάρτησαν κι εκείνα την ημέρα της ανταποδόσεως θα συν-κολάζονται μαζί με την ψυχή του κάθε αμετανόητου ανθρώπου…

Το λέγει ο τέταρτος αδελφός: «Είναι προτιμότερο να πεθάνει κανείς από τους ανθρώπους και να ελπίζει στο Θεό ότι θα τον αναστήσει πάλι. Αλλά για σένα βασιλιά δε θα υπάρξει ανάσταση στην αιώνια ζωή«. Ο έφηβος που είναι περισσότερο ονειροπόλος και ιδεολόγος αν του έχουν φυτευθεί αυτές οι υπέροχες και αιώνιες αλήθειες με περισσή πίστη μεγαλουργεί στην πρώιμη αυτή ηλικία…

Κι η τραγική φιγούρα της Σολομονής; Είδε τα 6 παιδιά της να χάνονται με τον φρικτότερο τρόπο. Ελπίζοντας ο Αντίοχος ότι το μικρότερό της παιδί θα το λυπηθεί την άφησε λίγο να το σκεφθεί. Ακούστε τώρα τι είπε η μάνα: «Παιδί μου, λυπήσου με, που σε κράτησα 9 μήνες στην κοιλιά μου, που σε θήλασα 3 χρόνια, που σε ανάθρεψα μέχρι σ’αυτή την ηλικία! Κοίταξε τον ουρανό και τη γη για να καταλάβεις ότι ο Θεός τα δημιούργησε αυτά από το μηδέν. Μη φοβηθείς. Να φανείς αντάξιος των αδελφών σου. Να δεχτείς το θάνατο ώστε όταν ο Θεός μας ξαναδείξει το έλεος Του, να σε ξαναπάρω πίσω στην ανάσταση μαζί με τ” άλλα σου αδέλφια«!!!! (Β΄Μακκαβαίων κεφ. 7).

Που είναι η μάνα που λυπάται να ξυπνήσει το μικρό της για την εκκλησία; Που είναι η μάνα που δε θέλει να στερήσει το κρεατάκι από το παιδάκι της μη τυχόν και του χαλάσει την όρεξη… Αυτή είναι καλή μάνα; Τότε η Αγία Σολομονή τι ήταν; τέρας; Πως έμαθαν αυτά τα παιδιά να αντιδρούν έτσι; πως πίστεψαν αυτές τις μεγάλες αλήθειες; Πως έγιναν τόσο μεγάλο βίωμα ώστε με τόσο φρικτό βασανιστήριο να μην τις αρνούνται; Η βεβαίωση για την ύπαρξη του Θεού, είναι εμπειρία! Το ζει κανείς. Κι αν το βιώσει δε μπορεί να το αρνηθεί εύκολα. Αν εμείς οι γονείς (κατα σάρκα γονείς ή κατά πνεύμα) είμαστε χριστιανοί της θεωρίας και των πολλών κηρυγμάτων αλλά όχι της εμπειρίας δε μπορούμε να μεταδώσουμε τις αιώνιες αλήθειες στα παιδιά μας…

Γι αυτό και τα παιδιά πάνε στην Ανάσταση αλλά δε γνωρίζουν τίποτα για την προσωπική τους Ανάσταση. Ακούν για τον Τελώνη αλλά δεν ξέρουν τίποτα για την Ταπείνωση, αφού πάντα η εντολή του γονιού τους είναι : «να είσαι ο πρώτος και ο καλύτερος«! Η πνευματική εμπειρία είναι σχεδόν μηδενική…

Γνωρίζοντας ότι καταχράστηκα το χρόνο σας και σας κούρασα πολύ, ζητώ από την επιείκεια σας τον ελάχιστο χρόνο να θίξω ακόμη ένα θέμα σχετικά με τη πνευματική πορεία στην εφηβεία που ίσως να σας αγγίζει.

Υπάρχει μια κατηγορία εφήβων που έχουν ενταχθεί στο εκκλησιαστικό περιβάλλον. Πρόκειται για τα παιδιά που έχουν τακτική σχέση με την εκκλησία, ίσως την εξομολόγηση, και πολλές φορές έχουν και θέση διακονίας μέσα στο Άγιο Βήμα ως ιερόπαιδες. Εκ πρώτης όψεως φαίνεται να υπάρχει μια υγιής σχέση με την Πίστη μας. Μακάρι να είναι έτσι. Όμως ατυχείς φράσεις όταν εκφέρονται από τα στόματα αυτών των παιδιών, όπως «αχ, είδατε τι ωραία γαλόνια είχε η στολή του τάδε αρχιερέως, και τι ωραία σμάλτα, και τι ωραία μανικετόκουμπα«, δε δίδει καλά σημάδια για έναν έφηβο των 14 χρονών!!! Δε νομίζω ότι μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι είναι πνευματικά υγιές αυτό! Ένας έφηβος 14 χρονών θα ενδιαφερθεί για τη μπάλα, για τα αυτοκίνητα, για τους υπολογιστές ή και για τη Θεολογία σε όσα μπορεί να αγγίξει. Αλλά για των εξωραϊσμό των αμφίων; είναι λίγο περίεργο…

Στο Άγιο Όρος πριν 30-40 χρόνια ζούσε ένας Μανιάτης καλόγερος ο γερο-Θωμάς, άνθρωπος αυστηράς ασκήσεως… για να σας δώσω ένα παράδειγμα όταν είχε σαρκικούς λογισμούς χτυπούσε τα πόδια του γυμνά με τσουκνίδες… τέτοιας ακραίας ασκητικής διαγωγής άνθρωπος ήταν. Και με σημεία θαυμαστά, αφού όταν ήταν νεαρός έφηβος κι αυτός και τον είχε αφήσει μόνο του ο γέροντας του στο καλύβι, μεσ” την ερημιά και φοβήθηκε του εμφανίστηκε η Παναγία και του είπε: «Μη φοβάσε, είμαι κι εγώ εδώ μαζί σου«… Δηλαδή ήταν ένας θεοφώτιστος άνθρωπος, όταν ο ίδιος γέροντας πια, προσέλαβε ένα καλογέρακι στην ηλικία των 14 ετών, το δέχτηκε, του φόρεσε ράσο, το δίδασκε υπακοή, ταπείνωση, προσευχή και πήγε και του αγόρασε κι ένα καραβάκι για να παίζει!!!! Ναι ένα καραβάκι. Αφού ήταν νεαρό παιδί. Είχε ανάγκη και να παίζει!!!

Εμείς που δεν είμαστε θεοφώτιστοι πολλές φορές τα χάνουμε. Επικοινωνώντας με έναν έφηβο έγκλειστο σε ένα από τα εκκλησιαστικά λύκεια της χώρας μας, μέσω διαδικτύου, τον ρώτησα αν σκέφτεται να ιερωθεί, να γίνει κληρικός… 14 χρονών παιδάκι μου απάντησε: «Ναι πάτερ, θα γίνω Αρχιμανδρίτης«!!! Ούτε δηλαδή, μου αρέσει να γίνω μοναχός (που είναι προϋπόθεση) και να αφιερώσω την παρθενία μου και τη ζωή μου όλη στο Χριστό… Ούτε να γίνω κληρικός και να διακονώ το ποίμνιο του Χριστού… αλλά τι; να γίνω Αρχιμανδρίτης δηλαδή να έχω τίτλους τιμής και να προετοιμάζομαι για Αρχιερέας!!! Ούτε αυτό είναι υγιής πνευματική ζωή. Μετά από δυο μέρες μου έστειλε μήνυμα λέγοντας «Πάτερ ερωτεύθηκα μια κοπέλα» … κι η σκέψη μου μέσα στην απελπισία μου ήταν: «ευτυχώς που πρόκειται για κοπέλα«!!!!

πηγή:εδώ

http://imverias.blogspot.gr/2013/03/blog-post_2233.html

Δεν μπορεί να  υπάρξει Σαρακοστή χωρίς νηστεία. Όμως φαίνεται ότι πολλοί άνθρωποι σήμερα ή δεν παίρνουν τη νηστεία στα σοβαρά ή, αν την παίρνουν, παρεξηγούν τον πραγματικό πνευματικό σκοπό της. Για μερικούς νηστεία σημαίνει ένα συμβολικό«σταμάτημα» σε κάτι. Για άλλους νηστεία είναι μία προσεκτική τήρηση των νηστευτικών κανόνων. Αλλά και στις δύο περιπτώσεις σπάνια η νηστεία συνδέεται με την όλη προσπάθεια της Μεγάλης Σαρακοστής.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι η νηστεία δεν είναι μία απλή «υποχρέωση», ένα έθιμο. Αλλά είναι δεμένη με αυτό το ίδιο το μυστήριο της ζωής και του θανάτου, της σωτηρίας και της καταδίκης.

Στην ορθόδοξη διδασκαλία, αμαρτία δεν είναι μόνο η παράβαση της εντολής που φέρνει σαν συνέπεια την τιμωρία, είναι πάντοτε ο ακρωτηριασμός της ζωής που μας δόθηκε από τον Θεό. Για το λόγο αυτό η ιστορία της προπατορικής αμαρτίας, μας παρουσιάζεται
σαν μία πράξη τροφής. Η τροφή είναι μέσο ζωής, αυτό μας κρατά ζωντανούς. Αλλά ακριβώς εδώ είναι η βασική ερώτηση: Τι σημαίνει να είναι κανείς ζωντανός και τι σημαίνει «ζωή»; Για εμάς σήμερα αυτοί οι όροι έχουν πρωταρχικά μία βιολογική έννοια: ζωή είναι συγκεκριμένα αυτό που τελικά εξαρτιέται από την τροφή και ακόμα γενικότερα από τον υλικό κόσμο.

Αλλά για την Αγία Γραφή και για την ορθόδοξη παράδοση αυτή η ζωή «…επ’ άρτω μόνω», ταυτίζεται με τον θάνατο γιατί ακριβώς είναι μία θνητή ζωή, γιατί ο θάνατος κυριαρχεί πάντοτε μέσα της.

Ο Θεός το ξέρουμε αυτό «δεν δημιούργησε τον θάνατο». Αυτός είναι ο Δοτήρας της Ζωής. Πώς λοιπόν η ζωή έγινε θνητή; Γιατί ο θάνατος και πάλι ο θάνατος είναι η μόνη απόλυτη βεβαιότητα κάθε ύπαρξης; Η Εκκλησία απαντάει: διότι ο άνθρωπος αρνήθηκε τη ζωή όπως την έκανε ο Θεός και του την πρόσφερε, και προτίμησε μία ζωή που να εξαρτιέται όχι αποκλειστικά από τον Θεό αλλά «επ’ άρτω μόνω». Όχι μόνο παράκουσε το Θεό και αυτοτιμωρήθηκε, αλλά άλλαξε ολόκληρη τη σχέση ανάμεσα στον εαυτό του και σε όλη την κτίση. Σίγουρα ο κόσμος δόθηκε στον άνθρωπο από το Θεό σαν «τροφή’, σαν το μέσο ζωής. Ακόμα η ζωή ήταν για να γίνει κοινωνία με το Θεό, δεν είχε δικό της σκοπό αλλά περιεχόταν ολόκληρη στο Θεό. «Εν αυτώ ζωή ην, και η ζωή ην το φως των ανθρώπων»(Ιωαν.1,14). Έτσι ο κόσμος και η τροφή δημιουργήθηκαν σαν μέσα επικοινωνίας με το Θεό και μόνον αν ο άνθρωπος δεχόταν να  ανοιχτεί στο Θεό θα του πρόσφεραν όλα αυτά τη ζωή. Η τροφή αυτή μόνη της, μέσα της, δεν έχει ζωή και δεν μπορεί να δώσει ζωή. Μόνο ο Θεός έχει Ζωή και είναι Ζωή. Μέσα στην τροφή ο ίδιος ο Θεός – και όχι οι θερμίδες- είναι η αρχή της ζωής. Έτσι η τροφή, η ζωή, η γνώση του Θεού και η κοινωνία μαζί Του ήταν ένα και το αυτό πράγμα.

Η απύθμενη τραγωδία του Αδάμ είναι ότι έφαγε για δικό του όφελος. Ακόμα δε περισσότερο απ’ αυτό είναι γιατί έφαγε «χωρισμένος» από τον Θεό για να μπορέσει να γίνει ανεξάρτητος απ’ Αυτόν. Και αν το έκανε αυτό ήταν γιατί πίστευε πως η τροφή είχε μέσα της ζωή και έτσι εκείνος γευόμενος αυτή την τροφή θα γινόταν σαν το Θεό, θα είχε δηλαδή μέσα του δική του ζωή! Με άλλα λόγια: πίστευε στην τροφή, ενώ ο σκοπός πίστης, εμπιστοσύνης και εξάρτησης είναι ο Θεός και μόνο ο Θεός. Ο κόσμος και η τροφή έγιναν ο θεός του, η πηγή και η αρχή της ζωής του. Έγινε σκλάβος τους.

Ο άνθρωπος είναι ακόμα Αδάμ, είναι ακόμα ο σκλάβος της «τροφής». Μπορεί να ισχυρίζεται ότι πιστεύει στον Θεό, αλλά ο Θεός, δεν είναι η ζωή του, η τροφή του, το περιεχόμενο που αγκαλιάζει ολόκληρη την ύπαρξή του. Μπορεί να λέει ότι παίρνει τη ζωή του από τον Θεό, αλλ’ όμως δεν ζει «εν τω Θεώ» και για το Θεό. Η επιστήμη του, οι εμπειρίες του, η αυτοσυνειδησία του, όλα κτίζονται πάνω στη βάση «επ’ άρτω μόνω». Τρώμε για να διατηρούμαστε ζωντανοί, είμαστε ζωντανοί αλλά όχι «εν τω Θεώ». Ακριβώς αυτή είναι η αμαρτία όλων των αμαρτιών. Αυτή είναι η ετυμηγορία του θανάτου που κρέμεται πάνω από τη ζωή μας.

Ο Χριστός είναι ο Νέος Αδάμ. Έρχεται να επανορθώσει την καταστροφή που επέβαλε στη ζωή ο Αδάμ, να αποκαταστήσει τον άνθρωπο στην αληθινή ζωή. Πριν αρχίσει ο Χριστός την δημόσια δράση του, κάνει νηστεία.«Νηστεύσας ημέρας τεσσαράκοντα και νύκτας τεσσαράκοντα, ύστερον επείνασε» ( Ματθ.4,2). Η πείνα είναι η κατάσταση εκείνη κατά την οποία αναγνωρίζουμε την εξάρτησή μας από κάτι άλλο – τη στιγμή που νιώθουμε κατεπείγουσα και απαραίτητη ανάγκη για τροφή καταλαβαίνουμε ότι δεν έχουμε τη ζωή μέσα μας. Είναι αυτό το όριο πέρα από το οποίο ή πεθαίνω από ασιτία ή αφού ικανοποιήσω το σώμα μου έχω ξανά τα αίσθημα της ζωής μέσα μου.

Αυτή ακριβώς, με άλλα λόγια, είναι η στιγμή που αντιμετωπίζουμε την τελική ερώτηση: Από τι λοιπόν εξαρτάται η ζωή μου; Και εφ’ όσον η ερώτηση δεν είναι απλά μία ακαδημαϊκή ερώτηση, αλλά τη νιώθω μ’ ολόκληρο το σώμα μου, είναι επίσης και στιγμή πειρασμού.

Ο Διάβολος ήρθε στον Αδάμ μέσα στον Παράδεισο, ήρθε επίσης και στο Χριστό μέσα στην έρημο. Πλησίασε δηλαδή δύο πεινασμένους ανθρώπους και τους είπε: Χορτάστε την πείνα σας, γιατί αυτή είναι η απόδειξη ότι εξαρτάσθε ολοκληρωτικά από την τροφή, ότι η ζωή σας βρίσκεται μέσα στην τροφή. Και ο μεν Αδάμ πίστεψε και έφαγε, ο Χριστός όμως αρνήθηκε τον πειρασμό και είπε: ο άνθρωπος «ουκ επ’ άρτω μόνω ζήσεται».

Με το να ζούμε ακόμα στο μεταπτωτικό κόσμο, στον κόσμο του παλιού Αδάμ, με το να είμαστε μέρος του, εξακολουθούμε να εξαρτώμαστε από την τροφή. Αλλά όπως ακριβώς ο θάνατός μας – από τον οποίο είναι ανάγκη  οπωσδήποτε να περάσουμε- έγινε χάρη στο θάνατο του Χριστού μία διάβαση προς την Ζωή, έτσι και η τροφή  που τρώμε και η ζωή που μας δίνει μπορεί να γίνει ζωή «εν τω Θεώ» και για το Θεό. Ένα μέρος της τροφής μας έχει ήδη γίνει «τροφή αθανασίας», το Σώμα και το Αίμα του ιδίου του Χριστού. Αλλά ακόμα και ο  «επιούσιος άρτος» που παίρνουμε από το Θεό μπορεί να είναι σ’ αυτή τη ζωή μας και σ’ αυτόν τον κόσμο, εκείνο που θα μας δίνει δύναμη, να είναι η επικοινωνία μας με το Θεό μάλλον παρά εκείνο που μας χωρίζει απ’ Αυτόν. Παρ’ όλα αυτό όμως μόνο η νηστεία είναι εκείνη που μπορεί να πραγματοποιήσει μία τέτοια μεταστροφή, μπορεί να μας δώσει την υπαρξιακή βεβαίωση ότι η εξάρτησή μας από την τροφή και την ύλη δεν είναι ολοκληρωτική και τέλεια, ότι ενωμένη με την προσευχή, τη χάρη και τη λατρεία μπορεί να γίνει πνευματική.

Όλα αυτά σημαίνουν, αν το νιώσουμε βαθιά, ότι η νηστεία είναι το μόνο μέσο με το οποίο ο άνθρωπος επανορθώνει την αληθινή πνευματική του φύση…

Πόσο άραγε ξεφύγαμε από την συνηθισμένη αντίληψη της νηστείας – ότι νηστεία δεν είναι παρά η αλλαγή φαγητών, ή το τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται -, απ’ όλη την επιφανειακή υποκρισία;

Τελικά νηστεύω σημαίνει μόνο έναν πράγμα: πεινάω. Να φτάνω δηλαδή στα όρια εκείνης της ανθρώπινης κατάστασης οπότε φαίνεται καθαρά η εξάρτηση από την τροφή και, καθώς είμαι πεινασμένος ν’ ανακαλύπτω ότι αυτή η πείνα είναι πρώτα  απ’ όλα μία πνευματική κατάσταση και που αυτή, στην πραγματικότητα , είναι πείνα για το Θεό.

Από το Βιβλίο: Μεγάλη Τεσσαρακοστή πορεία προς το Πάσχα, π. Αλέξανδρος Σμέμαν, εκδ. Ακρίτας

http://imverias.blogspot.gr/2011/03/blog-post_1557.html

Ρώτησαν κάποτε ένα μοναχό: τι κάνετε τόσες ώρες μέσα στην Εκκλησία, δε βαριέστε; Κι εκείνος απάντησε: εσύ τι έκανες εννιά μήνες στη μήτρα της μάννας σου; Τίποτα. Ήσουν εκεί και τρεφόσουν με το μητρικό αίμα. Το ίδιο κάνουμε κι εμείς. Είμαστε εδώ και τρεφόμαστε από την παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Από το σώμα και το Αίμα του Χριστού. Γιατί η Εκκλησία είναι η Μάννα που μας τρέφει. Η φιλόστοργη Μάννα.Η πνευματική καρδιά απ’ την οποία διαχέεται το αίμα και κρατιούνται ζωντανά τα παιδιά της.

Η Εκκλησία είναι σώμα. Δεν είναι κόμμα. Είμαστε μέλη. Δεν είμαστε οπαδοί. Σώμα ένα με κεφαλή το Χριστό. Πονάει ένα μέλος και πονάμε όλοι. Δοξάζεται ένα μέλος και δοξαζόμαστε όλοι. Οικογένεια μία είναι η Εκκλησία: Οι Ζώντες, – όσοι είμαστε μέσα στην Εκκλησία και όσοι βογγάνε έξω απ’ αυτήν…- Αυτοί που έφυγαν…, οι αδελφοί μας οι Κεκοιμημένοι. Κι αυτοί που ακόμα δεν ήρθαν… Οι αγέννητοι.., τα παιδιά των παιδιών μας, τα δισέγγονα και τα τρισέγγονα, όσοι θα μπουν στην Εκκλησία και όσοι θα βογγάνε έξω απ’ αυτήν. Οικογένεια μία. Γι’ αυτό στην Εκκλησία δεν εορτάζουμε αλλά συνεορτάζουμε. Δεν νηστεύουμε αλλά συννηστεύουμε. Δε στενάζουμε αλλά συστενάζουμε. Δεν προσευχόμαστε αλλά συμπροσευχόμαστε. Συλλειτουργούμε και συλλειτουργούμαστε. Σώμα ένα είμαστε.

Οι γιαγιάδες μας το ήξεραν καλά αυτό. Ήξεραν ότι πρώτα ανήκουμε στην Εκκλησία και μετά στον εαυτό τους. Πρώτα στην Εκκλησία και μετά στο σπίτι τους. Γι’ αυτό συμμετείχαν στις ανάγκες της. Στο χτίσιμο της Εκκλησίας, στο στρώσιμο, στον έρανο, στις νηστείες, στους εσπερινούς, στα Μυστήρια, στη Λειτουργία. Οι παλιοί άνθρωποι ήξεραν πως δεν υπάρχει άλλος δρόμος, γιατί άλλος δρόμος βγάζει σε άλλο τέρμα. Γνώριζαν ότι η σωτηρία είναι μόνο μέσα στο Καράβι του Χριστού που όσα κύματα και όσες θύελλες κι αν το χτυπούν , δεν καταποντίζεται.

– Γέροντα, τα παιδιά μας κοιμούνται στην Εκκλησία, μήπως να μη τα φέρνουμε;

– Στο Καράβι να είναι κι ας κοιμούνται, επέμενε ο Γέροντας Πορφύριος.

Η Εκκλησία, το Σκάφος του Χριστού!

Το Σώμα του Χριστού!

Το Στόμα του Χριστού!

Η Κιβωτός που μπαίνεις μέσα και σώζεσαι!

Αλήθεια, έχουμε βαθιά και ορθή γνώση του τι είναι η Εκκλησία;

Είναι μόνο για τις Κυριακές και τις γιορτές ή μπολιάζει όλο το βίο μας;

Είναι μόνο για ορισμένες ηλικίες ή αγκαλιάζει όλο τον άνθρωπο από τα πρώτα μέχρι τα έσχατα;

Τι περιμένουμε απ’ Αυτήν;

Τι θέλουμε να μας δώσει και τι της χρωστάμε;

Αναρωτηθήκαμε ποτέ τι είναι η Εκκλησία και τι της οφείλουμε;

Οι Πατέρες λένε πως η Εκκλησία είναι ένα μεγάλο Νοσοκομείο που εφημερεύει σε εικοσιτετράωρη βάση, εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια. Ένα Νοσοκομείο που εφημερεύει για όλους. Για ασφαλισμένους και για ανασφάλιστους. Για πλούσιους και για άπορους. Για επώνυμους και για ανώνυμους και περιθωριακούς ανθρώπους. Ένα μεγάλο Νοσοκομείο στο οποίο αντιμετωπίζεται κάθε νόσημα όσο βαθύ, όσο λοιμώδες και όσο θανατηφόρο κι αν είναι.

Ένα μεγάλο Νοσοκομείο στο οποίο μπαίνεις άρρωστος και βγαίνεις υγιής, όπως η αιμορροούσα. Μπαίνεις διώκτης και βγαίνεις Απόστολος, όπως ο Παύλος. Μπαίνεις αμαρτωλός και βγαίνεις άγιος, όπως η αγία Μαρία η Αιγυπτία. Μπαίνεις λύκος και βγαίνεις αρνί, όπως ο άγιος Μωυσής ο Αιθίοπας.

Μπαίνεις πτώμα εν αποσυνθέσει και ανίστασαι τετραήμερος, όπως ο Λάζαρος! Γιατί στην Εκκλησία δεν υπάρχει θάνατος. Δεν υπάρχουν νεκροί. Η Εκκλησία είναι η χώρα των Ζώντων όπου υπάρχει Ζωή και περίσσεια Ζωής, δηλαδή ο Χριστός!

Από το βιβλίο: «Αντίδωρο

http://imverias.blogspot.gr/2013/03/blog-post_8.html#more

Η Ελληνική Γλώσσα και η Ελληνική Παιδεία στην Παλαιστίνη

ΜΕΘΟΔΙΟΣ ΦΟΥΓΙΑΣ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΙΣΙΔΙΑΣ. ΠΡΩΗΝ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΘΕΙΑΤΕΙΡΩΝΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ.

Η ελληνική γλώσσα μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου απέβη αναγκαίο μέσο επικοινωνίας των λαών της Εγγύς Ανατολής. Όχι μόνο των εμπόρων, αλλά και της Διοικήσεως, η οποία εξέδιδε τους νόμους ελληνιστί. Η ελληνική ήταν η γλώσσα της διπλωματίας και της γραμματείας και κάθε άνθρωπος που ήθελε να έχει κοινωνική εκτίμηση και καλό όνομα έπρεπε να έχει ελληνική μόρφωση. Έτσι η λέξη ελληνίζων σήμαινε να ομιλεί κάποιος τα ελληνικά σωστά και δευτερευόντως να υιοθετεί τον ελληνικό τρόπο της ζωής. Προϋπόθεση της αποκτήσεως του ελληνικού πολιτισμού ήταν η γνώση της ελληνικής γλώσσας.
Η τελική επικράτηση και διασπορά της κοινής, νομίζει ο Μ. ΗENGEL, ήταν πιθανώς το πιο χρήσιμο και το πιο μόνιμο κατόρθωμα της εκστρατείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Είναι άλλωστε γνωστό ότι οι απόγονοι του ελληνόφωνου Τωβία είναι εκείνοι που ήθελαν να μετατρέψουν, μαζί με το ελληνιστικό μέρος, ολόκληρη την Ιερουσαλήμ σε ελληνική πόλη. Στην επιστολή του Αριστέα αναφέρεται ότι εξέλεξαν για τη μετάφραση των Ο’ «τους αρίστους άνδρας… άτε δη γονέων… ενδόξων». Η ίδια η επιστολή του Αριστέα αναφέρει ελληνικά ονόματα, όπως Θεόδωρος, Θεόφιλος, Δοσίθεος και Ιάσων, (βλ. κατωτέρω για την επιστολή).
Γνωρίζουμε ότι στα Ιεροσόλυμα ιδρύθηκε Γυμνάσιο, αλλά υπάρχουν πληροφορίες ότι κι άλλο Γυμνάσιο υπήρχε στην Αντιόχεια επί του Ορόντη περί τα μέσα του Γ’ αιώνα, όπως αναφέρουν οι Μακκαβαίοι (Β’ Μακκ. 4, 9-14 και Α’ Μακκ. 1, 14). Υπάρχει ακόμη ο μύθος ότι οι Ιουδαίοι υποστήριξαν την ιδέα πως είχαν τα ίδια δικαιώματα με τους Έλληνες και μάλιστα με τους Σπαρτιάτες, επειδή έλεγαν ότι υπάρχει αναλογία μεταξύ των νομοθετών Μωυσέως και Λυκούργου, γιατί όπως ο Λυκούργος εθεωρείτο φίλος του Διός, Ζηνί φίλος, το ίδιο και ο Μωυσής φίλος του Θεού (Ηροδότου, 1, 65, 2 και Έξοδο; 13,11). «Και ελάλει ο Κύριος προς τον Μωυσήν πρόσωπο προς πρόσωπον, καθώς λαλεί άνθρωπος προς τον φίλον αυτου». (Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τους Σπαρτιάτες ομοιδεάτες τους, προς τους οποίους ο Ιωνάθαν απέστειλε επιστολή
Η ελληνοϊουδαϊκή Γραμματεία των Αλεξαδρινών και των Παλαιστινίων εκφράζει και τον χαρακτήρα της ατμόσφαιρας των δύο αντίστοιχων περιοχών.  Η Παλαιστίνη παρουσιάζει έργα ιστορικά, ενώ η Αλεξάνδρια φιλοσοφικά. Στην Παλαιστίνη φθάνει στο αποκορύφωμα της  της με τον Ιούστο της Τιβεριάδος και τον Ιώσηπο, για τον οποίο θα γράψουμε ιδιαίτερο μικρό κεφάλαιο. Ένας φίλος ιστορικός που ήδη μνημονεύθηκε ανωτέρω είναι ο Νικόλαος ο Δαμασκηνός, φίλος του Ηρώδη.
Αυτός έγραψε τη μεγάλη παγκόσμια ιστορία του που αποτελείται από 144 βιβλία, η οποία υπήρξε η  κυρία πηγή του Ιωσήπου.
Οι Ιουδαίοι ήταν ο μόνος λαός της Ανατολής ο οποίος εισήλθε στον αγώνα του συναγωνισμού με την ελληνική ιδέα περί κόσμου και ιστορίας, αλλά αυτό διήρκεσε μέχρι το 70 μ.Χ.Γενικώς εκτιμάται ότι η ελληνική γλώσσα ήταν γνωστή ανάμεσα στους αριστοκρατικούς και τους στρατιωτικούς κύκλους των Ιουδαίων της Παλαιστίνης μεταξύ 260 και 250 π.Χ. Με την άνοδο στο θρόνο των Σελευκιδών του Αντιόχου Δ’ το 175 π.Χ. επεκτάθηκε χωρίς να επηρεασθεί από την εξέγερση των Μακκαβαίων. Είχε από η ελληνική γλώσσα η LINQUA FRANCA για όλους τους Ιουδαίους της Παλαιστίνης και της Διασποράς. Για το θέμα αυτό ο ΗENGEL γράφει ότι «συνολικώς ο ελληνισμός κατέστη βασική  πνευματική δύναμη για τους Ιουδαίους της Παλαιστίνης  ενωρίς και επιμόνως.
Εκ της απόψεως αυτής η συνηθισμένη διάκριση μεταξύ παλαιστινίου και ελληνιστικού ιουδαϊσμού να διορθωθεί. Εδώ δεν χρησιμοποιείται μόνο λανθάνων προσδιορισμός του υπόψη θέματος, αλλά και ως προσδιορισμός αυτού ως μιας γεωγραφικής ιδέας. Από των μέσων περίπου του τρίτου αιώνα π.Χ. όλος ο ιουδαϊσμός πρέπει να προσδιορίζεται ως ελληνιστικός ιουδαϊσμός στην ακριβή έννοια, και μια καλύτερη διαφοροποίηση θα ηδύνατο να γίνει μεταξύ του ελληνόφωνου ιουδαϊσμού του Δυτικού στη Διασπορά και αραμαϊκοεβραϊκόφωνου ιουδαϊσμού της Παλαιστίνης και Βαβυλωνίας». Γενικώς πιστεύεται ότι η ελληνική γλώσσα παρέμεινε ως γλώσσα και μετά το 70 μ.Χ. σε σημαντική μειονότητα, η οποία αποτελείτο από επαναπατριζόμενους εκ της Διασποράς και από τη γηγενή αριστοκρατία Ιουδαίους.
Τόσο πολύπλευρη είναι η ερμηνεία των γεγονότων κατά την περίοδο αυτή στην Παλαιστίνη, ώστε οHENGEL και ο ΚUMMEL θεωρούν ότι είναι δύσκολο να νομίζουμε τη συγγραφή του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου στην Παλαιστίνη από Ελληνόφωνο Ιουδαίο χριστιανό ή από έναν πολύγλωσσο «Ελληνοπαλαιστίνιο». Ακόμη, δύο από τους Αποστόλους, ο Ανδρέας και ο Φίλιππος, έχουν ελληνικά ονόματα, ενώ ο αδελφός του Ανδρέα, ο Απόστολος Πέτρος, ανέλαβε μεγάλο ιεραποστολικό έργο μεταξύ των Ιουδαίων της Δυτικής Διασποράς, οι οποίοι μιλούσαν μόνο ελληνικά .Υπάρχουν οι διατεινόμενοι ότι σε μερικά από τα βιβλία της Π.Δ. υπάρχουν ελληνικές επιδράσεις στο εβραϊκό κείμενο. Όλες αυτές τις πιθανότητες και τις αρνήσεις των ειδικών βιβλικών συγγραφέων αναλύει ο ΗENGEL με πολλή σχολαστικότητα.Πρέπει εδώ συνοπτικά να πούμε, μολονότι πρόθεση μας δεν είναι να εισέλθουμε στα προβλήματα της Καινής Διαθήκης ή στην Ιστορία της Εκκλησίας μας, ότι οι προσήλυτοι ήταν όλοι Ιουδαίοι κατά το θρήσκευμα όταν φωτίσθηκαν από τη Θεία Χάρη και ανήκον σε δύο διαφορετικές τάξεις.
Οι μεν ήταν Εβραίοι, δηλαδή Ιουδαίοι της Παλαιστίνης ομιλούντες την εβραϊκή ή την αραμαϊκή αλλά αναγινώσκοντες τη Γραφή στο εβραϊκό κείμενο (Πρ. ΣΤ’, 1,5. Β’ Κορ. ΙΑ’, 22. Προς Φιλιπ., Γ’, 5), οι δε άλλοι ήταν «ελληνιστές» ή Ιουδαίοι ομιλούντες την ελληνική και αναγινώσκοντες τη Γραφή στην ελληνική γλώσσα. Ολόκληρος ο αρχικός πυρήνας της Εκκλησίας, γράφει ο E RENAN , συνίστατο αποκλειστικά από «Εβραίους» η αραμαϊκή διάλεκτος, η οποία υπήρξε η γλώσσα του Ιησού, ήταν η μόνη που γνώριζαν αυτοί και μετεχειρίζοντο. Αλλά από τον δεύτερο ή τον τρίτο αιώνα, μετά την Ανάσταση του Κυρίου, η ελληνική γλώσσα εισχωρούσε στη μικρή κοινότητα, στην οποία έμελλε ύστερα από λίγο να επικρατήσει.
Δύο ήταν οι πηγές της εμπνεύσεως των Ιουδαίων: η μετάφραση των Ο’ και άλλα απόκρυφα ή ημικανονικά βιβλία, περιέχοντα εποικοδομητικά διηγήματα εμπνευσμένα ή από τα βιβλία της Π.Δ. ή ελευθέρως επινοημένες ηθικές και φιλοσοφικές πραγματείες και προφητείες. Όλα αυτά φαίνεται, κατά τη γνώμη του RΕΝΑΝ, ότι γράφτηκαν στην ελληνική γλώσσα .
ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΟΥΔΑΪΣΜΟΣ
ΜΕΘΟΔΙΟΣ ΦΟΥΓΙΑΣ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΙΣΙΔΙΑΣ. ΠΡΩΗΝ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΘΕΙΑΤΕΙΡΩΝΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ.ΕΚΔΟΣΕΙΣ  ΝΕΑ ΣΥΝΟΡΑ.

http://apantaortodoxias.blogspot.gr/2013/03/blog-post_9558.html

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΑΡΠΟΖΗΛΟΣ
Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΜΑΥΡΩΝ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Στις βυζαντινές πηγές δεν βρίσκουμε συγκεκριμένες αναφορές σε μαύρους σαν μια ξεχωριστή ομάδα που ζούσε στο περιθώριο της βυζαντινής κοινωνίας λόγω της ιδιαιτερότητας του χρώματος τους, των χαρακτηριστικών τους, της γλώσσας τους ή του πολιτισμού τους. Οι πηγές, στο βαθμό που τις γνωρίζουμε, δεν φαίνεται να μαρτυρούν την ύπαρξη μαύρων πληθυσμών που ζούσαν στο περιθώριο της κοινωνίας σε αστικά κέντρα ή αλλού, ακόμη και στην περίοδο που η αυτοκρατορία συμπεριελάμβανε περιοχές στη Νότια Αραβία και τη Βόρειο Αφρική, με μεικτούς πληθυσμούς από διάφορα έθνη και φυλές.
Επίσης οι σχετικά λίγες μαρτυρίες που έχουμε στη διάθεση μας φανερώνουν ότι οι μαύροι δεν απασχόλησαν ιδιαίτερα τη βυζαντινή διανόηση ως μειονότητα. Οι ονομασίες των διαφόρων λαών που κατοικούσαν στα παράλια της Ερυθράς Θάλασσας και στο εσωτερικό της Αφρικής τόσο στις πρωτοχριστιανικές όσο και στις βυζαντινές πηγές χαρακτηρίζονται από σύγχυση και ασάφεια. Η επωνυμία που χρησιμοποιείται συνήθως για αυτούς τους λαούς είναι Ινδοί, είτε πρόκειται για τους Αξουμίτες και Αιθίοπες είτε για τους Ομηρίτες. Άλλωστε, οι συγκεκριμένες ιστορικές αναφορές στους λαούς αυτούς περιορίζονται χρονικά έως και τις αρχές του 7ου αιώνα, όταν ακόμη η αυτοκρατορία διατηρούσε τις κτήσεις της στην Αίγυπτο έχοντας υπό τον έλεγχο της το εμπόριο της Αιγύπτου με τους άλλους λαούς της αφρικανικής ηπείρου.
Με την κατάκτηση της Αιγύπτου όμως από τους Άραβες οι σχέσεις της αυτοκρατορίας με αυτούς τους λαούς διακόπηκαν διά παντός. Θα πρέπει, ωστόσο, να επισημάνουμε ότι η στάση των Βυζαντινών απέναντι στους μαύρους, όπως αντανακλάται στις σχετικά λίγες και διάσπαρτες μαρτυρίες των πηγών, δεν φανερώνει φυλετικές προκαταλήψεις. Προκαταλήψεις αυτού του είδους άλλωστε δεν υπήρχαν στην αρχαιότητα, ούτε και στην Ελληνο-Ρωμαϊκή περίοδο, όταν η αυτοκρατορία ήταν πράγματι πολυεθνική.  Τουλάχιστον οι φυλετικές διαμάχες δεν υπήρχαν στη μορφή και την έκταση που τις γνωρίζουμε σήμερα, παρόλο που η ξενοφοβία, ο εθνικισμός, η αντιπάθεια ή η περιφρόνηση προς τους απολίτιστους λαούς δεν ήταν άγνωστες έννοιες στον κόσμο της αρχαιότητας. Ωστόσο, οι μαύροι δεν αντιμετώπισαν διωγμούς ούτε και αποκλείστηκαν από τον κοινωνικό κορμό ως κατώτεροι λόγω του χρώματος τους.
Συνεπώς οι βυζαντινοί κληρονόμησαν μια νοοτροπία για τους ξένους λαούς που είχε ήδη διαμορφωθεί κατά την Ελληνο-Ρωμαϊκή περίοδο, νοοτροπία υπεροχής ως προς την παιδεία και τον πολιτισμό, όχι όμως φυλετική και ιδίως στις σχέσεις τους με τους μαύρους ή τους Νεγροαφρικανούς γενικότερα. Αυτή η στάση και νοοτροπία επηρεάστηκε ακόμη περισσότερο από τη διδασκαλία του Ευαγγελίου, το μήνυμα του οποίου απευθυνόταν προς όλους γενικά χωρίς να γίνεται καμία διάκριση.Οι λιγοστές μαρτυρίες που διαθέτουμε για τους μαύρους μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες πηγών: στις θεολογικές, τις ιστορικές και τις φιλολογικές. Αλλά για ποιους μαύρους γίνεται λόγος εδώ — για κάποια συγκεκριμένη φυλή ή λαό, ή για τους μελαψούς γενικά; Οι βυζαντινοί συγγραφείς κάτω από την ονομασία Αιθίοπες ομαδοποιούν όλους τους μαύρους ή μελαψούς, με τον ίδιο τρόπο που ομαδοποιούν τους Ινδούς, χωρίς να κάνουν καμιά διάκριση ως προς τον τόπο της προέλευσης τους, τα χαρακτηριστικά τους ή τη γλώσσα τους.
Η λέξη Αιθίοπας στο Βυζάντιο χρησιμοποιείται όχι μόνο για να δηλώσει τον κάτοικο της Αιθιοπίας, της Νουβίας ή του Σουδάν, αλλά και την έννοια του μαύρου ή του μελαψού. Η λέξη ετυμολογείται από το αίθω και οψ έτσι Αιθίοψ είναι αυτός που έχει καμένο το πρόσωπο από τον ήλιο. Μέλανες ουν εισι δεινώς άπαντες, γράφει χαρακτηριστικά για τους κατοίκους του Αξούμ ο Φιλοστόργιος, οξείας αυτοίς της ακτίνος τον ηλίου καθαπτομένης

Η Εκκλησία από πολύ νωρίς πήρε θετική και συγκεκριμένη στάση απέναντι στους μαύρους, εξαιτίας διαφόρων βιβλικών χωρίων της Καινής και της Παλαιάς Διαθήκης, στα οποία γίνεται μνεία Αιθιόπων και μαύρων. Οι ερμηνείες αυτών των χωρίων από τους Πατέρες της Εκκλησίας διαμόρφωσαν μια «αφρικανική θεολογία» όπως χαρακτηριστικά την ονόμασε ο καθ. ERNEST BENZ στην οποία συνέβαλε πρώτος με τα εκτενή βιβλικά σχόλια του ο Ωριγένης. Στο χωρίο του Άσματος Ασμάτων 1:5, η Αιθιόπισσα κόρη, λόγου χάρη, απευθυνόμενη στις θυγατέρες του Ισραήλ και έχοντας το αίσθημα της μειονεξίας λόγω του χρώματος της λέγει απολογητικά: μέλαινα ειμί εγώ και καλή, θυγατέρες Ιερουσαλήμ, ως σκήνωμα Κηδάρ, ως δέρρεις Σαλωμών. Κατά τον Ωριγένη, η Αιθιόπισσα κόρη εδώ συμβολίζει την Εκκλησία των εθνών —ενώ οι θυγατέρες της Ιερουσαλήμ συμβολίζουν την Εβραϊκή συναγωγή και την υπεροχή της καταγωγής τους από το γένος του Αβραάμ. Αυτό το χωρίο (όπως και διάφορα άλλα, λόγου χάρη ή Αιθιόπισσα γυνή, ην έλαβε Μωυσής, Αριθμ. 12:1-2), ερμηνεύτηκαν στα πλαίσια της διδασκαλίας του Ευαγγελίου προς τα έθνη• πρβλ. και Πράξ. 21:25.
Η αντίθεση ανάμεσα στο μαύρο χρώμα και τη λευκότητα, όπως διατυπώθηκε στο Άσμα Ασμάτων (μέλαινα ειμί εγώ και καλή… μη βλέψητέ με ότι εγώ ειμί μεμελανωμένη, ότι παρέβλεψε με ο ήλιος), ερμηνεύτηκε συμβολικά από τον Ωριγένη και τους Πατέρες της Εκκλησίας, σε μια περίοδο μάλιστα που η Εκκλησία της Αλεξανδρείας και γενικότερα της Αφρικής συμπεριελάμβανε στους κόλπους της διαφόρους λαούς, φυλές και έθνη, μεταξύ των οποίων αναμφίβολα και πολλούς μαύρους.
Οι τυχόν παρερμηνείες που θα μπορούσαν να προκύψουν από βιβλικά χωρία, όπου οι μαύροι παρουσιάζονται αρνητικά ή κατά τρόπο εξευτελιστικό, όπως στον Ιερεμία 13:23 (ει αλλάξεται Αιθίοψ το δέρμα αυτού και πάρδαλις τα ποικίλματα αυτής, και υμείς δυνήσεσθε εύ ποιήσαι μεμαθηκότες τα κακά), ξεπεράστηκαν από πολύ νωρίς χάρη στην έγκαιρη επέμβαση του Ωριγένη.
Οι λίγες ιστορικές μαρτυρίες που διαθέτουμε για τους μαύρους κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο περιορίζονται κυρίως στον διπλωματικό τομέα. Στις πηγές μνημονεύονται δύο ή τρεις φορές Βλέμμυες και Αιθίοπες πρεσβευτές που ζήτησαν ακρόαση από τον Κωνσταντίνο Α’ (324-337) και τον Κωνστάντιο Β’ (337-361).  Ωστόσο, οι αποσπασματικές αυτές πληροφορίες που αντλούμε για τους Νεγροαφρικανούς είναι μετρημένες στα δάχτυλα, η δε σημασία τους μάλλον περιορισμένη, καθώς οι συγγραφείς δεν υπεισέρχονται σε ουσιαστικές λεπτομέρειες.
Θα προσθέταμε όμως ότι οι αναφορές του Ευσεβίου Καισαρείας στην παρουσία ξένων πρεσβευτών στην αυλή του Μεγάλου Κωνσταντίνου, μεταξύ των οποίων μνημονεύονται Βλεμμύων γένη Ινδών τε και Αιθιόπων, δεν αποτελούν ρητορικούς τόπους, αλλά παραπέμπουν σε συγκεκριμένο γεγονός.  Οι σχέσεις της αυτοκρατορίας με τους διαφόρους αφρικανικούς λαούς την περίοδο αυτή, εντοπίζονταν κυρίως στον τομέα του εμπορίου και τη σύναψη διαφόρων συνθηκών, όπως με τους Ομηρίτες για τους οποίους κάνει λόγο ο εκκλησιαστικός ιστορικός Φιλοστόργιος.  Επίσης με τη διάδοση του Χριστιανισμού προωθούνταν τα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα της αυτοκρατορίας στον ευαίσθητο χώρο της Νοτιοδυτικής Αραβίας.  Ως γνωστό, ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Β’ στην προσπάθεια του να επηρεάσει τα εκκλησιαστικά πράγματα στο κράτος του Αξούμ απηύθυνε προσωπική επιστολή στους ηγεμόνες Αϊζανά και Σαζανά με την οποία ζητούσε την απομάκρυνση του επισκόπου Φρουμεντίου.
Αλλά η εμπορική δραστηριότητα συχνά συνδυαζόταν με τη διεξαγωγή ιεραποστολικού έργου τόσο από εμπόρους όσο και από μοναχούς και ασκητές της Αιγύπτου: Ην γαρ ιδείν και Αιθίοπας εκεί συν τοις μοναχοις ασκούντος και πολλούς υπερβάλλοντας εν ταις άρεταίς και πεπληρωμένην έπ’ αυτοίς την γραφήν λέγουσαν Αιθιοπία προφθάσει χείρα αυτής τω Θεώ.  Σύμφωνα με τον Ιερώνυμο, ο οποίος γράφει στις αρχές του 5ου αιώνα, Αιθίοπες προσκυνητές καθημερινά επισκέπτονταν την Ιερουσαλήμ.  Οι διπλωματικές σχέσεις με το κράτος του Αξούμ συνεχίσθηκαν επί Αναστασίου Α’ και διατηρήθηκαν έως και την εποχή του Ιουστινιανού.
Στον Αναστάσιο μάλιστα στάλθηκαν πολύτιμα δώρα από τους βασιλείς του Αξούμ —άγνωστο με ποια αφορμή— μαζί με εξωτικά ζώα, έναν ελέφαντα και δύο καμηλοπαρδάλεις.  Επί Ιουστινιανού, εξάλλου, με αφορμή την προσχώρηση των Σαμαριτών στο πλευρό των Περσών επιδιώχθηκε σύναψη συμφώνου φιλίας με τον βασιλέα των Αξουμιτών Ελεσβόα. Τη διπλωματική αποστολή και την άφιξη της στην αυλή του Ελεσβόα περιγράφει με πολλές λεπτομέρειες και εντυπωσιακό τρόπο ο Ιωάννης Μαλάλας.  Συνεπώς, οι διπλωματικές επαφές με τους Αιθίοπες και τους Ομηρίτες την περίοδο αυτή «δίνουν την εικόνα μιας συνεχούς, πυρετώδους δραστηριότητας», και ουσιαστικά εμπνέονται από πολιτικό-οικονομικά κίνητρα.Από τις αγιολογικές πηγές της ίδιας περιόδου γίνεται φανερό ότι όχι μόνο στην Αίγυπτο, αλλά και στην Αραβική χερσόνησο οι μοναχοί της ερήμου διατηρούσαν επαφές και είχαν επικοινωνία με μαύρους.

Στο βυζαντινό εορτολόγιο συμπεριλαμβάνεται, ως γνωστό, η μνήμη του Οσίου Μωυσέως του Αιθίοπος (28 Αυγούστου), ο βίος του οποίου είναι ενδεικτικός των επαφών που είχαν οι ασκητές της Θηβαΐδος, στα όρια της Ερμούπολης της Αιγύπτου, με μαύρους πληθυσμούς, αλλά και με μαύρους ληστές και λήσταρχους, όπως ακριβώς ήταν εις τον πρότερόν του βίο ο όσιος Μωυσής ο Αιθίοψ.  Το ίδιο ισχύει και για τις επαφές των μοναχών με Άραβες, τους οποίους οι πηγές δεν ξεχωρίζουν πάντα από τους μαύρους. Στις αγιολογικές πηγές, κυρίως σ’ εκείνες που προέρχονται από την περιοχή του Σινά, γίνεται πάντως κάποια διάκριση ανάμεσα στους Άραβες και τους Βλέμμυες, ως δύο διαφορετικά και ξεχωριστά έθνη. Ενδιαφέρουσα είναι επίσης η διαπίστωση ότι στην εικονογράφηση των Αράβων αγίων δεν γίνεται καμιά διάκριση ως προς το χρώμα τους, καθώς εικονογραφούνται ακριβώς όπως και οι βυζαντινοί άγιοι.
Στα αγιολογικά κείμενα αυτής της περιόδου έχουμε και την πρώτη μνεία του όρου «μαύρος», για την περιγραφή μιας φυλής με χαρακτηριστικά νέγρου, τους Βλέμμυες. Ωστόσο, στους ελληνικούς παπύρους της Αιγύπτου, του 6ου και 7ου αιώνα, ο όρος «μαύρος» δηλώνει τους Σουδανούς σκλάβους.Η παρουσία μαύρων στρατιωτών και μαύρων σκλάβων στο Βυζάντιο είναι ένα άλλο θέμα που αξίζει να μελετηθεί ιδιαίτερα. Ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος μνημονεύει στο έργο του Προς τον ίδιον υιό ‘Ρωμανό ότι ο αρχηγός των Αράβων Αβιμέλεχ απέστειλε πρέσβεις προς τον Ιουστινιανό τον Ρινότμητο ζητώντας τη σύναψη ειρήνης με τον όρο ο αυτοκράτορας να αποσύρει το τάγμα των Μαρδαϊτών από τον Λίβανο, ενώ ο ίδιος θα προσέφερε στον Ρωμαίο αυτοκράτορα καθ’ έκάστην νομίσματα χίλια, και ίππον ευγενή ένα και Αιθίοπα δούλον ένα.
Μνεία Αιθιόπων στρατιωτών ή καλύτερα πειρατών γίνεται και στην αφήγηση του Ιωάννη Καμινιάτη Εις την Αλωσιν της Θεσσαλονίκης από τον Λέοντα της Τρίπολης το 904. Εδώ πρόκειται, κατά μία άποψη, για Σουδανούς μισθοφόρους που συμμετείχαν στις πειρατικές επιδρομές του Λέοντος,  στους στρατιώτες του οποίου συμπεριλαμβάνονταν Άραβες και Αφρικανοί πειρατές: παμμιγής τις όχλος απονενοημένων και μανιωδών, των τε την Συρίαν οικούντων Ισμαηλιτών και των όμορούντων Αιγυπτίοις Αιθιόπων, πάντων αιμοβόρων και θηριογνωμόνων ανθρώπων, πολλην την εν τοις φόνοις επιστήμη έξησκημένων και ταις ληστρικαίς επινοίαις τας σφαγάς εμμελετησάντων…

Ενώ οι μνείες των πηγών σε συγκεκριμένα ιστορικά δεδομένα και γεγονότα που σχετίζονται με την παρουσία των μαύρων στη βυζαντινή κοινωνία είναι ελάχιστες έως ανύπαρκτες, οι φιλολογικές μαρτυρίες είναι πολυάριθμες — αν και σχεδόν πάντα αυτού του είδους οι μαρτυρίες εστιάζονται σε ένα ή δύο θέματα ή φιλολογικούς τόπους. Εις την περί των Αιθιόπων φιλολογία δεσπόζουν ως επί το πλείστον τα διάφορα παραθέματα και οι παραλλαγές της παροιμίας Αιθίοπα σμήχειν, ό Αιθίοψ Αιθίοψ μένει, ο Αιθίοψ ου λευκαίνεται  ή ακόμη το λευκαίνεται γαρ και πεφυκώς Αιθίοψ, που απαντά σε ένα στιχηρό στη μνήμη της βαπτίσεως του Αιθίοπος Ευνούχου υπό του Αγίου Φιλίππου.  Πιο ενδιαφέρουσες είναι οι αναφορές που απαντούν σε αγιολογικά κείμενα, στα οποία οι δαίμονες εμφανίζονται συνήθως ως μαύροι, παρομοιαζόμενοι με Αιθίοπες, όπως στο Βίο του Συμεών του Σαλού: ως ούν έφυγεν το δαιμόνων, παρήλθεν ως Αιθίοψ δια τον φουσκαρίου — εις μαύρος επικατάρατος ήλθεν και όλα συνέτριψεν.
Κατά κανόνα, οι δαίμονες που εμφανίζονται μαύροι ως Αιθίοπες στα ενύπνια δοκιμάζουν την πίστη και την καρτερία των πιστών.  Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα από το Βίο του Ανδρέα του Σαλού. Προκειμένου να κερδίσει τους στεφάνους του παραδείσου, ο Ανδρέας, εν ύπνω βαθύτατα), είδε ότι έπρεπε να παλαίψει με έναν μαύρο δαίμονα, μέσα σε ένα κατάμεστο θέατρο από πλήθος Αιθιόπων και ανδρών λευσχημούντων και Ίεροπρεπεστάτων. Δίνοντας πίστη στα λόγια του αγγέλου, ότι οι Αιθίοπες θρασείς είσιν και δειλοί, και σεσαθρωμένοι και ανίσχυροι, ο άγιος τελικά εξήλθε νικηφόρος από αυτόν τον πνευματικό αγώνα, των μαύρων εκείνων πάντων σκορπισθέντων.
Αλλά στο Βίο του Συμεών του Σαλού η εμφάνιση του Αιθίοπος σε ενύπνιο παριστά το θάνατο: έθεώρει εαυτόν (τις των μεγιστάνων της πόλεως] κατά τους ύπνους ταβλίζοντα μετά τίνος Αίθίοπος, ην δε ούτος ό θάνατος.  Το ίδιο, στα ονειροκριτικά κείμενα, το μαύρο χρώμα ερμηνευόταν ως προάγγελος κακών.  Εξάλλου στα πρώιμα αγιολογικά κείμενα ο δαίμων της πορνείας και της υπερηφανίας εμφανίζεται με τη μορφή Αιθίοπος,  ενώ σε άλλα παρεμφερή πάλι οι δαίμονες εμφανίζονται τριχωτοί, με πρόσωπο σκύλου και μαύροι ως Αιθίοπες, ως η ασβόλη.
Οι περιγραφές των δαιμόνων στα αγιολογικά κείμενα αναρωτιέται κανείς αν δεν εκφράζουν κατά κάποιον τρόπο όχι μόνον τους φόβους και τις δεισιδαιμονίες που διακατείχαν τα λαϊκά στρώματα, αλλά ακόμη και φυλετικές προκαταλήψεις όσον αφορά τουλάχιστον τους μαύρους. Από ορισμένες ενδείξεις των πηγών, θα μπορούσε να στηρίξει κανείς την άποψη ότι γίνονταν φυλετικές διακρίσεις, παρόλο που η Εκκλησία από την πλευρά της διεκήρυσσε ουδέ Σκύθαις πάντως ουδέ Αίθίοψι [ή βασιλεία των ουρανών άποκέκλεισται]… πάντες γαρ χωρητοί τη σαγήνη Χριστού., Τα περιστατικά στο Βίο του Μωυσέως του Αιθίοπος, ωστόσο, είναι ενδεικτικά της νοοτροπίας που είχε διαμορφωθεί από τους λευκούς έναντι των μαύρων. Για να δοκιμαστεί η καρτερία και η ταπεινοφροσύνη του Μωυσέως, οι μοναχοί της Σκήτης όπου μόναζε τον απέβαλαν από τον κύκλο τους με προσβλητικούς χαρακτηρισμούς και περιφρόνηση:Άλλοτε συνεδρίου γενομένου εν τη Σκήτει, θέλοντες αυτόν οι πατέρες δοκιμάσαι, εξουδένωσαν αυτόν, λέγοντες” Τί και ό Αίθίοψ ούτος έρχεται εις την μέσην ημών; Ό δε άκουσας σιώπησε….Είσήλθεν ουν ό γέρων [Μωσής]• και έπετίμησαν αυτόν, και έδιωξαν, λέγοντες• “Ύπαγε έξω Αίθίοψ. Ό δε εξελθών έλεγε εαυτώ• Καλώς σοι εποίησαν, σποδόδερμε, μελανέ. Μη ων άνθρωπος, τί έρχη μετά ανθρώπων;Μία άλλη αναφορά που επίσης φανερώνει με έντονο τρόπο το αίσθημα της προκατάληψης προς τους μαύρους έχει ως θέμα της τον μέθυσο ζητιάνο Ζαμαρά, ο οποίος ζούσε, ως φαίνεται, στο περιθώριο, στη Σελεύκεια της Ισαυρίας: άνθρωπίσκος τις Αίθίοψ, ζόφου και άχλύος πεπληρωμένος, περινοστών άεί τα της πόλεως αγυιάς επί τω τι κομίζεσθαι παρά των έλεειν είοθότων.
Η εμφάνιση του Ζαμαρά σε ένα όνειρο που είχε ο συγγραφέας του χωρίου αποδείχθηκε κακό σημάδι, όπως αναμενόταν άλλωστε, ενδεικτικό και αυτό των προκαταλήψεων της εποχής.  Ορισμένες προκαταλήψεις μάλιστα σχετικά με τους μαύρους έφταναν στα άκρα, όπως συμπεραίνουμε από ένα χωρίο των Επιστολών του Θεόδωρου Στουδίτη, ο οποίος αναφέρει: φασι γάρ τίνες γυναίκα κατά τον της συλλήψεως καιρόν Αιθίοπα φαντασθείσαν Αιθίοπα άποτεκείν.
Ωστόσο, ο φόβος που εμπνέουν οι Αιθίοπες δαίμονες ή φαντάσματα δεν προέρχεται αποκλειστικά από το μαύρο χρώμα τους, αλλά από διάφορα άλλα χαρακτηριστικά που τους καθιστούν φοβερούς στην όψη το βλοσυρό του βλέμματος και του προσώπου, η ατημέλητη κόμη της κεφαλής, η μεγάλη σωματική διάπλαση σε συνδυασμό με τη γυμνότητα που χαρακτηρίζει τους πολεμοχαρείς μαύρους κλπ. Χαρακτηριστικά είναι τα χωρία, στο Βίο του Ευθυμίου,  μικρός Αίθίοψ πυρ εκ των οφθαλμών εκπέμπων, και μέλανας την χροιάν και την όψιν αυχμηρούς, στο. Αιθιοπικά του Ηλιοδώρου. Αλλά ακόμη και σε άλλες κατηγορίες κειμένων, οι Αιθίοπες προκαλούν τον φόβο όχι απλώς λόγω του χρώματος τους αλλά σε συνδυασμό με την όλη εμφάνιση τους, όπως λόγου χάρη στον Καμινιάτη, Αιθίοπες την χροιάν, τα σώματα γεγυμνωμένοι… και τη παραθύξει των οδόντων συων δίκην το μανικόν ένδεικνύμενοι.
Οι Αιθίοπες εμφανίζονται μάλλον σπάνια στις σελίδες των βυζαντινών χρονογραφιών, και στις περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζονται όχι στα πλαίσια της πραγματικότητας αλλά παροιμιακά, και σε σχέση πάντα με το χρώμα τους, όπως στον Συν. Θεοφ- Μάλλον δε τίνες εκείνων, ως Αιθίοπες έμειναν αμετάβλητοι. Σταδιακά ο «Αιθίοπας» γίνεται συνώνυμο του μελαψού ή μαύρου, οι δε αναφορές στους «Αιθίοπες» και τους μαύρους γενικότερα, όπως τους Σαρακηνούς και άλλους, αποκτούν χλευαστική σημασία, ιδίως δε στα δημώδη κείμενα, όπως στον Πουλολόγο: Κι ή περιστέρα γύρισε και λέγει προς εκείνον [τον κόρακα]: Αράπη και Σαρακηνέ, μαυρέα, κακομύτη,/ έμέν τα λέγεις, άτυχε, σκοτείδι μαυρισμένον, και δεν θωρείς, κακότυχε, τί θεωρίαν έχεις;  Παρόμοιες είναι και ύβρεις του τσικνέα προς τον γερανό, τον οποίο θέλει να διώξει από το γαμήλιο τραπέζι του βασιλιά των πουλιών λόγω της εμφάνισης του: ότι είς έντροπήν σου είναι να κάτσης εις τον γάμον, μελανόμαυροθώρετε, Σαρακηνέ, κουτρούλη.
Ωστόσο, η σατιρική διάθεση του συγγραφέα του δημωδους αυτού κειμένου δεν αντικατοπτρίζει μόνον τις προκαταλήψεις της εποχής του έναντι των «μαύρων» και «Σαρακηνών», αλλά παράλληλα φανερώνει και τις αισθητικές προτιμήσεις των Βυζαντινών. Το μαύρο και γενικά το μελαψό χρώμα δεν θεωρούνταν στοιχείο ομορφιάς, σε αντίθεση με το λευκό και ξανθό χρώμα, πράγμα που διαπιστώνουμε και στα πορτραίτα των αυτοκρατόρων που σκιαγραφούν οι ιστορικοί και χρονογράφοι.  Επίσης, τα άτομα που διαπομπεύονταν είχαν μουτζουρωμένο το πρόσωπο — σημείο ατίμωσης —γιατί προφανώς έτσι προκαλούσαν το γέλιο.
Σε μία περίπτωση μάλιστα ο όχλος για να γελοιοποιήσει τον αυτοκράτορα Μανουήλ Α’ Κομνηνό, όπως αναφέρει ο ιστορικός Νικήτας Χωνιάτης, αναγόρευσε ως δήθεν αυτοκράτορα έναν αράπη: έπειτα(δ` αύτη έμβιβάσαντες άνδράριον έπίτριπτον, κελεχρώτά τινα Αιθίοπα, εύφήμουν ως βασιλέα Ρωμαίων περιάγοντες μετά λαμπράς στεφανηφορίας και προπομπαίς, τα της βασιλείας σεμνά διαπαίζοντες και καταμωκώμενοι τον ανακτά Μανουήλ ως μη ξανθίζοντα την κόμην ως θέρος, άλλ’ ύπομέλαιναμενον την μορφήν…  Δεν μένει παρά να σχολιάσουμε μία επιστολή που εκδόσαμε πριν από αρκετά χρόνια από τον κώδικα FITZWILLIAMMUSEUM 229, η οποία φέρει τον τίτλο Επιστολή του τον Νομικοπούλου κυρού Ιωάννου έχουσα εκφρασιν Αιθίοπας και ίππου πάνυ ταλαιπωρημένου εφ ω επωχείτο ο Αίθίοψ. Για τον συγγραφέα της επιστολής δεν γνωρίζουμε απολύτως τίποτε. Πιθανότατα, έζησε τον 12ο αι. ή και λίγο αργότερα, η δε επιστολή του πρέπει να γράφτηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου και ο ίδιος φαίνεται να κατοικούσε.
Στον τίτλο η επιστολή χαρακτηρίζεται ως έκφρασης πράγμα που γεννά την υποψία μήπως πρόκειται για πλαστή, δηλ. λογοτεχνική επιστολή, οπότε ο αποδέκτης της δεν πρέπει να είναι πραγματικό αλλά υποθετικό πρόσωπο. Ωστόσο, οι ενδείξεις που έχουμε συνηγορούν με την άποψη ότι πρόκειται για αληθινή και όχι πλαστή επιστολή. Απλώς ο Νομικόπουλος έστειλε στον αποδέκτη της επιστολής του μία έκφραση σατιρική αντλώντας από μια παράδοση λίγο πολύ διαμορφωμένη από νωρίς στο Βυζάντιο. Στόχος της σάτιρας του ήταν προφανώς η αποστολή εκ μέρους του αλληλογράφου του ενός ίππου —δώρου όχι και τόσο ασυνήθιστου, όπως μαρτυρούν και άλλα επιστολογραφικά κείμενα— ενός ίππου όμως λιπόσαρκου και πάνυ ταλαιπωρημένου, τον οποίο συνόδευε ένας γραμματοκομιστής ή μάλλον ιπποκομιστής, διακεκαυμένος τα πολλά το πρόσωπον, ώστε να μοιάζει με φάσμα νυκτίφοιτον:Και ο μεν, καπνηρός την όψιν ώράτο προς ακραιφνή τον ήλιονΜελαινόμενος  ολίγος την τρίχα, (το γαρ ούλον αυτής και συνεστραμμένον ουδέ τω αυχένι παρείχε το σκιακόν), άνεσπασμένος τα μέτωπα, (ή γαρ θριξ χαλαρά τις είναι ουκ ήθελεν ανακλώμενη περί βρεχμόν), οφρύες τούτω μέλαιναι και αύται κεχαλασμέναι προς βάρβαρον αγριότητα. ‘ Οφθαλμοί; Αλλά γάρ ουκ ήθελε το χρώμα τούτων τηρείν τον Αιθίοπα…Στην πραγματικότητα, αυτός ο Αιθίοπας, πιθανότατα κάποιος μελαψός ή ηλιοκαμένος υπηρέτης, δεν είναι παρά ένα φιλολογικό εύρημα, με το οποίο ο Νομικόπουλος ήθελε να σατιρίσει την αποστολή του ίππου. Το ερώτημα που δημιουργείται είναι αν το 12ο αιώνα στη βυζαντινή επιστολογραφία εμφανίζεται ένας νέος κοινός τόπος, ο «Αιθιοπικός γραμματοκομιστής».

Όσο ξέρουμε το μοτίβο αυτό απαντά στην αλληλογραφία του Ευσταθίου Θεσσαλονίκης προς τον Μιχαήλ Χωνιάτη, όπου γίνεται λόγος για κάποιον ταχυδρόμο τους, τον οποίο αποκαλούσαν περιπαικτικά λόγω του χρώματος του «μαυροκαλόγηρο» και «μαυροηγούμενο», και στο τέλος «Αιθιοπικό γραμματοκομιστή». Δεν είναι λοιπόν εντελώς συμπτωματική η χρησιμοποίηση του μοτίβου του Αιθίοπα γραμματοκομιστή από τους παραπάνω συγγραφείς. Αλλά κάθε παραπέρα συζήτηση επί του θέματος είναι προσώρας άγονη, αφού μας λείπουν τα συγκεκριμένα στοιχεία.Συνοψίζοντας, και υπό μορφή συμπεράσματος, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι μαύροι δεν απασχόλησαν ιδιαίτερα τη βυζαντινή διανόηση διότι δεν απέκτησαν ούτε και διεδραμάτισαν κάποιο ξεχωριστό ρόλο στη βυζαντινή κοινωνία. Οι αριθμοί τους στις πόλεις της Αιγύπτου και της Νότιας Αραβίας δεν μας είναι γνωστοί. Αν η παρουσία τους έγινε ποτέ αισθητή στις παραδοσιακά ελληνόφωνες περιοχές, θα πρέπει να ήταν σ’ αυτήν την περίοδο έως και τον 7ο αιώνα.
Ωστόσο, στις πηγές και στο βαθμό που μπόρεσα να τις συμβουλευτώ δεν γίνεται ιδιαίτερη μνεία γι’ αυτούς. Ο λόγος που η βυζαντινή κοινωνία δεν ασχολήθηκε με τους μαύρους ούτε και τους περιθωριοποίησε, όπως και διάφορες άλλες μειονότητες, έγκειται στον πολυεθνικό και οικουμενικό χαρακτήρα της αυτοκρατορίας, της οποίας ο απώτερος σκοπός ήταν ο εκχριστιανισμός των εθνών και η συμπερίληψη τους στη χριστιανική οικουμένη, που αποτελούσε τη μόνη αληθινή εικόνα του επουράνιου βασιλείου επί της γης.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. ΟΙ ΠΕΡΙΘΩΡΙΑΚΟΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
ΊΔΡΥΜΑ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΑΘΗΝΑ 1993

http://apantaortodoxias.blogspot.gr/2013/03/blog-post_2295.html