kantonopou’s blog

Η επιθυμία σας να ζήσετε είναι φυσική και δεν έχει τίποτε το εφάμαρτο. Ωστόσο η χριστιανική στάση απέναντι στη ζωή και το θάνατο είναι: «Ας γίνει το θέλημα του Κυρίου» (Πράξ. 21:14). Γιατί, όπως λέει ο απόστολος Παύλος, κανένας μας δεν ζει για τον εαυτό του και κανένας μας δεν πεθαίνει για τον εαυτό του. Όταν ζούμε, ζούμε για τον Κύριο. Και όταν πεθαίνουμε, πεθαίνουμε για τον Κύριο. Είτε, λοιπόν, ζούμε είτε πεθαίνουμε, σ’ Εκείνον ανήκουμε (Ρωμ. 14:7-8). Αυτή τη διάθεση πρέπει να καλλιεργήσουμε μέσα μας, διώχνοντας κάθε φόβο και κάθε ανησυχία.

“Πώς να παρουσιαστώ στον Κύριο, όταν πεθάνω;” αναρωτιέστε. Να παρουσιαστείτε έχοντας καθαριστεί από τις αμαρτίες σας με τη μετάνοια και την Εξομολόγηση, έχοντας λάβει το εφόδιο της αιώνιας ζωής, τα άχραντα Μυστήρια του Χριστού, έχοντας στο νου σας αγαθούς λογισμούς και στην καρδιά σας άγια αισθήματα -πίστη, ελπίδα, ταπείνωση, φόβο Θεού… Τα αισθήματα αυτά αντικαθιστούν όλα τα καλά έργα, που η αρρώστια δεν σας επιτρέπει να κάνετε.

Πώς να αντιμετωπίζουμε το θάνατο των οικείων μας.

Η κόρη σας πέθανε. Αφού ξεχώριζε για την ευσέβεια και την καλοσύνη της, θα έπρεπε να λέτε: “Δόξα στ’ όνομα Σου, Κύριε, που την πήρες τόσο γρήγορα, για να μην απατηθεί από τους πειρασμούς και τις μάταιες απολαύσεις του κόσμου!”. Εσείς, απεναντίας, θρηνείτε και παραπονιέστε και βαρυγκωμάτε… Γιατί; Επειδή γλύτωσε από τα βάσανα της πρόσκαιρης τούτης ζωής και βρέθηκε στην αιώνια βασιλεία του Κυρίου; Θα ήταν, λοιπόν, καλύτερα να ζούσε μερικά χρόνια ακόμα, να σκλαβωνόταν στα πάθη και την αμαρτία -κάτι συνηθισμένο για τις κοπέλες της εποχής μας και μάλιστα τις όμορφες, όπως ήταν εκείνη- κι έτσι να έχανε την αιώνια ζωή; Τί σοφή μητέρα που είστε!

Λυπάστε επειδή η κόρη σας σώθηκε και δεν καταστράφηκε!

Η μνημόνευση των νεκρών.

Ρωτάτε, γιατί μνημονεύουμε τους «κεκοιμημένους». Γιατί έτσι διδαχθήκαμε από την αγία Εκκλησία μας. Γιατί έτσι παραλάβαμε από τους θεοφώτιστους και πνευματοφόρους πατέρες μας. Γιατί έτσι γινόταν και γίνεται σ’ όλους τους χριστιανικούς αιώνες, από την αποστολική εποχή μέχρι σήμερα. Άλλα το φιλοπερίεργο μυαλουδάκι μας θέλει να χώνεται παντού και να φωνάζει: Γιατί; Γιατί; Γιατί;… Ξέρετε τί του χρειάζεται; Να του δώσετε, με την ακράδαντη πίστη σας, ένα γερό χαστούκι και να το αναγκάσετε έτσι να σωπάσει!

Όσο για κείνον τον πολυτάραχο, που όλο τέτοια θέματα σκαλίζει, πέστε του θαρρετά: Άκου, ανόητε! Οι νεκροί ζουν. Και η επικοινωνία μας μαζί τους δεν έχει διακοπεί. Δεν προσευχόμαστε αδιάκριτα για όλους τους ζωντανούς αδελφούς μας χριστιανούς, ανεξάρτητα από την αρετή ή την κακία τους; Ε, λοιπόν, έτσι προσευχόμαστε και για όλους τους «κεκοιμημένους», ανεξάρτητα από το αν συναριθμήθηκαν -κάτι άγνωστο σ’ εμάς- με τους δικαίους ή με τους αδίκους. Η προσευχή μας γι’ αυτούς είναι εκδήλωση χριστιανικής αγάπης. Πριν από την τελική Κρίση, όσο ακόμα δεν έχουν χωριστεί τα «πρόβατα» από τα «ερίφια» (Ματθ. 25:33), όλοι οι πιστοί, ζωντανοί και «κεκοιμημένοι», αποτελούμε μία Εκκλησία. Και όλοι, ως μέλη του Σώματος του Χριστού, επικοινωνούμε αγαπητικά. Ο θάνατος δεν μας χωρίζει!

“Σε τί τους ωφελούν οι προσευχές μας, αφού έχει ήδη αποφασιστεί η κατάταξή τους είτε στον παράδεισο είτε στην κόλαση;”, αναρωτιέστε. Αλλά μέχρι τη γενική Κρίση, ο κολασμός μιας ψυχής δεν είναι οριστικά αποφασισμένος. Ώσπου ν’ αποφανθεί τότε τελεσίδικα ο μόνος Κριτής, κανέναν δεν μπορούμε να θεωρούμε τελειωτικά καταδικασμένο. Γι’ αυτό, ενισχυμένοι από την ελπίδα στην άπειρη ευσπλαχνία του Θεού, προσευχόμαστε σ’ Αυτόν να ελεήσει ακόμα κι εκείνους που πέθαναν μέσα στην ασέβεια.

“Επιτρέπεται η μνημόνευση των αλλόπιστων;”.

Όχι. Η άγια Εκκλησία μας δεν τους γνωρίζει, αφού δεν έγιναν ποτέ μέλη της, και γι’ αυτό δεν τους μνημονεύει. Βέβαια, προσεύχεται γενικά για την επιστροφή εκείνων που είναι ακόμα ζωντανοί. Μπορούμε, πάντως, στην ατομική μας προσευχή να παρακαλάμε το Θεό για τη σωτηρία επώνυμων, συγγενών και γνωστών, αλλόπιστων.

Πού βρίσκονται οι «κεκοιμημένοι» αμαρτωλοί;

Πού βρίσκονται οι ψυχές των αμαρτωλών που πέθαναν αμετανόητοι και ασυγχώρητοι;

Αμέσως μετά τον σωματικό θάνατο του ανθρώπου, είτε ενάρετου είτε αμαρτωλού, η ψυχή του υφίσταται τη λεγόμενη μερική-ατομική κρίση. Κρίνεται, δηλαδή, σε μια πρώτη φάση από το Θεό και στη συνέχεια τοποθετείται σ’ έναν υπεραισθητό χώρο, όπου, περιμένοντας την τελική και καθολική Κρίση, προγεύεται είτε την ευφροσύνη του παραδείσου, αν ήταν δίκαιη, είτε το βασανισμό της κολάσεως, αν ήταν αμαρτωλή και δεν μετανόησε ως την ώρα της εξόδου της από το σώμα. Περιορισμένες, λοιπόν, σ’ αυτόν το χώρο, τον καθορισμένο από τον Κύριο και γνωστό μόνο σ’ Αυτόν, οι ψυχές των αμετανόητων αμαρτωλών περιμένουν με τρόμο, φρίκη και οδύνη τη στιγμή της οριστικής τους καταδίκης.

(Αγ. Θεοφάνους του Εγκλείστου, «Ο δρόμος της ζωής» -επιλογές-, Ι.Μ.Παρακλήτου)

pemptousia

Πολλοί από αυτούς που υποδύθηκαν τον Ιησού δεν κατάφεραν να κάνουν το επόμενο βήμα στην καριέρα τους και μάλιστα, πολλοί ήταν αυτοί που έφτασαν να μιλούν για μια «κατάρα» που κατατρέχει τους «κινηματογραφικούς θεανθρώπους».

Αναλυτικά λοιπόν:

1«Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» του Βασίλη Γεωργιάδη (1975)

Ο πρωταγωνιστής της ελληνικής σειράς Αλέξης Γκόλφης μετά το τέλος της δεν μπόρεσε να ξαναβρεί ποτέ δουλεία. Τον Αύγουστο του 2007 τον βρήκε ο θάνατος, στην πλατεία Κολιάτσου όπου ζούσε καθώς ήταν άστεγος. Παρέμεινε για δύο μήνες στο νεκροτομείο καθώς δεν βρέθηκε κανείς να αναγνωρίσει το πτώμα του άτυχου ηθοποιού.

2 «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ» του Φράνκο Τζεφιρέλι (1977)

Όταν έρχεται η Μεγάλη εβδομάδα κάθε χρόνο στον Αντ1 παρακολουθούμε την κορυφαία ταινία για την τηλεόραση «Ο Ιησούς από την Ναζαρέτ» του Φρανκο Τζεφιρέλι. Ο πρωταγωνιστής ωστόσο Ρόμπερτ Πάουελ, κάθε άλλο παρά κερδισμένος βγήκε. Αν και όλοι συμφώνησαν, ότι ενσάρκωσε εκπληκτικά τον Ιησού, η καριέρα του καταστράφηκε καθώς η εικόνα του συνδέθηκε τόσο έντονα με τον Θεάνθρωπο που κανένας παραγωγός δεν τον ήθελε για άλλο ρόλο.

3 «Τα Πάθη του Χριστού» του Μελ Γκίμπσον (2004)

Το πιο πρόσφατο αλλά και το πιο θρίλερ κινηματογραφικό εγχείρημα προσέγγισης της ζωής του θεανθρώπου ήταν αναμφίβολα «Τα Πάθη» που προκάλεσαν ιδιαίτερη αίσθηση. Τα πάθη του πρωταγωνιστή ήταν πολλά, αφού ο Τζιμ Καβίτζελ εκτός του ότι έβγαλε τον ώμο του στο σταυρό και υπέφερε από υποθερμία και πνευμονία, χτυπήθηκε δύο φορές από κεραυνό!

Πολλοί ήταν εκείνοι που υποδύθηκαν τον Χριστό και το πλήρωσαν ακριβά.

Χειρότερη ήταν η εξέλιξη του Τζέφρι Χάντερ, του Ιησού στην επανέκδοση της ταινίας “Ο Βασιλεύς των βασιλέων” το 1961.

Ενώ ως τότε είχε μια πολύ καλή πορεία, μετά τον Χριστό έγινε ένας από τους πρώην λαμπερούς νέους ηθοποιούς των ΗΠΑ που μετακόμισαν στις ευρωπαϊκές ταινίες. Ήταν μόλις 33 ετών.

Εννιά χρόνια μετά σκοτώθηκε πέφτοντας μέσα στο ίδιο του το σπίτι.

Πηγή:ierovima.gr-vatopaidi

Εορτάζει στις 23 Απριλίου εκάστου έτους.

Γεώργιος νυν τω Γεωργίω άμα,

Nέος παλαιώ συνετάχθη ενθάδε.

Βιογραφία

Ο Άγιος Νεομάρτυρας Γεώργιος καταγόταν από την Κύπρο. Αφού αναχώρησε από την πατρίδα του έφθασε στην Πτολεμαΐδα της Παλαιστίνης (σημερινή Άκκρα), όπου υπηρετούσε κοντά σε κάποιο ευρωπαίο πρόξενο.

Εκεί, προσφέροντας τις υπηρεσίες του προς τον αφέντη του, επισκεπτόταν συχνά το σπίτι μιας φτωχής μωαμεθανής, η οποία είχε μια νεαρή θυγατέρα και αγόραζε αυγά.

Κάποιες τουρκάλες γειτόνισσες, επειδή ο Γεώργιος δεν αγόραζε αυγά από αυτές, τον συκοφάντησαν ότι είχε αθέμιτες σχέσεις με τη νεαρή μωαμεθανή και με κραυγές συγκέντρωσαν μπροστά στο σπίτι της μωαμεθανής τον τουρκικό όχλο.

Ο Γεώργιος, διαμαρτυρόμενος για την προσαπτόμενη ψευδή κατηγορία, οδηγήθηκε βίαια στον ιεροδικαστή. Εκείνος μάταια προσπάθησε να τον πείσει να γίνει μουσουλμάνος προς αποφυγήν της τιμωρίας. Παρά τις προσπάθειες του κριτή και τις κολακείες ή φοβέρες του όχλου, ο Μάρτυρας παρέμεινε αμετάθετος στην πίστη, δηλώνοντας ότι Χριστιανός γεννήθηκε και Χριστιανός θέλει να πεθάνει.

Τότε ο κριτής διέταξε, το έτος 1752 μ.Χ., τον θάνατό του. Ο Μάρτυρας Γεώργιος οδηγήθηκε σε τόπο κοντά στην θάλασσα. Οι δήμιοι ανάγνωσαν την καταδίκη του σε θάνατο και προσπάθησαν πάλι με κολακείες και υποσχέσεις να επιτύχουν τον εξισλαμισμό του. Ο Μάρτυς ύψωσε τότε τα αλυσοδεμένα χέρια του στον ουρανό και ανεβόησε με φωνή μεγάλη: «Κύριε, Ιησού Χριστέ, δέξαι το πνεύμα μου και αξίωσέ με της Βασιλείας Σου». Οι Τούρκοι τον πυροβόλησαν και ορμώντας εναντίον του διαμέλισαν το τίμιο λείψανό του διά μαχαίρας. Τότε ξαφνικά έγινε θύελλα, που συντάραξε την θάλασσα. Τα κύματα έφθασαν μέχρι το σημείο όπου έκειτο το ιερό λείψανο του Αγίου. Οι Τούρκοι φοβούμενοι απομακρύνθηκαν, οι δε Χριστιανοί παρέλαβαν το σκήνωμα του Μάρτυρος και ενταφίασαν αυτό στο ναό της Πτολεμαΐδος.

Στις 13 Απριλίου 1967 μ.Χ. τα σεπτά λείψανα του νεομάρτυρα μεταφέρθηκαν με τιμή στη Λευκωσία της Κύπρου και τοποθετήθηκαν στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ιωάννου.

saint.gr

Η Εκκλησία κάθε βράδυ κλίνει με μια ωραία προ­σευχή. «εν μετανοία και εξομολογήσει παράλαβε». Έτσι δέεται ο ιερεύς για την εκκλησία και ο άνθρωπος ο οποίος δεν είναι εις θέση ανά πάσαν στιγμήν να σταθή εις κρίση δεν μπορεί να πη ότι θρησκεύει απόλυτα. Θέ­τω το ερώτημα στον εαυτό μου πρώτον και έπειτα σε ε­σάς. Αν αυτή την στιγμή πει ο Κύριος STOP, μέχρι ε­δώ, ελάτε για λογαριασμό. Ερωτώ αυτούς που θρησκεύουν, δεν λέγω τους άλλους που δεν ξεκίνησαν ακό­μη ή που παρακολουθούν από μακρυά το γεγονός. Είναι εις θέση να σταθούν ενώπιον του φοβερού βήματος, που θα κρίνει απροσωπόληπτα, που θα κρίνει χωρίς συναι­σθήματα και χωρίς ψευδομαρτυρίες; Είμεθα εις θέση να σταθούμε; Θα πούμε οι περισσότεροι από ταπεινολογία, όχι, και οι υπόλοιποι από ταπείνωση, όχι.

Ποιος είναι αυτός που μπορεί να σταθεί, και γιατί δεν μπορούμε να σταθούμε; Είμεθα αμαρτωλοί, θα δοθή η απάντησις, και τι κάνεις έναντι της αμαρτίας; Και πο­νοκέφαλο έχεις αλλά παίρνεις ασπιρίνη, και πυρετό κά­νεις και παίρνεις αντιβιοτικά, και ασθενής είσαι και πηγαίνεις στο νοσοκομείο. Αναφορικώς, όμως, με την α­μαρτία, τι κάνεις; Ποιο είναι το φάρμακο της αμαρτίας; Έπαθες μια ζημιά από ένα φαγητό, ξανά το τρως; Όχι. Ημάρτησες άπαξ, γιατί ξαναμαρτάνεις; Πού είναι η λογική, η απλή λογική; Άσε την Θεολογία στην άκρη, πού είναι η απλή λογική; Θέλω, λοιπόν, απόψε το βράδυ να μιλήσω για αυτό το θέμα.

Ποιος νομίζει ότι είναι εις θέση απόψε να κριθή; Δεν νομίζω να μπορή κανένας να μου παρουσίαση συμ­βόλαιο από τον Χριστόν ότι αυτός έχει περιθώριο να μετανοήση, ότι έχει περιθώριο να ζήση και να τακτοποίη­ση τα θέματά του, εφόσον αναβάλει σήμερον και δεν ενδιαφέρεται. δεν νομίζω να έχη κανείς να μου επιδείξη, να μου πη. Κύριε εγώ έχω 20 χρόνια μπροστά μου. Δεν ξέρω τι του λέει ο διάβολος στο κεφάλι. Ο Χριστός τι του λέει. τον ρώτησες τον Χριστό; Ο Χριστός δεν υπόσχεται ζωή εδώ, εκεί υπόσχεται. Υπάρχει ψευδαίσθηση σε πολλούς ανθρώπους ότι έχουν καιρόν. Αυτό είναι ένα μεγάλο τέχνασμα του σατανά, του εμπείρου αυτού προ­σώπου των 8.000 ετών ο οποίος γνωρίζει να κλέβη το παρόν και να υπόσχεται το μέλλον. Να κλέβη το σήμε­ρον και να υπόσχεται την αύριον, και όταν η αύριον γίνη σήμερον, να του την κλέβη και αυτήν και να του υπόσχεται την πάρα κάτω.

Αναφέρεται εις το Γεροντικόν, ότι κάποτε πήγε ένας σατανάς και ηπείλησε έναν μοναχόν και του είπε. πού θα μου πας, δεν σ’ έβαλα στο χέρι μέχρι τώρα, αλλά στα 40 χρόνια που θα ζήσης ακόμα, θα σε βάλω, δεν θα μου γλυτώσης, και έφυγε. Ο μοναχός επήρε στο νου του τα 40 χρόνια. 40 χρόνια ακόμη, τότε έχω περιθώριο. Έχω 40 χρόνια, είναι αρκετά, δεν πάω μέχρι το χωριό να ιδώ, υπάρχει κανένας από τους δικούς μου; Και έρχομαι; 40 χρόνια ακόμη, πόσο θα κάμω, 5 μέρες, 10 μέρες. Έχω 40 εδώ και 40 ακόμη 80, δεν χάθηκε ο κόσμος για 5-10 μέρες. Ας πάω να δω, μήπως υπάρχει η μητέρα μου, υ­πάρχει κανένας από τους συγγενείς μου, άνθρωποι του Θεού και αυτοί, να τους πω και δυο λόγια, άλλωστε. Δικαιολογία όμορφη του σατανά, να τον βγάλει από τον τόπον του, βέβαιος ότι θα τον βγάλει και από τον τρό­πον του. και δεν έβλεπε πότε να ξημερώση ο γέροντας. Το πρωί επήρε το σακουλάκι του και το ραβδί του και άρχισε να κατηφορίζη. Ο Θεός τον λυπήθηκε και τον έστειλε έναν άγγελο μπροστά και τον λέγει. «για πού με το καλό;». «Να, πηγαίνω κάτω». «Γύρισε πίσω, σε λυπή­θηκε ο Θεός και μ’ έστειλε να σου πω ότι σ’ εξηπάτησε ο σατανάς». Ήρθε στον εαυτό του αυτός και επέστρεψε κλαίγοντας για το πάθημα. και την τρίτην ημέραν απέ­θανε. Τα 40 χρόνια του σατανά ήσαν 3 ημέρες στου Θε­ού τον λογαριασμό.

Σου είπε ο γιατρός ότι στέκεσαι καλά. Έκανες τσεκ-απ και είσαι εντάξει, και είσαι τακτοποιημένος κ.τ.λ. και αύριο είσαι για τα κυπαρισάκια. Σου ‘πε κανείς; Ένα αυτοκίνητο ήρθε στο πεζοδρόμιο και σε παρέσυρε και ε­σένα και το παιδί σου. Ο θάνατος είναι κλέφτης, εν νυκτί μάλιστα, που δεν ξέρεις πότε θα έρθη, πούθε θα έρθη και πώς θα έρθη. Ουδείς γνωρίζει, είναι δαμόκλειος σπάθη η οποία κρέμεται σε κάθε κεφαλή, πού η λογική αυτή του ανθρώπου, αν απόψε φύγω, εάν με καλέσει μ’ ένα δυ­στύχημα, ή με μίαν ασθένειαν εγώ πάω, σε ποια κατά­σταση θα είμαι; Αυτή, λοιπόν, η αμέλεια γύρω από την ετοιμασία της αναχωρήσεως ανά πάσαν στιγμήν όλων των ηλικιών, είναι θανάσιμο αμάρτημα. Αυτή η αδιαφο­ρία, που δεν είμεθα ανά πάσαν στιγμήν με το εισητήριο στο χέρι, είναι θανάσιμος κίνδυνος. Διότι ο άνθρωπος πρέπει να είναι σαν τον άνθρωπον που μέλει να ταξιδέψει για το εξωτερικόν και περιμένει το τηλεφώνημα από το πρακτορείο, ότι το καράβι περνάει την τάδε ημέρα, και δεν μπορεί ο άνθρωπος αυτός να πάει εξοχή, και δεν μπορεί να πάει κρουαζιέρα, και δεν μπορεί να πάει πουθενά, ούτε αναλαμβάνει καμία επιχείρηση αναμένοντας ανά πάσαν στιγμήν την ειδοποίηση από το πρακτορείο, ότι το καράβι φεύγει, περνάει την τάδε ημέρα.

Υπάρχουν θρησκεύοντες Χριστιανοί που, εάν αυτή την στιγμή, εκεί που είναι στο υπερώο αυτό και στο επά­νω υπερώο και κάτω, θελήσει ο Κύριος να τους εξομο­λόγηση στην πόρτα, καράβια αμαρτίες θα φορτωθούνε, που πιστεύουν στον Χριστό, που πιστεύουν στην ορθό­δοξο πίστη, που πιστεύουν στα μυστήρια, που πιστεύουν εις τον κλήρον, που ανάπτουν κεριά, που νηστεύουν, που κάνουν, θα φορτώσουν καράβια αμαρτίες. Είναι ανεξομολόγητοι, είναι άνευ θείας κοινωνίας. Εκκλησιάζο­νται χωρίς να κοινωνούν. Θρησκεύουν με τον τρόπο τους. Έχουν φτιάξει θρησκεία των μέτρων τους. Έχουν φτιάξει τον Χριστό τόσον, που να χωρούν όπως είναι, φορτωμένοι σαν τον σκαντζόχοιρο με τις σταφυλόρογες στην πλάτη. διότι έτσι είμεθα οι περισσότεροι με τις α­μαρτίες μας.

Έχετε ιδεί σκαντζόχοιρο να μεταφέρη σταφυλόρο­γες στα παιδιά του; Τις ρίχνει κάτω και κυλιέται επάνω, και πηγαίνει σαν πολυέλαιος. Καταλαβαίνετε τώρα τι μέρος πρέπει να είναι ανοιχτό να τις περάσει αυτές. Έ­τσι είμεθα οι περισσότεροι, δεν χωράμε στην στενή και τεθλιμμένη πύλη, που έχει ο Χριστός, για τους πιστούς. Είναι πλαδαρή η ζωή μας, δεν βιάζεται η ζωή μας, δεν αγωνιζόμεθα έναντι των αισθήσεών μας που είναι φορείς και καταστρέφουν την ψυχή μας. Δεν προσέχουμε την γλώσσα μας, δεν προσέχουμε τα μάτια μας, τα αυτιά μας, την αφή μας. Βομολοχούμε πολλάκις και αστειαζόμεθα πολλάκις, αλλά και βλασφημούμε ακόμη, καταρώμεθα. Είναι δυνατόν να λέγεται ποτέ αυτός Χριστιανός, και εί­ναι δυνατόν να συγκαταριθμηθή στην εκλεκτή ποίμνη του Κυρίου, εφ’ όσον αυτός ο άνθρωπος δεν είναι έτοι­μος ανά πάσαν στιγμήν για να φύγη; Θα ετοιμαστώ. Ε­γώ πιστεύω. Θα έχης τον χρόνο να ετοιμαστής; Είθε να σου προσθέσει τον χρόνον, αλλά μήπως εξαντληθεί το όριον, μήπως μέχρι τώρα ο χρόνος που προσθέτει δεν εί­ναι στην μακροθυμία του και στην χρηστότητά του; Τον εδικαιούσο τον χρόνο μέχρι σήμερα. Μήπως η χρηστό­τητά Του και η μακροθυμία Του δεν σου τα προσέθεσε; Ποιος είσαι εσύ και ποιος είμαι εγώ, που θα με περιμένη, και Αυτός είναι υποχρεωμένος να με περιμένη να κά­νω εγώ τη ζωή μου με τον τρόπο μου; Ποιος είσαι εσύ, ποιος είμαι εγώ; Δεν το έχουμε λάβει σοβαρώς υπόψι. Για πηγαίνετε στα κοιμητήρια να δείτε πόσα αρνιά είναι εκεί. Για διαβάστε εφημερίδες να δείτε, πόσα ατυχήμα­τα, πόσα συμβάντα καθημερινώς στέλνουν τους ανθρώ­πους στην άλλη ζωή απροετοίμαστους.

Ενθυμείστε τι σας έλεγα προχθές πως είδανε το κοι­μητήριο της Αναστάσεως του Πειραιώς κατάμεστον από μαύρες σημαίες. Γιατί; αμετανόητοι και ανεξομολόγητοι, ακοινώνητοι, απροετοίμαστοι αυτοί οι ίδιοι και οι ι­δικοί των, τους αμπαλάρισαν εν τη απιστία των, δεν τους πήγαν παπά, δεν τους έκαμαν μυστήριο, δεν τους εκάλεσαν για εξομολόγηση, για θεία κοινωνία, έστω και την τελευταία στιγμή, και είναι με μαύρη σημαία, και θ’ αναστηθούν βέβαια, διότι θα ανοίξουν οι τάφοι και οι μεν και οι δε, να αποδώσουν ότι τους εμπιστεύθη να φυ­λάξουν, αλλά θα αποδώσουν κόρακας ως αντιλαμβάνε­σθε, διότι κόρακα τους εδόθη να φυλάξουν. Ο άνθρωπος να φοβάται, να φοβάται όταν ζει, διότι δεν ξέρει αν πίσω του είναι ο θάνατός του, δεν ξέρει αν η ημέρα αυτή είναι η τελευταία ή η βραδυά αυτή είναι η τελευταία.

Διάβαζα κάποτε έναν που έγραφε περί της ζωής του ανθρώπου και του θανάτου ως εξής: «ο άνθρωπος όταν γεννάται βρίσκεται μπροστά σ’ έναν δρόμο ο οποίος εί­ναι γεμάτος από κεράκια αναμμένα. Κάθε μέρα παίρνει και ένα κερί και μειώνονται ως είναι φυσικό τα κεριά». Πού ξέρεις άνθρωπε τώρα αν ήταν το τελευταίο κερί που πήρες εσύ σήμερα το πρωί και δεν υπάρχει άλλο; Πού ξέρεις αν το κρεββατι σου το αναπαυτικό γίνει νεκροκρέββατό σου; Ποιος είναι αυτός που θα σου το πει; Εδώ ένας αδελφός πήγε να πλήρωση στην τράπεζα ένα γραμμάτιο και του λέγει ο υπάλληλος. να έρθης την Δευ­τέρα, επειδή έκλεισαν το μεσημέρι. «καλά, του λέει, πρώτα ο Θεός, θα έλθω τη Δευτέρα». «Πρώτα ο άνθρω­πος τον λέει αυτός, όχι ο Θεός», και έγινε μία συζήτηση και κοίταξε να τον πείσει, αλλά «πρώτα ο άνθρωπος, όχι ο Θεός». Δηλαδή εγώ πρώτα, εγώ θα κανονίσω πότε θα πεθάνω, εγώ θα κανονίσω αν ζήσω, τι μου λες «πρώτα ο Θεός;». Τέλος πάντων έφυγε, γιατί είδε ότι δεν έβγαινε τίποτε απ’ τη συζήτηση εκείνη την ώρα. Αποτέλεσμα ο κύριος αυτός, που έλεγε πρώτα ο άνθρωπος, την άλλη μέρα το πρωί είχαν συνενοηθεί με την σύζυγον να κά­νουν μίαν επίσκεψη και είπε στην σύζυγο. «δεν ετοιμά­σθηκες ακόμη;», και κάθησε στο χώλ και πήρε την Κα­θημερινή και διάβαζε. Καλά θα ετοιμαστώ γρήγορα, λέ­ει. Όπως εκάθησε εκεί σε λίγο είχε πάρει ρόγχο. Ο ρόγχος αυτός ενόμισε η γυναίκα του ότι ήταν του ύπνου και είπε μονολογώντας, ενώ εκτενιζόταν εις τον καθρέ­φτη. «ακόμη δεν εκάθησες και αποκοιμήθηκες και βιάζε­σαι κι όλα;». Το αποτέλεσμα ήταν ότι αυτός απέθανε κά­τω από την Καθημερινή την εφημερίδα. Και την άλλη Δευτέρα δεν βρήκε αυτόν, αλλά βρήκε την αφίσα, ότι κηδεύεται. Αυτός είναι ο άνθρωπος. Πού η λογική λοι­πόν;

Έχουν την γνώμη, διότι είναι νέοι, ότι θα ζήσουν, αλλά και οι μεγάλοι έχουν την γνώμη ότι θα ζήσουν, ο σατανάς είναι τεχνίτης. Το μεγαλύτερο τέχνασμα του σατανά, του εμπείρου αυτού προσώπου των 8.000 ετών είναι αυτό. Λέγεται ότι κάποτε έγινε μια συνεδρία μεγά­λη εκ μέρους του Βεελζεβούλ με όλο το επιτελείο του, να αποφανθούν ο καθένας από την πείρα του τι μπορούν να κάνουν για να κολάζουν τους ανθρώπους, και ερωτήθησαν πολλοί σατανάδες που εθεωρούντο με πνεύμα. Ο ένας είπε θα κάνουμε αυτό, ο άλλος είπε θα κάνουμε πο­λέμους να σκοτωθούν οι άνθρωποι, να χωρίζουν τα αν­δρόγυνα, άλλος θα τους κάνουμε να βλασφημήσουν το Θεό, άλλος θα τους κάνουμε αιρετικούς. Δεν ικανοποιείτο όμως και τόσο ο μεγάλος από όλα αυτά τα οποία ήκουε. Ένας μικρός διαολάκος καθόταν σε μία άκρη και τον ερώτησε ο μεγάλος με τη σειρά του. «εσύ έχεις να μας πης τίποτα;». Λέει. «έχω και εγώ μία γνώμη, αλλά ε­δώ μίλησαν τόσοι μεγάλοι, εγώ τι να πω». Καλά, πες την να την ακούσουμε και την δική σου. «Εγώ έχω τη γνώμη, να μην κάνουμε τίποτε από αυτά που είπαν οι προγενέστεροι αλλά να πούμε στον κόσμο, ότι υπάρχει Θεός, ότι υπάρχει κόλαση και παράδεισος, ότι ο Χρι­στός σώζει. Όλα αυτά να τα πούμε στον κόσμο, αλλά μπορούμε να τους πούμε στο τέλος, πως έχουνε καιρό, μη βιάζονται». Αυτό θα γίνη, ενέκρινε ο μεγάλος. Αυτό είναι, και αυτό γίνεται και θα γίνεται. Ας μου πη μια μά­να που μίλησε στο παιδί της, ότι θα πεθάνει, και ας μου πη μια μάνα ότι ετοιμάζει το παιδί της, ότι θα πεθάνει. Αλλοίμονό της αν δεν του λέει ή αν δεν το ετοιμάζει, αλλά το βλέπει σαν αντικείμενο, το βλέπει εξωτερικώς, δεν το βλέπει εσωτερικώς.

Εζήτησε τίποτε ο Χριστός από τον άνθρωπο όταν ήρθε στον κόσμο; Του ζήτησε κεριά, του ζήτησε λιβά­νια, του ζήτησε λαμπάδες σαν το μπόι του. ζήτησε τέ­τοια πράγματα; Αμαρτίες εζήτησε, μετανοείτε είπε, τό­σον δια του προφήτου του όσον και ο Ίδιος. Δια μεν του προφήτου του, είπε. «μετανοείτε ήγγικε γαρ η βασι­λεία των ουρανών». Ο Ίδιος δε είπε, όταν εξήλθε στον δημόσιο βίο. «μετανοείτε ήγγικε γάρ η βασιλεία των ου­ρανών και πιστεύσατε εις το ευαγγέλιον». Ευαγγέλιο εί­ναι ο Ίδιος. Η επαγγελία, ότι «ο υιός του Θεού έγινε υι­ός της Παρθένου», για να πάρη τις αμαρτίες του κόσμου. «ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου».

Αυτό είναι το θέμα το σοβαρό, αν αυτό επιτευχθεί και ο άνθρωπος είναι συνεπής, ανά πάσαν στιγμήν μετα­νοημένος, εξομολογημένος και κοινωνημένος, έχει κλεί­σει το περισσότερο μέρος έξω, έχει πιθανότητες να σωθή. Ο Άγιος Αρσένιος 94 ετών άνθρωπος, με θαύματα και νεκραναστάσεις, έλεγε: «πρόσθες ημίν χρόνον, Κύ­ριε, ίνα βάλω αρχήν μετανοίας». Διότι σε κάθε αμαρτία, σε κάθε πτώση, χρειάζεται η μετάνοια, χρειάζεται η ανόρθωση. Έστω και μία αμαρτία να έχης, μετάνοια χρειάζεσαι και 100 αν εχης, μετάνοια χρειάζεσαι. Φάρ­μακο δωρεάν προσφερθέν και εύκολον δια τον καθέναν, αλλά είναι το εγώ και η σαρξ. Αυτά τα δύο εμποδίζουν τον άνθρωπο να ταπεινωθή και να ζητήση την χάρη του Θεού και την άφεση των αμαρτιών. Είναι ένα θέμα μέσα από τον παράδεισο αυτό. Τι λέτε, εάν ο Αδάμ και η Εύα δεν μετεβίβαζον την ευθύνη και έπαιρναν επάνω τους την αμαρτία δεν θα τακτοποιήτο το θέμα εκεί; Θα ετακτοποιήτο εκεί. Δεν υπήρχε λόγος αυτός ο Θεός να γίνη άνθρωπος και να υποστή όσα υπέστη και να φτάση μέ­χρι κοιλίας άδου. Θα ετακτοποιήτο εκεί. Αλλά δυστυ­χώς μετεβίβασαν την ευθύνη ο Αδάμ εις την Εύα, η Εύα εις τον όφιν και οι δύο εις τον Θεόν, διότι ο Θεός έφτια­ξε την Εύα, και ο Θεός έφτιαξε τον όφι. Πράγμα το οποίο κάνουμε και εμείς σήμερα. Όλοι μας πταίουν πλην του εαυτού μας. Φταίει ο κλήρος. Φταίει ο πατέρας, φταίει η μητέρα, φταίει ο διδάσκαλος, φταίει ο γείτονας, φταίει η κοινωνία, λένε ορισμένοι. Έγινες εσύ καλός μέσα και σε χάλασε η κοινωνία! Τι είναι η κοινωνία; Δεν είναι σύνολο ατόμων, οικογενειών; Τι είναι η οικο­γένεια; Δεν είναι σύνολο προσώπων; Εφόσον εσύ και ε­γώ που απαρτίζουμε την οικογένεια είμεθα πονηροί, τι θα είναι η οικογένεια και κατ’ επέκτασιν η κοινωνία; Φτιάξε, λοιπόν, τον εαυτό σου εσύ και εγώ, να δης πώς η οικογένεια θα είναι χρηστή και πώς η κοινωνία παρά­δεισος. Εφ’ όσον όμως εγώ είμαι πονηρός, τι θα είναι η οικογένεια, τι θα είναι η κοινωνία; Ζούγκλα ολόκληρος θα είναι, εφ’ όσον απαρτίζεται από τέτοιους που βγαί­νουν έξω από την πόρτα. γιατί να μην βγαίνουν άγγελοι; Η κοινωνία είναι ικανή να αφομοίωση το καλό. Το κα­κό ουδέποτε είναι δυνατότερο του καλού, αν εμείς δεν το υποδουλώσουμε. Γιατί ο κακός να με κάνει εμένα κακόν, και εγώ ο καλός να μην κάνω αυτόν καλόν, ή να μένω στην θέση μου, εάν δεν θέλει να με ακολουθήσει; Γιατί; Διότι ουδέποτε ήμουνα σωστός, καλός, ουδέποτε ήμουν. Ήμουν έτοιμος να πέσω και γίνομαι αιτία να βλασφημήται ο Χριστός μας και βγάζω αδύνατο τον Χριστό μας. Και βλέπετε καθημερινώς πόσοι άνθρωποι φεύγουν από την ορθόδοξον πίστιν, πόσοι άνθρωποι εγκαταλεί­πουν τον Χριστιανισμό, διότι ουδέποτε υπήρξαν σωστοί και εμβολιασμένοι Χριστιανοί, ώστε να μη μπορούν ό­λοι οι πονηροί του κόσμου να τον μεταθέσουν. Και γνωρίζετε όσοι ηγίασαν, όσοι εμαρτύρησαν, ότι είχαν συλ­λάβει σωστά το θέμα και το ζούσαν. Ζούσε μέσα τους Χριστός, έφταναν μέχρι μαρτύριον. Έδωσαν και το σώ­μα τους, έδωσαν τα πάντα για να μη χάσουν την ψυχή τους, και δεν την έχασαν στην αιωνιότητα.

Αυτό, λοιπόν, θάθελα απόψε το βράδυ, λέγω, να εί­ναι το σύνθημα. Τι γίνομαι; Πώς συμβαίνει σ’ εμένα, στην οικογένειά μου, πώς στέκονται; Γιατί εμείς μετρά­με με μια μεζούρα και μια ζυγαριά δική μας ανθρώπινη, που πολλές φορές του Χριστού το μέτρο και του Χριστού το ζύγι, όπως θα λέγαμε, δεν συμφωνεί. Βλέπεις μια μητέρα που έχει ένα γιο, που είναι καταστροφή όπου πά­ει. Μακάρι νάχανε και άλλοι παιδί σαν κι εμένα, λέει η μάνα. Ξέρεις τι καλή καρδιά έχει; Μα είναι βέβηλος, μα είναι μοιχός. Χώρισε την άλλη, είναι πόρνος, δεν εκ­κλησιάζεται, δεν εξομολογείται, δεν κοινωνεί, βλασφη­μεί, τι να την κάνεις την χρυσή καρδιά! Και με ποιο μέ­τρο, ποια λυδία λίθο έχεις που βγάζεις την χρυσή καρ­διά, ενώ είναι βρώμικη! Δεν είναι βόθρος, πες μου, πού το βρήκες το μέτρο αυτό; Κάτω από το φίλτρο της μητρότητος επήρες μέτρο το συναίσθημα. Για ρώτησε, ό­μως, το Χριστό που έχυσε το Αίμα Του και πάρε τα μέ­τρα τα δικά του να δούμε πώς θα τον βγάλει αυτός τον γιο, πώς θα την βγάλει αυτός την κόρη, πώς θα βγάλει τον εαυτό σου, τον εαυτόν μου, πώς τον σύζυγο, πώς την σύζυγο. Γι’ αυτό πρέπει ο άνθρωπος να φοβείται, αυτό να τον συνέχη. Όχι τι λένε οι άλλοι για μένα αυτήν την ώρα, αλλά τι λέει ο Χριστός για μένα αυτήν την ώρα. Αυτό είναι το θέμα. Οι άλλοι λένει ναι, ο Χριστός λέγει ναι; Οι άλλοι λένε όχι, υπάρχει εκδοχή να είναι απειλή το όχι των άλλων, αν εγώ είμαι στο ναι; ΟΧΙ. Πολλοί λοιπόν, λέγω, εκ των θρησκευομένων δεν είμεθα εντάξει, δεν είμεθα έτοιμοι ανά πάσαν στιγμήν να αποθάνωμεν. Διότι δεν πιστεύομε ότι θα αποθάνουμε, αναβάλουμε, και η αναβολή αυτή πολλάκις μας βρίσκει με αμαρτίες.

Τι να κάνη, λοιπόν, ο Θεός, όταν ο χρόνος της χρηστότητος και της μακροθυμίας, που κατά τον Παύλον «Το χρηστόν του Χριστού εις μετάνοιαν σε άγει», που γράφει στους Ρωμαίους στο δεύτερο κεφάλαιο, δεν χρη­σιμοποιείται επ’ αγαθώ για μετάνοια, για επιστροφή; Εύ­κολο πράγμα είναι ο άνθρωπος να σωθή και δύσκολο να κολαστή. Εάν κανείς δει την εις άδου κάθοδο του Χρι­στού, που έχει κατέβει και πατάει τον δράκοντα, τον σα­τανά και του παίρνει τον Αδάμ και την Εύα και ζωοποιεί όλους αυτούς που τον εδέχθησαν κατόπιν του κη­ρύγματος του Ιωάννου, του κηρύγματος του ιδικού Του, κατά την εις άδου κάθοδό Του τις 33 ώρες στον άδη. Ό­ταν δει, τίνι τρόπω έχει καταντήσει τον άδη. τους μοχλούς τους αιωνίους τους συνέτριψε. Θα δει ότι είναι πολύ κουραστικό για να πάη ο άνθρωπος στην κόλαση, εφ’ όσον δεν υπάρχει πόρτα, εφ’ όσον δεν υπάρχει κλει­δαριά, εφ’ όσον δεν υπάρχει τίποτα να τον κλείσει μέσα. Πρέπει ο άνθρωπος νάναι τόσο αντίθετος, που θεληματι­κά να αναλάβη να φτιάξη πόρτες στην κόλαση, να βάλη κλειδαριά, να βάλη ρεζέδες και λοιπά, να μπη μέσα και να κλειδωθή. Χαλάλι του, αξίζει να πάη στην κόλαση, έχει δημιουργήσει τόσες ευκολίες. Δεν έχετε ακούσει τον σατανά που παραπονείται και λέει: «Εμείς μια αμαρτία κάναμε και μας έστειλε στα τάρταρα, εσείς κάθε μέρα τον βλασφημείτε κατά πρόσωπο και σας συγχωρεί ο ξυλοκαρφωμένος». Έτσι λέει ο σατανάς, και λέει αλήθεια και παραπονείται πως εμείς μία αμαρτία κάμαμε και μας έστειλε στα τάρτατα, εσείς κάθε μέρα τον βλασφημείτε και σας συγχωρεί. Μάλιστα έτσι εκφράζεται ο διάβολος και σήμερα. Το λαμβάνει, λοιπόν, αυτό υπ’ όψιν του ο άνθρωπος; Μήπως αυτή η μέρα, μήπως αυτή η ώρα, αυ­τή η στιγμή είναι η τελευταία του και πού θα πάει; Αξί­ζει να χαθεί; Δεν έκαμε τίποτε στη ζωή του; Μα και τί­ποτα αν δεν έκανε αυτή η εγγύηση την οποία του δίδει ο Χριστός, αυτή η υπόσχεση τον περιμένει, εφ’ όσον πάλ­λει ακόμη το στήθος του και αναπνέει. Τίποτε δεν αξίζει ο κόσμος μπροστά σ’ αυτήν την ψυχή. αλλά, δυστυχώς εμείς, με την αμαρτία συνδεδεμένοι και προς την αμαρ­τία ρέποντες, αδιαφορούμε για τα καλά του παραδείσου και του Χριστού και γι’ αυτή τη θυσία ακόμη και γινόμεθα, καθώς αντιλαμβάνεσθε, δις βλάσφημοι, αφ’ ενός ε­ναντίον της ψυχής μας και αφ’ ετέρου εναντίον της θυ­σίας που έκανε ο Θεός για μας τους ανθρώπους. Έχει το ωραίο εκείνο στα ευλογητάρια της νεκρωσίμου ακολου­θίας, που λέγει η Εκκλησία μας. «εικών ειμί, της αρρή­του δόξης σου, ει και στίγματα φέρω πταισμάτων. οικτείρησον, το σον πλάσμα, Δέσποτα…». Λόγια να του λυπήσουν την ψυχή του Θεού, την καρδιά Του και να ε­πιβλέψει. Ναι, να το κάμω, αλλά τόσα χρόνια που ήσουν; Τι ήταν αυτό που σε ανάγκαζε να μου το ζητάς τώ­ρα κεκοιμημένος δια του ψάλτου και δε μου το ζήτησες εσύ, όταν ήσουν ζωντανός; Γιατί τώρα; Αμφιβάλλω αν θα το εδέχεσο αν ήσουν ζωντανός. Ναι, αμφιβάλλω. Δεν μας δίδει καθημερινώς διάφορα περιστατικά για τα οποία μας ομιλεί να είμεθα εις ετοιμότητα;

Διαβάζετε στις εφημερίδες να λένε οι διάφοροι και εμείς εδώ, έγινε, λέγει, επιθεώρηση στο στρατό και ευ­ρέθη ότι είναι άξιος της αποστολής του, έχει ετοιμότη­τα, ότι είναι ανά πάσαν στιγμήν έτοιμος ν’ αντιμετωπίση εχθρόν. Αυτό τούτο δια την αεροπορίαν, αυτό τούτο δια το ναυτικόν. δια τον άνθρωπον τι; Όλα ωραία και καλά είναι αυτά, αλλά δια τον άνθρωπον τι; Ενθυμείστε μια βραδυά που σας έλεγα, πώς κρίνουν οι άνθρωποι και πώς κρίνει ο Χριστός; Έχετε υπ’ όψιν σας κάποια εται­ρία πετρελαιοειδών, δεν ξέρω τι έχει ανακαλύψει το οποίο βοηθάει τη μηχανή, και λέγει. βάλτε ένα τίγρη στη μηχανή σας. Έλαιον είναι; Βενζίνη είναι; Δεν ξέρω τι είναι; Να βάλω ένα τίγρη στην μηχανή, τι να τον κάνω να βάλω τίγρη στη μηχανή και έχω και τίγρη στο τιμό­νι; Πρέπει νάχω άνθρωπο στο τιμόνι. Άμα δεν έχω άν­θρωπο στο τιμόνι, τι να σε κάνω, λοιπόν, αν εσύ έφυγες και έγινες τίγρης δυνατός και σε φοβείται ο κόσμος, αλ­λά ταυτοχρόνως εσύ δεν είσαι άνθρωπος; Είσαι και εσύ τίγρης, τι γίνεται τότε; Αυτά είναι που πρέπει να συνέ­χουν τον άνθρωπο, όλους. Πλησιάστε, σας επαναλαμβά­νω, ανθρώπους αναγεγεννημένους, στους 100, πέντε θα βρείτε να φοβούνται τον θάνατο και την αμαρτία, οι υ­πόλοιποι τρέφονται με το αίσθημα της αναβολής, έχω καιρό. και στο έχω καιρό κτίζει ο σατανάς.

Όπως η σκιά ακολουθεί το σώμα, και όπου πηγαίνει ο άνθρωπος πηγαίνει και αυτή κοντά ή πηγαίνει προς τα εδώ και είναι συσχετισμένη, έτσι και οι αμαρτίες είναι συνδεδεμένες με τον άνθρωπο, τις έχουμε όπως την σκιά μας, που δεν μπορούμε να την αποχωριστούμε. Έτσι α­κριβώς είναι και οι αμαρτίες γύρω από τον άνθρωπο ποι­κίλες, αδιαφόρως αν εμείς δεν έχουμε την λυδίαν λίθον, όπως προείπα, για να δούμε το μέγεθος της αμαρτίας που είναι κάθε μία, που εμείς λέμε δεν είναι τίποτα. «Εναρ­γείς τας πράξεις εξεικονίζουσαι, ως γαρ τας μέλισσας καπνός φυγαδεύει και τας περιστεράς εξελαύνει δυσωδία ούτω και τον φύλακα της ψυχής ημών άγγελον και την χάριν του Πνεύματος του Αγίου η πολύδακρυς και δυσώδης αφίστησι αμαρτία». Αυτή η αμαρτία, που έρχεται κοντά σου και είναι συνδεδεμένη σαν τον ίσκιο σου, εί­ναι που φυγαδεύει τον άγγελο της ψυχής και την χάριν του Πνεύματος του Αγίου από πάνω σου, και θα βρεθής σκέτος σε στιγμή θανάτου, εάν σε πάρη ο φωτογραφικός φακός του θανάτου και είσαι αποχωρισμένος, εφ’ όσον η μετάνοια τον άνθρωπο τον επανασυνδέει με τον Θεόν, τον ξανακάνει υιόν, τον ενδύει με το ένδυμα του γάμου, για να παρακαθήση στους γάμους και να μην φοβήται τον έλεγχο, ώστε να μην ακούση το. εταίρε πώς εισήλ­θες ώδε μη έχων ένδυμα γάμου;

Ο πρώτος άνθρωπος, ο οποίος ημάρτησε, παρουσιά­ζεται γυμνός. έχασε το θεοΰφαντο αυτό χάρισμα της εν­δυμασίας του Πνεύματος του Αγίου εν τη αμαρτία. Κάθε άνθρωπος απόγονος του Αδάμ έρχεται γυμνός εις το εί­ναι, καθ’ ο «εξ ενός αίματος παν έθνος ανθρώπων», πά­ντες, κατά το δόγμα του Αποστόλου Παύλου εις την Πνύκα εδώ στας Αθήνας, που διαβάζουμε στο 17 κεφά­λαιο των Πράξεων. Έρχεται ο Χριστός εις τον κόσμον και ενδύει πάλιν τον άνθρωπο δια της χάριτος εν τω βαπτίσματι. «Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε, Χριστόν ενεδύσασθε». «Χιτώνα μοι παράσχου φωτεινόν, ο αναβαλλό­μενος…», έτσι λέγει η ευχή που δίδεται στα λευκά ρούχα, που συμβολίζουν ότι ξαναενδύεται αυτός ο απότοκος του Αδάμ την χάριν του Πνεύματος του Αγίου. Αλλά όταν ο άνθρωπος μεγαλώνει, ξανά βγάζει το ρούχο αυτό της χά­ριτος και αν, ποτέ, μετανοήσει, ως ο άσωτος υιός, η πρώ­τη παραγγελία που θα δοθεί είναι δώστε του την στολή την πρώτη, για την οποία η Ορθόδοξος Εκκλησία κατά την μεγάλη εβδομάδα δέεται, παρακαλεί, παραπονείται και λέγει. «τον νυμφώνα σου βλέπω, Σωτήρ μου, κεκοσμημένον και ένδυμα ουκ έχω, ίνα εισέλθω εν αύτω. λά­μπρυνόν μου την στολήν της ψυχής…», ώστε να μπορέ­σω και εγώ να παρακαθήσω, και ακόμη επεκτείνεται μέ­χρι αυτού του σκηνώματος, μέχρι αυτού του λειψάνου, διότι και αυτό το σάβανο, που μας βάζουν μπρος-πίσω το λευκό, δεν είναι τίποτε άλλο παρά μόνο μία ομολογία, ό­τι πράγματι είμεθα ενδεδυμένοι, πιστέψαμε στον Χριστό και μας ενέδυσε την χάριν και μπορούμε να παρουσια­στούμε μετά του ενδύματος αυτού, κρυμένοι πάντοτε πί­σω από τον σταυρό του Χριστού και το αίμα του Χριστού, να παρουσιαστούμε εις τον παράδεισο.

Ερωτώ, λοιπόν, πολλούς εξ υμών, εφ’ όσον η αμαρτία διώχνει το ρούχο αυτό, βγάζει το ρούχο αυτό, πώς θα βρεθούν εν τη ημέρα του θανάτου ή εν τη στιγμή του θανάτου, αν δεν φορούν αυτό το ρούχο; Λέγεται για την Κλυτεμνήστρα ότι την ετιμώρησαν κόβοντάς της τα μαλλιά της και την ενετείχισαν, την έθαψαν ζωντανή και αυτή εφώναζε και έλεγε: «δώστε μου τα μαλλιά μου, πώς να παρουσιαστώ εις τον άδη», διότι της έλειπαν τα μαλλιά. πώς να παρουσιαστώ στον άδη, και εκούρεψαν μία των δούλων που είχαν και της επήγαν τα μαλλιά ε­κεί και έπειτα εσταμάτησε να διαμαρτύρεται και να φωνάζη. Μαλλιά της έλειπαν και δεν είχε πώς να παρου­σιαστή στον άδη, όχι στον θρόνο της Κρίσεως. Στον ά­δη δεν μπορούσε να παρουσιαστή, έτσι το ένιωθε. Εμείς γυμνοί και τετραχειλισμένοι, εργαζόμενοι τον σατανά από το πρωί μέχρι το βράδυ και από το βράδυ μέχρι το πρωί, υπακούοντας στα κελεύσματα αυτού και εξωτερικώς και εσωτερικώς συμμορφούμενοι κατά το πνεύμα αυτού, πώς είναι δυνατόν να λεγόμεθα Χριστιανοί; Πώς είναι δυνατόν να σταθούμε μπροστά Του; Λυπούμαι, να χαθούν Χριστιανοί. Να χαθούν αδιάφοροι είναι άξιοι της τύχης των, αλλά άνθρωποι που λέγουν ότι θρησκεύουν και άνθρωποι που λέγουν ότι στέκονται καλά και κατά κάποιον τρόπον επιδεικνύουν τον εαυτό τους εμμέσως ή αμέσως σαν μοντέλο στους άλλους, να κολα­στούν είναι κακό πράγμα και άσχημο.

Όταν ο Χριστός μας παρεπονέθη δια τον Ιούδα, του λέει. αν αυτό μου το ‘κανε ένας άλλος, θα μπορούσα να το αναγνωρίσω, αλλά μου το κάνεις εσύ, αυτό δεν μπο­ρεί. Ναι και θα κολαστούμε εμείς πιο πολύ διότι η ζωή μας είναι τελείως αντίθετος από εκείνο που επαγγελόμεθα. Έχομεν έξω επιγραφήν Χριστιανού και ζωήν διαβό­λου, πώς είναι δυνατόν; Θέλεις τώρα να πας σ’ ένα κατά­στημα που λέει απ’ έξω κηροπωλείον και να βρης μέσα να πουλάη τούβλα. Βρε, εγώ ήρθα για κεριά εδώ πέρα. Ναι, τούβλα έχουμε. Μα τι γράφεις απ’ έξω. Πού θα δού­με τώρα, την ταμπέλα θα κοιτάξω, ή τι έχει μέσα; Αυτό είναι, πολλοί από μας, δεν έχουμε τίποτα από τα γνωρί­σματα του Χριστιανού παρ’ ότι λεγόμεθα Χριστιανοί και σεμνηνόμεθα στο επίθετο αυτό του Χριστιανού. Δεν ξέρω. Ίσως να είμαι υπερβολικός και εύχομαι να είμαι, και ψεύτης να είμαι αυτήν την ώρα, αλλά αν είμαι αλη­θής και πατώ επάνω σε πληγές ανοιχτές, που είναι και υ­πάρχουν, ας το προσέξουμε. Δεν είναι τυχαία τα λόγια, δεν είναι τυχαίο το μάθημα, δεν είναι τυχαίος ο ερχομός σας, δεν είναι τυχαία η ανοχή του Θεού η οποία μας πε­ριμένει ακόμη. Δεν μας έχει ανάγκη, τον έχουμε ανάγκη, αλλά από αγάπη κάνει έκκληση προς τους πάντας. Ά­κουσε τουλάχιστον εσύ που επαγγέλεσαι ότι είσαι δικός μου, μην έχεις τέτοιες αδυναμίες, σταμάτησε, τακτοποιήσου, διώξε την αμαρτία από κοντά σου, ασφαλίσου, πρό­σεξε την ψυχή σου, μην ακούς τόσο πολύ στο σώμα το οποίο σου λέει πράγματα αντίθετα από την ψυχή.

Είναι πολύ αστείο ο άνθρωπος να κάνη τόσες φρο­ντίδες για το σώμα και καμία σχεδόν για την ψυχή. Τι μέσα δεν έχει πάρει για την περιποίηση αυτού του σώ­ματος, από τα νοσοκομεία μέχρι κάτω-κάτω. Γιατί είσαι εσύ στιλβωτήριον; Είμαι να καθαρίζω τα υποδήματα του Κυρίου. Γιατί είσαι εσύ στεγνωτήριον ή καθαριστήριον; Είμαι για να καθαρίζω τα ενδύματα. Γιατί είσαι εσύ χαμάμ-λουτρό; Για να καθαρίζω αυτόν. Γιατί είσαι εσύ κουρείον, για να περιποιούμαι εκείνον. Γιατί είσαι εσύ ράφτη; Για να περιποιούμαι το σώμα. Γιατί είσαι εσύ μανάβη; Για να τρέφω το σώμα. Γιατί είσαι εσύ μπακά­λη; Γιατί είσαι εσύ ψαρά, γιατί, γιατί, γιατί όλα αυτά; Για το σώμα, με ιδρώτα, με πληρωμή. Εσύ γιατί είσαι Εκκλησία, εσύ γιατί είσαι παππά, εσύ γιατί είσαι εξομο­λόγηση; Εσύ γιατί είσαι Θεία Κοινωνία; Για την ψυχήν σου. Θέλεις χρήματα, όχι. Δεν έρχομαι σ’ εσένα. Λογι­κός άνθρωπος, ανώτερος, έφτασε στη σελήνη. Τι κι’ αν έφτασε στη σελήνη; Η σελήνη γι’ αυτόν έγινε, και αν την καταπατήση δεν έκανε καμιά παλληκαριά. Αλλά αν αυτός ο οποίος προσεληνώθη δεν προσγειωθή να καταλάβη ποιος είναι, απέτυχε. καθ’ ότι. «χους ει και εις χουν απελεύσεται». Ο άνθρωπος που δεν κατώρθωσε να αντιληφθή τι έχει εκεί, που το χέρι του Χριστού επήρε του τελώνου και χτυπούσε εδώ, στην καρδιά, διότι η αι­τία είναι η καρδιά του ανθρώπου. «εκ γαρ των καρδιών εξέρχονται διαλογισμοί πονηροί, διχοστασίαι, μοιχείαι, πορνείαι» κ.τ.λ. Εκ των καρδιών, ο νους είναι αργυρόνητος της καρδίας και όσο εξυπνότερος είναι ο άνθρω­πος και πονηρότερος εις την καρδίαν, τόσο είναι επίφοβος. Γι’ αυτό βλέπουμε και τους εγγραμμάτους μακρυά από τον Θεόν, που έχουν επιστήμην την αμαρτίαν, με μέθοδον. Εις την καρδίαν πρέπει να ανατρέξη ο άνθρω­πος να βρη αυτή την σφηκοφωλιά, τι έχει μέσα.

Την καρδιά του ο κάθε άνθρωπος θα πρέπει να την φανταστή σαν μία κυψέλη, σαν ένα σφουγγάρι που ‘χει πολλές κυψέλες που, σε μία κυψέλη εδώ κρύπτεται η πορνεία, εκεί κρύπτεται η μοιχεία, εκεί κρύπτεται η βλα­σφημία, εκεί κρύπτεται η γαστριμαργία, εκεί κρύπτεται το μίσος, εκεί κρύπτεται η πολυλογία, εκεί κρύπτεται το ψεύδος, εκεί, εκεί και πρέπει να ανατρέξης μέσα σε κάθε σπηλιά να τα βγάλης από εκεί μέσα. Ποιος έχει κάνει αυτές τις λεπτομέρειες μέσα, την προσοχή επάνω στην αθάνατη ψυχή του, ποιος έχει καθαρίσει όλες τις σπη­λιές αυτές και δεν έχει αφήσει πουθενά να εμφολεύη ο διάβολος; Το έχουμε κάνει; Ούτε αυτοί, οι λεγόμενοι Χριστιανοί προχωρημένοι. Έχουν υπόλοιπα ακόμη, γι’ αυτό πολλοί, αν δεν έχουν πολύ πυρετό ασθενείας, έ­χουν δέκατα, τα οποία όμως δέκατα είναι χειρότερα από του να έχεις εκδηλωμένο μεγάλο πυρετό. Όλα αυτά δυ­σκολεύουν την χάριν, περιορίζουν την χάριν, απομακρύ­νουν την χάριν, όπως πολύ σωστά αναφέρει η Μέγας Βασίλειος ο οποίος λέει. «ώσπερ γαρ τας μελίσσας κα­πνός φυγαδεύει και τας περιστεράς εξελαύνει δυσωδία, ούτω και τον φύλακα άγγελον και την χάριν του Πνεύ­ματος η πολύδακρυς και δυσώδης αφίστησιν αμαρτία». Αυτός είναι ο λόγος.

Ο άνθρωπος, λοιπόν, καλείται να εξετάζη καθημερι­νώς τον εαυτόν του, όχι με τον εαυτόν του. να εξετάζη τον εαυτόν του αλλά να παίρνη την μεζούρα του Χρι­στού. Τι λέγει ο Χριστός. λέγει στο ανδρόγυνο τεκνογο­νία, άσε την λογική, άσε τας μεθόδους των ανθρώπων τας πονηράς τας οποίας διδάσκουν και τας ποικίλας τας οποίας γράφουν. σταμάτησε, Θεός ομιλεί, ακολούθησε το δρόμο Του. Τι λέγει; Νηστεία, εφ’ όσον υπάρχει υ­γεία, νηστεία, άσε την λογική, ασ’ τις εξυπνάδες και τι λέει ο κόσμος. ακολούθησε αυτό που λέει ο Χριστός. Τι λέει στον νέο και στην νέα. παρθενία-αγνότητα. μη μου δογματίζεις ότι η πορνεία είναι φυσικόν πράγμα. Το κά­θε τι να μετριέται με τον νόμο του Θεού, με την μεζούρα του Θεού, όχι με την γνώμη του κυρίου τάδε και της κυ­ρίας τάδε. Τι είναι αυτοί. Απ’ το ένα μέρος έχω Χριστό και Ευαγγέλιο και από το άλλο έχω έναν άνθρωπο πεπερασμένον και πολλάκις διεφθαρμένον στο σώμα και στην ψυχή, ποιον θα ακούσω; Ποιος λέει καλύτερα; Η λογική η απλή τι λέει; Και πώς διακρίνεις να μη βάζης το χέρι σου στην πρίζα, γιατί έχει ρεύμα και δεν διακρί­νεις αυτά που σου λέει ο διάβολος, που είναι χειρότερα, διότι αυτό θα σου θανάτωση το σώμα, αυτό θα σου θανά­τωση την ψυχή. Πού είναι η λογική; Και πώς δεν πίνεις ένα ποτήρι δηλητήριο, που σου δίνει ο άλφα και ευχαρί­στως καταπίνεις τα διεφθαρμένα, που λέει αυτός ο άχρη­στος; Πώς το κάνεις αυτό το πράγμα; Δεν χωράει λογική.

Είναι υποχρεωμένος ο άνθρωπος να καθήση να μετρήση τον εαυτό του αλλά με το μέτρο του Θεού. Διότι όταν οι άνθρωποι εμετρούσαν τον Βαλτάσαρ του έλεγαν. «Ζήθι. Βασιλεύ» και έπινεν οίνον αυτός ενώπιον 1000 παλακών καί μεγιστάνων. Το έχετε διαβάσει στο Ε’ κεφ. του Δανιήλ, απλώς το υπενθυμίζω, και είχε κλειστεί μέ­σα εις το φρούριον της Βαβυλώνος βέβαιος ων από τα τρόφιμα, από τον εξοπλισμόν και την ασφάλεια, ότι για δύο έτη ο Δαρείος θα βασανίζεται απ’ έξω. αλλά από την στιγμή που ασέβησε και πήρε και έφερε από μέσα τα Άγια δισκοπότηρα και τα υπόλοιπα σκεύη του Ναού και ηθέλησε να τα βεβηλώση και αυτά και να πίνουνε οι γυ­ναίκες οι διεφθαρμένες οίνον μετ’ αυτών, εφάνηκε το χέ­ρι να γράφη στο κονίαμα. «μανή, θεκέλ, φάρες». Και όταν ήρθε ο Δανιήλ και του ερμήνευσε, του λέγει. Εμετρήθης βασιλεύ και ευρέθης ελλιπής. Εζυγίσθης και ευ­ρέθης ελλιπής. Απόψε το βράδυ η βασιλεία σου τελειώ­νει. Ο Δαρείος ο Πέρσης θα σε καταλάβει. Και τι έγινε; Μέσα από την Βαβυλώνα περνάει ο Εφράτης. Ο Δα­ρείος είχε διοχετεύσει τον ποταμόν έξω της Βαβυλώνος και μέσα από το ποτάμι το στεγνό, εισέρχεται και τον συλλαμβάνει και τον σφάζει εκείνο το βράδυ. Τι ρωτάς, λοιπόν, τι σου λέει ο κύριος τάδε και η κυρία τάδε. Τι λέει ο Χριστός, Αυτός τι λέει, και όπου Αυτός ομιλεί, πρόσεξε, διότι δεν είναι άνθρωπος, είναι Θεός, είναι αλάνθαστος. Γνωρίζει τις αδυναμίες, γνωρίζει τον σατα­νά, γνωρίζει τα πάντα και προσδιορίζει σαφώς και λέει. μείνε εν εμοί, έχω την δύναμιν να σε βοηθήσω, έχω την δύναμιν να σε αλλάξω. Το παραδέχομαι ότι αμαρτάνεις, το παραδέχομαι ότι θα πέσης, αλλά εγώ, όταν ανέστην την ίδια ημέρα το βράδυ, που βγήκα επάνω, τα πρώτα λόγια που είπα για σένα, παρηγορητικά άνθρωπε, είναι εναντίον αυτής της πτώσεώς σου. «Λάβετε Πνεύμα Άγιον», ήταν τα λόγια μου τα πρώτα. «αν τίνων (ανθρώ­πων) αφήτε τας αμαρτίας, αφίενται αυτοίς, αν τίνων κρατήτε κεκράτηνται». (Ιω. 20, 22).

Το πρώτο μυστήριο το οποίο ο Κύριος μας εθέσπισε μετά την Ανάστασίν Του ήτο το φιλάνθρωπο μυστήριο της μετανοίας και της εξομολογήσεως, το οποίο πολλοί εξ ημών των λεγομένων Χριστιανών ούτε καν το χρησι­μοποιούν ή ορισμένοι το έχουν διχοτομήσει. Είναι λίγοι εκείνοι που το έχουν ολόκληρο γιατί έχουμε ανθρώπους μετανοημένους, αλλά ουδέποτε εξομολογημένους, και έχουμε ανθρώπους εξομολογημένους και ουδέποτε μετανοημένους. Είναι λίγοι οι μετανοημένοι και οι εξομολογημένοι. Το φιλάνθρωπο μυστήριο έφτιαξε ο Θεός το πρώτον δια τον άνθρωπον. Λέγει ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος. «ουδείς απώλετο τω δραστικώ φαρμάκω της μετανοίας χρησάμενος». Δραστικό φάρμακο το λέει. και δεν γίνεται, καθώς ξέρετε και εσείς, ποτέ χαρά στον ου­ρανό για κανένα έργο ει μη μόνο για την μετάνοια. «Χαρά γίνεται εις τον ουρανόν επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι». Απεδεσμείται ο άγγελος και βγαίνει παράρτημα στον ουρανό ότι εγκατέλειψε ο άνθρωπος αυτός την αμαρτίαν και επέστρεψε στην Βασιλεία. Έσβησε και εμείωσε η βασιλεία του σατανά κατά έναν αριθμόν, κατά μίαν μονάδα, και ηύξησε την Βασιλεία του Θεού. Διότι όταν ο άνθρωπος μετανοήση και επιστρέψη τότε μειώνε­ται κατά μία μονάδα η βασιλεία του σατανά και αυξάνε­ται η βασιλεία του Χριστού. Λέγει ο Μ. Βασίλειος. «Άνθρωπε, ει μεν καλόν έστιν η αμαρτία, φύλασσε ταύ­την εις τέλος». Αν είναι καλή, φύλαξέ την σε προτρέπω, να είσαι μαζί της. «Ει δε βλαβερά τω ποιούντι, τι επιμέ­νεις τοις ολέθροις;». Εάν είναι κακή, όμως, και όλεθρος σ’ αυτόν που κάνει την αμαρτία, πώς εσύ επιμένεις; Πού είναι η λογική σου, και εν τούτοις ο άνθρωπος θελημα­τικά πηγαίνει μόνος του και ζητάει την αμαρτία.

Έχει ένα ωραίο πάλιν δια την χρήσιν του νυν αιώ­νος, διότι πέρα ο άλλος αιών είναι κατάστασις. «Ουκ έστι, λέγει, τοις απελθούσι εν άδη εξομολόγησις και διόρθωσις». μη περιμένεις να τακτοποίησης τα θέματά σου πέραν του τάφου. «συνέκλεισε γαρ ο Θεός ενταύθα μεν βίον και πράξεις». Εδώ λέει, σου έδωσε να μετανοήσης και να το αποδείξης, «εκείσε δε, η των πεπραγμένων εξέτασις». Εκεί πηγαίνεις για κρίση, δεν πηγαίνεις για μετάνοια και για επιστροφή. Ο Άγιος Μάρκος ο ασκη­τής, λέει. «πυρ εστί καιόμενον η αμαρτία». Αμάρτησες, φωτιά έβαλες στον εαυτό σου. «Όσο αν περικόψης την ύλην τοσούτον μάλλον σβεσθήσεται». Άμα σταματή­σεις, λέει, περικόψεις την αμαρτία, θα σβήση η φωτιά, «και καθ’ ο αν εμπρισθής τοσούτον καυθήσεται», αλλά όσο επιμένεις στην αμαρτία, τόσο θα πυρακτωθής, και τ’ αποτελέσματα είναι ολέθρια της αμαρτίας. Ημάρτησε ο Ηρώδης με την Ηρωδιάδα. Ο Πρόδρομος ο Ιωάννης υ­πενθύμισε «ουκ έξεστι έχειν την γυναίκα του αδελφού σου» και κατ’ επέκτασιν και εις αυτήν, ότι αυτό το κρεββάτι της μοιχείας πρέπει να κρημνισθή. Η αμαρτία, όμως, έχει δύναμη, και όπως τον Δαβίδ από τα μάτια του τον έκανε μοιχό και φονιά εκ προμελέτης, έτσι και σ’ αυτήν προτιμά να προσθέση και φόνον και να μην εγκα­ταλείψη την μοιχεία, γιατί ενόμιζε ότι αποκόπτοντας την κεφαλήν, που είχε την τόλμη να την ελέγξη και να την υπενθυμίση, ότι τακτοποιεί τον εαυτό της, αλλά φω­τιά έβαζε στον εαυτό της.

Διαβάσατε τ’ αποτελέσματα της αμαρτίας, που λέγε­ται μοιχεία, προ ημερών μ’ έναν χωροφύλακα ή αστυφύ­λακα, ο οποίος και τα μυαλά του επέταξε και την άλλη την σκότωσε με δυο-τρία παιδιά. Μοιχεία στη μέση, φω­τιά βάζεις. Έβαλες το χέρι σου στην αμαρτία, έπεσες μέσα στο καμίνι και δεν μπορείς να μου πεις απ’ αυτό το καμίνι θα βγης σαν τους παίδας εν τη καμίνω, διότι δεν θα είναι άγγελος να σε διακονήση, θα είναι σατανάς να σε διακονήση. να σου ρίχνει περισσότερο βενζίνη στο κεφάλι να σε κατακαύση γρηγορότερα. Διότι αυτός ήταν ο σκοπός και σ’ έβαλε στο χέρι για ν’ αμαρτάνης. «Φοβηθώμεν ουχί νόσου την έξωθεν». Μη φοβάσαι τόσο εν έχης έναν καρκίνο, αν έχεις μια φυματίωση εις το σώμα, αλλά αμαρτήματα… Νόσος είναι η αμαρτία. μήπως η ψυ­χή σου είναι καρκινωμένη; Τι να το κάνω το απ’ έξω. Το απ’ έξω θεραπεύεται, το από μέσα είναι εκείνο το οποίο δεν θεραπεύεται, και έχει ένα ωραίο ο Άγ. Νείλος ο α­σκητής παρηγορητικό, που λέγει. «Τοις αμαρτάνουσιν ουκ ευθύς επέξεισιν ο Θεός, αλλά δίδωσι χρόνον εις μετάνοιαν και την του σφάλματος ίασίν τε καί επανόρθωσιν». Τον άνθρωπον που αμαρτάνει δεν στέλνει την δικαιοσύνην του ο Θεός, ώστε να τον συλλάβη αμαρτάνοντα και να τον κεραυνοβόληση αλλά του δίδει χρόνον, λέγει, να μετανοήση, και το γνωρίζουμε καθαρότατα τι έκανε στον Αδάμ και στην Εύα. Τους άφησε όλη την ημέραν, σαν να λέμε σε όλη την ζωή μας, αντιμέτωπους της πτώσεως και της αποτυχίας για να ετοιμάσουν την μετάνοιά τους και την δικαιολογία τους και δεν μετενόησαν, αλλά μετεβίβασαν την ευθύνη, κατηγόρησαν τον Θεό. Ο Αδάμ τον κατηγόρησε ότι μούκανες τέτοια γυ­ναίκα και με πήρε στο λαιμό της. Η δε Εύα τον κατηγό­ρησε ότι έκανες φίδι και με πήρε στο λαιμό του. Δεν μετενόησαν. Τι έκανε εις τον Κάιν; Έσπευσε να τον βοηθήση να μη το κάνη αυτό. Δεν φταίει ο Άβελ αλλά φταίει η κακή προαίρεση η δική του, που δεν πρόσεξε, τι είναι αυτό που προσφέρει εις τον Θεό, και ο Κάιν δεν υπήκουσε, φόνευσε τον αδελφόν του. και πάλι θέλει την μετάνοιά του και σπεύδει και του λέει. Κάιν που είναι ο Άβελ ο αδελφός σου; Και η απάντηση ήταν. «μήπως εί­μαι εγώ φύλαξ του αδελφού μου;». Σαν να τούλεγε. να πας να τον βρης.

Αυτό τούτο γίνεται και σ’ εμάς. Περιμένει ο Θεός με ποικίλους τρόπους. Δίδει ευκαιρία με διάφορα περιστα­τικά, μας υπενθυμίζει με πρόσωπα, με κηρύγματα, με α­σθένειες, με ναυάγια οικονομικά, κ.τ.λ. να μας δημιουργήση μετάνοια και να επιστρέψουμε και εμείς. Τίποτα α­πό αυτά. Εμείς χρησιμοποιούμε το έχομεν καιρόν, κατά την συνταγή που είπε το μικρό δαιμόνιο. Λέγουν ορισμένοι. Αυτό δεν είναι μεγάλο σφάλμα. Το μεγάλο σφάλμα στο απεικονίζω μ’ έναν μεγάλο διάβολο. Είναι μικρό ε; Το μικρό, κατά συνέπεια, είναι ένα μικρό δια­βολάκι. Τον λέγω. παίρνεις ένα μικρό διαβολάκι στην α­γκαλιά σου, ή να σου δώσω ένα μάτσο μικρά, τα παίρ­νεις; Δεν τα παίρνεις, διάβολος είναι, και εν τούτοις ο λογικός αυτός άνθρωπος βρίσκεται πολλάκις στα χέρια του σατανά, διότι δεν προσέχει και δεν κάνει χρήσιν αυ­τών των οποίων ο Χριστός έχει δώσει.
Κλείνοντας λέγω το εξής: «Η μετάνοια είναι πρόξε­νος βασιλείας ουρανών και είσοδος παραδείσου και τρυφής αιωνίου απόλαυσις». Ο άνθρωπος πρέπει να το πιστέψη ότι είναι αμαρτωλός και εις την προσευχή του να φροντίζη κλαίγοντας να λέει: Κύριε είμαι αμαρτωλός. Βοήθησε με να μετανοήσω. πρόσθεσέ μου χρόνο να ο­λοκληρώσω, να τακτοποιηθώ για να πάη χαλάλι το αίμα σου το οποίον έχεις χύσει για μένα και έχεις καταθέσει εις την τράπεζα της δικαιοσύνης σου, για να το βρω εγώ και να γλυτώσω.
Δυστυχώς, όμως, και σ’ αυτήν την προσευχήν δεν υ­πάρχει αυτή η προσευχή. η προσευχή μας είναι υλική, συναισθηματική, κοσμική, σατανική πολλάκις διότι δεν υπάρχει πένθος κατά την προσευχήν.

Οι άνθρωποι δεν πενθούν, έχουν την γνώμη ότι όταν βάλουν μαύρα πεν­θούν, και η αριστοκρατία μαύρα τα έχει και της μόδας, ποιος πενθεί τώρα και ποιος δεν πενθεί. Δεν είναι το μαύρο αυτό απ’ έξω να το βάλης. Μέσα να πενθήσης, για τις αμαρτίες σου, να πενθήσης γιατί λυπείς τον Χρι­στό και θεωρείς το αίμα του Χριστού κοινόν και όχι ως σωτήριον, να ληπηθής διότι η οικογένεια είναι αμπαλαρισμένη και τακτοποιημένη για την κόλαση, να λυπηθής για το περιβάλλον. Να λυπηθής για τον Α, για τον Β, για τους πάντας. Χρειάζεται πένθος για να δημιουρ­γηθούν δάκρυα, διαφορετικά δεν γίνεται τίποτα. Βέβαια ορισμένοι νομίζουν ότι πρέπει να φύγουν εκ του κό­σμου, να πάνε κάπου σε μια άκρη να κλάψουν τις αμαρ­τίες τους. Αν το μπορούν ας το κάνουν, αλλά και αν δεν το μπορούν, εδώ μέσα να φροντίσουν να το κάμουν. Ό­ταν στέκονται στην προσευχή, να φροντίσουν να κλά­ψουν στην προσευχή, διότι τότε μόνον υπάρχει απορύπανσις, κάθαρσις.

Δεν ξέρω αν έχετε διαβάσει ποτέ σας αυτό το θέμα, το περί δακρύων. Λέγει ένας πατήρ της Εκκλησίας, ο Νείλος ο ασκητής, τα εξής: «Πρότερον περί λήψεως δα­κρύων προσεύχου ίνα, δια του πένθους, μαλάξης την ενυπάρχουσαν τη ψυχή σου αγριότητα, και εξαγορεύσας κατά σου τας ανομίας σου τω Κυρίω, της περί αυτού αφέσεως αίτησαι». Έχουμε εμείς δάκρυα; Δεν έχουμε. Κλαίμε γιατί μας έφυγε ο φίλος και μας εγκατέλειψε, γιατί μας έφυγε η φιλενάδα, γιατί χάσαμε το οικόπεδο, γιατί πάθαμε ζημιές, διότι εκοιμήθη ο πατέρας μας, εκοιμήθη η σύζυγος μας, γιά τέτοια πράγματα. Για αμαρτίες δεν κλαίμε, δεν πενθούμε. Και έλεγε ένας μικρός κάποτε σ’ έναν γέροντα. τον ερωτούσε και του έλεγε: Γέροντα υ­πόδειξέ μου έναν τρόπο να κόψω την αμαρτία μου και τα ελαττώματά μου, κατ’ εξοχήν να συγκρατήσω την γλώσ­σα μου και να αποφεύγω την παρρησία. Του είπε, λοι­πόν, ο γέροντας. θα επιτύχης τούτο, τέκνον μου, εφ’ ό­σον θα πάρης σύντροφό σου το πένθος. Στην ψυχή το πένθος και αυτό θα σε διδάξη απόλυτα γι’ αυτό που ζη­τάς.

Και πώς ημπορώ να κρατήσω εις την καρδίαν μου το πένθος, Αββά, αφού είμαι υποχρεωμένος να εξυπηρε­τώ και να συναναστρέφομαι τους ανθρώπους εις τον κο­σμον αυτόν; Απάντησις. θυσίαζε κάθε ημέρα, τέκνον μου, το δικό σου θέλημα, χάριν του θελήματος του Θεού και του πλησίον, «η αγάπη ου ζητεί τα εαυτής, αλλά τα του ετέρου», λέγει ο Παύλος, και μη προσέχης ποτέ τα σφάλματα των άλλων παρά μόνον τα ιδικά σου, και θα αποκτήσης το πένθος ζώντας ανάμεσα εις τους ανθρώ­πους.

Μα υπάρχει πένθος, αββά, χωρίς δάκρυα, ερωτά ο νέος. -Μα, τέκνον μου, δεν προκαλούν τα δάκρυα το πένθος-, αλλά το πένθος τα δάκρυα. Αν εσύ δεν κατορθώσης να πενθήσης ουδέποτε θα κλάψης. Διότι όταν οι λογισμοί σου είναι συμμαζεμένοι, όταν κοιτάζης κάτω φυλάττοντας την ρίζα, τους οφθαλμούς σου και τα αυτιά σου, όταν ενθυμήσε τας αμαρτίας σου και ότι δι’ αυτών ελύπησες τον Θεόν, τότε αυτομάτως έρχεται το πένθος εις την καρδίαν σου και το κατανυκτικό δάκρυ στους οφθαλμούς σου, απήντησε ο γέρων, το οποίο σας εύχομαι εις αυτόν τον κόσμον. Αμήν

Δημητρίου Παναγοπούλου

Ποιος είναι έτοιμος;

Πηγή: Ποιος είναι έτοιμος;

Ένα δυναμικό κήρυγμα

ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΥΨΕΛΗ»

http://imverias.blogspot.gr/

π. Γεωργίου Μεταλληνού

«α και… παρελάβετε… ταύτα πράσσετε»

…Το πραγματοποιούν δε αυτό εκείνοι, που ζουν και πορεύονται «συν πάσι τοις Αγίοις». Αυτό μας βεβαιώνει σήμερα ο Απ. Παύλος: «Όσα εμάθετε, και παρελάβετε, και ακούσατε, και είδατε σε μένα, αυτά να πράσσετε». Καλώντας ο Απόστολος τους Φιλιππησίους να ακολουθούν εκείνα, που με όλους τους δυνατούς τρόπους προσλήψεως πήραν από αυτόν, υπογραμμίζει κατά τον πληρέστερο τρόπο την έννοια της Παραδόσεως, θεμελιακής κατηγορίας στην ζωή της Ορθοδοξίας.

Ουσία της παραδόσεως

Είναι σημαντικό, ότι ο Παύλος δεν συνιστά να διαφυλάξουν απλώς οι αναγνώστες της επιστολής του αυτά, που πήραν από εκείνον, αλλά ζητεί και να τα εφαρμόσουν. Μιλεί για πράξη, για ζωή. Τους προτρέπει να τα ζήσουν. Γιατί αυτό ακριβώς είναι η Εκκλησία ως Ορθοδοξία. Μια αδιάκοπη συνέχεια ζωής, που εκφράζεται με τον όρο παράδοση. Η πορεία της Εκκλησίας, ως Σώματος Χριστού, μέσα στους αιώνες δεν συνιστά μετάδοση σε κάθε επερχόμενη γενεά μιας άψυχης – φιλολογικής μαρτυρίας, που περιορίζεται σε μερικά «ομολογιακά» (όπως συνήθως τα ονομάζουν) κείμενα. Είναι η μετάδοση μιας εμπειρίας, μέσα στην οποία «παρατείνεται», (συνεχίζεται) εν Αγίω Πνεύματι η Ζωή του Χριστού. Με την σάρκωσή Του ο Λόγος του Θεού και την είσοδό Του στην ιστορία έφερε ένα νέο τρόπο ζωής στον κόσμο, τη ζωή τη δική Του, μια ζωή μέσα στη Χάρη του Θεού, χωρίς αμαρτία. Καλεί δε κάθε άνθρωπο να ενταχθεί στο Σώμα Του, στην Εκκλησία, για να ζει μέσα στην εν Χριστώ κοινωνία, με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, και αυτός αυτή τη ζωή, που κρατεί τον άνθρωπο στην κοινωνία του Θεού και σε αγάπη και ειρήνη με τους αδελφούς του. Γιατί, όπου υπάρχει αυτός ο τρόπος ζωής, «ο Θεός της ειρήνης» -μας βεβαιώνει ο Απόστολος- είναι μαζί μας.

Παρ’ όλο, λοιπόν, που το κήρυγμα είναι ουσιαστικό μέρος της Ποιμαντικής και Ιεραποστολής της Εκκλησίας, ποτέ δε νοείται χριστιανικά ο ευαγγελισμός του ανθρώπου και του κόσμου ως μηχανική μεταβίβαση μιας κωδικοποιημένης διδασκαλίας, αλλ’ ως κλήση για μετοχή σε μια συγκεκριμένη πραγματικότητα, τη ζωή της Εκκλησίας, που δεν είναι παρά παραλαβή και μετάδοση Χριστού. Τούτο εκφράζεται συμβολικά, αλλά συνάμα και ρεαλιστικά, σ’ ένα κεντρικότατο γεγονός της εκκλησιαστικής ζωής, την χειροτονία του Πρεσβυτέρου. Μετά τον καθαγιασμό των Τιμίων Δώρων ο Επίσκοπος παραδίδει στον νεοχειροτονημένο τον καθαγιασμένο «Άγιον Άρτον» και του λέγει: «Λάβε την παρακαταθήκην ταύτην και φύλαξον αυτήν, έως της παρουσίας του Κυρίου ημών Ιησού, ότε παρ’ Αυτού μέλλεις απαιτείσθαι αυτήν». Ευγλωττότερη έκφραση του γεγονότος της παραδόσεως δεν μπορεί να υπάρξει. Ο όλος Χριστός, ως πίστη – λατρεία -ζωή, πρέπει να μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο και από γενεά σε γενεά, για να σώζεται σε κάθε εποχή μέσα στην Εκκλησία ο κόσμος.

Κοντά σε Παύλους…

Δεν είναι όμως συμπτωματικό, ότι ο Παύλος, μιλώντας για χριστιανική ζωή, παραπέμπει στον εαυτό του! Και δεν είναι η πρώτη και μόνη φορά. Αλλού θα πει απερίφραστα «Μιμηταί μου γίνεσθε, καθώς καγώ Χριστού» (Α’ Κορ. δ’ 16). Τούτο έχει φυσικά την εξήγησή του. Όπως η Θεία Αποκάλυψη δεν είναι μερικά κείμενα, αλλά το ίδιο το Πρόσωπο του Θείου Λόγου, που ενανθρώπησε, έτσι και η συνέχεια της εν Χριστώ ζωής, η Παράδοση της Εκκλησίας, εμφανίζεται ως προσωπικό γεγονός στην ιστορία. Πραγματοποιείται στον λόγο και τον βίο του Παύλου και όλων των Αγίων μας. Οι Άγιοι είναι οι γνήσιοι μαθητές του Χριστού, τα πιστά τέκνα της Εκκλησίας Του. Η ζωή των Αγίων, σ’ όλο το πλήρωμά της (ο «βίος και η πολιτεία» τους) συνιστά την ευθεία γραμμή της παραδόσεως μέσα στο χρόνο. Γι’ αυτό και η Ορθοδοξία χωρίς Αγίους είναι αδιανόητη. Κοντά δε στους Αγίους γίνεται ο πιστός και αυτός μέτοχος και φορέας της εκκλησιαστικής παραδόσεως. Γι’ αυτό και η σχέση Πνευματικού Πατρός – Πιστού είναι θεμελιακή στην πνευματική ζωή της Εκκλησίας μας. Γιατί δεν «μαθαίνει» κανείς την εκκλησιαστική παράδοση σαν ένα μάθημα, διανοητικά και θεωρητικά. Αλλά τη γνωρίζει βιωματικά μέσα στη ζωή της ασκήσεως και μετανοίας. Μέσα στον αγώνα για κάθαρση από τα πάθη, που οδηγεί στον αγιοπνευματικό φωτισμό και τη θέωση. Η σπουδή της Θεολογίας ως επιστήμης -και μάλιστα «θεωρητικής», όπως συνήθως λέμε- δεν σημαίνει και μετοχή στην παράδοση – ζωή της Εκκλησίας. Είναι μόνο μια προϋπόθεση, για να οδηγηθεί ο άνθρωπος στην αληθινή Θεολογία, που είναι η κατ’ εξοχήν πρακτική «επιστήμη» της ασκήσεως, της «όντως φιλοσοφίας», κατά τους αγίους Πατέρας μας. Κοντά στους Αγίους γίνεται κανείς φορέας της εκκλησιαστικής παραδόσεως.

…και στη Μία Εκκλησία

Παράδοση γνήσια υπάρχει, λοιπόν, όπου υπάρχουν και Άγιοι, οι αληθινοί και αυθεντικοί φορείς της. Αλλά τούτο δεν μπορεί να συμβεί έξω από την Μία Εκκλησία, την Εκκλησία των Αγίων. Ο άγ. Ειρηναίος Λουγδούνου (β’ αι.), γνωστός, ως «Θεολόγος της παραδόσεως» διδάσκει, ότι μόνο στη Μία Εκκλησία -και όχι στις κάθε λογής αιρέσεις- βρίσκεται η «παράδοση του Χριστού και των Αποστόλων Του», αφού η ίδια η Εκκλησία είναι η Παράδοση. Και μέσα στην Εκκλησία, τα Πρόσωπα (Επίσκοποι -Πρεσβύτεροι) συνιστούν, πάνω από κάθε κείμενο, την αμετακίνητη εγγύηση για την γνησιότητα της παραδόσεώς της. Όπου υπάρχει στον κόσμο η Μία Εκκλησία (η Ορθοδοξία), υπάρχει και ενότητα παραδόσεως, που εκφράζεται ως ενότητα πίστεως, λατρείας και ζωής. Την ενότητα αυτή καμμιά εξωτερική διαφορά (γλώσσα, έθιμα, πολιτισμός) δεν είναι δυνατόν να καταστρέψει.

Είναι, πράγματι, γεγονός, ότι μόνο, όπου έχει αλλοιωθεί η ουσία της παραδόσεως, εκεί και όλα τα εξωτερικά στοιχεία γίνονται μέσα διασπαστικά. Τούτο συνέβη, άλλωστε, στη Δύση, όπου η αλλοίωση της παραδόσεως μέσα στο φραγκικό – φεουδαρχικό περιβάλλον, ωδήγησε στο σχίσιμο της Ρωμηοσύνης σε Ανατολική και Δυτική, στο σχίσμα Ανατολής – Δύσεως. Κατά τους αγίους μας Πατέρες, όπου εμφανίζεται αίρεση, εκεί έχει προηγηθεί αλλοίωση της παραδόσεως, ως ζωής εν Χριστώ. Έχει χαθεί η εμπειρία της θεώσεως, και γι’ αυτό δημιουργείται άλλη παράδοση, που δεν είναι η εκκλησιαστική, αλλά «ψευδής» και «ψευδώνυμος». Η απομάκρυνση από την εμπειρία των θεουμένων, Αποστόλων και Αγίων, μεταβάλλει την εν Χριστώ ζωή σε αιρετικό τρόπο υπάρξεως, που φυσικά δεν μπορεί να σώσει.

“ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ”
(Απάνθισμα κηρυγμάτων από την
«ΦΩΝΗ ΚΥΡΙΟΥ» των ετών 1980 και 1983)
ΠΡΩΤΟΠΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ Μ. ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΥ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΥΨΕΛΗ»

http://imverias.blogspot.gr/2013/04/blog-post_1295.html#more

Του Ανδρέα Χατζηχάμπη Βιολόγου-Περοβαλλοντολόγου Bch, MSc., aMIEvnS, Υπ. Δρος Βιολογίας

Η διατάραξη της σχέσεως του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον οδήγησε και στην αλλοτρίωση της σχέσεώς του με τα ζώα. Συχνά η ζωοφιλία οδήγησε στην ζωολατρία με φυσικό επακόλουθο την λατρεία της κτίσης παρά τον κτίσαντα.

Πόσο αποδεκτές όμως από την Ορθοδοξία είναι τέτοιες συμπεριφορές;

Στις μέρες μας παρατηρούνται κοινωνικά κινήματα για την προστασία των ζώων και των δικαιωμάτων τους, αλλά επίσης αναπτύσσονται σε παγκόσμιο επίπεδο και φιλοσοφικές συζητήσεις, για να δικαιολογήσουν ή όχι την ορθότητα και την αναγκαιότητα της εισαγωγής ενός συστήματος δικαιωμάτων των ζώων, ανάλογου με αυτό των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Η ενοχή που αισθάνεται ο άνθρωπος για την ανικανότητά του να αντικρίσει τα μέλη του ζωϊκού βασιλείου με συναίσθημα και δικαιοσύνη, μέσα στα δυτικά πρότυπα ζωής του σύγχρονου κόσμου, αποτελεί την γενεσιουργό αιτία των κινημάτων ζωοφιλίας, αλλά και των πιο πάνω συζητήσεων.

Είναι αναμενόμενο μέσα στην απέραντη μοναξιά του ανθρώπου, όπου απουσιάζει και η επαφή με τα ζώα, να αναπτύσσονται δύο ακραίες καταστάσεις, είτε των ομάδων εκείνων που συμπεριφέρονται με φόβο, βία και αδιαφορία προς τα ζώα, είτε εκείνων, που συμπεριφέρονται μόνο με συναίσθημα, που σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, φτάνει σε οριακά φαινόμενα ζωοφιλίας, όπως διοργάνωση καλλιστείων, υιοθεσίες, νοσοκομειακή περίθαλψη, κληροδότηση τεραστίων περιουσιών ή ακόμα και ζωολατρίας.

Μια ζωολατρία που ξεκινά από την πίστη ότι τα ζώα έχουν ψυχή.

Ειδική περίπτωση ζωολατρίας μπορεί να θεωρηθεί και η αποκλειστική χορτοφαγία, όπου εν ονόματι του αποκαλούμενου δικαιώματος των ζώων για την ζωή θεωρείται έγκλημα η θανάτωση ζώων για τροφή από τον άνθρωπο.

Πέραν από αυτές τις ξένες προς την Ορθοδοξία καταστάσεις, υπάρχει σαφώς η αληθινή σχέση του ανθρώπου με τα ζώα, όπως αυτή υπαγορεύεται από τους ορθόδοξους κανόνες, αλλά και την ιερά παράδοση.

Σκοπός και προορισμός

Μετά την δημιουργία των φυτών και προ της δημιουργίας του ανθρώπου, ο Θεός προχώρησε στην δημιουργία των ζώων.

Η σειρά που τα δημιούργησε ο Θεός φανερώνει την θεία ιεραρχία τους.

Τα ζώα μπορούν και χρησιμοποιούν όλα εκείνα που έχουν προηγηθεί, δηλαδή φυτά και αβιοτικό περιβάλλον.

Η σειρά αυτή είναι ενδεικτική της θείας τάξης και ισορροπίας που υπάρχει ανάμεσα στους διάφορους βιοτικούς παράγοντες του πλανήτη μας, συμπεριλαμβανομένου και του βιοπνευματικού όντος, του ανθρώπου.

Γίνεται πασιφανές έτσι ότι ακραίες καταστάσεις ζωοφιλίας και αποκλειστικής χορτοφαγίας αποτελούν εκτροπές από την ομαλή σχέση ανθρώπου και ζώων σύμφωνα με την Ορθοδοξία.

Όπως ο Μέγας Βασίλεως αναφέρει στον «Περί Νηστείας» λόγο του, ενώ δεν υπήρχε στον Παράδεισο οίνος, ούτε σφαγές ζώων, ούτε κρεοφαγία, μετά τον κατακλυσμό η γραφή λέγει «να τρώγετε από όλα ωσάν χλωρά χόρτα». Στην συνέχεια όλα τα ζώα έρχονται έμπροσθεν του διορισμένου βασιλέα της κτίσεως, για να τους δώσει το όνομά τους. «Πάντα υπέταξας υποκάτω των ποδών αυτού, πρόβατα και βόας απάσας, έτι δε και τα κτήνη του πεδίου, τα πετεινά του ουρανού και τους ιχθύας της θαλάσσης» (Ψαλ. 8,7-9).

Με την υιοθέτηση μιας χάρτας δικαιωμάτων των ζώων προκύπτει ηθικό πρόβλημα, όπως πιστεύουν σύγχρονοι φιλόσοφοι, για την προτεραιότητα στοργής ανάμεσα στους ανθρώπους και στα ζώα. Κατά τον Κάλλιστο Γουέαρ, επίσκοπο Διοκλείας, ο άνθρωπος, ζωντανή εικόνα του ζώντος Θεού, μπορεί να κάνει δύο πράγματα που κανένα από τα άλογα ζώα δεν μπορεί: Πρώτα μπορεί να διαμορφώσει και να αλλάξει τον κόσμο, δίνοντάς του ένα καινούργιο νόημα και σκοπό και ύστερα μπορεί να δοξολογήσει και να ευχαριστήσει τον Θεό για τον κόσμο. Έτσι για την Ορθοδοξία, ηθικό πρόβλημα δεν υφίσταται.

Ο μακαριστός γέροντας Παΐσιος, παρά την απέραντη αγάπη που έτρεφε προς τα ζώα, όταν ερωτήθηκε για το θέμα είπε ότι η αγάπη του ανθρώπου πρέπει πρώτα να εξαντλείται για τον άνθρωπο και όταν περισσεύει να πηγαίνει και προς τα ζώα.

Εξάλλου στο θαύμα της θεραπείας του δαιμονιζομένου ο Χριστός προστάζει τα δαιμόνια να βγούν από τον άνθρωπο και να πάνε στους χοίρους, που πέφτουν στην λίμνη και πνίγονται. Ο υποβιβασμός, λοιπόν, του ανθρώπου στο επίπεδο των άλογων ζώων, με την επέκταση μερικών τεχνητών νομοθετημάτων για τα ζώα, αποτελεί άλλη μια αποστασία από την ορθόδοξη χριστιανική θέση και δεν αποτελεί λύση για την εξισορρόπηση των σχέσεων ανθρώπου και ζώων.

Η εξίσωση αυτή αποτελεί μάλλον βιολογική ουτοπία ή μια νέα βιολογική απειλή.

Τα ζώα, στερούμενα της ελευθερίας και του λογικού, έχουν ως σκοπό της παρουσίας τους και της δημιουργίας τους όχι μόνο την εξυπηρέτηση των αναγκών του ανθρώπου, αλλά χρησιμοποιούνται και ως μέσα για την ωφέλεια της ψυχής μας.

Επιπλέον, ο Θεός τα δημιούργησε και ως δώρα για την ευχαρίστησή μας – «προς τέρψιν ημίν δεδωρημένα»- για την αληθινή ψυχαγωγία, χαρά και ευφροσύνη του ανθρώπου, ώστε με την μελέτη του πλήθους, του μεγέθους και της ομορφιάς των δημιουργημάτων να οδηγείται ο άνθρωπος στην αληθινή γνώση του Θεού, αναδεικνύοντας το σύμπαν σε ένα απέραντο σχολείο θεογνωσίας.

Πάμπολλα όμως είναι τα παραδείγματα στην Π. Διαθήκη όπου τα ζώα χρησιμοποιούνται από τον Θεό για τιμωρία των ανθρώπων, όπως οι πληγές κατά της Αιγύπτου (Ψαλμός 104). Στην Π. Διαθήκη είδαμε επίσης να φυλάγονται αβλαβείς, αλλά και να υπηρετούνται από ζώα, άγιοι και δίκαιοι, όπως ο Προφήτης Ηλίας με τον κόρακα, ο Δανιήλ στον λάκκο των λεόντων και ο Ιωνάς που παραμένει στην κοιλία του κήτους για τρεις ημέρες.

Η έναρξη της Καινής Διαθήκης με την ενσάρκωση του Ιησού Χριστού συνοδεύεται από μια ιερή εικόνα με ζώα. Οι καμήλες των μάγων, τα πρόβατα των ποιμένων, το βόδι και ο ημίονος, σε πλήρη αρμονία και γαλήνη μπροστά στην παναγιότητα του θείου Βρέφους, ζεσταίνουν με τα χνώτα τους τον νεογέννητο Βασιλέα πάντων των ορατών και αοράτων.

Επίσης, η φανέρωση του Αγίου Πνεύματος, του ενός εκ των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, κατά την Βάπτιση του Ιησού Χριστού με την μορφή ενός πτηνού, του περιστεριού, δείχνει ότι δεν μπορεί να θεωρείται προσβλητική μια τέτοια προσομοίωση. Φανερώνει επίσης ότι ο Δημιουργός Θεός περιβάλλει με ασύλληπτη αγάπη και καταδεκτικότητα ακόμα και τα άλογα πτηνά, κάθε κτίσμα του. Και όταν ο Θεός καταδέχεται και αγαπά με αυτό τον τρόπο τα ζώα, πόση καταδεκτικότητα και αγάπη θα πρέπει να δείχνει ο άνθρωπος;

Οι άγιοι και τα ζώα

Τα διάφορα συναξάρια των αγίων είναι κατάσπαρτα από εικόνες και διηγήσεις με ζώα. Ο άγιος Μόδεστος, που μαζί με τον άγιο Μάμα θεωρούνται οι προστάτες των ζώων, έγραψε μάλιστα και ειδική ευχή για τα ζώα «Ευχή εις κτήνη». Ο άγιος Μάμας τρεφόταν από γάλα άγριων ζώων, που τον επισκέπτονταν ομαδικά και καθημερινά και με πολλή αγάπη και οικειότητα του πρόσφεραν το γάλα τους. Οι σύγχρονοι Γέροντες παρουσιάζουν ακλόνητη την μαρτυρία ότι ο άνθρωπος του Θεού, ο άνθρωπος μακριά από την αμαρτία και σε κοινωνία με τον Θεό, βρίσκεται σε πλήρη αρμονία και αγάπη με τα ζώα.

Τα ζώα επιδέχονται και την ενέργεια του διαβόλου

Ο όφις -κατειλημμένος από τον διάβολο- παρέσυρε στην αμαρτία τους πρωτόπλαστους, και μαζί με αυτούς και όλη την κτίση. Τους «στέρησε» την θεία χάρη, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζονται εχθρικά από τα άλογα ζώα «τα θηρία και πάντα τα ζώα της γής γυμνωθέντα τούτον της πρώτης θεασαμένης δόξης καταφρονήσαντα αυτού, ετραχύνθησαν άπαντα ευθύς κατ’ αυτού». Τα ζώα ετραχύνθησαν κατά του ανθρώπου, γιατί ο άνθρωπος με την αμαρτία διέρρηξε την ενότητά του με τον Θεό, αιτία που διέρρηξε και την σχέση του με τα ζώα. Διότι τα ζώα και όλα τα όντα αναβλύζουν από μέσα τους τον ενοποιητικό λόγο, την αιτία της δημιουργίας τους. Όπως ο άγιος Μάξιμος αναφέρει, «με διαφορετική σε κάθε ον μορφή ή αιτία που τα δημιούργησε τα ενοποιεί όλα, καθένα ξεχωριστά και μεταξύ τους».

Τα ζώα εξαφανίζονται…

Η μέριμνα του Θεού δεν σταματά για τα ζώα στην δημιουργία τους. Αυτός ως ο δωρητής της ζωής έχει την δύναμη της διατήρησής τους ή του πλήρους αφανισμού τους: «αντανελείς το πνεύμα αυτών και εκλείψουσι και εις τον χούν αυτών επιστρέψουσιν». (Ψαλ. 103, 29). Στην Παλαιά Διαθήκη, είδαμε να μεριμνά και γι’ αυτά στον κατακλυσμό, διατάσσοντας τον Νώε «και από πάντων των κτηνών και από πάντων των ερπετών και από πάντων των θηρίων και από πάσης σαρκός, δύο-δύο από πάντων εισάγεις εις την κιβωτόν…».

Μετά την ενσάρκωση του Θεού Λόγου ανοίγεται η οδός προς την θέωση. Στην σημερινή εποχή όμως, αντί να εργάζεται γι’ αυτό ο άνθρωπος προχωρεί σε μια άκρατη και αχαλίνωτη χρησιμοποίηση του περιβάλλοντος, επιφέροντας στην φύση αλλαγές άκρως βλαπτικές για το περιβάλλον. Σήμερα τα μισά από τα είδη Θηλαστικών και το ένα τρίτο των Ερπετών, Ψαριών και Πουλιών χαρακτηρίζονται ως κινδυνεύοντα. Επίσης, από το 1600, 484 ζωικά και 654 φυτικά είδη σύμφωνα με το World Conservation Monitoring Centre έχουν εξαφανισθεί. Ο άνθρωπος έχει απομακρυνθεί, με την αμαρτία, κατά πολύ από τον προορισμό του. Υποταγμένος πλήρως στην ύλη και στον αγώνα του να την υποτάξει και να την οικειοποιηθεί μετατρέπεται, σύμφωνα με τον μητροπολίτη Ναυπάκτου Ιερόθεο «σε θηριάνθρωπο που εξαγριώνει τα πάντα.

Μολύνει όλη την δημιουργία και καταστρέφει τον ίδιο τον εαυτό του. Κατατρώγει τις σάρκες του». Η διάρρηξη της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό, η εωσφορική αποστασία του στο να αναφέρει πάντα τα κτήνη και πάντα τα ερπετά και πάντα τα θηρία και κάθε σάρκα, και όλη την κτίση σε κοινωνία με τον Θεόν, ένα ακόμα βήμα μπροστά για την ένταξή τους στο σώμα του σαρκωθέντος Λόγου, αποτελεί αιτία επανάστασης για τα ζώα και όλη την κτίση που αναβλύζουν από μέσα τους τον δημιουργικό Λόγο.

Αποτελεί βήμα προς τα πίσω, βήμα προς την καταστροφή και την εξαφάνιση. «Από κακίας των κατοικούντων εν αυτή, ηφανίσθησαν κτήνη και πετεινά… αφανισμώ ηφανίσθη πάσα η γή» (Ιερ. 12, 4). Πάμπολλες είναι οι αναφορές στην Παλαιά Διαθήκη περιστατικών όπου έχουμε εξαφανίσεις ειδών και καταστροφικά περιβαλλοντικά φαινόμενα, όπως ανομβρίες, σεισμούς, πυρκαγιές λόγω της αμαρτίας των ανθρώπων «έλαφοι εν αγρώ έτεκον και εγκατέλιπον, ότι ουκ ην βοτάνη, όνοι άγριοι έστησαν επί νάπας, είλκυσαν άνεμον, εξέλιπον οι οφθαλμοί αυτών, ότι ουκ ην χόρτος από λαού αδικίας» (Τερ.12, 7). Βέβαια θα ήταν τόλμημα να πει κανείς ότι η κακία και η αμαρτία των ανθρώπων σήμερα έχει πλεονάσει τόσο, ώστε να επανερχόμαστε σε καταστάσεις όπως στην Παλαιά Διαθήκη.

Και όμως ο άνθρωπος έχει καθήκον από την αρχή του κόσμου, σύμφωνα με την εντολή του Θεού «εργάζεσθαι αυτόν και φυλάσσειν». (Γέν. 2,15). Σήμερα, αυτό το καθήκον καθίσταται μέγιστο καθήκον του ορθόδοξου χριστιανού. Σήμερα η καταστροφή της φύσης, του μέσου που φανερώνει το μεγαλείο του Δημιουργού, αποτελεί ύβρη κατά «του κτίσαντος». Ο άνθρωπος μακριά από την φύση ασφυκτιά. Περικυκλωμένος από πράγματα τεχνητά, συνθετικά, ανθρωπογενή, που δεν αναβλύζουν τον Δημιουργικό Λόγο του Θεού, χάνει την γαλήνη και την ισορροπία του, βιολογική και ψυχική.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι δεν αισθάνεται την εξάρτησή του από τον Θεό, ούτε την μέγιστη απόδειξη της αγάπης του Θεού, που είναι η Δημιουργία. Γι’ αυτό οι χριστιανοί οφείλουν να κρατούν θετική στάση για την προστασία του περιβάλλοντος και των ζώων ειδικότερα. Βέβαια, μια ορθόδοξη στάση χωρίς αλλόθρησκες επιδράσεις και χωρίς υπερβολές. Όπως ο όσιος Σιλουανός γράφει: «Ένιοι προσκολλώνται εις τα ζώα, αλλ’ ούτω προσβάλλουν τον Δημιουργόν, διότι ο άνθρωπος εκλήθη ίνα ζή αιωνίως μετά του Κυρίου, βασιλεύη μετ’ Αυτού και αγαπά τον Έναν Θεόν. Ο άνθρωπος δεν πρέπει να έχη πάθος προς τα ζώα, αλλά μόνον καρδίαν οικτίρουσαν παν δημιούργημα». Διαφορετικά κινδυνεύει να λατρεύσει «την κτίση παρά τον κτίσαντα» (Ρωμ. 1,25).

vatopaidi.

Άγιοι της Εκκλησίας

Οι Άγιοι της Εκκλησίας μας δεν είναι υπάρξεις εξωκοσμικές αλλά άνθρωποι ομοιοπαθείς μ’ εμάς. Η αγιότης είναι η ανοιχτή πρόσκληση της Κεφαλής της Εκκλησίας, του Ιησού Χριστού, που απευθύνεται σε κάθε άνθρωπο όλων των εποχών, στη συμμετοχή στον Σταυρό Του που είναι το εχέγγυο της επιτυχίας της προσωπικής Ανάστασης.

Οι Άγιοι πήραν την γενναία απόφαση να συσταυρωθούν με τον Χριστό (μέσω του μαρτυρίου του αίματος ή της συνειδήσεως) συντρίβοντας τον «παλαιό άνθρωπο» δια της μετανοίας. Η χριστομίμητος ταπείνωσή τους είλκυσε την Θεία Χάρη που ενοίκησε σ’ αυτούς και τους κατέστησε θεοφόρους. Αυτή η απόλυτη ένωσή τους με τον Θεό είναι «η ψυχολογία της αγιότητος», όπως επισημαίνει ο Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς: «Σε κάθε Άγιο ο Κύριος είναι τα πάντα και κάθε τι στην ψυχή του, στην συνείδησή του, στην καρδιά του και στο έργο του».

Οφείλουμε να τους ακολουθούμε με πιστότητα, ζήλο, αγάπη πολλή και ταπεινή μαθητική διάθεση, διότι “χωρίς αγάπη για τους Αγίους η ορθοδοξία κάποιου είναι ακρωτηριασμένη και η αίσθηση προσανατολισμού κλειστή- διότι κάποιος πρέπει να ακολουθεί τα παραδείγματα”. (π. Σεραφείμ Ρόουζ)

Απόστολοι και Ισαπόστολοι

Οι Απόστολοι είναι ο στενός κύκλος των δώδεκα και ο ευρύτερος των εβδομήκοντα μαθητών του Χριστού τους οποίους ο Ίδιος επέλεξε. Δραστηριοποιούνταν παράλληλα με το έργο του Κυρίου αποστέλλοντάς τους να κηρύξουν το Ευαγγέλιό Του ενώ συγχρόνως τους είχε δώσει την χάρη της θαυματουργίας. Οι Απόστολοι είναι οι γνήσιοι συνεχιστές του έργου του Χριστού μας και της διδασκαλίας Του. Είναι οι στύλοι και τα εδραιώματα της Εκκλησίας και για αυτό κατέχουν πρωτεύουσα θέση σ’ Αυτήν. Οι Ισαπόστολοι έλαβαν αυτόν τον τόσο τιμητικό τίτλο επειδή η προσφορά τους στην διάδοση του λόγου του Θεού ήταν καίρια.

Δια Χριστόν σαλοί

Στην διά Χριστόν σαλότητα, τη σπάνια αυτή μορφή άσκησης, ανήκουν οι μοναχοί και σπανιότερα οι λαϊκοί που από θείο έρωτα αποφάσισαν να ακολουθήσουν τη δύσκολη οδό της παραίτησης από το κύρος που δίνει η λογική στον άνθρωπο.

Παρατηρώντας προσεκτικά τη ζωή και τα σημεία των διά Χριστόν Σαλών μέσα από τους βίους τους, βλέπουμε πως παίζουν ένα ιερό παιχνίδι. Δεν διστάζουν να εμπαίξουν τον κόσμο και τα του κόσμου τούτου, την υποκρισία, την επίδειξη και τον φαρισαϊσμό. Κατά τον Ιωάννη της Κλίμακος δείχνουν ότι «καθεύδουν διά την χρείαν τῆς φύσεως», όμως η καρδιά τους «ἀγρυπνεῖ διά το πλῆθος τοῦ ἒρωτος» προς τον Θεό,

Η διά Χριστόν σαλότητα αποτελεί ίσως την πιο παράξενη και συγκλονιστική μορφή ορθόδοξης άσκησης. Σαλός σημαίνει τρελός. Ο τρόπος της ζωής του, τα φερσίματά του και γενικά ή όλη εικόνα του, φαίνεται να ταιριάζει με την εικόνα κάποιου ανθρώπου που έχει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό σαλεμένα τα μυαλά του. Όμως οι δια Χριστόν σαλοί μόνο τρελοί δεν ήταν. Ήταν οι πλέον γνωστικοί που κατέχτησαν την απάθεια και με την Χάρη του Θεού δίωκαν τους δαίμονες και τις πλάνες τους. Οι δια Χριστόν σαλότητα είναι μία χαρισματική κατάσταση.

Άγιοι Μάρτυρες

Οι άγιοι Μάρτυρες είναι αυτοί που υπέγραψαν την μαρτυρία της Πίστεως και της αγάπης τους προς τον Χριστό με το ίδιο τους το αίμα. Αποτελούν το πιο επίλεκτο σώμα της Εκκλησίας, αφού Αυτή θεμελιώθηκε επί του Αίματος του Κυρίου μας αλλά κατ’ επέκτασιν και στα αίματα των Μαρτύρων. Χαρακτηριστικό είναι ότι κατά τα εγκαίνια των Ιερών Ναών τοποθετούνται εντός των Αγίων Τραπεζών Ιερά Λείψανα Μαρτύρων. Το πόσο σημαντική είναι η εθελούσια προσφορά της ζωής στον Χριστό από το γεγονός ότι με το μαρτύριο ξεπλένεται κάθε αμάρτημα ενώ ακόμη και εάν ο μαρτυρήσας δεν είχε βαπτιστεί θεωρείται αυτομάτως βαπτισμένος και Άγιος.

Χρησιμοποιούνται σύνθετες λέξεις με την λέξη μάρτυς για να υποδηλώσουν την ιδιότητα του κάθε Αγίου Μάρτυρος (π.χ. Ιερομάρτυς= Μάρτυρας που ήταν ιερωμένος, Οσιομάρτυς= Μάρτυς που ήταν μοναχός).

Ιεράρχες

Οι Άγιοι οι οποίοι κατείχαν την υψηλή χάρη της αρχιερωσύνης αποτελούν ειδική κατηγορία στο σώμα της Εκκλησίας μας. Έχοντες λάβει οι πρώτοι Επίσκοποι την χάρη του Αγίου Πνεύματος από τους Αποστόλους την μετέδωσαν με την χειροτονία στους επομένους σε μια αδιάκοπη αλυσίδα μέχρι σήμερα, την ονομαζόμενη αποστολική διαδοχή (που δεν είναι απλώς μια ιστορική συνέχεια αλλά οπωσδήποτε παράδοση και αποδοχή της Ιεράς Παραδόσεως). Οι Ιεράρχες είναι οι θεματοφύλακες των ιερών δογμάτων και οι πατέρες του ποιμνίου που φέρουν την ευθύνη για την πνευματική του διαπαιδαγώγηση.

Όσιοι

Στην αρχαία ελληνική το επίθετο «όσιος» σημαίνει αυτός που είναι αφιερωμένος στον Θεό. Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για τους μοναχούς και τις μοναχές οι οποίοι ηθελημένα αρνήθηκαν κάθε κοσμική απόλαυση και αφοσιώθηκαν ψυχή και σώματι στον Θεό. Αγωνιζόμενοι στον στίβο της άσκησης μπορεί να μην πέρασαν από το μαρτύριο του αίματος αλλά πέρασαν το μαρτύριο της συνειδήσεως και έτσι αγίασαν. Το Ορθόδοξο αγιολόγιο της Εκκλησίας με τον όρο «Όσιοι» δεν κάνει κάποια διάκριση μεταξύ της αξίας (δεν μπορεί κάποιος να είναι περισσότερο ή λιγότερο άγιος) των Αγίων αλλά δείχνει ότι οι συγκεκριμένοι Άγιοι ήταν μοναχοί ή ασκητές.

Ομολογητές

Μια ιδιαίτερη κατηγορία στις τάξεις των Αγίων είναι οι ομολογητές. Το παράδειγμά τους είναι ίσως το πιο προσηνές στην ζωή του κάθε Χριστιανού αφού όλοι οφείλουμε καθημερινώς να ομολογούμε- εν έργω και λόγω- την πίστη και την αφοσίωση στον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Οι Ομολογητές διετράνωσαν την Ορθόδοξη πίστη τους μπροστά σε τυράννους άφοβα. Βασανίστηκαν και διώχθηκαν όμως τελικώς δεν πέθαναν εξ αιτίας των μαρτυρίων.

Νεομάρτυρες

Με τον όρο αυτόν δεν γίνεται κάποιος αξιολογικός διαχωρισμός των Αγίων. Οι Νεομάρτυρες δεν υστερούν σε τιμή και δόξα από τους αρχαίους μάρτυρες της Εκκλησίας απλώς τους προσδίδετε αυτός ο χαρακτηρισμός ώστε να συγκεκριμενοποιηθεί η χρονική περίοδος του μαρτυρίου τους. Ως διαχωριστική γραμμή τίθεται κυρίως η άλωση της Βασιλεύουσας. Από τότε και μέχρι σήμερα όσοι υπογράφουν με το αίμα τους την μαρτυρία της πίστεως και της αγάπης τους προς τον Χριστό ονομάζονται Νεομάρτυρες.

Στην εποχή της Τουρκοκρατίας οι Νεομάρτυρες εκτός από την Χάρη και ευλογία προς τους Πιστούς αναπτέρωναν και στήριζαν τις ελπίδες τους. Ήταν η περίτρανη απόδειξη πως όσο δυνατός και αδυσώπητος να ήταν ο κατακτητής δεν μπορούσε με καμμία δύναμη να υποδουλώσει τις ψυχές των Ορθοδόξων Ρωμιών!

http://imverias.blogspot.gr/2013/04/blog-post_7324.html

Γεννήθηκε στη Νέα Πάτρα, τη σημερινή Ύπατη της Φθιώτιδος, από γονείς επιφανείς, περί το 1302. Νωρίς έμεινε ορφανός. Την καλή ανατροφή του με αγάπη ανέλαβε ο θειος του. Ο ζήλος του για μάθηση τον έκανε να κάθεται έξω από τα σχολεία ν’ ακούει τα μαθήματα, επειδή δεν είχε τα απαιτούμενα έξοδα για τους δασκάλους του. Βλέποντας εκείνοι «το πρόθυμον και ευπάρεδρον, εδίδασκον αυτόν και δίχα μισθού». Η ευφυΐα του τον βοήθησε να μορφωθεί εξαίρετα.

Μετά την κατάληψη της πόλεως του από τους Καταλανούς (1319), κατέφυγε στη Θεσσαλονίκη, όπου ο θείος του ανεπαύθη στη μονή Ακαπνίου, στον Άθωνα, την Κωνσταντινούπολη, την Κρήτη και πάλι στον Άθωνα, όπου εκάρη μοναχός και από Ανδρόνικος ονομάσθη­κε Αθανάσιος (1332). Ασκήτευσε κοντά στη σκήτη του Μαγουλά, στη θέση Μηλέα. Υποτάχθηκε στους ενάρετους ησυχαστές Γέροντες Γρηγόριο και Μωϋσή και «πάντα τα της υπηρεσίας αβαρώς έξετέλει».

Οι συχνές επιδρομές των πειρατών ανάγκασαν να χωρίσει η ευλογημένη συνοδεία. Ο Αθανάσιος, μαζί με τον Γέροντά του Γρηγόριο, έφυγαν από το Όρος κι αναζητώντας νέο ησυχαστικό τόπο, μέσω Θεσσαλονίκης και Βέροιας, έφθασαν στους Σταγούς, στη σημερι­νή Καλαμπάκα, όπου βρίσκονται «λίθοι υψίκομοι και ευμεγέθεις από κτίσεως κόσμου», τα γνωστά Μετέωρα. Οι σχισμές των βράχων υπήρξαν η πρώτη κατοικία τους.

Στην κορυφή του μεγαλύτερου βράχου ο όσιος, μαζί με τον όσιο Ίωάσαφ, ίδρυσε την πρώτη κοινοβιακή μονή του πέτρινου δάσους, κατά τα αγιορείτικα πρότυπα προς τιμή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και της Θεοτόκου. Η αρετή του συγκέντρωσε γύρω του πολλούς μοναχούς, για τους οποίους συνέταξε τον κανονισμό του κοι­νοβίου, στο πνεύμα της ασκητικής παραδόσεως. Στα τελευταία του έτη αποσύρθηκε σε σπήλαιο του βράχου, που σώζεται μέχρι σήμερα, όπου «αμερίμνως ο γέρων ησύχαζεν». Μετά την οσιακή κοίμησή του, ο τάφος του, που μόνος του τον είχε ανοίξει, ευωδίασε. Του είχε δοθεί το χάρισμα της προφητείας και της προοράσεως πλούσια.

Ο όσιος Αθανάσιος υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες μορφές του ησυχασμού του 14ου αιώνα· χαρισματούχος, διακριτικός, θαυματουργός πατήρ. Συνδεόταν με τους οσίους Γρηγόριο τον Σιναΐτη, Δανιήλ τον ησυχαστή, Ισίδωρο και Κάλλιστο τους Οικουμενικούς Πατριάρχες και άλλους.

Ο βίος του γράφηκε από ανώνυμο μαθητή του, λίγα έτη μετά την κοίμηση του. Ποιητής της ακολουθίας του είναι ο Ιουστίνος Δεκαδύο. Τοιχογραφίες του σώζονται στα καθολικά των μονών της Μεταμορφώσεως και του αγίου Νικολάου του Ανάπαυσα των Μετεώρων. Στη μονή του Μεγάλου Μετεώρου φυλάγεται η χαριτόβρυτη κάρα του αγίου κτήτορός της, του θεοφόρου Αθανασίου, για τον όποιο πολλοί πολλά έγραψαν.

Η μνήμη του τιμάται στις 20 Απριλίου.

Πηγή: Μοναχού Μωύσέως Αγιορείτου, Άγιοι Αγίου Όρους, Εκδόσεις Μυγδονία, Θεσσαλονίκη 2007

vatopaidi

Λίγες μέρες πριν από το Πάθος του Κυρίου μας οι δύο από τους μαθητές Του, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, οι υιοί Ζεβεδαίου, Τον πλησιάζουν  και Του ζητούν «όταν εγκαταστήσει την ένδοξη βασιλεία Του να τους βάλει να καθίσουν έναν από τα δεξιά Του και έναν από τα αριστερά Του» (Μάρκ.10, 37). Το αίτημα των υιών Ζεβεδαίου προκαλεί την οργή των υπόλοιπων μαθητών, ίσως γιατί δεν πρόλαβαν  να το ζητήσουν εκείνοι πρώτοι, ίσως γιατί αισθάνθηκαν την θρασύτητα της φιλοδοξίας τους. Είναι γεγονός, πάντως, ότι ο Χριστός απορρίπτει το αίτημα και χωρίς να κατακρίνει την φιλοδοξία των μαθητών Του, της δίδει άλλο τρόπο εκπλήρωσης, ανατρέποντας τα δεδομένα με τα οποία εκείνοι πορεύονται.

Δεν απορρίπτει ο Χριστός την φιλοδοξία των μαθητών Του να είναι πρώτοι. Δεν απορρίπτει την φιλοδοξία κανενός ανθρώπου να κάνει κάτι ξεχωριστό, να γίνει κάποιος ξεχωριστός στη ζωή άνθρωπος. Δεν αρνείται ο Κύριος την φιλοπρωτία. Δεν ζητά από τους ανθρώπους να  μένουν στάσιμοι στη ζωή τους. Να μην θέλουν να προχωρούν, να μην ανεβαίνουν στα σκαλοπάτια της ζωής τους, αλλά να παραμένουν κρυμμένοι πίσω από τους άλλους, με την αιτιολογία ότι δεν κάνει να προκαλούν. Ο Χριστός όμως ζητά από τους μαθητές Του να έχουν μία άλλην φιλοδοξία. Να διακριθούν δια της διακονίας, να διακριθούν με το να είναι «πάντων δούλοι». Να διακριθούν δια της προσφοράς της ίδιας τους της ζωής. Και αυτός ο δρόμος αποτελεί το ποτήριο, το οποίο καλείται να πιει αυτός που θέλει να ξεχωρίσει από τους άλλους.

Είναι ανατρεπτική αυτή η έκφραση της φιλοδοξίας. Η διακονία προϋποθέτει παραίτηση από το εξουσιαστικό πνεύμα. Δεν φιλοδοξώ να εξουσιάσω, να κυριαρχήσω απέναντι στους άλλους. Δεν ζητώ αυτούς που θα με διακονήσουν, που θα μου προσφέρουν στη ζωή μου. Αντίθετα, επιλέγω εγώ να διακονήσω τους άλλους, να προσφέρω σ’ αυτούς ό,τι έχω και ό,τι μπορώ να τους δώσω. Προσανατολίζω τη ζωή μου να έχει για να δώσει. Και καθιστά το δόσιμο της διακονίας τον σκοπό της ζωής μου. Παράλληλα, επιλέγω να είμαι πάντων δούλος. Αυτό σημαίνει όχι μόνο να μη θέλω να εξουσιάζω, αλλά παραιτούμε και από την ίδια μου την ελευθερία. Δεν θέλω να κάνω πράξη τα δικαιώματα που έχω στη ζωή μου, όχι μόνο δεν τα ασκώ, αλλά χάριν της αγάπης των άλλων, στερούμαι εκούσια και την ελευθερία μου. Δεν επιλέγω το θέλημά μου. Δεν ζητώ το δίκιο μου. Δέχομαι να μου φέρονται ως δούλο, ως υπηρέτη τους οι άλλοι. Είμαι πρόθυμος να προσφέρω την ύπαρξή μου, για ό,τι θα ωφελήσει τον αδελφό μου. Και γι’ αυτό, επειδή ο δούλος δεν έχει δικαιώματα, αλλά κάνει ό,τι του λέει ο κύριός του, κι εγώ είμαι πρόθυμος να εκπληρώσω το λόγο των άλλων, να τους συνδράμω σε ό,τι έχουν ανάγκη, χωρίς να μένω στο αν πρέπει ή όχι. Αφού κριτήριο της ζωής μου είναι ο αδελφός μου και όχι το «εγώ» μου,  θα βρω χρόνο γι’ αυτόν. Θα συγχωρήσω τα παραπτώματά του. Θα ανεχτώ τις δυσκολίες του χαρακτήρα του. Και θα προσπαθήσω, μέσα από την διακονία μου προς εκείνον, να τον κάνω να συναντήσει το Θεό. Γιατί αυτός είναι ο απώτερος σκοπός αυτής μου της στάσης. Να γνωρίσουν κι άλλοι το Θεό. Αυτή είναι η φιλοδοξία μου. Να έρθουν οι άνθρωποι που γνωρίζω και διακονώ σε κοινωνία με το Θεό. Και γι’ αυτό μπορώ να δώσω όλη μου τη ζωή. Να μην κρατήσω τίποτε για τον εαυτό μου. Ούτε καν το δικαίωμα στη σωτηρία. Αρκεί να σωθούν οι άλλοι.

Ανατρεπτική και σκανδαλώδης η στάση του Χριστού. Ιδίως για όλους εμάς που έχουμε μάθει να μετράμε ακόμη και τη σχέση μας με το Χριστό με βάση τι μας ωφελεί. Με βάση τι καλύπτει τις φιλοδοξίες μας για πρόοδο και άνοδο στη ζωή μας. Καθόλου δεν αφήνουμε την εκκοσμικευμένη λογική της φιλοδοξίας να έχουμε αγαθά, αποδοχή από τους ανθρώπους, να δούμε τους εαυτούς μας και τους οικείους μας, ιδίως τα παιδιά μας, να προχωρούν, να έχουμε υγεία και ζωή και χαρές. Το συνηθέστερο μάλιστα είναι να ζητούμε από το Χριστό να μας δίνει δίκιο σε ό,τι κάνουμε. Στις σχέσεις μας με τους άλλους. Στις φιλοδοξίες μας να είμαστε το κέντρο του κόσμου και οι άλλοι να προσαρμόζονται σ’  αυτά που θέλουμε. Σ’ αυτό το κλίμα που αγγίζει πολλούς μέσα στην Εκκλησία, καλούμαστε να προσεγγίσουμε τον τρόπο της έκφρασης της φιλοδοξίας, όπως τον βλέπει ο Χριστός. Γιατί εμείς Εκείνον καλούμαστε να έχουμε ως πρότυπο και Εκείνου τα λόγια να ακολουθούμε.

Το να εκπληρώσουμε τις φιλοδοξίες μας με τον τρόπο του Χριστού είναι η απόδειξη πρόσληψης του ποτηρίου, το οποίο Εκείνος μάς δίνει. Το μόνο βέβαιο είναι ότι δεν μας υποσχέθηκε άνεση και δόξα κοσμική. Γι’ αυτό και ο σκοπός της πνευματικής ζωής είναι να μας εξοικειώσει μ’ αυτόν τον τρόπο και δρόμο. Όχι για να απογοητευτούμε ή για να παραιτηθούμε από την φιλοδοξία μας. Το αντίθετο. Για να αγωνιστούμε ώστε να εκπληρωθεί.  Όσο κι αν φαίνεται παράδοξο, η ανάληψη του σταυρού μας αποτελεί τον τρόπο εκπλήρωσης της φιλοδοξίας μας να είμαστε πρώτοι. Και η υπενθύμιση στον εαυτό μας ότι ο αγώνας μας είναι  να αφήσουμε στην άκρη τον τρόπο του κόσμου, που ζητά την κυριάρχηση και τον κατεξουσιασμό και να μιμηθούμε τον Κύριό μας που  δεν ήρθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει, αποτελεί την επιστροφή μας στο γνήσιο χριστιανικό ήθος.

Καγχάζει ο κόσμος σε μια τέτοια θεώρηση. Καγχάζει ίσως και ο ίδιος μας ο εαυτός που άλλα έχει ως προτεραιότητα. Η Εκκλησία όμως ζητά από τον καθέναν μας να δει τις φιλοδοξίες του μέσα από την πνευματική προοπτική. Και να λειτουργήσει σε προσωπικό και σε συλλογικό επίπεδο, όπως θέλει ο Χριστός. Όχι για να αλλάξει  ο κόσμος. Αλλά γιατί η ταπεινή διακονία αποτελεί την έκφραση της δικής μας αγάπης προς το Πρόσωπό Του. Και από δω ξεκινά ο γνήσιος δρόμος της μετοχής μας στη ζωή της Εκκλησίας.

Κέρκυρα, 21 Απριλίου 2013

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/2013/04/blog-post_19.html

Η φαντασία είναι μία από τις λειτουργίες του ανθρώπινου νου. Όλοι μας νιώθουμε το νου μας να δημιουργεί «πλοκές», να ακολουθεί λογισμούς, να οργανώνει σκέψεις, ιστορίες, να πιθανολογεί γεγονότα, να προσπαθεί να προλάβει ή να αντικρούσει καταστάσεις, να αγαπήσει, να μισήσει, να συγχωρέσει, να εκδικηθεί. Η φαντασία κάνει τον άνθρωπο να ονειρεύεται, να ελπίζει, να εισέρχεται σε έναν δικό του κόσμο, να δημιουργεί ή να είναι πεζός, χωρίς εμπνεύσεις, χωρίς δυνατότητες να παρηγορηθεί ή να ξεχαστεί ή να δημιουργήσει καινούριους κόσμους.

Γεμάτος πλοκές είναι ο κόσμος μας. Καυχόμαστε ότι τέτοιες, οργανωμένες, είχαμε από τα αρχαία χρόνια. Όλοι οι λαοί έχουν τους μύθους τους. Τους πιο ξεχωριστούς, οι οποίοι διαμορφώθηκαν μέσα από ένα κλίμα εμβάθυνσης στην ανθρώπινη ψυχή, στις ανάγκες της, στο χαρακτήρα και τους στόχους του, στους φόβους και τις χαρές, φαίνεται πως δημιουργήσαμε οι Έλληνες, ιδίως οι αρχαίοι Αθηναίοι, με την τραγική ποίηση, η οποία είναι υποκείμενο θαυμασμού στην ιστορία της ανθρωπότητας ανά τους αιώνες. Η φαντασία συναντήθηκε με τη φιλοσοφία και την μυθολογία και ολόκληρη η ανθρώπινη υπόσταση μελετιέται μέσα από κείμενο απίστευτης δύναμης και ομορφιάς, αλλά και τραγικότητας, με μοναδικούς συμβολισμούς.

Απέναντι σ’ αυτόν τον θησαυρό, ασφαλώς θέμα ταλέντου, χαρίσματος, δωρεάς από το Θεό (ας μην λησμονούμε ότι κατά τους πρώτους χριστιανούς Πατέρες και απολογητές στους αρχαίους Έλληνες, όπως και αλλού, υπάρχει ο εν Αγίω Πνεύματι σπερματικός λόγος, τα μηνύματα της σωτηρίας τα οποία δια φωτισμένων ανθρώπων προετοιμάζουν την ανθρωπότητα για τον ερχομό του Χριστού), η Εκκλησία μας αντιτάσσει το πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου. Απέναντι σ’  όλες τις μεγάλες γυναικείες μορφές της αρχαίας «πλοκής», οι οποίες άλλοτε καταξιώνουν το ανθρώπινο μεγαλείο και άλλοτε δείχνουν την τραγικότητα της ύπαρξης, η οποία κινείται ανάμεσα στα όρια της ανάγκης, της μοίρας και της ελευθερίας, η Εκκλησία μας έρχεται να δείξει ένα πρόσωπο το οποίο διασπά τις πλοκές της ανθρώπινης φαντασίας. Γιατί η Παναγία δεν έγινε η Μητέρα του Θεού υποταγμένη στην ανάγκη ή τη μοίρα, ούτε επειδή κάποιος συγγραφέας ή ποιητής τη δημιούργησε, αλλά στο πρόσωπό της διαβλέπουμε από την  μία την μοναδικότητα της ευλογίας του Θεού και από την άλλη το μεγαλείο της ανθρώπινης ελευθερίας η οποία υποτάσσεται εκούσια στην αγάπη, τόσο του Θεού, όσο και για το Θεό και τον συνάνθρωπο.

Η Παναγία διέσπασε τις πλοκές των Αθηναίων, όπως και κάθε ανθρώπινης φαντασίας. Έδειξε ότι η δύναμη της χάριτος Θεού, όπως επίσης και η αρετή και η πίστη του ανθρώπου στο θέλημα και την αγάπη του Θεού, υπερβαίνουν κάθε φαντασία. Και άνοιξε έναν δρόμο μοναδικό για όλο τον κόσμο. Δείχνει σε μας ότι δεν υπάρχει μοίρα και πεπρωμένο, αλλά η απόφαση του ανθρώπου να πει ΝΑΙ ή ΟΧΙ στην κλήση του Θεού. Δείχνει ότι δεν υπάρχει ανάγκη μεγαλύτερη από την αγάπη για το Θεό, η οποία χαριτώνει και καταξιώνει τον άνθρωπο, γιατί τον ελευθερώνει από κάθε άλλη ανάγκη, υλική, καταξίωσης, αποδοχής, ακόμη και της ίδιας της ζωής. Δείχνει ότι δεν υπάρχει μέτρο ούτε στην αγάπη του Θεού, αλλά ούτε και στη δυνατότητα του ανθρώπου να κοινωνήσει μαζί Του. Αφού  «ο αχώρητος παντί εχωρήθη εν γαστρί και ο εν κόλποις του Πατρός εναγκαλίζεται από την Μητέρα εν τω κόσμω», η φύση μας μπορεί να υπερβεί τις πεπερασμένες δυνατότητές της, όχι μόνο με τις δικές της δυνάμεις, αλλά με την ενίσχυση από τον ίδιο τον Δημιουργό μας, που παρεμβαίνει όχι απλώς ως «από μηχανής θεός», όπως στην αρχαία τραγωδία, για να αποκαταστήσει την τάξη ή να γλιτώσει από τις περιστάσεις της ζωής τον ευσεβή άνθρωπο, αλλά για να δώσει νέα πορεία υπέρβασης του θανάτου στον καθένα, ακόμη κι αν δεν πιστεύει σ’ Αυτόν.

Είναι μυστήριο αληθινό το πρόσωπο της Παναγίας. Και ως απόδειξη αυτού του μυστηρίου έρχεται η σαγήνη των αλιέων, των μαθητών του Χριστού, που από αλιείς ιχθύων κατεστάθησαν μέσα από την ίδια σχέση με το Χριστό που βίωσε η Παναγία αλιείς ανθρώπων. Κι αυτοί δια της ελευθερίας τους διέσπασαν την πλοκή της μοίρας, την πλοκή της ανάγκης, την πλοκή των πεπερασμένων ορίων της ανθρώπινης φύσης και γέμισαν τις σαγήνες τους όχι με ιχθύες, με υλικά στοιχεία, τα οποία βοηθούν στην επιβίωση, αλλά με ανθρώπινες υπάρξεις, οι οποίες κοντά τους βρήκαν το μήνυμα και την αλήθεια του Ευαγγελίου, όχι ως αποτέλεσμα φαντασίας,  αλλά ως την μοναδική οδό που στοχεύει στην ουσία της ζωής, που είναι ο αγιασμός και η σωτηρία, η μοναδική οδός υπέρβασης των δεδομένων του κόσμου μας. Οι αλιείς συνδέονται ακόμη με την Παναγία για τον λόγο ότι και εκείνη  παρέμεινε κοντά τους, τους ενίσχυσε με την προσευχή και την κοινωνία μαζί τους και αποτελούσε συνεχή πηγή της έμπνευσης γι’ αυτούς, τόσο όσο ήταν εν ζωή, όσο και όταν μετέστη προς την Ζωή.

Υποφέρουμε οι άνθρωποι από την δέσμευσή μας στις πλοκές της μοίρας, της ανάγκης, των πεπερασμένων ορίων μας και προσπαθούμε ενίοτε δια της φαντασίας, άλλοτε δια της επιστήμης και του ορθολογισμού, αλλά πάντως μάταια να βρούμε μόνοι μας απαντήσεις που θα μας παρηγορήσουν ή θα μας βοηθήσουν να ζήσουμε τη ζωή μας. Η Υπεραγία Θεοτόκος διασπά αυτές τις πλοκές γιατί μας δείχνει ότι η σχέση με το Χριστό δεν είναι απλώς μία ακόμη παρηγοριά, αλλά είναι ο τρόπος της όντως ζωής. Και γι’ αυτό η Εκκλησία μας προβάλλει το πρόσωπό της. Και για να μας δείξει ότι δεν μπορούμε να ευτελίζουμε το Ευαγγέλιο καθηλώνοντάς το σε μια νοοτροπία παρηγοριάς μπροστά στο αναπόφευκτο της μοίρας, στον συνήθως ανεκπλήρωτο στόχο κάλυψης αναγκών, υλικών και ψυχολογικών ή στο σκληρό ερώτημα του θανάτου και της ζωής μετά από αυτόν, αλλά και για να μας τονίσει ότι με τη βοήθειά της και την μίμηση του παραδείγματός της μπορούμε να θεωθούμε κατά χάριν και να γευτούμε την κοινωνία της πίστης, της ελπίδας, της αγάπης με τον Ποιητή και Λυτρωτή μας, Χριστόν τον Κύριον. Είναι επιλογή μας το αν διασπάσουμε τις κάθε λογής πλοκές  εν τη Εκκλησία, τόσο σε προσωπικό όσο και συλλογικό επίπεδο και αν θα ξεκινήσουμε να κάνουμε μέσα από την πίστη την αληθινή υπέρβαση ή αν θα συνεχίσουμε να αναζητούμε υποκατάστατα παρηγοριάς στους μύθους του παρελθόντος αλλά και της εποχής μας.

Κέρκυρα, 19 Απριλίου 2013

Πρωτοπρεσβύτερος Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Πατρικές συμβουλές και νουθεσίες του μακαρίου Γέροντος Ιερωνύμου

Περί του νοερού πολέμου

… Ο εχθρός, αδελφή μου, είναι απ’ αρχής ανθρωποκτόνος και έργον του έχει παντοτεινόν με κάθε τρόπον και μέσον να εμποδίζη και να βλάπτη την σωτηρίαν μας και δεν είναι παράδοξον, ότι μας πολεμεί, αφού αυτόν τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν ετόλμησεν ο παμμίαρος να πολεμήση. Αλλά και ο Κύριος ημών με το ιδικόν του παράδειγμα μας εδίδαξε πώς να πολεμώμεν και ημείς τον πειράζοντα. Εκείνος μας πολεμεί με τα πάθη και ημείς με την προσοχήν εις τάς κακούργους μηχανάς του και με τάς αρετάς· εκείνος μας πολεμεί με την γαστριμαργίαν, την σάρκα και τάς ηδονάς, ημείς να τον πολεμώμεν με την νηστείαν, την αγρυπνίαν και την προσευχήν· εκείνος με την φιλοκοσμίαν, ημείς με την άρνησιν του κόσμου και την ησυχαστικήν ζωήν. Εκείνος με την αφιλαργυρίαν; ημείς με την απροσπάθειαν και την ακτημοσύνην. Εκείνος με την αμέλειαν; ημείς με την σπουδήν. Εκείνος με τον θυμόν; ημείς με την μακροθυμίαν και την πραότητα. Εκείνος με την βλασφημίαν;  ημείς με την δοξολογίαν και την προσευχήν. Εκείνος με την υπερηφάνειαν, το πρώτον του και μεγαλύτερον όπλον; ημείς με την ταπείνωσιν, τον φοβερώτερον εχθρόν του. Λοιπόν εάν σου φέρη λογισμούς ατόπους και εναντίους και αμέλειαν εις την πνευματικήν σου εργασίαν, ή και ό,τι άλλο εναντίον της σωτηρίας της ψυχής σου και της αγάπης του Χριστού και του θείου πόθου, με ό,τι συμβαίνει να βλέπης ή να ακούης, επειδή ζής εις τον κόσμον, αντιπολέμει τον και σύ εις τους κακούς λογισμούς, με την σωτήριον προσευχήν εσωτερικώς με το «Κύριε, Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Υπεραγία Θεοτόκε, βοήθει μοι.

Περί Μοναχικής Πολιτείας

… Στάδιον και αγώνες και οδός και ζυγός και φορτίον είναι και η πνευματική αύτη ζωή. Όσον δε ανώτερον είναι το πνεύμα της σαρκός, η ψυχή του σώματος, τα νοερά των αισθητών και τα άϋλα της ύλης, τόσον ανώτερος είναι και ο πνευματικός αγών και περισσότερον χρειάζεται την επιμέλειαν και προθυμίαν και προσοχήν, ίνα και τον μισθόν λάβωμεν επάξιον των κόπων και των αγώνων. Αλλά αι λέξεις ας μή πτοούν τον λογισμόν. Διότι μεγάλοι αγώνες, μεγάλα βραβεία, καθώς λέγει και ο σοφός Θεοτόκης με αξιόπιστον μάρτυρα τον Θεόν αυτόν, όστις διά τους αγωνισαμένους καλώς τον καλόν αγώνα από τούδε προλέγει την εξαίρετον θέσιν μεταξύ των μακαρίων. Και δώσω, λέγει, αυτοίς εν τω οίκω μου και εν τω τείχει μου τόπον ονομαστόν κρείττω υιών και θυγατέρων (Ησ. κ΄ 56). Ει δε και ο αγών είναι σκληρός και ο ανταγωνιστής δεινός και κακομήχανος, μηδέ τούτο ας μή μας θορυβή. Διότι, επειδή ημείς ακούσαντες την πρόσκλησιν του Θεού και ακολουθήσαντες αυτόν, ήσθάνθημεν αυτόν κρούοντα την θύραν της ψυχής μας εις την οποίαν ηυδόκησε να εισέλθη και να κατοικήση εις αυτήν, ανοίξαντες και υποδεχθέντες αυτόν καλώς, γινόμεθα άξιον κατοικητήριον αυτού και βοηθόν έχομεν την χάριν εναντίον των δαιμόνων. Δεν αρκεί τούτο εκ μέρους της αγαθότητος του Θεού. Αλλ’ εις εκείνον όστις νικήση θα τον ανταμείψω με τοιαύτην ανταπόδοσιν να καθίση μετ’ εμού εν τω θρόνω μου καθώς και εγώ ενίκησα και εκάθησα μετά του πατρός μου εις τον θρόνον αυτού.

(Εν Αγίω Όρει τη 9 Ιουνίου 1913)

Περί καθαράς εξομολογήσεως

Αγαπητόν και επιπόθητόν μοι εν Κυρίω τέκνον,

Ο Χριστός και η Παναγία να μας είναι σκέπη και βοηθός εναντίον των παγίδων του εχθρού και να μας φωτίζη και στηρίζη εις το άγιόν Του θέλημα. Αμήν.

Έλαβον, παιδί μου, την απάντησίν σου εγκαίρως και ευχαριστώ που μου έγραψες καθαρώτερα και τούτο είναι το φρόνιμον και προτιμότερον. Τα περιττά να φεύγωμεν, και να φανερώνωνται τα πραγματικά. Διότι αν μέν είπωμεν πολλά απ’ ό,τι είναι πράγματα, καταδικάζομεν τον εαυτόν μας καθώς κάμνουν οι καλώς μετανοούντες. Αλλά προκειμένου να εξολογούμεθα εις τον πνευματικόν μας πατέρα, που θα μας δώση τα απαιτούμενα φάρμακα, διότι κάθε ασθένεια θέλει το φάρμακόν της. Εάν πάλιν δεν φανερώσωμεν, από το εν μέρος δεν γίνεται η θεραπεία, από το άλλο πρέπει να γνωρίζωμεν ότι μας γνωρίζει ο καρδιογνώστης Θεός, και αν θελήσωμεν να κρυφθώμεν, μας φανερώνει καθώς την Σαμαρείτιδα, η οποία όταν είπεν ότι δεν έχει άνδρα, της είπεν ο Κύριος ότι επέρασε τους πέντε και ο έκτος που είχε τότε δεν ήτο ιδικός της. Και η ιδία έπειτα ωμολογούσεν ότι της είπεν ό,τι έκαμε –πάντα όσα εποίησα. Βλέπετε, ότι εις τον Θεόν δεν είναι τίποτε άγνωστον. Φανερώσου εις τον πνευματικόν σου, παιδί μου, που σου έδωκε πατέρα ο Θεός, να θεραπευθής και να απαλλαγής από το βάρος που ή ολίγον είναι ή πολύ βαρύ ή ελαφρόν, αφού είναι βάρος και φορτίον περιττόν και μας καταστρέφει την υγείαν της ψυχής και να βαδίσωμεν δεν ημπορούμεν τον δρόμον του Θεού, πρέπει να το ρίψωμεν από επάνω μας και να βαδίζωμεν ελαφρά, σταθερά και άφοβα. Καλώς είπας ότι δεν είναι η πρώτη επιστολή το πραγματικόν, αλλά γνωρίζομεν και τάς πανουργίας του πονηρού, ο οποίος και τα καλά ακόμη μεταχειρίζεται με τρόπον να μας κολάση. Λοιπόν προσοχή.

(Εν Αγίω Όρει τη 8/21 Δεκεμβρίου 1927)

Περί αγάπης προς τον πλησίον

… Αδελφή μου εν Κυρίω Πηνελόπη, το λογικόν και η συνείδησις με την οποίαν επροίκισεν ο Θεός τον άνθρωπον, υπαγορεύει φυσικήν υποχρέωσιν εις αυτόν και τον πείθει να σχηματίζη φιλίαν και σχέσεις αγαθάς προς τους ομοίους του ανθρώπους και να τρέφη αισθήματα ευγενή ανταποκρινόμενος εις την αγαθήν προαίρεσιν, την οποίαν βλέπει εις τον πλησίον του και προσπαθών να αναδειχθή αν όχι ανώτερος, αν δύναται, τουλάχιστον ίσος προς τους αγαπώντας αυτόν ικανοποιών ούτω την φυσικήν υποχρέωσιν ην έχει προς τον όμοιόν του άνθρωπον, καθώς λέγει και το γνωμικόν. Όμοιος το όμοιον αγαπά. Ημείς δε οι οποίοι, χάριτι Χριστού, ηξιώθημεν να έχωμεν ιδιαίτερον χάρισμα και δώρον από τον Κύριον και Πλάστην μας να είμεθα χριστιανοί και γνήσια τέκνα μιάς και της αυτής μητρός της αγίας ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας, γεννηθέντες ως εις μίαν κοιλίαν με το Άγιον Βάπτισμα εις την κολυμβήθραν, έχομεν ιδιαιτέραν υποχρέωσιν κατά την εντολήν του Κυρίου ν’ αγαπώμεν αλλήλους, και μας εσύστησεν ιδιαίτερον διακριτικόν γνώρισμα, ότι είμεθα χριστιανοί, την αγάπην προς αλλήλους.

Και δεν μας εσύστησεν απλώς την κοινήν κατά τους ανθρωπίνους λογισμούς αγάπην, την οποίαν πάς τις αισθάνεται προς τους αγαπώντας αυτόν, αλλ’ επρόσθεσε το ιδιαίτερον χαρακτηριστικόν γνώρισμα ημών των χριστιανών, την υποχρεωτικήν αγάπην και προς αυτούς ακόμη τους εχθρούς μας και να αγαθοποιούμεν τους μισούντας ημάς και να ευχώμεθα διά τους βλάπτοντας ημάς. Τόσον δε απαιτεί την αγάπην αυτήν ο Θεός από ημάς, ώστε χωρίς αυτής δεν ευρίσκομεν σωτηρίαν, καθώς είπεν ο Χριστός προς τον νομικόν, όταν τον ρώτησε τί να κάμη διά να κληρονομήση την αιώνιον ζωήν. Και του εσύστησε την προς τον Θεόν αγάπην, η οποία είναι η πρώτη και μεγάλη εντολή και την προς τον πλησίον, η οποία είναι μέν δευτέρα την τάξιν, αλλά ομοία με την πρώτην. Καθώς μαρτυρεί και ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής εις την α΄ επιστολήν του (Κεφ δ΄ Στιχ. 20-21). Και ότι όλη η διδασκαλία των Αγίων Γραφών αυτήν την αγάπην διδάσκουν, ίνα ευαρεστήση ο άνθρωπος τον Θεόν και κληρονομήση την αιώνιον ζωήν. Εν ταύταις ταίς δυσίν εντολαίς όλος ο νόμος και οι προφήται κρέμανται.

(Άγιον Όρος, 5 Οκτωβρίου 1915)

Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής  Νικόλαος Χατζηνικολάου

pemptousia

Δείτε-Γέρων Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης – 1

–Γέρων Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης – 2

Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής  Νικόλαος Χατζηνικολάου

Η εξορία

Το 1924 γίνεται η ημερολογιακή μεταρρύθμιση και στην εορτή του Ευαγγελισμού λειτουργεί για πρώτη φορά με το νέο ημερολόγιο στο Μετόχι της Αναλήψεως. Αυτό γεννά έντονη αντίδραση στην Μονή, ώστε, όταν επιστρέφει, να του απαγορευθεί από μια ομάδα μοναχών η είσοδος στον ναό για έξι μήνες. Αυτός ήρεμα υπομένει χωρίς να υποχωρεί στις θέσεις του, μια και πιστεύει ότι το θέμα προκαλείται από κάποιους «οίτινες εκ δοκησισοφίας παραπλανηθέντες και αδιακρίτως εμόμένουν μετά πεισμονής εν οίς ουκ έόδει και νομίζοντες ότι έχουν το δικαίωμα να κρίνωσι και να επικρίνωσι…».

Πηγή: http://athosprosopography.blogspot.gr/

Το ημερολογιακό θέμα αφ’ ενός, που οφείλετο στον αδιάκριτο ζήλο ορισμένων, και ο έντονος τοπικισμός αφ’ ετέρου, που με κανένα τρόπο δεν ήθελε μοναχούς από άλλα μέρη πλην της δικής τους περιοχής, της Μικράς Ασίας, όπως επίσης η αφιλοχρηματία και ελεημοσύνη του γέροντος και κυρίως η ακατανόητη για τους πατέρες πνευματική του ζωή, τον κατέστησαν «βαρύν και βλεπόμενον»  (Σοφ. Σολ. Β΄ 14) με αποτέλεσμα, ύστερα από μια ενδεκαετή ηγουμενική περιπέτεια, να συκοφαντείται μέσα από το μοναστήρι του για οικονομική κακοδιαχείριση, και με απόφαση της Ιεράς Κοινότητος, στα τέλη του Ιουνίου του 1931, να εξορίζεται για έξι μήνες στην Ι. Μονή Κουτλουμουσίου.

Αυτός, κατά το πρότυπο του Κυρίου «ως πρόβατον επί σφαγήν ήχθη και ως αμνός άμωμος εναντίον του κείροντος αυτόν άφωνος ουκ ανοίγει το στόμα αυτού». Πράγματι όμως «την γενεάν αυτού τις διηγήσεται;» (Ησ. νγ΄ 7). Οι πατέρες της Μονής Κουτλουμουσίου του συμπεριφέρονται με απεριόριστη αγάπη και τον αναγνωρίζουν ως άγιο. Εκείνος ομολογεί πως υποφέρει για τις αμαρτίες του.

Η Ιερά Κοινότητα εμμέσως αναγνωρίζοντας την αθωότητά του διακόπτει την εξορία του και στους τέσσερις μήνες τον αποστέλλει στην «Ανάληψη» «ως πεπειραμένον πνευματικόν ίνα διά του καλού αυτού παραδείγματος πολλάς ψυχάς παραστήση τω Χριστώ σεσωσμένας». Η άδικη τιμωρία του οδηγεί στον κατά Θεόν δοξασμό του· στην φανέρωση και αξιοποίηση των ταλάντων του, στο ξεδίπλωμα των αρετών και της χάριτός του. Εκεί πλέον κάνει την δεύτερη μεγάλη αποταγή του. Ζεί για 26 ολόκληρα χρόνια, από 60 μέχρι 86 ετών, ως αγιορείτης εκτός Αγίου Όρους, χωρίς ποτέ ξανά να επιστρέψει σε αυτό. Κάνει τον τόπο της εξορίας του χώρο της διακονίας του και μεταφέρει το γνήσιο Άγιον Όρος στον λόφο της «Αναλήψεως», γίνεται ο ίδιος όρος άγιο στο οποίο οι άλλοι προσέρχονται.

Όταν μάλιστα το 1937, ο κατά σάρκα αδελφός του, μοναχός Μάξιμος Σιμωνοπετρίτης μεσολαβεί για να επιστρέψει πάλι, αποκατεστημένος και δικαιωμένος πλέον, ως ηγούμενος στην Μονή, εκείνος ευγενικά αποποιείται την τιμή με μια ιδιαίτερα σεμνή τηλεγραφική απάντηση: «αναμετρών ευσυνειδήτως διττάς δυνάμεις συνορώ ανεπαρκείς μάλλον. Δεν απειθώ. Αδυνατώ υποψηφιότητα διότι καθιστώ εμαυτόν βαρυτέρως υπεύθυνον. Γράφω. Ιερώνυμος.» Αυτό το τηλεγράφημα ακολουθείται από μια αναλυτική επιστολή μνημειώδη για την ταπείνωση και το ήθος της, στην οποία μεταξύ άλλων γράφει:

«Εις απάντησίν μου ταύτην προέβην ουχί βεβιασμένως και εν συναρπαγή αλλά μετά πολλήν μελέτην και εξέτασιν του εαυτού μου, καλώς και επακριβώς αναλογιζόμενος την τε υποχρέωσιν και ευθύνην, και το βάρος της ευθύνης ην υπέχω αποδεχόμενος την αδελφικήν υπόδειξιν και σύστασίν σας, και της οποίας τον όγκον και το βάρος μή δυνάμενος να σηκώσω εις τους διττώς ασθενείς ώμους μου, εάν αποδεχθώ και αναλάβω, θα εμπέσω εις περισσότερον κρίμα και έσομαι καταγέλαστος. Όπερ δεν είναι φρόνιμον, καθόσον εγώ βλέπω και ανομολογώ. Και την μέν Ι. ημών Μετάνοιαν ουδόλως θα ωφελήσω, εμέ δε τα μέγιστα θα ζημιώσω, μή δυνάμενος να αντεπεξέλθω κατά το χρέος μου και καθήκον προς όσα η θέσις και η μεγάλη τωόντι διακονία απαιτεί και προσεπιβάλλεται εις τον αναδεχόμενον το πράγμα. Οίδα ο λέγω. Επαναλαμβάνω και ανομολογώ ότι δεν είμαι ο κατάλληλος, και δεν αναδέχομαι, διότι δεν δύναμαι να σηκώσω το βάρος του υπουργήματος, και παρακαλώ να μή παρεξηγηθώ ως αντιπειθαρχικός διότι δι’ εμέ η απείθεια είναι ανιαρά και επίμεμπτος. Το να με ανακαλέσητε από το εδώ διακόνημα, παρ’ υμίν κείται. Αλλά και εις την Μονήν ερχόμενος δεν θα δυνηθώ να αναλάβω ηγουμενείαν δι’ ους λόγους αναφέρω ανωτέρω. Εις δε την Σεβαστήν επιστολήν Σας, μοί δίδεται να εννοήσω ότι η εδώ υπηρεσία μου δεν ανταποκρίνεται προς τα συμφέροντα της Μονής, ουδέ την ικανοποιεί. Εις αυτό αποκρίνομαι ταπεινώς χωρίς ποτέ να καυχηθώ. Πέπεισμαι και είναι βέβαιον ότι ουδέν άλλο εργάζομαι ειμή την υπακοήν και αυτήν την αξιοπρέπειαν της Μονής, εξυπηρετών αυτήν, θεία χάριτι συμβάλλων ως ετάχθην κατά δύναμιν εις την ωφέλειαν και σωτηρίαν των προσερχομένων αδελφών μας χριστιανών, το οποίον βεβαίως δεν είναι μικρόν συμφέρον και περιουσία εις την Μονήν, η σωτηρία δηλαδή τόσων ψυχών, ως είπεν ο Κύριος, και η πληροφορία είναι φανερά. Η δε εδώ αποστολή μου είναι αυτό τούτο και ουδέν άλλο. Και δι’ όσα μέν αναφέρετε εις την επιστολήν, να μοί αποδοθή το δίκαιον και λοιπά, ευχαριστώ θερμώς. Αλλά δι’ εμέ, τον ελάχιστον μεταξύ των αδελφών, δίκαιον και εάν με αγαπάτε, καθώς τούτο γίνεται φανερόν, είναι να θελήσητε όχι να με επιφορτήσητε, αλλά να με απαλλάξητε από το βάρος το οποίον δεν δύναμαι να σηκώσω…»

Επίγειος Άγγελος

Ο διψασμένος και πνιγμένος στην αναζήτηση και τα προβλήματά του κόσμος βρήκε πλέον τον πατέρα του. Αυτόν που μπορούσε να ακούσει, να κατανοήσει, να αγκαλιάσει, να δώσει κατεύθυνση και λύση, να εμπνεύσει, να μεταγγίσει ελπίδα, φωτισμό, αγάπη, χάρι Θεού. Βρήκε αυτόν που μιλάει με τον σοφό λόγο του, την ενάρετη πολιτεία του, τον θαυμαστό μυστικό κόσμο του.

Αυτά που προσφέρει είναι παράδειγμα, παραμυθία και μοναχική παρακαταθήκη. Η ελεημοσύνη του είναι παροιμιώδης. Πρόσφερε αδιακρίτως σε όποιον του ζητούσε. Ανοιγε το συρτάρι και ό,τι έπιανε έδινε. Δεν υπήρχε περίπτωση να τον πλησιάσει κάποιος και να φύγει με άδεια χέρια. Ο ίδιος υπερβολικά λιτοδίαιτος, αυστηρός νηστευτής, υποδειγματικά ολιγαρκής και αυτάρκης. «Πτωχός εκ πτωχών γονέων», όπως του άρεσε να λέει για τον εαυτό του. Όταν εκοιμήθη, βρέθηκαν μόνον επτά δραχμές στο συρτάρι του!

Ακολουθούσε ανυποχώρητα το ασκητικό πρόγραμμα που για δεκαετίες έζησε στο Άγιον Όρος, με κάθε του υπερβολή και ακρότητα μέσα στην Αθήνα. Καθ’ όλες τις ενδείξεις δεν κοιμόταν σε κρεββάτι, απέφευγε και τις πιο κρύες μέρες να ανάψει την θερμάστρα, αγρυπνούσε κάθε βράδυ στον ναό ή στο κελλί του, στην θεία λειτουργία μέχρι τα βαθειά του γεράματα απέφευγε να καθίσει, παρά το βάρος των ασχολιών του συμμετείχε σε όλες τις ακολουθίες από την αρχή είτε λειτουργώντας, είτε ψάλλοντας, είτε κηρύττοντας.

Αλλά και τα καλοκαίρια, μέσα στην αφόρητη πολλές φορές ζέστη της Αθήνας, δεν αποχωριζόταν εύκολα το κελλάκι του. Αυτός ήταν ο τόπος του. Εδώ κατέθετε τους θησαυρούς των προσευχών του, εδώ φανέρωνε τα πετράδια των σοφών λόγων του, εδώ αξιοποιούσε την αγάπη της καρδιάς του. Συχνά τον παρακαλούσαν να βγεί λίγο στην αυλή να δροσισθεί. Κι εκείνος με αδιαπραγμάτευτη σιγουριά εξουδετέρωνε κάθε περιθώριο υποχωρήσεως λέγοντας κοφτά: «Δροσιά για τον μοναχό είναι το κελλί του».

Δίπλα σ’ αυτά, αυτές οι βαθειές αρετές της μυστικής εσωτερικής ζωής του που την μεταμόρφωναν σε μυστήριο· σιωπή στην πρόκληση, υπομονή στον διωγμό και την συκοφαντία, απαντοχή στους περιορισμούς, αδιατάρακτη προσοχή, απουσία φόβου, αδιάλειπτη προσευχή, συνεχής ταπείνωση. Η κακία, η ταραχή, ο φόβος, ο θυμός και η εκδίκηση του ήταν άγνωστα και ως λέξεις ακόμα.

Όλο αυτό το δυναμικό το αντλούσε μέσα από την βίωση και την εντρύφηση της ασκητικής μοναχικής παραδόσεως. Αν και διώχθηκε άδικα από τους αδελφούς του μοναχούς, η αγάπη του γι’ αυτούς και τον μοναχισμό έμεινε αδιάπτωτη και ανόθευτη.

Η μητέρα του εκοιμήθη ως μοναχή Μελάνη. Ο αδελφός του ήταν Σιμωνοπετρίτης με το όνομα Μάξιμος, οι δε τρεις αδελφές του έγιναν επίσης μοναχές, Μαγδαληνή, Μελάνη και Κασσιανή. Δεν είναι όμως μόνον η φυσική του οικογένεια που φόρεσαν τα ράσα· είναι και η καινούργια πνευματική του οικογένεια που αγκάλιασε το μοναχικό σχήμα. Ως ηγούμενος προέβη στις κουρές αρκετών μοναχών, το δε πέρασμά του από την «Ανάληψη» και ως επισκέπτου τα πρώτα χρόνια (1908-1920), και ως ηγουμένου αργότερα (1920-1931), και ως οικονόμου στην συνέχεια (1931-1957), ξύπνησε, καλλιέργησε και ενεργοποίησε πλήθος μοναχικών κλήσεων, μια που, όπως λέγεται, ο ίδιος έκανε περίπου τριακόσιες κουρές ευλαβών γυναικών, πράξη για την οποία παρεξηγήθηκε και κατ’ επανάληψιν συκοφαντήθηκε και διώχθηκε. Μεταξύ αυτών δέχθηκαν να ασπαστούν τον μονήρη βίο το ζεύγος Μωραϊτίδη και να ενδυθούν το μοναχικό τριβώνιο.

Ο π. Ιερώνυμος δεν ήταν μόνο «γέροντας»· ήταν και πατέρας. Η αγάπη του προς τον μοναχισμό δεν τον εμπόδιζε καθόλου να διακρίνει τα προβλήματα της καθημερινότητος. Κοντά του έβρισκαν καταφύγιο μικροί και μεγάλοι, άπιστοι και ευλαβείς, μορφωμένοι και αγράμματοι, σημαίνοντες και άσημοι, άνθρωποι με φυσικές αρετές και άλλοι μπερδεμένοι με τους λογισμούς και τα πάθη τους. Όλοι μουτζουρωμένες εικόνες του Θεού, που αυτός ως καλός συντηρητής έπρεπε να καθαρίσει. Να τους μεταβάλει σε εικόνες που θα δείχνουν τον Θεό και θα βλέπουν τον Θεό. Αυτή ήταν η αποστολή του.

Μέσα στην Αθήνα διατήρησε στον εαυτό του την μοναχική ζωή και στους άλλους, στην δυσκολότερη ίσως εποχή, ενέπνευσε τον μοναχικό πόθο. Παράλληλα όμως αγκάλιασε και τον ανθρώπινο πόνο και την ανάγκη. Συνδύασε την ησυχία με την δράση, τον μοναχισμό με την προς τον αδελφό διακονία, τον δικό του αγώνα με την σωτηρία των αδελφών του. Γι’ αυτό και στην εποχή του ήταν ο πνευματικός της Αθήνας.

Σαν πνευματικός δεν αποδείκνυε· αποκάλυπτε. Δεν μιλούσε με επιχειρήματα· σε ειρήνευε και σε «πληροφορούσε» με αγάπη. Η δική του βεβαιότητα και ειρήνη γινόταν δική σου βεβαίωση και ειρήνευση. Η αγάπη του ήταν συμπαθής και ανθρώπινη, αλλά δεν ήταν εκ του κόσμου τούτου. Ένοιωθες ότι η προσευχή του ήταν ενεργός. Δεν ήταν απαρίθμηση λέξεων για σένα, δεν ήταν τόσο το ανθρώπινο αίτημα, όσο η διαρκώς διαπιστούμενη απάντηση του Θεού στην ζωή σου. Δεν συγχωρούσε μόνον τις δικές σου αμαρτίες αλλά και τις φορτωνόταν. Ο λόγος του δεν ήταν η δική του διδασκαλία ή συμβουλή σε σένα, αλλά το ξύπνημα της δικής σου ανάγκης, το ξέσπασμα της δικής σου ανάσας. Με τις λιγότερες λέξεις, με την ελάχιστη παρέμβαση, ξυπνούσε αναξιοποίητες δυνατότητες και ανέσταινε άγνωστες προοπτικές στην ζωή των πνευματικών τέκνων του. Δεν φανέρωνε μόνον τον δρόμο τους, αλλά υποδηλωνόταν και η δική του κατάσταση. Δεν ήταν καλός οδηγός· ήταν αληθινός συνοδοιπόρος.

Αυτό που άφησε πίσω του ως εικόνα και αίσθηση του προσώπου του περιγράφεται θαυμάσια από τον λόγιο βιογράφο του αγιορείτη Γέροντα Μωϋσή:

«Ο Γέροντας ήταν πολύ απλός. Κοντός στο ανάστημα. Παρά τ’ ότι ήταν λίγο ευτραφής φαινόταν εξαϋλωμένος και το βλέμμα σου τον διαπερνούσε. Το πρόσωπό του ήταν συνήθως φωτεινό και αυστηρό, σοβαρό και με καλωσύνη. Ποτέ δεν αποχωριζόταν τον καλογερικό του σκούφο. Οι αχνές ρυτίδες του προσώπου του είχαν μια φυσικότητα. Τα μάτια του βαθουλωτά, κυττούσαν συνήθως χαμηλά και είχαν σπάνια φωτεινότητα. Δυσκολευόσουν αρκετά να τον δείς κατάματα. Συχνά φορούσε απλά ματογυάλια. Το βλέμμα του είχε επιείκεια, ζεστασιά και σε πρόσεχε με μια ακριβή αγάπη. Το χαμόγελό του είχε μια ιδιαίτερη ωραιότητα. Τα γένια του άσπρα, και στην μέση χωρίζανε λίγο. Συνήθως ήταν ωχρός. Ένας απλός ιερομόναχος, με καθαρά ρούχα και υποδήματα. Με έντονα τα ιδιαίτερα πατρικά χαρίσματα, αγαθότητα, ηρεμία, διάκριση και συμπάθεια. Ο χαρακτήρας του προσώπου του γενικά, υπογραμμισμένος από την λευκότητα των διάχυτων μαλλιών του, η απλότητα των ενδυμάτων και των λόγων του, η χάρη των νοημάτων του από θερμές φράσεις γίνονταν βιβλίο βοηθείας στους αναγκεμένους. «Στολισμός γάρ ανδρός και βήμα ποδός και γέλως οδόντων αναγγελεί τα περί αυτού». Βλέποντάς τον να ζή μέσα σε μια συνεχόμενη και αδιατάρακτη πραότητα και γαλήνη, αυτόν τον άνθρωπο του Θεού, τον απλό γέροντα, αναφωνούσες στα μύχια σου· «Καλόν το πορεύεσθαι οπίσω Κυρίου…» (Μωϋσέως μοναχού, «Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης – Ο Γέρων της Αναλήψεως», Ι. Μ. Σίμωνος Πέτρας, 1982, σσ. 226-7).

Ο πατήρ Ιερώνυμος έζησε ως επίγειος άγγελος, ουράνιος άνθρωπος.

pemptousia

Δείτε-Γέρων Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης – 1

Ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς ως ποιμένας

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο οποίος μόναζε στό Άγιον Όρος, ύστερα από πρόσκληση τών Χριστιανών τής Θεσσαλονίκης υπερμάχησε στήν αντίκρουση τού αντιησυχασμού τόν οποίο δίδασκε ο Βαρλαάμ. Μέ τήν Σύνοδο τού 1341 καταδικάσθηκε ο Βαρλαάμ καί η διδασκαλία του.

Η εκλογή τού αγίου Γρηγορίου σέ Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης έγινε στήν Σύνοδο τού 1347, η οποία κατaδίκασε τήν συνέχιση τής αντιησυχαστικής διδασκαλίας. Ήδη ο άγιος Γρηγόριος είχε αποκτήσει μεγάλο κύρος στήν Εκκλησία καί κλήθηκε νά ποιμάνη τούς Θεσσαλονικείς, εκεί όπου ξέσπασε η αντιησυχαστική αίρεση.

Μετά τήν εκλογή του, πήγε στήν Θεσσαλονίκη, αρχές τού Σεπτεμβρίου τού έτους 1347, γιά νά αναλάβη τήν διαποίμανση τού ποιμνίου του σέ μιά τραγική περίοδο, αφού η πόλη κυβερνιόταν από τήν ηγεσία τών Ζηλωτών καί υπήρχε μεγάλη κοινωνική αναταραχή.

Οι Ζηλωτές τής Θεσσαλονίκης ήταν ένα καινούριο στοιχείο, ξένο πρός τίς παραδοσιακές δομές τής πόλεως, εμπνέονταν από αγάπη πρός τήν Δύση καί εξελίχθηκαν σέ ένα κόμμα πού αποτελείτο, κυρίως, από τούς πρόσφυγες καί τούς πτωχούς τής πόλεως, μέ μεταρρυθμιστικές καί αντιμοναχικές-αντιησυχαστικές αρχές, ενώ είχαν διατηρήσει τήν απέχθεια πρός τήν ιδιοκτησία. Είχαν ενεργήσει βίαια καί κατέλαβαν τήν διοίκηση τής πόλεως τό έτος 1345 καί παρέμειναν στήν εξουσία μέχρι τό έτος 1350. Οι Ζηλωτές τής Θεσσαλονίκης πού διοικούσαν τήν πόλη –όχι ο λαός– δέν δέχθηκαν τόν άγιο Γρηγόριο ως Μητροπολίτη, όταν πήγε νά ενθρονισθή τό έτος 1347.

Ο άγιος Γρηγόριος δέν επέμεινε νά παραμείνη στήν Θεσσαλονίκη, αλλά κατέφυγε στό Άγιον Όρος. Δέν θέλησε νά δημιουργήση έριδες καί διαιρέσεις στό ποίμνιό του. Συγχρόνως, αρνήθηκε τίς προτάσεις τού αρχηγού τών Σέρβων Στεφάνου Δουσάν νά τόν υποστηρίξη μέ άλλους απώτερους σκοπούς.

Ο άγιος Γρηγόριος έκανε καί μιά δεύτερη προσπάθεια νά εισέλθη στήν Θεσσαλονίκη, αφού προηγουμένως είχε επισκεφθή τήν Κωνσταντινούπολη. Αυτό πρέπει νά έγινε τό φθινόπωρο τού 1348. Τόν παρακίνησαν τόσο ο Πατριάρχης Ισίδωρος όσο καί οι Βασιλείς, οι οποίοι, βέβαια, τότε είχαν συμφιλιωθή μεταξύ τους. Δυστυχώς, καί πάλι δέν κατόρθωσε νά αναλάβη τήν ποιμαντική διακονία τού λαού. Αυτό έγινε γιατί οι ηγέτες τών Ζηλωτών ζητούσαν από τούς Βασιλείς μεγάλα καί υπεράνω τής τάξεώς τους «έπαθλα τής αταξίας καί τής στάσεως».

Η ενθρόνιση τού αγίου Γρηγορίου στήν Θεσσαλονίκη έγινε τόν Δεκέμβριο τού 1350, μετά τήν εκδίωξη τών Ζηλωτών καί τήν ελευθέρωση τής πόλεως από τήν κατοχή τους, δηλαδή τρία χρόνια μετά τήν εκλογή του καί αφού απέτυχε δύο φορές νά αναλάβη τά ποιμαντικά του καθήκοντα. Ο τρόπος μέ τόν οποίον άσκησε τήν ποιμαντική του διακονία φαίνεται σέ τρία σημεία.

Τό πρώτο αναφέρεται στό γεγονός τής ενθρονίσεώς του. Είναι σημαντικά τά όσα λέγει ο άγιος Φιλόθεος Κόκκινος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, γιά τούς στασιαστές, τήν απομάκρυνσή τους, αλλά καί γιά τήν άνοδο τού αγίου Γρηγορίου στόν Μητροπολιτικό θρόνο τής Θεσσαλονίκης. Κατ’ αρχάς λέγει ότι ήταν ελάχιστοι εκείνοι πού δέν δέχθηκαν τόν άγιο Γρηγόριο κατά τήν πρώτη είσοδό του στήν Θεσσαλονίκη καί αυτοί ήταν πονηροί, φθορείς καί ανάξιοι. Στήν συνέχεια λέγει ότι η ίδια η πόλη εξεγέρθηκε εναντίον τους καί άλλους μέν από αυτούς τούς «κακούργους καί μιαρούς» τούς εξωθεί καί αποβάλλει καί άλλους τούς σωφρονίζει καί αναστέλλει από τήν κάκιστη ορμή καί τίς μοχθηρές πράξεις μέ τά κατάλληλα θεραπευτικά φάρμακα. Οι χαρακτηρισμοί αυτοί είναι ενδεικτικοί τής νοοτροπίας καί τού έργου τών Ζηλωτών.

Η υποδοχή τήν οποία επεφύλαξε ο λαός στόν άγιο Γρηγόριο ήταν μεγαλειώδης καί δέν μπορεί νά παραβληθή καθόλου «βασιλικοίς επινικίοις καί θριάμβοις καί πομπαίς εισοδίοις». Ενεδύθη ποδήρη χιτώνα καί τήν ιερή στολή γιά νά εισέλθη στήν Θεσσαλονίκη. Η ποιμαντική δράση τού αγίου Γρηγορίου τού Παλαμά άρχισε αμέσως μέ τήν τελετή τής ενθρόνισής του. Ο τρόπος μέ τόν οποίον ενήργησε δείχνει ότι συμπεριφερόταν ως Πνευματικός Πατέρας.

Στά πρόθυρα τής πόλεως απηύθυνε ευχή στόν Χριστό. Ήταν μιά προσευχή μετανοίας γιά όσα προηγήθηκαν στήν πόλη τής Θεσσαλονίκης, προσευχή εκζητήσεως τού ελέους τού Θεού καί ειρηνεύσεως τού λαού. Τό περιεχόμενο τής προσευχής δείχνει αφ’ ενός μέν τήν τραγική κατάσταση τής πόλεως, πού προηγήθηκε, αφ’ ετέρου δέ τήν πνευματική προσωπικότητα τού αγίου Γρηγορίου. Ο άγιος Γρηγόριος συμπεριφέρεται ως μεγάλος Πνευματικός ηγέτης.

Διερχόμενος τήν πόλη γιά νά ενθρονισθή, όλοι οι ψάλτες έψαλαν ύμνους αναστασίμους, ωσάν νά έβλεπαν τόν αναστάντα Χριστό. Έψαλαν: «Καθαρθώμεν τάς αισθήσεις, καί οψόμεθα τώ απροσίτω φωτί τής αναστάσεως Χριστόν εξαστράπτοντα».

Τό δεύτερο σημείο είναι τό πώς άρχισε τήν ποιμαντική του διακονία καί αυτό δείχνει τίς ορθές βάσεις τού ποιμαντικού του έργου. Τήν τρίτη ημέρα από τήν είσοδό του στήν πόλη όρισε πάνδημη πομπή καί λιτανεία μέ ιερές εικόνες, ψαλμωδίες καί ευχές. Στήν λιτανεία αυτή παρευρέθηκαν όλοι οι κάτοικοι τής Θεσσαλονίκης. Διήλθε τό μεγαλύτερο μέρος τής πόλεως «ευχόμενος, ευλογών, υπέρ τών παρελθόντων ευχαριστών, υπέρ τών μελλόντων δεόμενος». Στό τέλος δέ τής λιτανείας ομίλησε στόν λαό γιά τήν ειρήνη καί τήν ομόνοια. Ο πρώτος αυτός λόγος τού μεγάλου Ιεράρχου είναι υπόδειγμα λόγου καί ειρηνευτικής αποστολής καί δείχνει πώς αισθανόταν ως Επίσκοπος.

Στήν αρχή τού λόγου θέτει τίς αληθινές θεολογικές προϋποθέσεις τής κοινωνίας. Ομιλεί γιά τόν κοινό Πατέρα καί γιά τήν εν Χριστώ αδελφότητα. Μάς δημιούργησε ο Θεός, καί είμαστε αδελφοί, λόγω τού ?Αδάμ, τού κοινού γενάρχου. Επίσης, η αδελφότητα είναι ισχυρότερη, λόγω τής ομογένειας καί τής κοινής μητέρας, δηλαδή τής Εκκλησίας. Οι Χριστιανοί είναι ένα σώμα, έχουν κεφαλή τόν Χριστό. Βαπτίσθηκαν σέ ένα Βάπτισμα, έχουν μία πίστη, μία ελπίδα, έναν Θεό. Έτσι, πρέπει νά είναι στενά συνδεδεμένοι μέ τήν αγάπη.

Στήν συνέχεια αναφέρεται στά συγκεκριμένα γεγονότα πού τάραξαν τήν Θεσσαλονίκη. Ενώ έπρεπε νά είχαν αγάπη, εν τούτοις εισήλθε μέ τήν συνέργεια τού πονηρού τό μίσος. Έτσι, μέ αυθεντικό τρόπο ο άγιος Γρηγόριος περιγράφει τήν κατάσταση πού επικρατούσε κατά τήν κατοχή τής πόλεως από τούς Ζηλωτές. Οι πληροφορίες είναι αξιόλογες.

Γράφει ότι τό μίσος πού εισήλθε διέσπασε τήν κοινωνία καί τήν ενότητα μέ τόν Θεό καί τούς αδελφούς, έκανε τήν πόλη παράλυτη, δημιούργησε εχθρικές μερίδες, συγχύσεις, ταραχές, δίνοντας τήν εικόνα ότι η πόλη κυριεύθηκε από εχθρούς. Οι κάτοικοι τής πόλεως έτρεχαν σέ όλη τήν πόλη, άλλοι καταστρέφοντας τά σπίτια, άλλοι αρπάζοντας τά ευρισκόμενα σέ αυτά καί μέ μεγάλη μανία αναζητούσαν τούς οικοδεσπότες γιά νά τούς φονεύσουν «ανηλεώς τε καί απανθρώπως». Ως πραγματικός ποιμήν καί αληθινός ιατρός παρουσίασε τό πάθος, τήν πληγή τής πόλεως.

Δέν αρκείται, όμως, μόνον σέ αυτό, αλλά προχωρεί καί στήν θεραπεία. Ο ιατρός δέν αρκείται στήν αποκάλυψη τής πληγής, αλλά καί θεραπεύει. Τό ίδιο κάνει καί ο άγιος μέ τόν θεραπευτικό καί ειρηνευτικό του λόγο. Τονίζει ότι δέν επιδιώκει νά τούς ονειδίση, αλλά, αφού γνωρίσουν τήν νόσο, στήν συνέχεια πρέπει νά τήν θεραπεύσουν. Τούς προτείνει νά αναζητήσουν τήν αιτία από τήν οποία έπεσαν, νά ζητήσουν τήν θεραπεία καί νά τήν διαφυλάξουν. Η αιτία τού μίσους καί τών ταραχών είναι η αμαρτία. Ο άγιος Γρηγόριος γνωρίζει ότι η πρόθεση τών επαναστατών δέν ήταν απλώς οι κοινωνικές μεταρρυθμίσεις καί μεταβολές, αλλά η αμαρτία. Όλα αυτά υποκινούνται από τόν διάβολο. Αναλύει πολύ παραστατικά ότι η αμαρτία είναι η αιτία τής στάσεως αυτής. Οι λόγοι αυτοί τού αγίου Γρηγορίου δείχνουν τόν τρόπο μέ τόν οποίο, εργάσθηκε ποιμαντικά στήν Θεσσαλονίκη.

Ο άγιος Γρηγόριος δέν είναι ένας ξηρός κοινωνιολόγος, αλλά πραγματικός πατέρας καί ποιμένας, δηλαδή ιατρός τών νοσούντων ανθρώπων, αφού προσπαθεί νά τούς θεραπεύση. Συγκρίνοντας τήν περίπτωση τών κατοίκων τής Θεσσαλονίκης μέ τόν παραλυτικό τού Ευαγγελίου, πού καθόταν στήν Κολυμβήθρα τού Σιλωάμ, λέγει ότι υπάρχουν δύο ομοιότητες. Όπως ο παραλυτικός παρέμεινε στήν Κολυμβήθρα χωρίς νά απομακρύνεται, έτσι καί αυτοί δέν έφυγαν τελείως από τήν Εκκλησία. Καί όπως εκείνος δέν είχε άνθρωπο νά τόν βοηθήση, έτσι καί αυτοί δέν είχαν ποιμένα τόσον καιρό γιά νά τούς ειρηνεύση.

Μετά προχωρεί στίς παραινέσεις καί τίς προτροπές. Δέν είχαν ποιμένα, τώρα όμως έχουν. Αυτός θά τούς παρηγορήση καί θά τούς θεραπεύση. Τούς συνιστά συμφιλίωση μέ τόν Θεό, επίγνωση τής συγγένειας πού έχουν μεταξύ τους, ανάμνηση τών παλαιών ημερών τής ειρήνης. Τούς προτρέπει νά μή σκέπτωνται τό κακό, ούτε νά ανταποδώσουν τό κακό, αλλά νά νικήσουν τό κακό μέ τό αγαθό. Νά ενστερνισθούν τήν αγάπη, νά κάνουν υπακοή στόν ευαγγελισμό τής ειρήνης καί μάλιστα νά συνεργασθούν μαζί του στό θέμα τής ειρηνεύσεως. Η διακονία του ως Ποιμένος είναι διακονία αγάπης καί ειρήνης. Είναι υπηρέτης αυτής τής διακονίας. Πρέπει νά είναι συμφιλιωμένοι καί ομονοούντες, έχοντες στό μέσον τόν Χριστό.

Όπως φαίνεται από τήν πρώτη εκείνη ομιλία τού αγίου Γρηγορίου, αφ’ ενός μέν προσδιορίζεται η νόσος καί η θεραπεία τών στασιαστών καί ολοκλήρου τής πόλεως, αφ’ ετέρου δέ προτρέπονται οι αδικηθέντες νά μήν ανταποδώσουν τό κακό, αλλά νά ειρηνεύσουν καί νά αγαπήσουν τούς εχθρους τους. Μέσα στά πλαίσια αυτά κρύπτεται όλο τό ειρηνευτικό έργο τού αγίου Γρηγορίου τού Παλαμά στήν Θεσσαλονίκη. Μετά από μεγάλες ανωμαλίες απαιτείται αυτοσυγκράτηση καί ισχυρή προσωπικότητα γιά νά θεραπεύση τήν οργή τού λαού.

Ο άγιος Φιλόθεος ο Κόκκινος διασώζει τήν πληροφορία ότι μετά τήν ομιλία εκείνη έκανε φίλους καί αυτούς ακόμη τούς υβριστές του καί τούς προηγουμένους εχθρούς καί στασιαστές. Όχι μόνον τούς έκανε φίλους, αλλά καί δούλους, μέ τήν έννοια ότι έπεσαν στά πόδια του, τά ασπάζονταν, εξομολογούνταν τά αμαρτήματα πού έπραξαν καί ζητούσαν συγγνώμη. Ο άγιος όχι μόνον τούς συγχώρησε, αλλά έκανε καί κάτι μεγαλύτερο, τούς ενέγραψε στούς φίλους του καί τούς ευεργετούσε μέ λόγια καί ενέργειες. Έκανε καί σύναξη ιερέων, στούς οποίους υπενθύμισε τά καθήκοντά τους. Καί μέ όλους αυτούς τούς τρόπους ο άγιος Γρηγόριος έφερε τήν ειρήνη καί θεράπευε τούς Χριστιανούς.

Τό τρίτο σημείο πού δείχνει τόν τρόπο τής ποιμαντικής του διακονίας φαίνεται στό περιεχόμενο τών ομιλιών του πού διασώθηκαν.

Παρέμεινε Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης μέχρι τήν κοίμησή του πού συνέβη τήν 14η Νοεμβρίου τού έτους 1359, δηλαδή υπήρξε Μητροπολίτης γιά δώδεκα χρόνια (1347-1359), αλλά σχεδόν τά μισά από αυτά παρέμεινε στόν αρχιερατικό του θρόνο. Ήδη είδαμε ότι ενθρονίσθηκε τρία χρόνια μετά τήν εκλογή του, καθώς επίσης ένα χρόνο πέρασε αιχμάλωτος στούς Οθωμανούς.

Όταν διαβάζη κανείς τίς ομιλίες αυτές παρατηρεί ότι ομιλούσε ως θεολόγος, ησυχαστής καί Πνευματικός Πατέρας πού αντιμετώπιζε τά προβλήματα τού λαού, ακόμη καί τά κοινωνικά, μέσα από τήν θεολογική προοπτική τής Εκκλησίας. Όλη τήν θεολογία, τήν οποία ανέπτυξε προηγουμένως εναντίον τού Βαρλαάμ καί τών διαδόχων του, τήν πέρασε μέ ανάλογη προσαρμογή στό ποίμνιό του στήν Θεσσαλονίκη. Στά κηρύγματά του συνδέει στενά τήν θεοπτική θεολογία μέ τήν ησυχαστική παράδοση, τά Μυστήρια τής Εκκλησίας μέ τήν άσκηση, τήν λειτουργική ζωή μέ τήν φιλανθρωπία.

Έτσι, βλέπουμε θαυμάσιες αναλύσεις γιά τόν σκοπό τής ενανθρωπήσεως τού Χριστού, γιά τήν θέα-θεωρία τού ακτίστου Φωτός, γιά τήν βίωση τού μυστηρίου τού Σταυρού καί τής Αναστάσεως τού Χριστού, γιά τήν εκκλησιαστική ζωή, γιά τήν αξία καί σημασία τών αγίων τής Εκκλησίας, ιδίως τού πολιούχου τής Θεσσαλονίκης αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου τού Μυροβλύτου, γιά τήν αγάπη πρός τούς πτωχούς κλπ.

Γενικά, από τίς ομιλίες αυτές καταλαβαίνουμε πώς γίνεται μιά εκκλησιαστική, ποιμαντική διακονία από έναν μεγάλο Πατέρα τής Εκκλησίας, έναν θεολόγο καί ησυχαστή. Ακόμη καί η κοινωνική του διδασκαλία είναι απόρροια τής εκκλησιαστικής ζωής, τής φιλοθεΐας καί τής φιλανθρωπίας.

Ο τρόπος τής ποιμαντικής του διακονίας φαίνεται καί σέ μιά επιστολή πού έστειλε στό ποίμνιό του, τήν οποία έγραψε κατά τήν διάρκεια τής αιχμαλωσίας του στούς Οθωμανούς καί στήν οποία ενημερώνει τούς Χριστιανούς γιά όσα συνέβησαν κατά τήν διάρκεια τής αιχμαλωσίας του, πού δείχνει τήν στενή επικοινωνία πού είχε μαζί τους. Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ο επίλογος τής επιστολής, γιατί δείχνει πώς εργαζόταν στό ποίμνιό του, πώς εξασκούσε τήν ποιμαντική του διακονία.

Γράφει ότι, όπως διδάσκει τούς Θεσσαλονικείς τήν οδό τής σωτηρίας μέ θυσία καί παρρησία, έτσι τό κάνει καί κατά τήν διάρκεια τής αιχμαλωσίας του. Οι Θεσσαλονικείς δέν πρέπει νά ξεχνούν ότι έχουν ζωντανό καί αληθινό Θεό πού μαρτυρείται από τούς αγίους, αλλά καί αυτοί πρέπει νά έχουν ζωντανή καί αληθινή πίστη, γιατί η πίστη πού δέν μαρτυρείται από τά έργα είναι νεκρή. Είναι αδύνατον κάποιος άπιστος νά εμπιστευθή τόν Χριστιανό, όταν, ενώ πιστεύη στόν Χριστό πού γεννήθηκε από παρθένο Πατέρα αχρόνως καί από παρθένο Μητέρα εν χρόνω, εν τούτοις όμως δέν ασκή τήν παρθενία (ο μοναχός) καί τήν σωφροσύνη (ο έγγαμος), αλλά ζή τήν ακολασία. Δέν μπορεί κανείς νά γίνη κατά Χάρη υιός τού Θεού, όταν δέν κάνη ό,τι έκανε καί ο Ίδιος ο Χριστός. Στό τέλος προτρέπει τούς Χριστιανούς νά κάνουν αυτοί τήν αρχή καί ο Θεός θά βοηθήση. Γιά νά σωθή ο άνθρωπος πρέπει νά απομακρυνθή από τήν κακία, νά αποκτήση τήν αρετή, νά αναλάβη τά έργα τής μετανοίας, καί νά προσμένη τήν βοήθεια τού Θεού. Έτσι, ο άνθρωπος οδηγείται στήν πρόσκτηση τών θεϊκών αρετών «διά τής τού θείου πνεύματος ενοικήσεως» καί θεοποιείται.

Επομένως, η προσευχή καί η ομιλία πού έκανε ο άγιος Γρηγόριος κατά τήν είσοδό του στήν Θεσσαλονίκη καί τήν ανάληψη τών επισκοπικών του καθηκόντων, οι ομιλίες στό ποίμνιό του, καί η επιστολή πού έστειλε στήν Εκκλησία του από τόν χώρο τής αιχμαλωσίας του φανερώνουν τό πώς ενεργούσε ως Ποιμένας.

Ο άγιος Γρηγόριος ήταν μεγάλος ησυχαστής Πατέρας, αλλά καί ένας μεγάλος ποιμένας πού καθοδηγούσε ορθόδοξα τό ποίμνιό του. Στήν περίπτωσή του φαίνεται ευδιάκριτα πώς ένας ησυχαστής μπορεί νά ποιμαίνη τούς ανθρώπους, πώς ένας ποιμένας ορθοτομεί τόν λόγο τής αληθείας μέ τήν βίωση τού αληθινού ησυχαστού καί πώς πρέπει νά θεολογή καί νά ποιμαίνη ένας Επίσκοπος.

Εκκλησιαστική Παρέμβαση Μάρτιος 2013

http://www.parembasis.gr/2013/13_03_18.htm

Ο Άγιος Μακάριος ( κατά κόσμον Μιχαήλ) γεννήθηκε το 1731 στα Τρίκαλα της Κορινθίας και καταγόταν από τη σπουδαία οικογένεια των Νοταράδων. Ο πατέρας του Γεωργαντάς (ή Γεώργιος), πρόκριτος της περιοχής Κορινθίας, απέκτησε από το γάμο του με την ενάρετη Αναστασία εννιά παιδιά. Από τον Ευστάθιο, δάσκαλο από την Κεφαλληνία, διδάχθηκε τα πρώτα γράμματα στο μοναστήρι της Παναγίας. Έδειξε την κλήση του προς τα έργα της ευσέβειας και την αγάπη του προς την Εκκλησία από μικρός. Ως επιστάτης των οικογενειακών κτημάτων απέτυχε αφού όχι μόνο δεν μπορούσε να εισπράξει τα ενοίκια από τους χωρικούς αλλά μοίραζε και τα δικά του στους φτωχούς. Ο πατέρας του δεν του επέτρεψε να γίνει μοναχός στη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου και έτσι επιδόθηκε στη μελέτη των θείων γραφών και πατερικών κειμένων.

Μετά το θάνατο του δασκάλου του ανέλαβε δωρεάν για έξι χρόνια να διδάξει τους μαθητές της Κορίνθου. Αυτό δημιούργησε το μεγάλο θαυμασμό και την εκτίμηση των συμπολιτών του με αποτέλεσμα το 1764 όλος ο κλήρος και ο λαός της περιοχής να ζητήσει από το Οικουμενικό Πατριαρχείο να τον χειροτονήσει ως επίσκοπο Κορίνθου μετά τη χηρεία του μητροπολιτικού θρόνου. Ο άγιος Μακάριος θεώρησε την ομόφωνη γνώμη κλήρου και λαού ως κλήση Θεού και δέχθηκε το αξίωμα της Αρχιεροσύνης. Κατά την χειροτονία του ονομάσθηκε Μακάριος.

Ως αρχιερέας έκανε μεγάλο αναμορφωτικό έργο. Φρόντισε για την επιμόρφωση του κλήρου. Έπαυσε τους αγράμματους ή υπέργηρους κληρικούς και όσους είχαν αναμειχθεί σε πολιτικά ζητήματα. Πρόσεχε πολύ τις χειροτονίες του και ήταν πιστός τηρητής των ιερών κανόνων. Φρόντισε για την ίδρυση σχολείων και για το κήρυγμα της μετανοίας στο ακαλλιέργητο λαό της επαρχίας του.

Το έργο του διέκοψε ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος (1768-1774). Μετά την καταστολή της εξέγερσης λόγω των αιματηρών αντιποίνων των Τούρκων κατέφυγε με την οικογένειά του στη αρχή στη Ζάκυνθο, στην οποία για τρία χρόνια δίδασκε το λαό, και μετά στη Ύδρα. Ποτέ δεν επέτρεψε στην επαρχία του. Αντικαταστάθηκε χωρίς να παραιτηθεί από νέο επίσκοπο που αναγκάσθηκε μετά από πιέσεις να διορίσει το Οικ. Πατριαρχείο. Από τότε υπογράφει «ο από Κορίνθου Μακάριος».

Στην Ύδρα συνάντησε τον μετέπειτα συνεργάτη του άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, τότε λαϊκό Νικόλαο, και τον «εξακουστό Σίλβεστρο τον ερημίτη» μεγάλη ασκητική προσωπικότητα. Από την Ύδρα πήγε στη Χίο και μετά στο Άγιον Όρος το 1777. Έμεινε στο βατοπαιδινό Κελλί του Αγίου Αντωνίου κοντά στον συντοπίτη του Γερο – Δαβίδ. Εκεί έγινε η σημαντική συνάντησή του με το μοναχό της Μονής Διονυσίου άγιο Νικόδημο στον οποίον παρέδωσε χειρόγραφο τη «Φιλοκαλία» για να διορθώσει τα σφάλματα που υπήρχαν, να ετοιμάσει πρόλογο και σύντομους βίους των αγίων συγγραφέων του έργου. Το περιεχόμενο της « Φιλοκαλίας» το αντέγραψε από χειρόγραφα αγιορειτικών βιβλιοθηκών «προπάντων όμως εις την βιβλιοθήκην της ενδόξου και μεγάλης μονής του βατοπαιδίου ανακάλυψε θησαυρόν, ήτοι βιβλίον περί ενώσεως του νοός μετά του Θεού, συλλεχθέν εις αρχαίους χρόνους υπό μεγάλων ζηλωτών εκ πάντων των αγίων, και έτερα περί προσευχής… » όπως γράφει σε επιστολή του ο όσιος Παΐσιος Βελιτσκόφσκυ. Το πυρήνα της Φιλοκαλίας πήρε ο άγιος Μακάριος από το Βατοπαιδινό Κώδικα 605 του 13ου αιώνα όπως υποστηρίζει ο καθηγητής κ. Α. Ταχιάος. Η «Φιλοκαλία» εκδόθηκε το 1782, αποτέλεσε σταθμό στην ορθόδοξη πνευματική ζωή και δίκαια ο άγιος Μακάριος ονομάσθηκε Γενάρχης του φιλοκαλισμού.

Η σχέση του αγίου Μακαρίου με τη μονή Βατοπαιδίου καλλιεργήθηκε μέσω της σχολής της Αθωνιάδος. Ο Σχολάρχης, μετέπειτα βιογράφος και ακόλουθος του αγίου στη Χίο, Άγιος Αθανάσιος ο Πάριος έχει ως σύμβουλό του τον πρώην Κορίνθου Μακάριο. Ο άγιος Μακάριος γίνεται ο πνευματικός καθοδηγητής της Σχολής. Στο Κελλί του Αγίου Γεωργίου των Σκουρταίων έγινε μεγαλόσχημος μοναχός από τον ενάρετο Γέροντα Παρθένιο.

Αφού συμμετείχε στο αναγεννητικό και αναμορφωτικό κίνημα των ιεροπρεπών Κολλυβάδων μετέβει στη Χίο, μετά στη Πάτμο, στην οποία παρέμεινε στο Κάθισμα των Αγίων Πάντων Κουμάνας περίπου δέκα χρόνια. Αφού τακτοποίησε κληρονομικές του υποθέσεις στην Ύδρα και την Κόρινθο επέστρεψε στη Χίο στην οποία παρέμεινε τα τελευταία δώδεκα χρόνια της ζωής του ασχολούμενος με άσκηση, μελέτη, συγγραφή και διδασκαλία.

Το ταπεινό Κελλί του βρίσκεται στο ναό των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, που μετά την κοίμηση του είναι γνωστό με το όνομα Άγιος Μακάριος έγινε «φροντιστήριο, θεραπευτήριο, διδακτήριο και εξομολογητήριο πολλών ευλαβών Χιωτών αλλά και θύρα ελέους». Με το κήρυγμα του ωφελούσε τους πάντας. Όπως γράφει ο βιογράφος του: « Πως ήτον βολετόν να μην ωφελούνται οι Χριστιανοί εκείνοι, οι οποίοι πρώτον μεν έβλεπον ένα Αρχιερέα Κορίνθου να τους διδάσκη με ένα σχήμα ταπεινότατον, με ενδύματα πενιχρότατα, με ένα φαινόμενον ευτελέστατον· κατ’ αλήθειαν, λέγω το καλυμμαύχι της κεφαλής του άλλος κανένας δεν ήθελε να καταδεχθή να φορέση».

Ο άγιος Μακάριος προετοίμαζε μέσα στα χρόνια της σκλαβιάς του γένους χριστιανούς για το μαρτύριο. Έγινε «αλείπτης», εμπνευστής, χειραγωγός, εξομολόγος των νεομαρτύρων Πολυδώρου του Κυπρίου (+1794), Θεοδώρου Βυζαντίου (+1795), Δημητρίου του Πελοπονησίου (+1803), Μάρκου του Νέου (+1801) και Αγγελή του Αργείου (+1813).

Πλήθος είναι τα έργα του, κυρίως αγιολογικά, προσωπικά ή σε συνεργασία με τους αγίους Νικόδημο Αγιορείτη και Αθανάσιο Πάριο. Ενώ ετοίμαζε το βιβλίο του «Νέον Λειμωνάριον» ασθένησε από ημιπληγία και παρέλυσε η δεξιά του πλευρά. Παρέμεινε κατάκοιτος για οκτώ μήνες προσευχόμενος συνεχώς με πολλά δάκρυα, γιατί όπως έλεγε δεν άρχισε να μετανοεί, κοινωνούσε καθημερινά και συμβούλευε όσους έρχονταν να πάρουν την ευλογία του.

Μετά τους μεγάλους αγώνες του κοιμήθηκε στις 17.4.1805. Ετάφη στη νότια πλευρά του προαυλίου του ναού των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, όπου βρίσκεται σήμερα ο τάφος του. Ανακομιδή των τιμίων λειψάνων του έγινε το 1808. Πλήθος θαυματουργικών ιάσεων αναφέρονται σε πιστούς πού ασπάζονται τα ιερά του λείψανα. Οι κάτοικοι της Χίου τον τιμούσαν όταν ζούσε ως άγιο, τιμή που διαδόθηκε σε όλη την Εκκλησία.

Ταις αυτού αγίαις πρεσβείαις ο Θεός, ελέησον ημάς. Αμήν

vatopaidi

Από: Ελένη Καραγιάννη

Η συγγραφέας που μας μύησε στα μυστικά των γαλλίδων μαμάδων, επανέρχεται για να τονίσει τη σημασία που έχει για τους γάλλους γονείς (και όχι μόνο) το να μπορούν τα παιδιά να περιμένουν!

«Η υπομονή είναι σαν μυς», γράφει στο καινούριο της βιβλίο Bebe Day by Day η Πάμελα Ντράκερμαν.

«Όσο πιο πολύ το παιδί εξασκείται σ’ αυτήν τόσο καλύτερο γίνεται». Τρεις απλές μέθοδοι «εξάσκησης» είναι οι εξής:

Δώστε στα παιδιά την ευκαιρία να περιμένουν!
Μην έχετε την απαίτηση το πιτσιρίκι σας να γίνει ένα στωικό παιδί που σιωπηλά περιμένει ακίνητο όταν του το ζητήσετε.

Επιστήμονες έχουν βρει ότι τα παιδιά μπορούν να γίνουν πιο υπομονετικά όταν βρουν κάτι για να απασχολούνται όσο περιμένουν –όπως για παράδειγμα να τραγουδούν ένα αυτοσχέδιο τραγούδι ή να… ρεύονται ενώ κοιτάζονται στον καθρέφτη!

Οι Γάλλοι γονείς λένε πολύ συχνά στα παιδιά τους «περίμενε» και έτσι τους δίνουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν μόνα τους τι είναι αυτό που μπορεί να κάνει την αναμονή πιο ευχάριστη διαδικασία. Αντίθετα, εάν τα παρατάμε όλα για να φύγουμε τη στιγμή που το παιδί δηλώνει ότι βαρέθηκε στο πάρτι ή κλείνουμε το τηλέφωνο μόλις μας διακόψει ζητώντας κάτι, τότε είναι βέβαια ότι δεν θα γίνει ποτέ καλό στο να περιμένει. Θα γίνει όμως πιο καλό στο να γκρινιάζει!

Μάθετε στα παιδιά να έχουν αυτοέλεγχο
Από πολύ μικρή ηλικία εξηγήστε τους ότι δεν μπορούν να αρπάζουν κάτι επειδή απλά το θέλουν κι ότι είναι δική τους δουλειά να βάλουν στη θέση τους όλα τα τουβλάκια μόλις τελειώσουν το παιχνίδι. Όταν το πιτσιρίκι σας κατεβάζει όλα τα βιβλία από το ράφι, καθίστε στο πάτωμα δίπλα του και πείτε του να σταματήσει. Όταν αφήνει το φαγητό του να πέσει στο πάτωμα, δείξτε του πώς να κρατάει το πιάτο του ώστε να μένει μέσα. Κάντε το με υπομονή και στοργή.

Τα παιδιά χρειάζονται τα όρια αλλά χρειάζονται και την αγάπη σας. Εάν όμως του προσφέρετε μόνο αγάπη, χωρίς να του διδάσκετε τα όρια, τότε θα εξελιχθεί σε ένα μικρό τύραννο!

Μην βιάζεστε να ικανοποιήσετε κάθε ανάγκη τους
Όταν φτιάχνετε το πρωινό και η κόρη σας σας φωνάζει να πάτε να θαυμάσετε τον πύργο που έφτιαξε με ρολά χαρτί τουαλέτας εξηγήστε της ήρεμα ότι θα πάτε αλλά σε λίγα λεπτά. Όταν κάθεστε στο τραπέζι για φαγητό, δεν υπάρχει λόγος να τσακιστείτε να δώσετε τη χαρτοπετσέτα μόλις τη ζητήσει –ακόμα καλύτερα, βάλτε τις κάπου που να μπορεί το παιδί να τις φτάσει μόνο του. Όταν είστε απασχολημένη, δείξτε ευγενικά στο παιδί τι πρέπει να κάνετε εκείνη τη στιγμή και ζητήστε να περιμένει. Έτσι, θα κάνετε τη ζωή σας λίγο πιο ήρεμη και επιπλέον θα βοηθήσετε το παιδί σας να κατανοήσει ότι δεν αποτελεί το κέντρο του σύμπαντος. Οι γάλλοι γονείς πιστεύουν ότι ένα παιδί που δεν κατανοήσει αυτή τη βασική αρχή και συνεχίσει να νιώθει ότι δικαιούται να αποκτά ό,τι ζητήσει, δεν έχει κανένα λόγο να θέλει να μεγαλώσει. Ασφαλώς, οι απαιτήσεις σας θα πρέπει να είναι λογικές. Μην περιμένετε το παιδί να καθίσει ακίνητο στη θέση του σε μια θεατρική παράσταση για μεγάλους! Απλά, θα πρέπει σιγά σιγά να μπορεί να περιμένει για λίγα δευτερόλεπτα, μετά για λίγα λεπτά κ.ο.κ. Ακόμα και ένα τόσο μικρό χρονικό διάστημα θα του δώσει τη δυνατότητα να μάθει να διαχειρίζεται την ανία και να μην δημιουργεί γύρω του πανικό όταν χρειάζεται κάτι.

Πηγές:imommy–kids.in.gr– vatopaidi

Η παλιά και αληθινή νηστεία συνίσταται στην πλήρη αποχή τροφής ή στην ξηροφαγία. Επειδή όμως αυτή δεν είναι δυνατόν να τηρηθεί στις μεγάλες περιόδους τον νηστειών τού εκκλησιαστικού έτους, λόγω δύσκολων συνθηκών ζωής ή έλλειψης ζήλου, έχουν στην πράξη επινοηθεί διάφορες διευκολύνσεις, ώστε να είναι δυνατή η εφαρμογή τής νηστείας από όλους τους πιστούς.

Στην αρχαία εποχή οι χριστιανοί μετά την ενάτη ώρα (3 μ.μ.) των νηστήσιμων ημερών κατέλυαν μόνο νερό και ψωμί. Σιγά-σιγά όμως όχι μόνο η διάρκεια τής ολοκληρωτικής αποχής από τροφή περιορίστηκε στα συνηθισμένα και στις άλλες μέρες όρια γι᾿ αυτό μετατέθηκαν και οι Εσπερινοί της Τεσσαρακοστής και οι Προηγιασμένες το πρωί αλλά και άλλα είδη τροφών άρχισαν να χρησιμοποιούνται, όπως οι καρποί, τα όσπρια, τα οστρακόδερμα, τα μαλάκια κ.ο.κ.

Μέσα στα πλαίσια αυτά μπορεί να κατανοηθεί και το ότι τρώμε ελιές κατά τις ημέρες πού δεν τρώμε λάδι, και αυγοτάραχο κατά τις ημέρες πού απέχουμε από ψάρια.

Για το πρώτο μπορούμε να επικαλεστούμε το λόγο ότι οι ελιές τρώγονται ως καρπός, ενώ η απαγόρευση τού λαδιού αφορά στα φαγητά πού παρασκευάζονται με λάδι. Για το δεύτερο η δικαιολογία είναι λιγότερο εύλογη, αφού δεν ισχύει το ίδιο για το γάλα ή τα αυγά, αλλά και αυτά απαγορεύονται κατά τις νηστείες μας ως «καρπός… και γεννήματα ών απεχόμεθα» κατά τον 56ο κανόνα τής Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου. Γνωρίζω πάντως ευλαβείς χριστιανούς πού κατανοούν ότι πρόκειται για «οικονομία», και κατά τις ημέρες των μεγάλων νηστειών, όπως και την παραμονή πού θα κοινωνήσουν, απέχουν και από ελιές και από αυγοτάραχο.

Είναι αλήθεια πώς αυτή την ερώτηση την ακούμε συχνά από καλοπροαίρετους πιστούς και συχνότερα από μερικούς πού ειρωνεύονται τις νηστείες. Θα μπορούσε και στις δύο περιπτώσεις να υπογραμμιστεί η ελαστικότητα και το φιλάνθρωπο των σχετικών εθίμων και τvν κανόνων τής Εκκλησίας, που δεν έχουν σκοπό να εξοντώσουν τους ανθρώπους, αλλά να τούς βοηθήσουν να ασκηθούν στην εγκράτεια και να κυριαρχήσουν στα πάθη τους. Άν τούς σκανδαλίζουν οι τροφές αυτές, μπορούν να απέχουν από αυτές χωρίς κατά τον απόστολο να εξουθενώνουν τούς «εσθίοντας» ή να «κρίνουν» (Ρωμ 14,3) την Εκκλησία για την φιλάνθρωπη τακτική της.

Τo να αναλάβει η Εκκλησία αγώνα για την εκκαθάριση των σχετικών με τη νηστεία εθίμων και των τροφών πού τρώγονται ή όχι σ᾿ αυτήν, ούτε του παρόντος είναι ούτε μπορεί να μείνει πάντοτε μέσα στα όρια τής σοβαρότητος. Εκείνο πού πρωτεύει είναι ο τονισμός τής ανάγκης τής νηστείας και τής πνευματικής ωφέλειας πού προέρχεται απ᾿ αυτή, καθώς και η προσπάθεια για την κατά τo δυνατόν συμμόρφωση των πιστών στις σχετικές εκκλησιαστικές διατάξεις, πού αρκετά έχουν ατονήσει στις μέρες μας.

Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ιωάννης Μ. Φουντούλης

pemptousia.gr

Τὸν μεγάλο ἀσκητὴ καὶὅσιο Ἰωάννη, συγγραφέα τοῦ βιβλίου «Κλίμαξ», προβάλλει σήμερα ἡἘκκλησία μας, γιὰ νὰ μᾶς ὑπενθυμίσῃ ὅτι ἡπνευματικὴ ἀνάβαση διὰ τῆς συνεχοῦς καὶ ἀόκνου ἀσκήσεως ὁδηγεῖ τοὺς πιστοὺς στὴν ἁγιότητα.

Ἡ ἄσκηση, ἀδελφοί μου,ὁμοιάζει μὲ μία κλίμακα, μὲ μία σκάλα δηλαδή, ἡ ὁποία ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν γῆ καὶ φθάνει στὸν οὐρανό. Μὲ μεγάλη προσοχὴ καὶ σταθερά δρασκελίσματα, μὲ ἱερὴ βία καὶ πνευματικὴ βιάση, μὲταπείνωση, μετάνοια καὶ προσευχή, μὲ βλέμμα καρδίας συνεχὲς πρὸς τὰἄνω, δίχως χρονοτριβὲς καὶ καθυστερήσεις, πρέπει νὰ ἀνεβοῦμε ὅλοι αὐτὴν τὴν σκάλα  καὶ νὰ φθάσουμε στὸ τελευταῖο σκαλοπάτι, ὅπου μᾶς περιμένει ὁ Χριστὸς καὶ ὁ χριστοποιημένος ἑαυτός μας.

Αὐτὴν τὴν σκάλα τὴν ἀνεβαίνουμε ὁ καθένας μόνος του, δὲν προσπερνοῦμε τὸν ἀδελφό μας, δὲν εἶναι τὸ πρῶτο βραβεῖο γιὰ ἕνα, ἀλλὰγιὰ τὸν καθένα. Γιατὶ αὐτὴ ἡ σκάλα δὲν εἶναι ἕνα ἀγώνισμα κατὰ τῶν συνανθρώπων μας, ἀλλὰ κατὰ τοῦ παλαιοῦ ἑαυτοῦ μας, κατὰ τῶν παθῶν μας, κατὰ τῶν δαιμόνων, οἱ ὁποῖοι φροντίζουν ἀκούραστα νὰἐμποδισουν τὴν ἀνάβασή μας, οἱ ὁποῖοι μὲ ἀνηλεῆ διάθεση, λύσσα καὶμίσος ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων, ἀγωνίζονται νὰ μᾶς στρέψουν τὸ βλέμμα πρὸς τὰ κάτω, ὥστε νὰ ζαλιστοῦμε καὶ νὰ γκρεμοτσακιστοῦμε στὰἀπύθμενα βάθη τοῦ ᾅδη καὶ νὰ πέσουμε κατευθεῖαν στὸ ἀνοιχτὸ στόμα τοῦ βύθιου δράκοντος τῆς ἀπωλείας.

Ὁ Χριστὸς μᾶς προσφέρει τὴν σωτηρία, ἀλλὰ ἡ ἀποδοχή της στηρίζεται στὴ δική μας θέληση καὶ συγκατάβαση, ποὺ ἀποδεικνύονται μέσα ἀπὸ τὴν πράξη μας. Δὲν ἐπαρκεῖ νὰ λέμε ὅτι ἀγαποῦμε τὸν Χριστό· χρειάζεται τὸ ἔργο τῆς ἀγάπης πρὸς Ἐκεῖνον. Καὶ ἔργο τῆς ἀγάπης εἶναιἡ τήρηση τῶν ἐντολῶν Του, ὅπως κι ὁ Ἴδιος μᾶς βεβαιώνει. Ὅπως στὴν περίπτωση τῶν συζύγων ἡ ἀγάπη τεκμηριώνεται στὰ ἔργα καὶ ὄχι στα λόγια, ἔτσι καὶ στὴν πνευματικὴ ζωὴ ἡ ἀγάπη γιὰ τὸν Χριστὸτεκμηριώνεται μέσα ἀπὸ τὴν ἄσκηση. Αὐτὸς ποὺ ἀγαπᾶ τὸν Χριστό,ἀγωνίζεται νὰ ἀνεβῇ πρὸς τὸν Χριστό, προσπαθεῖ νὰ Τὸν φθάσῃ, δὲν μένει στὰ λόγια. Καὶ φθάνοντάς Τον, ὁλοκληρώνεται ὡς πρόσωπο, γιατὶὁ Χριστὸς θέλει νὰ ὁλοκληρωθοῦμε, νὰ γινουμε τέλειοι, ὅμοιοι μὲἘκεῖνον.

Πέσαμε ἀπὸ τὸ ὕψος τῆς κοινωνίας μὲ τὸν Θεό, τότε, στὸν παράδεισο, καὶ ἀκολουθήσαμε τὴν φθορὰ πρὸς τὰ κάτω, ἀπὸ τὸν οὐρανὸ στὴ γῆ καὶἀπὸ τὴ γῆ στὰ ὑποχθόνια, ὅμως μὲ τὴν λυτρωτική θυσία Του μᾶς καλεῖ ὁΧριστὸς καὶ πάλι πρὸς τὰ ἄνω, καὶ μάλιστα σὲ ὕψος ἀνώτερο ἀπὸ πρίν. Γιὰ νὰ ἀνεβοῦμε ψηλὰ χρειάζεται διάθεση καὶ πεῖσμα θεοπρεπές, προσπάθεια καὶ ἀγώνας, διότι κανεὶς δὲν κατακτᾶ τὸν οὐρανό, ἂν δέχεται νὰ μένῃ δεμένος στὰ γήϊνα, κανεὶς δὲν κατακτᾶ τὰ ἄφθαρτα καὶαἰώνια, ἂν ἀρέσκεται στὴν ἀπόλαυση τῶν φθαρτῶν καὶ προσκαίρων τοῦκόσμου τούτου.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης περιγράφει τὴν πνευματικὴ ζωὴ ὡς μία σκάλα ἀρετῶν. Ἡ ἐγκράτεια, ἡ ἀποταγὴ τοῦ κόσμου, ἡ ταπείνωση, ἡ ὑπακοή, ἡ μετάνοια, τὸ χαροποιὸ πένθος, ἡ ἀγάπη, εἶναι σκαλοπάτια ποὺ μᾶς ὁδηγοῦν στὸν οὐρανό. Δὲν εἶναι δύσκολο νὰ τὰ ἀνεβοῦμε καὶ νὰφθάσουμε στὸ τέρμα· μᾶλλον δύσκολο εἶναι νὰ πάρουμε γενναῖες ἀποφάσεις καὶ νὰ ἐγκαταλείψουμε τὰ μάταια γήινα, ὅταν δυστυχῶς ἡψυχή μας ἔχει προσκολληθεῖ σὲ αὐτά.

Ἡ πίστη τῶν ὀρθοδόξων εἶναι ἀσκητική. Γι’ αὐτὸ καὶ πολεμᾶται ἀπὸτὸν κόσμο, ἀπὸ τὸ κοσμικὸ φρόνημα. Εἶναι πόλεμος ἀδυσώπητος καὶσκληρός ἀπὸ τὴν πλευρά του, ὅμως ἡ ὀρθόδοξη πρακτικὴ βλέπει τὰπράγματα μὲ διάθεση θεραπευτική· δὲν πολεμᾶ τὸν κόσμο, τάχα γιὰ νὰτὸν ἐξοντώσῃ, ἀλλ’ ἀγωνίζεται, γιὰ νὰ τὸν θεραπεύσῃ, νὰ τὸν μεταβάλῃσὲ ὄμορφο κόσμο καὶ νὰ τοῦ δώσῃ τὴν δυνατότητα νὰ ζήσῃ τὴν ἀληθινὴζωή, ὅπου θάνατος καὶ λύπη καὶ φθορὰ παύουν νὰ ἔχουν ἰσχύ.

Εἴτε τὸ θέλουμε, εἴτε ὄχι, κάποτε ἡ ζωή μας θὰ τερματιστῇ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἀδελφοί μου, νὰ προλάβουμε νὰ τερματίσουμε στὴ σκάλα τῆς ζωῆς, νὰ ἀνεβοῦμε ὅλα τὰ σκαλοπάτια τῶν ἀρετῶν, ποὺ μᾶς ὁδηγοῦν στὴν ἀληθινὴ ζωή κοντὰ στὸν Χριστό.

π. Στυλιανός Μακρής

http://imverias.blogspot.gr/2013/04/blog-post_5431.html#more

«Όταν το Βυζάντιον έπεσεν», αναφέρει ο βυζαντινολόγος Τσάρλς Ντίτλ (Charles Diehl) «η Εκκλησία παρέσχεν εις τον Ελληνισμόν ακόμη εξοχωτέραν υπηρεσίαν. Μαζί με την Ορθοδοξίαν διεφύλαξε και την ελληνικήν ευνότητα και την ελληνικήν παιδείαν».

Μονή Ελώνης

Θεωρείται πλέον κοινός τόπος και αδιάψευστη ιστορική αλήθεια ότι μέσα στο αλλόφυλο διαβρωτικό περιβάλλον το οποίο δημιούργησε ο τουρκικός Ισλαμισμός «βασικό στοιχείο της αναγεννήσεως του ελληνικού έθνους ήταν η πολιτιστική παράδοση που διατηρήθηκε κάτω από τη σκέπη της Εκκλησίας. Εκεί που δεν υπήρχε κανένα άλλο πνευματικό στήριγμα, η θρησκεία ήταν παρούσα. Όπου χανόταν η πίστη, χανόταν και η εθνική συνείδηση».

Γιατί οι Χριστιανοί ραγιάδες, τότε, είχαν να αντιμετωπίσουν και εναν άλλο αγώνα, κατά του προσηλυτισμού που είχαν ξεκινήσει οι Ιησουίτες. Έναν αγώνα εναντίον των ξένων προπαγανδιστών, των ρωμαιοκαθολικών και των προτεσταντών που ήθελαν με κάθε μέσο και τρόπο να παρασύρουν τους Ορθοδόξους Έλληνες εκτός των κόλπων της πραγματικής Εκκλησίας.

Έτσι, η συνείδηση του Έλληνος και του Χριστιανού, η σφυρηλατημένη από τους βυζαντινούς χρόνους στην Εκκλησία και στους κόλπους της, εμφανίζεται κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ισχυρότερη. Με την ημιτελή, σύμφωνα με τους θρύλους, τελευταία λειτουργία της Αγίας Σοφίας, με τη βεβήλωση του Παρθενώνα της Ορθοδοξίας, και ενώ το αίμα των Βυζαντινών άχνιζε ακόμη ζεστό μέσα στα ερείπια της Βασιλεύουσας, οι Έλληνες απώλεσαν την εθνική τους ελευθερία, αλλά διατήρησαν την πνευματική τους ελευθερία, την «εν Χριστώ» ελευθερία, τη φωτιά που σιγόκαιγε και ετοίμασε την εθνική απελευθέρωση, κάνοντας στο βάθος των αιώνων να αχνοφέγγει ιλαρό το 1821.

Ο ιδιαίτερος αυτός ρόλος της Εκκλησίας υπογραμμίζεται από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρυσόστομο Παπαδόπουλο: «Η εκκλησία διακρατούσα τους Έλληνας πνευματικώς ελευθέρους από των Τούρκων και ανανεούσα εκάστοτε τάς φθειρομένας δυνάμεις των, παρά πάσαν εξωτερικήν των Τούρκων πίεσιν, ανεζωογόνει την αυτοσυνειδησίαν των διά των εθνικών παραδόσεων, ών πιστή ήτο θεματοφύλαξ διά της ελληνικής γλώσσης και των ελληνικών γραμμάτων».

Η προσφορά της Εκκλησίας και του Χριστιανισμού τη ζοφερή εκείνη περίοδο αναγνωρίζεται πρωτίστως ως σημαντική. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι εις τους μακρείς καταλόγους των ελληνικών σχολείων και των Ελλήνων λογίων, τους οποίους συνέταξε ο Κων. Σάθας, τα δύο τρίτα και πλέον των διδασκάλων ήταν ιερωμένοι.

Μονή Αγ. Αναργύρων

Γι αυτό, ο λόγιος, ο φιλόλογος και σπουδαίος διαφωτιστής Κοραής, που έζησε την περίοδο της Τουρκοκρατίας, μίσησε κυριολεκτικά τον οθωμανό δυνάστη και προβληματίστηκε στο θέμα της Παιδείας του νεωτέρου Ελληνισμού, παραδέχεται: «Εις την Εκκλησίαν, ως κοινήν μητέρα, είναι το Γένος προσκεκολλημένον και διά την θρησκείαν και διά την μητρικήν φροντίδα, την οποίαν δεικνύει καθ’ εκάστην ημέραν υπέρ της Παιδείας του Γένους».

Στο πλαίσιο της ιερής και εθνικής αποστολής της Εκκλησίας μεγίστη υπήρξε και η προσφορά των Μονών. Αξίζει να θυμηθούμε ότι οι σπουδαιότεροι Διδάσκαλοι του Γένους «εις τας Αγίας Μονάς το πρώτον εμαθήτευσαν και εντεύθεν προς πάσαν γωνίαν της ταλαιπώρου πατρίδος έσπευδον να μεταδώσωσι την παιδείαν, να στηρίξωσι την Πίστιν, να κρατύνωσι την Εκκλησία, να στερεώσωσι το φρόνημα και να προπαρασκευάσωσι το σκλαβωμένον Έθνος διά να διάρρηξη τα δεσμά του και να ανακτήση την ελευθερίαν του».

Μονή Αγ. Σαράντα

Μέσα σε αυτόν τον πνευματικό αμπελώνα του φωτισμού του έθνους μας, η θέση της Λακωνίας αποτιμάται ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς στα μεγάλης καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας χριστιανικά της μνημεία διακεκριμένοι άνθρωποι του τόπου μας έγραψαν λαμπρές σελίδες. Στα λακωνικά μνημεία ανήκουν και τα μοναστικά κέντρα, των οποίων η συμβολή στη διαμόρφωση ενός ξεχωριστού κλίματος στην περιοχή είναι πολύμορφη.

Οι Ιερές Μονές της Λακωνίας, είτε εκείνες που καταστράφηκαν είτε αυτές που, παρά τις δοκιμασίες, παραμένουν όρθιες στο πέρασμα του χρόνου, διεδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην παιδεία του τόπου, με τις βιβλιοθήκες τους, τα εργαστήρια αντιγραφής κωδίκων, τις Βιβλιογραφικές Σχολές, τη φύλαξη και διάσωση των χειρογράφων κωδίκων και τέλος τα σχολεία που λειτούργησαν σε αυτές.

Ο δέκατος αιώνας αποτελεί για τη Λακεδαίμονα την αφετηρία μιας νέας ζωής, η οποία προβάλλει με πολλή μεγαλοπρέπεια κατά τους δυσχειμέρους εκείνους χρόνους. Η μεταβολή αυτή οφείλεται στη δράση του Οσίου Νίκωνος του «Μετανοείτε», του αναμορφωτή της Κρήτης και της Πελοποννήσου. Ο τρισυπόστατος ναός (του Σωτήρος, της Θεοτόκου και της Αγ. Κυριακής) τον οποίο ιδρύει, μεταβάλλεται σε Μοναστήρι το οποίο λειτουργεί ως άσυλο πτωχών και ασθενών, ουσιαστικά ως νοσοκομείο και εξελίσσεται σε μέγα πνευματικό και καλλιτεχνικό κέντρο της μητροπόλεως της μεσαιωνικής Λακεδαιμόνιας.

Μονή Μαλεβής

Η επερχόμενη φραγκοκρατία και η ανάδειξη του Μυστρά ως νέου κέντρου της περιοχής αλλάζουν το θρησκευτικό και πολιτικό χάρτη της. Ασφαλείς πληροφορίες για την πνευματική ζωή του τόπου για τους αρχαιότερους χρόνους, τους προ του 13ου αιώνος δε διεσώθησαν. Τα πράγματα αλλάζουν κατά τις ημέρες του δεσποτάτου των Παλαιολόγων, μετά την επανάκτηση του Μυστρά, έως τη μοιραία κατάκτηση της Πελοποννήσου από τους Τούρκους στα τέλη του 1460. Καθώς εδώ πλέον συνεχίζεται η ζωή της Μητροπόλεως Λακεδαιμόνιας, σπουδαίες φυσιογνωμίες και συγγραφείς κατέκλυσαν την αυλή των Παλαιολόγων, με την οποία συνδέονται οι δύο Ευγενικοί, ο Ιωάννης Αργυρόπουλος, ο Γεννάδιος Σχολάριος, ο έπειτα Πατριάρχης, και άλλοι. Φυσικό είναι να διατρίβουν, εδώ, στην αντιγραφή κωδίκων άνδρες «ασπαστώς περί την καλλιέργειαν των γραμμάτων έχοντες».

Μονή Αγ. Νικολάου Καρυάς

Αξίζει να τονιστεί ότι κώδικες οι οποίοι εγράφησαν στο βιβλιογραφικό εργαστήριο της Παλαιολόγειας αυλής του Μυστρά -και ιδιαιτέρως στην παλαιότατη Μονή Βροντοχίου- από προσωπικότητες της εποχής με καταγωγή από τη Λακεδαίμονα ή από μη Λάκωνες που εζησαν εδώ και προσέφεραν τις πολύτιμες υπηρεσίες τους στη Μητρόπολη Λακεδαιμόνιας, βρίσκονται σήμερα και κοσμούν τις βιβλιοθήκες θρησκευτικών κέντρων όχι μόνο της χώρας μας αλλά και του εξωτερικού. Από τον κατάλογο των 36 Λακεδαιμονίων λαμπρών βιβλιογράφων που έχει συντάξει ο Σπ. Λάμπρου θα αναφέρουμε ενδεικτικά και επιγραμματικά μερικά ονόματα:

—Ο Ιωνάς ο εκ Μυζηθρά, ο οποίος έδρασε την περίοδο 1286 έως τις αρχές του ιδ’ αιώνος. Κώδικάς του φιλοξενείται στη Βιβλιοθήκη του Πατριαρχείου των Ιεροσολύμων.

—Ο σπουδαίος νομικός Βασιλάκης (1296), του οποίου ο περγαμηνός κώδικας έχει τον αριθμό 708 στην εθνική Βιβλιοθήκη των Παρισίων και περιέχει τις Ομιλίες του Ιωάννου του Χρυσοστόμου εις Ιωάννην.

—Ο Νικηφόρος Μαλωταράς (1311-1319) του οποίου κώδικας με 44 ομιλίες του Ιωάννου του Χρυσοστόμου υπάρχει στη Βιβλιοθήκη του Εσκοριάλ.

—Ο Μανουήλ Τζυκανδήλης (βιβλιογραφεί από το 1358 έως το 1370), του οποίου ένας από τους πολλούς κώδικες φέρει τον αριθμό 228 στη Συνοδική Βιβλιοθήκη της Μόσχας.

—Ο Ματθαίος Λαμπούδης ο Λακεδαιμόνιος (ο υπογράφων ως Πελοποννήσιος, του ιε’ αιώνος). Κώδικές του φιλοξενούνται στη βιβλιοθήκη του Μονάχου (η συγγραφή Θεμιστίου εις τα Αριστοτέλους περί ψυχής), στο Βατικανό (η Ιλιάδα), στην πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη της ισπανικής Σαλαμάγκας (οι μύθοι του Αισώπου, τα ειδύλλια του Θεοκρίτου, τα Αργοναυτικά και η Βατραχομυομαχία).

—Ο Νικηφόρος Δούκας Παλαιολόγος Μαλάκης στον οποίο ανήκει ο ιατρικός κώδικας (με άριθμ. 1808) της πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης στη Βονωνία, σημερινή Μπολόνια.

—Ο διάκονος της Μητροπόλεως Λακεδαιμόνιας, Ιωάννης Χανδακηνός (1440). Κώδικάς του με κείμενα του Ηροδότου βρίσκεται σήμερα στην Εθνική βιβλιοθήκη της Νεαπόλεως στην Ιταλία.

—Τέλος, ο Ιωάννης Δοκειανός (από τη Δοκεία του Πόντου και έζησε στο Μυστρά) τον οποίο συνέδεσε στενή φιλία με τον Κων/νο Παλαιολόγο.

Πιστεύεται σήμερα ακραδάντως ότι η αυλή του Μητροπολίτη Λακεδαιμόνιας και οι Ιερές Μονές του Οσίου Νίκωνος του «Μετανοείτε», του Βροντοχίου, του Ζωοδότου Χριστού εν Μυστρά και των Αγίων Τεσσαράκοντα θα ήταν σχολεία, δηλ. Βιβλιογραφικές Σχολές, στις οποίες μαθήτευσαν οι πλείστοι Λακεδαιμόνιοι βιβλιογράφοι.

Μεγάλη βιβλιογραφική Σχολή, όπως αναφέρθηκε, λειτουργούσε στην Ι. Μονή Αγ. Τεσσαράκοντα, κώδικες της οποίας έγραψαν σπουδαίες φυσιογνωμίες. Τον κατάλογο των εδώ βιβλιογράφων λαμπρύνουν δύο άνδρες έξ Αναβρυτής. Ο ένας ήταν ο με ξεχωριστή δράση λόγιος και συγγραφέας Επίσκοπος Βρεσθένης Παρθένιος, ο οποίος για την αντιγραφή των χειρογράφων διέμενε στη Μονή των Αγ. Τεσσαράκοντα. Ο άλλος ήταν ο Ιερομόναχος και Πρωτοσύγκελλος Γαλακτίων.

Μία άλλη παράμετρος που προβάλλει και αποδεικνύει την πνευματική ακμή των θρησκευτικών κέντρων της Λακωνίας αποτελεί η ύπαρξη βιβλιοθηκών που λειτούργησαν στις Μονές. Επίσης, σημαντικό στοιχείο θεωρείται το γεγονός ότι στους ιερούς χώρους των ναών ή στις μονές αποθηκεύονταν και φυλάσσονταν βιβλία.

Αξιολογότατη βιβλιοθήκη είχε η πολύ παλαιά εν Μυστρά Μονή του Βροντοχίου. Στη Βιβλιοθήκη αυτή ανήκε ο κώδικας του Χρυσοστόμου, τον οποίο έγραψε ο περίφημος νομικός Βασιλάκης το 1296, όπως αναφέρθηκε ήδη. Στην ίδια Μονή ανήκε και το ευρισκόμενο σήμερα στη Συνοδική βιβλιοθήκη της Μόσχας (ύπ. αριθ. 225) Ευαγγέλιο, γραμμένο σε περγαμηνή το δέκατο τρίτο αιώνα. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πρώτο φύλλο του κώδικα φέρεται το ακόλουθο σημείωμα:

«Αφιερώθη το παρόν ευαγγέλιον τη μονή της υπεραγίας Θεοτόκου του Βροντοχίου παρ’ εμού… μητροπολίτου Κρίτης και προέδρου Λακεδαιμόνιας Νικηφόρου… έτους ςωκ (1312)».

Πρόκειται σαφέστατα για το σπουδαίο Μητροπολίτη Κρήτης Νικηφόρο Μοσχόπουλο, ο οποίος λαμπρύνει με την παρουσία του τη Μητρόπολη Λακεδαιμόνιας, καθώς είναι υποχρεωμένος -λόγω της ενετικής κυριαρχίας- να ζεί μακριά από την κύρια έδρα του. Άνθρωπος μεγάλης σοφίας, βιβλιόφιλος και καλλιγράφος, φέρνει στη νεοσύστατη πόλη των Παλαιολόγων την πνευματική καλλιέργεια της Βασιλεύουσας και βοηθούμενος από τον αδελφό του Ααρών κτίζει τον Άγιο Δημήτριο, τη Μητρόπολη του Μυστρά (1291/2).

Επίσης, άλλοι κώδικες απέκειντο στη Μονή του Ζωοδότου Χριστού στο Μυστρά. Ακόμη, στη συλλογή της αρχαίας Μητρόπολης του εν Μυστρά Αγίου Δημητρίου του Μυροβλήτου ανήκε κώδικας του 16ου αι., ο οποίος φιλοξενείται σήμερα στη Βασιλική δημόσια βιβλιοθήκη της Δρέσδης.

Οι υπόλοιποι κώδικες της μητροπόλεως αυτής κατετέθησαν κατά τους προεπαναστατικούς χρόνους στη Μονή των Αγίων Τεσσαράκοντα, σύμφωνα με την παράδοση την οποία επικαλείται ο Σπυρίδων Λάμπρου, του οποίου στη φαεινή διδασκαλία και μεγάλη αυταπάρνηση οφείλεται σχεδόν κάθε σύγχρονος παλαιογραφική και ιστοριοδιφικά κίνηση στην Ελλάδα.

Οι κώδικες από τους οποίους απαρτίζονταν οι βιβλιοθήκες της Μητροπόλεως Λακεδαιμόνιας διηρπάγησαν ή κατεστράφησαν στη διάρκεια των διαφόρων ανωμάλων περιστάσεων του έθνους. Γιατί ο Μυστράς υπέστη δύο φορές εξερήμωση, κατά την επανάσταση των Ορλωφικών και κατά την επιδρομή του Ιμβραήμ Πασά.

Εάν σώζονταν οι Μονές του Οσίου Νίκωνος του «Μετανοείτε», στη Λακεδαιμόνια, όπως λεγόταν τότε η Σπάρτη, και του Βροντοχίου στο Μυστρά και εάν δε διακοπτόταν η ζωή αυτών και της Μητροπόλεως Λακεδαιμόνιας, θα είχαμε τρεις μεγάλου ενδιαφέροντος βιβλιοθήκες, οι οποίες θα ήταν ικανές να αποδείξουν το γεγονός της σπουδαίας αυτής πνευματικής κινήσεως, όπως μαρτυρούν για την έξοχη καλλιτεχνική ζωή, την αναπτυχθείσα στη Λακεδαίμονα, οι σωζόμενοι ναοί της.

Σπουδαία και πλούσια ήταν και η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Αγίων Τεσσαράκοντα. Μάλιστα, κατά τους προ της επαναστάσεως του 1821 χρόνους στη Μονή ανήκε ένας μεγάλος αριθμός χειρογράφων κωδίκων, ο οποίος αυξήθηκε με την εκεί εναποθέτηση άλλων κωδίκων, για λόγους ασφαλείας τις κρίσιμες εκείνες στιγμές του Αγώνος, από τη Μητρόπολη κυρίως του Μυστρά. Όμως, το 1826 τα άγρια του Ιμπραήμ στίφη εδήωσαν και τη συγκεκριμένη Μονή, καταστρέφοντας το μεγαλύτερο μέρος του βιβλιογραφικού θησαυρού της.

Τα εναπομείναντα χειρόγραφα της Ι. Μονής των Αγίων Τεσσαράκοντα βρήκε αργότερα ο αείμνηστος Νίκος Βέης, στην εκεί επίσκεψή του το 1903, να φυλάσσονται στο δικό τους χώρο και να προστατεύονται από τους εκεί μονάζοντες αδελφούς. Μάλιστα, προχώρησε στην καταλογογράφηση των ευρεθέντων 76 κωδίκων, ανάμεσα στους οποίους ο αρχαιότερος ανέρχεται στο δωδέκατο αιώνα, λίγοι στο δέκατο τέταρτο, ενώ οι περισσότεροι είναι μεταγενέστεροι.

Τα χειρόγραφα της Μονής, ακολουθώντας τις δοκιμασίες του ελληνισμού στα νεώτερα χρόνια, μεταφέρθηκαν στη Σπάρτη και μαζί με αντίστοιχο υλικό από την Ι. Μονή Αγίων Αναργύρων, Παναγίας Ζερμπίτσης και Ζωοδόχου Πηγής του Καστρίου, αποτέλεσαν τον πυρήνα του ιστορικού Αρχείου Σπάρτης το οποίο ίδρυσε ο Μητροπολίτης Διονύσιος Δάφνος το 1940 και στεγάστηκε σε κτήριο που αποτελούσε Μετόχι της Μονής των Αγ. Τεσσαράκοντα και βρισκόταν στο χώρο όπου σήμερα φιλοξενείται το Παν/μιο Πελοποννήσου.

Αμέσως μετά την ενθρόνισή μας, για να διαφυλαχθούν και συντηρηθούν τα πολύτιμα αυτά χειρόγραφα, ανασυστήσαμε το Ιστορικό Αρχείο Σπάρτης (ΓΑΚ Ν. Λακωνίας) που και αυτό φιλοξενήθηκε αρχικά στα παλαιά Γραφεία της Ιεράς Μητροπόλεως, ακολούθως δε ιδρύσαμε το Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης (1991) της Μητροπόλεως μας στο οποίο βρίσκονται πλέον εν ασφαλεία «τα τιμιώτατα των Μονών κειμήλια» μαζί με άλλα εκκλησιαστικά αντικείμενα θρησκευτικής και εθνικής αξίας του τόπου μας. Δείγματα από τα ιερά αυτά κειμήλια και τους κώδικες προβάλλονται στον περικαλλή τόμο με την ιστορία και τα εκθέματα του Μουσείου της Εκκλησιαστικής Τέχνης που εκδόθηκε από τη Μητρόπολή μας το 1998, έτος συμβολικό, καθώς τότε συμπληρώθηκαν 1000 χρόνια από την κοίμηση του Οσίου Νίκωνος του «Μετανοείτε».

Ζωογόνος ήταν ο ρόλος των Μοναστηριών και στην Παιδεία του υπόδουλου Γένους. Αναμφισβήτητος και αδιάσειστος αλήθεια αποτελεί το γεγονός ότι οι Μονές υπήρξαν, κατά τα δύσκολα χρόνια της σκλαβιάς, «πανεθνικά κέντρα και το “Κρυφό Σχολειό” τους απετέλεσε τη σωστική άγκυρα του Γένους». Όσο και αν κάποιοι στις ημέρες μας θέλησαν να το παρουσιάσουν ως μύθο, αποδεικνύεται ότι το Κρυφό Σχολειό υπήρξε από τους κυρίους συντελεστές, μέσω των οποίων η Εκκλησία εργάσθηκε και διατήρησε στις βασανισμένες ψυχές των ραγιάδων τη φλόγα της μεν πίστεως άσβηστη, της δε μαθήσεως αναμμένη, ώστε αιώνες ολόκληρους να διασωθεί η ελληνική γλώσσα, να καλλιεργηθεί η, εθνική συνείδηση, να συντηρηθεί η ελπίδα, να σαρκωθεί η αποφασιστικότητα και να οδηγηθεί στο πραγματικό θαύμα του 1821.

Ο ιστορικός Απόστολος Βακαλόπουλος επισημαίνει:

«Συνυφασμένη με την ιστορία της Εκκλησίας μας κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας είναι και η αντίστοιχη της παιδείας, αφού κληρικοί είναι οι περισσότεροι λόγιοι και δάσκαλοι, ιδίως στις επαρχίες».

Πράγματι, ο μοναδικός δάσκαλος, συνήθως ιερέας, δίδασκε τα εκκλησιαστικά βιβλία, που αποτέλεσαν τα πρώτα αναγνωστικά βιβλία των υποδούλων Ελλήνων, το Ωρολόγιο, τον Οκτώηχο, το Ψαλτήρι, τις διάφορες ακολουθίες κ.λπ. Ο δεσμός εκκλησίας-σχολείου, ο οποίος και στα χρόνια της βυζαντινής περιόδου ήταν στενός, έγινε τώρα στενότερος και οι διδάσκαλοι-ιερείς διδάσκουν στους νάρθηκες των εκκλησιών τους νέους εκτός από τα εκκλησιαστικά βιβλία που αναφέρθηκαν, και αποσπάσματα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, όπως του Αριστοτέλους, του Ισοκράτους, του Πλουτάρχου. Η συγκεκριμένη διδασκαλία τείνει να γενικευτεί μετά τον 17ο αιώνα, όπως μαρτυρούν τα πολλά σχετικά χειρόγραφα που έχουν διασωθεί. Αυτό ήταν το σχολείο των πρώτων αιώνων της Τουρκοκρατίας, αυτό ήταν στην πραγματική του υπόσταση -τονίζει ο Βακαλόπουλος- το θρυλικό «κρυφό σχολειό», την εικόνα του οποίου μπορεί να παρακολουθήσει κανείς ζωηρή και αναλλοίωτη έως τα τελευταία σχεδόν χρόνια της Τουρκοκρατίας στις απομονωμένες ελληνικές περιοχές.

Άγιος Γεώργιος Γερακίου

Και στην περιοχή της Λακωνίας το «κρυφό σχολειό» κράτησε αδούλωτο το φρόνημα, όπως στο Μυστρά, στις Θεραπνές (Μονή Αγίων Τεσσαράκοντα), επιβεβαιώνοντας την αλήθεια, που εύστοχα επισημαίνει ο Παναγιώτης Κοδρικάς:

«Το ελληνικόν γένος, γυμνόν και τετραχηλισμένον, εκ γενικού ναυαγίου διασωθέν, εις αυτόν τον αφυπνισμόν της μαθήσεως, περιεκάλυψε την τελείαν γύμνωσίν του με την μελέτην των απλουστέρων εκκλησιαστικών βιβλίων. Εις αυτήν την μελέτην χρεωστεί το γένος μας τα πρώτα σπέρματα της μαθήσεως και την εξ υπαρχής αναγέννησιν των ελληνικών γραμμάτων».

Τη λειτουργία σχολείου στο χώρο της Ι.Μ. Αγίων Τεσσαράκοντα επιβεβαιώνει το γεγονός ότι ανάμεσα στους πολύτιμους κώδικες της Μονής συγκαταλέγονται αρκετά Μαθηματάρια. Στην ώα ορισμένων διασώζεται το όνομα του διδασκάλου, όπως του «Ιερεμίου εκ γεωργίτζη» ή άλλοτε «εκ γεωργιτζίου».

Τα Μαθηματάρια, τα οποία είναι σχεδόν όλα του 18ου αι., περιέχουν ποικίλη διδακτική ύλη, όπως:

—Ομιλίες και Λόγοι του Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του Μεγάλου Βασιλείου και του Γρηγορίου του Ναζιανζηνού.

—Λουκιανού διάλογοι ερμηνευμένοι ή εψυχαγωγημένοι.

—Λουκιανού Ενύπνιον, Τίμων ο Μισάνθρωπος

—Ισοκράτους προς Δημόνικον, προς Νικοκλέα, εις Ευαγόραν εγκώμιον.

—Λογική.

—Δημοφίλου εκ των Πυθαγορείων επών.

—Σοφία Σειράχ.

—Φιλοσοφικά κείμενα.

Σε άλλο Μαθηματάριο που περιέχει επιστολικούς τύπους του Θεόφιλου Κορυδαλλέως, φιλοξενούνται, σύμφωνα με τον ακριβή υπότιτλο, «Διαλέξεις ελληνικαί φυσικώταται βοήθεια ένεκα της των Ελλήνων διδασκομένων μαθητών».

Από το κείμενο αυτό διαβάζουμε την αρχή της διδασκαλίας:

Μ(αθητής): Χαίρε, ω καθηγητά.

Δι(δάσκαλος): Και συ γε ω φοιτητά, τι αγαθόν, ω βέλτιστε, ημίν αγγέλοις τι καινόν…

Έτερο μαθηματάριο της Ι. Μονής των Αγίων Τεσσαράκοντα περιέχει ερμηνευμένη διδακτική ύλη, προκειμένου να χρησιμεύσει για τη μελέτη των σχολικών πραγμάτων των χρόνων της δουλείας.

1.Γρηγορίου Ναζιανζηνού λόγος εις τον εξισωτήν Ιουλιανόν.

2.Συνεσίου, Εις τον αυτοκράτορα Αρκάδιον περί βασιλείας.

3.Όμηρου Ιλιάδος οι πρώτες τρεις ραψωδίες.

Η ερμηνεία των ανωτέρω κειμένων γίνεται διά της συσσωρεύσεως όλων των συνωνύμων κατά την επικρατούσαν επί Τουρκοκρατίας μέθοδο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αντλούμε από τον τρόπο με τον οποίο αρχίζει η ερμηνεία της Α’ ραψωδίας της Ιλιάδος:

Θεά, Μούσα, Καλλιόπη, άσαι, ψάλλε, μελώδησον, ραψώδησον, ειπέ, λέξον μοι την μήνιδα, την έχθραν, μνησικακίαν, τον χόλον, κότον, τον λυμαντικόν, φθοροποιόν, θανατηφόρον του Αχιλλέως…

Με όσα αναφέραμε αποδεικνύεται ότι και στη λακωνική γή «τα μοναστήρια δεν ήσαν μόνο της χριστιανικής θρησκείας ιερά, ήταν και των ιδεών εστίαι και φρονημάτων τα ζώπυρα». Και εδώ, μέσω των μοναστικών κέντρων και γενικότερα της Εκκλησίας η ελληνοχριστιανική παράδοση απετέλεσε το σταθερό έδαφος, όπου στηρίχθηκε η παιδεία, για να αποτινάξει τότε το βαρύτατο όγκο του τουρκικού ζυγού.

Τώρα, καθώς ο ελληνισμός αντιμετωπίζει πολύμορφες προκλήσεις μέσα στον υλόφρονα και αντιφατικό σύγχρονο κόσμο, η, Εκκλησία αναλαμβάνει τον ίδιο, διαχρονικά, ενεργό και ουσιαστικό ρόλο στο πλευρό του χειμαζόμενου ανθρώπου που αγωνίζεται σε τούτη τη βραχόσπαρτη και τραγικά μεγαλοπρεπή γωνιά της γής, για να περισώσει και να προαγάγει τις κορυφαίες αξίες της ζωής και του πολιτισμού. Η πεμπτουσία της αποστολής της ορίζεται σαφέστατα στα φωτεινά και προφητικά λόγια του διάσημου φυσικού επιστήμονα Ρόμπερτ Μίλικαν (Robert Millikan):

«Το μέλλον ωρισμένως θα λάβη πολύ περισσότερον ανάγκην του Χριστιανισμού παρ’ ό,τι εχρειάσθη το παρελθόν».

Φωτογραφίες:mythicalpeloponnese.gr-parnonas.com

Πηγή: Η Αναγόρευση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευσταθίου σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, έκδοσις Ιεράς Μητροπόλεως Μονεμβασίας και Σπάρτης, Σπάρτη 2010

vatopaidi.

Στα προπύλαια του Αγίου Όρους, προσκυνητές και επισκέπτες της Ουρανούπολης θαυμάζουν το επιβλητικό κτίσμα που δεσπόζει στο χώρο, τον περίφημο πύργο του Προσφόριου. Πρόκειται για ένα μνημείο μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής με πολυκύμαντη ιστορία που έπαιξε ρόλο μέχρι πρόσφατα σε γεγονότα και καταστάσεις της περιοχής.

Στον πύργο κατοίκησαν πρόσφυγες κυρίως από την Προποντίδα μετά το 1922 αλλά και το αγγλικής-αυστραλιανής καταγωγής ζεύγος Lock το 1928, το οποίο παρείχε βοήθεια στους πρόσφυγες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και αργότερα τους σεισμοπαθείς του 1932, ενώ παράλληλα προέβη σε επισκευές του κτίσματος.

Ο πύργος πριν την αποκατάσταση πηγή: http://www.10eba.gr

Η ιστορία του πύργου ανάγεται στα βυζαντινά χρόνια. Βρισκόταν μαζί με άλλα κτίρια στο μετόχι Προσφόριον, του οποίου τον αρχικό πυρήνα κατείχε η αγιορείτικη μονή Βατοπεδίου ήδη κατά το 1018. Μέρος του μετοχιακού συγκροτήματος αποτελεί σήμερα το συγκρότημα του πύργου, και λίγο μακρύτερα το χαλκαδιό και το κολληγάδικο, ενώ τα λοιπά κτίρια κατεδαφίστηκαν.

Αναφέρεται για πρώτη φορά σε πηγές του 1344 αλλά εικάζεται ότι είναι παλαιότερος. Τον Μάιο του 1379 ο δεσπότης της Θεσσαλονίκης Ιωάννης Παλαιολόγος απήλλαξε τον πύργο από φορολογικές υποχρεώσεις κατά την παραμονή του εκεί. Σύμφωνα με την αρχαιολογική υπηρεσία, πρέπει να υπέστη σοβαρές ζημίες από το σεισμό του 1585 και να ακολούθησαν εκτεταμένες επισκευαστικές και ανακατασκευαστικές εργασίες, από τις οποίες προέκυψε η σημερινή μορφή του.

Το εσωτερικό του πύργου πρίν την αποκατάσταση

Το αναστηλωμένο μνημείο από την 10η Βυζαντινή Εφορεία, λειτουργεί σήμερα ως εκθεσιακό κέντρο για τις αρχαιότητες της χριστιανικής περιόδου της Χαλκιδικής. Το πρώτο έκθεμα για τον επισκέπτη είναι το ίδιο το μνημείο. Οι εργασίες αποκατάστασης ανέδειξαν τις κύριες ιστορικές φάσεις κατασκευής του οι οποίες διακρίνονται:

α) Στον βυζαντινό πύργο στον οποίο ανήκει όλο το κάτω μέρος του πέτρινου φορέα, εκτός των δύο τελευταίων ορόφων. Η τυπολογία και ο τρόπος κατασκευής του θα μπορούσαν να τον κατατάξουν ανάμεσα στα λίγα γνωστά παραδείγματα του 11ου-12ου αιώνα.

β) Οι δύο τελευταίοι όροφοι, καθώς και ένας ακόμη που χάθηκε (ή τουλάχιστον ένας όροφος επάλξεων), χρονολογούνται στην Τουρκοκρατία, πιθανότατα μετά το σεισμό του 1585.

γ) Ολόκληρο το ξύλινο εσωτερικό του πύργου, μαζί με τη σημερινή στέγη του, ανήκουν στην ανακατασκευή του 19ου αιώνα, η οποία φαίνεται ότι ολοκληρώθηκε το 1862. Ακολούθησε η κατασκευή της εξωτερικής σκάρπας, δηλαδή του λοξού τοίχου αντιστήριξης.

Σήμερα, μετά τις πρόσφατες εργασίες αποκατάστασης, το εσωτερικό του πύργου διατηρείται με τις αυθεντικές κατασκευές του 19ου αιώνα. Έξω από την ανατολική πλευρά του πύργου είναι προσκολλημένος ο μπαρμπακάς, δηλαδή ο οχυρός περίβολος, ο οποίος φαίνεται να είναι πρόσκτισμα της πρώιμης Τουρκοκρατίας με μεταγενέστερες επισκευές. Οι σημερινοί χώροι κατοικίας και αποθηκών στο εσωτερικό του μπαρμπακά έγιναν στα μέσα του 19ου αιώνα. Βορειοδυτικά του πύργου βρίσκεται το κτίριο του αρσανά, κτισμένο το 1865, μαζί με τη χαμένη, σήμερα, αποβάθρα. Αποτελείται από τον ημιυπόγειο χώρο φύλαξης της μετοχιακής λέμβου, το αποθηκευτικό ημιανώγειο και το κατοικούμενο ανώγειο με το χαγιάτι του.

Ο πύργος στη σημερινή του μορφή

Στο εσωτερικό του μνημείου αναπτύσσεται έκθεση η οποία  περιλαμβάνει τις εξής θεματικές:

α) Προχριστιανική Χαλκιδική

β) Χριστιανική Χαλκιδική

γ) Ουρανούπολη

δ) Ζεύγος Loch

ε) Άγιον Όρος

Να επισημάνουμε ότι στην έκθεση βρίσκονται σημαντικά ευρήματα της Μονής Ζυγού. Η έκθεση λειτουργεί σύμφωνα με το πρόγραμμα: Τετάρτη – Πέμπτη – Παρασκευή- Σάββατο, 12:00 – 16:00 μ.μ. και για την καλύτερη εξυπηρέτηση ομάδων επισκεπτών είναι χρήσιμη η προσυνεννόηση στα τηλ. 2377071389, 2310285163.

Πιστεύουμε ότι η θέση του πύργου, «μεταξύ ουρανού και γης»,  τον καθιστά ορόσημο και σύμβολο της περιοχής. Η σημερινή δε αξιοποίησή του με την τόσο σημαντική έκθεση δίνει την ευκαιρία σε επισκέπτες και τουρίστες να θαυμάσουν την υπερχιλιετή αγιορείτικη παράδοση και το  πολιτισμικό υπόβαθρο του τόπου. Αγέρωχος και επιβλητικός ο πύργος της Ουρανούπολης,  καλωσορίζει κάθε επισκέπτη και προσκυνητή του Αγίου Όρους.

Βασίλειος Χάδος

pemptousia.

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D.

Τι είναι όμως η πείνα;
Η πείνα είναι «η φυσιολογική ανάγκη για φαγητό και εκφράζεται με την ώθηση για απόκτηση τροφής – η πείνα είναι συνήθως ένα δυσάρεστο και έμφυτο συναίσθημα» . Επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες όπως τα μηνύματα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος( υποθάλαμος) ή άλλα όργανα του σώματος (στομάχι, συκώτι, ορμόνες) , από παθήσεις , το περιβάλλον (π.χ κλιματολογικές συνθήκες, διαθεσιμότητα τροφίμων , και τις ψυχολογικές διαθέσεις( άγχος, διάθεση, ανία ).
Υποσιτισμός είναι η έλλειψη ή ανεπάρκεια θερμίδων και θρεπτικών ουσιών. Ο υποσιτισμός παρουσιάζεται κυρίως όταν ένα άτομο δεν καταναλώνει τα απαιτούμενα θρεπτικά συστατικά.

Ο υποσιτισμός σε ατομικό επίπεδο, μπορεί να σημαίνει μια σειρά από επικαλυπτόμενα προβλήματα. Σε πρώτη φάση, ο χρόνιος κακοσιτισμός οδηγεί σε καθυστερημένη ανάπτυξη τα μικρά παιδιά και σε αναιμία τους ενήλικες. Στη συνέχεια, τα πόδια πρήζονται εξαιτίας της έλλειψης πρωτεϊνών, ενώ μειώνονται οι αντιστάσεις στις ασθένειες και την ίαση των τραυμάτων. Επίσης παρουσιάζεται προοδευτική αδυναμία του οργανισμού και δυσκολία στην κατάποση, που δεν επιτρέπει τη σωστή πρόσληψη τροφής. Την ίδια στιγμή, ποικίλα συμπτώματα (όπως αναιμία, χρόνια διάρροια, συρρίκνωση οργάνων όπως η καρδιά και οι πνεύμονες, υποθερμία, μυική αδυναμία, δυσπεψία) και ασθένειες από την μειωμένη πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων μπορεί να κάνουν την εμφάνισή τους. Συγκεκριμένα:

–   μείωση βάρους
–   φούσκωμα στο στομάχι
–   κακή ανάπτυξη
–   αιμορραγία των ούλων
–   η αναιμία (έλλειψη σιδήρου)
–   κόπωση
–   δυσκολία συγκέντρωσης
–   μειωμένη απόδοση
–   αργοί χρόνοι αντίδρασης
–   χλωμό πρόσωπο
–   ξηρό δέρμα
–   αδυναμία
–   ζαλάδες
–   έντονη τριχόπτωση

Σε πιο προχωρημένες καταστάσεις

Περισσότερο κινδυνεύουν από τον υποσιτισμό τα παιδιά γιατί ο οργανισμός τους είναι αδύναμος και βρίσκεται στη φάση της ανάπτυξης. Χωρίς την κατάλληλη τροφή τα παιδιά δεν μπορούν να αναπτυχθούν όπως πρέπει.

Βέβαια υπάρχουν και παθολογικές καταστάσεις που μπορεί να κάνουν ένα παιδί να λέει ότι είναι πεινασμένο, όπως ο διαβήτης τύπου Ι ή νεανικός διαβήτης, ο υπερθυρεοειδισμός, η κατάθλιψη κλπ.

Κλινικά σημεία ανεπάρκειας θρεπτικών συστατικών
Σκελετός: Οστεοπόρωση (σχετίζεται με ανεπαρκή πρόσληψη  πρωτεΐνης και φθωρίου) Ανώδυνη διόγκωση επιφύσεων. Κομβολογιοειδής διόγκωση των πλευροχονδρικών αρθρώσεων Καθυστέρηση στο κλείσιμο των πηγών του κρανίου, κρανιόφθιση, κύρτωση κνημών, εξοχή του μετωπικού ή/ και βρεγματικού κρανίου. Παραμόρφωση θώρακος (πυθοειδής, αύλακα Harrison) Υποπεριοριστικό αιμάτωμα. Επώδυνη διόγκωση επιφύσεων

Κεντρικό νευρικό: Απάθεια. (Kwasiorkor) ευερεθιστότητα (διατροφικός μαρασμός) ψυχοκινητικές διαταραχές. Ελάττωση τενόντιων αντανακλαστικών, παραισθησίες, ελάττωση αισθητικότητας Ψύχωση Περιφερική νευρίτιδα, συμμετρική αισθητική και κινητική ανεπάρκεια. Σπασμοί που δεν υποχωρούν με φαρμακευτική αντιμετώπιση, άνοια

Οι πεινασμένοι υποφέρουν μέσα στη σιωπή και για κάποιον που δεν έχει έμπειρο μάτι, σε πολλούς από αυτούς, δεν φαίνονται άμεσα εξωτερικά σημεία της σοβαρότητας της πείνας που τους καταπονεί.
Η χρόνια πείνα αυξάνει την ευπάθεια στις ασθένειες. Οι άνθρωποι νιώθουν αδύνατοι και ληθαργικοί. Η ικανότητα τους για εργασία μειώνεται και αυτό επηρεάζει την οικονομία. Αυτό με τη σειρά του συντείνει στην πείνα και τη φτώχεια που βασανίζει τις οικογένειες με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που διαιωνίζει το πρόβλημα.
Οι ελλείψεις της διατροφής σε βιταμίνες και άλλα στοιχεία προκαλεί ανεπάρκεια της σωματικής ανάπτυξης των παιδιών, μειωμένη ανάπτυξη των πνευματικών ικανοτήτων  και τύφλωση.

Οι γυναίκες που είναι έγκυοι, χρειάζονται επιπρόσθετες 300 θερμίδες κάθε μέρα. Όταν θηλάζουν χρειάζονται 500 επιπρόσθετες θερμίδες καθημερινά. Η κακή διατροφή προκαλεί στις γυναίκες μεγαλύτερους κινδύνους επιπλοκών και θανάτων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του τοκετού

Oταν μια κοινωνία μαστίζεται από την πείνα
Α) Μια πρώτη συνέπεια, είναι ότι η κοινωνία αυτή δεν μπορεί να έχει φυσιολογική ανάπτυξη, εξαιτίας του φαύλου κύκλου της φτώχειας και της πείνας. Για να κατανοήσουμε γιατί συμβαίνει αυτό, πρέπει να ξεκινήσουμε τον συλλογισμό μας παρατηρώντας το πιο ευαίσθητο τμήμα του συνόλου, που είναι τα παιδιά. Η φτώχεια και η ανεπαρκής ποσότητα τροφής έχουν ως αποτέλεσμα όχι μόνο τη δημιουργία προβλημάτων υγείας και ανάπτυξης των παιδιών, αλλά συμβάλλουν και στην αναπαραγωγή της ανεργίας και τη διαιώνιση της φτώχειας.

Β) Μια δεύτερη συνέπεια της Πείνας σε κοινωνικό επίπεδο, είναι η πρόκληση αναταραχών, συρράξεων και συγκρούσεων, οι οποίες με τη σειρά τους ενισχύουν τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα και δεν επιτρέπουν την εφαρμογή προγραμμάτων για την επίλυσή της. Δημιουργείται συνεπώς ένας ακόμη φαύλος κύκλος, σαν εκείνον που εξετάσαμε στην προηγούμενη παράγραφο. Ας δούμε πώς συμβαίνει αυτό: Σε πολλά σημεία του κόσμου, οι άνθρωποι ξεσηκώνονται απελπισμένοι από την φτώχεια και την πείνα και προσπαθούν να ανατρέψουν το υφιστάμενο σύστημα κοινωνικής διαστρωμάτωσης και να διαμορφώσουν μια δικαιότερη κοινωνία.

Παρά το γεγονός ότι η φτώχεια φέρνει ένα παιδί σε κίνδυνο για την υγεία του, σημαντικό είναι ότι μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα της ψυχοκοινωνικής δυσλειτουργίας και μπορεί να παράγει ορισμένες σημαντικές αρνητικές συνέπειες στη συμπεριφορά. Συγκεκριμένα, μελέτες δείχνουν ότι πεινασμένα παιδιά δείχνουν υψηλότερα επίπεδα άγχους και ευερεθιστότητας, επιθετική και αντιδραστική συμπεριφορά προς τα άλλα παιδιά συνομήλικα παιδιά που δεν είναι πεινασμένα. Τα ευρήματα αυτά συμπληρώνουν μελέτες της συμπεριφοράς που έχουν γίνει σε αναπτυσσόμενες χώρες με χρόνιο υποσιτισμό, έχουν διαπιστώσει ότι σχολικής ηλικίας πεινασμένα παιδιά είναι πιο πιθανό να είναι ανήσυχοι και οξύθυμοι, και δείχνουν σχέση μεταξύ της επιθετικότητας και της πείνας.

Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε την πείνα και τον υποσιτισμό και μάλιστα στα παιδιά θα πρέπει πρώτα να εντοπιστεί το πρόβλημα. Η εκτίμηση της θρέψης πρέπει να αποτελεί μέρος της αντιμετώπισης του προβλήματος.

Μέθοδοι για την εκτίμηση θρέψης

7.Ανοσολογικές εξετάσεις.

Ο εκπαιδευτικός που βρίσκεται αντιμέτωπος με το πρόβλημα θα πρέπει με πολύ λεπτές ερωτήσεις να προχωρήσει στην διερεύνηση, μια και το παιδί έχει τη δική του αξιοπρέπεια και πολλές φορές δεν θέλει να εξωτερικεύσει αυτό που του συμβαίνει. Στη μελέτη που κάναμε στο MEDLAB ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ προσαρμόσαμε ένα ερωτηματολόγιο που χρησιμοποίησε η Αμερικάνικη Παιδιατρική Εταιρία. Συγκεκριμένα:

Οκτώ ερωτήσεις που μπορεί να βοηθήσουν για την καταγραφή, τον έλεγχο και  για τη μέτρηση της πείνας στην παιδική ηλικία

To πρωινό και η σημασία του.

Το πρωινό είναι το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας. Τα παιδιά που δεν τρώνε πρωινό, δεν παίρνουν τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, ώστε το σώμα τους να έχει αρκετή ενέργεια για να είναι συγκεντρωμένα και να μπορούν να αποδώσουν στα μαθήματα τους.

Το πρωινό γεύμα βελτιώνει τη υγεία των παιδιών. Ελαχιστοποιεί τα συμπτώματα πείνας που μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία, ανησυχία, κόπωση, πονοκέφαλο και βοηθά τα παιδιά να σκέφτονται πιο γρήγορα και να είναι πιο ήρεμα. Επίσης βοηθάει να καταναλώσουν απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη τους, να έχουν μικρότερα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα, να αποφύγουν τον στομαχόπονο και τα κρυολογήματα αλλά και να ελέγχουν καλύτερα το σωματικό τους βάρος.

REFERENCES
Yip R, Parvanta I, Scanlon K, et al. Pediatric nutrition surveillance
system United States 1980–1991. Morbidity and Mortality World Report.
Atlanta, GA: US Department of Health and Human Services, Public
Health Service; 1992
Nestle M, Gutmacher S. Hunger in the United States: rationale, methods,
and policy implications of state hunger surveys. J Nutr Educ.1992;24:18s-22s
Campbell CC. Food insecurity: a nutritional outcome or a predictor
variable? J Nutr. 1991;121:408–415
Wehler CA, Scott RI, Anderson JJ, et al. The Community Childhood
Hunger Identification Project: a model of domestic hunger—
demonstration project in Seattle, Washington. J Nutr Educ. 1992;24:29S-35S
Belle D. Poverty and women’s mental health. Am Psychol. 1990;45:385–389
Rutter M. Parental mental disorder as a psychiatric risk factor. In: Hales
R, Frances A, eds. American Psychiatric Association Annual Review. Washington,
DC: American Psychiatric Press; 1987;6:647–663
Pagano M, Murphy JM, Pedersen M, et al. Screening for psychosocial
problems in 4–5 year olds during routine EPSDT examinations: validity
and reliability in a Mexican-American sample. Clin Pediatr. 1996;35:139–146
Murphy JM, Ichinose C, Hicks RC, et al. Utility of the Pediatric Symptom
Checklist as a psychosocial screen in EPSDT. J Pediatr. 1996;129:864–869
Holahan CJ, Moos RH. Risk, resistance and psychological distress: a
longitudinal analysis with adults and children. J Abnorm Psychol. 1987;96:3–13
Hammen C, Adrian C, Gordon D, Burge D, Jaenicke C, Hiroto D.
Children of depressed mothers: maternal strain and symptom predictors
of dysfunction. J Abnorm Psychol. 1987;96:190–198

Ο Γέρων Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης· «πτωχός εκ πτωχών αλλ’ ευσεβών γονέων»

Ο Γέροντας Ιερώνυμος, γόνος της αγιοτόκου Μικράς Ασίας, είναι ένα πρόσωπο στο οποίο συνυπήρχαν πολλές και σπάνιες αρετές με μοναδικές ικανότητες και χαρίσματα. Ο διψασμένος και πνιγμένος στην αναζήτηση και τα προβλήματά του κόσμος βρήκε τον πατέρα του. Αυτόν που μπορούσε να ακούσει, να κατανοήσει, να αγκαλιάσει, να δώσει κατεύθυνση και λύση, να εμπνεύσει, να μεταγγίσει ελπίδα, φωτισμό, αγάπη, χάρη Θεού. Βρήκε αυτόν που μιλάει με τον σοφό λόγο του, την ενάρετη πολιτεία του, τον θαυμαστό μυστικό κόσμο του.

Πηγή: http://athosprosopography.blogspot.gr/

Από τα σπουδαιότερα, μεγαλύτερα, πιο σημαντικά που έχει να παρουσιάσει στην σύγχρονη ιστορία η Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους είναι το διακριτικό πρόσωπο του για δέκα περίπου χρόνια ηγουμένου της π. Ιερωνύμου. Γόνος της αγιοτόκου Μικράς Ασίας, φυτεύθηκε στο περιβόλι της Παναγίας και της αγιότητος και έδωσε τα άνθη των αρετών και τους καρπούς της αγιωσύνης του στο Μετόχι της Αναλήψεως.

Κάτω από την αγία Τράπεζα του Σιμωνοπετρίτικου παρεκκλησίου της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής ένα μικρό κιβώτιο διαφυλάσσει ως πολύτιμο θησαυρό και μοναδική παρακαταθήκη το υπόλειμμα της επίγειας παρουσίας και την υπόμνηση της ουράνιας πορείας, τα άγια λείψανα του εναρέτου ηγουμένου της.

Πίσω από το ιερό βήμα της «Αναλήψεως» ένα κενό μνήμα περιέχει το λίγο χώμα που αγκάλιασε το ελαφρό από την άσκηση σώμα και απορρόφησε τους τελευταίους ελάχιστους φυσικούς χυμούς ενός ανθρώπου γεμάτου πνεύμα, του αγίου οικονόμου της. Ο κόσμος που μέχρι σήμερα προσκυνά απλά και μόνον τον τόπο του και αναμειγνύει τα δάκρυα και τις προσευχές του με την απαλή αλλά βαθειά ανάμνησή του, επιβεβαιώνει την χάρη του και αποδεικνύει την αγιότητά του. Το άδειο μνήμα είναι γεμάτο από χάρη. Ο απών είναι παρών. Η μνήμη του δεν σβήνει στο παρελθόν· ζωογονεί το παρόν και ζωντανεύει το μέλλον.

Ο πατήρ Ιερώνυμος, κατά κόσμον Ιωάννης Διακογιώργης, γεννήθηκε το 1871, στο Ρεΐζ-Δερέ της Μικράς Ασίας. Στην Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους προσήλθε στις 28 Οκτωβρίου 1888 και εκάρη μοναχός στις 21 Μαρτίου 1893, Κυριακή των Βαΐων. Τον Φεβρουάριο του 1914 γίνεται προϊστάμενος, στις 11 Απριλίου 1920 χειροτονείται διάκονος, στις 12 Απριλίου του ιδίου έτους πρεσβύτερος και στις 20 Απριλίου 1920, Κυριακή των Μυροφόρων, ενθρονίζεται ηγούμενος της μετανοίας του. Στις 15 Ιουνίου 1931 εξορίζεται στην Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου και σε τρεις μήνες αποστέλλεται στην «Ανάληψη» Αθηνών. Το έτος 1937 του προτείνεται η επιστροφή στον ηγουμενικό θρόνο της Μονής, αλλά διακριτικά αυτός το αρνείται και σε είκοσι χρόνια, στις 7 Ιανουαρίου 1957 (ανήμερα των Χριστουγέννων με το παλαιό ημερολόγιο), αφήνει την τελευταία του πνοή σ’ αυτόν τον κόσμο. Έζησε 17 χρόνια στην πατρίδα του, την Μικρά Ασία, 43 χρόνια στην Μονή της μετανοίας του, την Σιμωνόπετρα, και 26 χρόνια στην λυχνία του, την «Ανάληψη».

Αυτό είναι το λιτό περίγραμμα της χρονικής διαδρομής ενός αιώνιου ανθρώπου. Πάνω σ’ αυτόν τον σκελετό οικοδομήθηκε η περιπλοκότητα της απλής ζωής του π. Ιερωνύμου και βρήκε έκφραση η μυστική ομορφιά του προσώπου του. Μαζί μ’ αυτό, το μικρό σώμα του με τις ποικίλες ταλαιπωρίες και ασθένειές του και οι σημαντικές και ασήμαντες λεπτομέρειες των γεγονότων της ζωής του συνθέτουν την ορατή εικόνα του που, παρά την απλότητα και σεμνότητά της, προϊδεάζει για κάτι το μεγαλειώδες, για κάτι το μοναδικό, για κάτι το άγιο. Ο πατήρ Ιερώνυμος δεν είναι αγιορείτης προηγούμενος που κάποτε ήταν οικονόμος της «Αναλήψεως». Είναι ο άγιος που και σήμερα οικονομεί την Σιμωνόπετρα και την «Ανάληψη» και πάντα κοσμεί την Εκκλησία.

Ζωή και γεγονότα

Οι ρίζες του π. Ιερωνύμου ήταν Μικρασιατικές. Μεγάλωσε συντροφιά με την βαθειά πίστη και ευλάβεια των γονέων του, την ζωή της Εκκλησίας, τους αγίους, τα ζωντανά σημεία και θαύματα του Θεού, αλλά και την φτώχεια, τις ασθένειες, τις κακουχίες. Οι επισκέψεις στους επιζώντες αγίους -δώδεκα μόλις ετών πηγαίνει στην Χίο και παίρνει την ευχή και την γεύση της προόρασης του οσίου Παρθενίου της Χίου (1815-1883)-, η προσφυγή και ζώσα επικοινωνία με τους μεγάλους αγίους της Εκκλησίας μας και τα προσκυνήματα, η επαφή με τα σαρανταλείτουργα, τις νηστείες και τα λειτουργικά κείμενα -από επτά ετών εγνώριζε τους Χαιρετισμούς απ’ έξω-, η εξοικείωση με τις απαντήσεις και τις παρεμβάσεις του Θεού -ο ίδιος από μικρός είχε θαυματουργικά θεραπευθεί από βαρειές παθήσεις και ασθένειες-, η φυσική κλίση του σε κάθε τι ιερό, εκκλησιαστικό, μοναχικό, τα ιδιώματα και χαρίσματα του χαρακτήρος του -ήταν σοβαρός, ολιγόλογος, βαθύς, ευφυής-, οι ευχές των εκλεκτών γονέων του και πάνω απ’ όλα η χάρις του Θεού, απετέλεσαν τα γερά θεμέλια και τις βάσεις της μετέπειτα αγίας και μοναχικής πορείας του.

Έτσι σε ηλικία μόλις δεκαεπτά ετών, έχοντας ξεκάθαρα αισθανθεί την κλήση του, κάνει το μεγάλο βήμα της αυτοεξορίας και αποταγής του. Εγκαταλείπει την ευλογημένη πατρίδα και οικογένειά του και πολιτογραφείται στην κοινωνία των μοναχών. Αφήνει την μικρασιατική χερσόνησο της Ερυθραίας, διαβαίνει την Ερυθρά θάλασσα της ματαιότητος αυτού του κόσμου, «ανταλάσσεται την ουράνιον βασιλείαν της επιγείου» και έρχεται στην χερσόνησο του Αγίου Όρους, που διεισδύει πιο πολύ στον ουρανό απ’ όσο στην θάλασσα, με σκοπό να γευθεί περισσότερο την χάρη του Θεού απ’ όσο να αξιοποιήσει τα πολλά χαρίσματά του.

Η Μονή που τον φιλοξενεί είναι η μονή των συμπατριωτών του από τα Αλάτσατα της Μικράς Ασίας· είναι η Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρας, το τολμηρότερο και εντυπωσιακότερο οικοδόμημα του Αγίου Όρους, που μοιάζει σαν γαντζωμένο στον βράχο να προσπαθεί να ανεβεί στον ουρανό.

Στην Σιμωνόπετρα θα μείνει συνολικά 43 χρόνια κάνοντας όλα τα διακονήματα, από αυτό του κελλάρη και του κονακτσή μέχρι και του ηγουμένου, και καλλιεργώντας σε μέγιστο βαθμό όλες τις αρετές από την υπομονή, την ταπείνωση και υπακοή, την αφάνεια και την σιωπή μέχρι την ανυποχώρητη άσκηση και εγκράτεια, την αδιάλειπτη προσευχή, την ανεξικακία, την απαντοχή στις συκοφαντίες, την φιλοπτωχεία και αφιλοχρηματία.

Η επιμέλεια και η προθυμία του είναι απαράμιλλες. Μόλις βρίσκει τον ελάχιστο διαθέσιμο χρόνο, τον αξιοποιεί με μελέτη και πνευματική ενασχόληση στην βιβλιοθήκη της Μονής. Από νωρίς του ανατίθενται υπεύθυνες και κοπιώδεις αποστολές στα μετόχια. Δίχως καμμία ποτέ επιφύλαξη, με παραδειγματική υπακοή, ανταποκρίνεται στα αιτήματα των προϊσταμένων του, περνάει μεγάλα χρονικά διαστήματα εκτός Μονής, απασχολείται με θέματα οικονομικά και διοικητικά, αλλά δεν χάνει ούτε για μια στιγμή την αίσθηση της μοναχικής του κλήσεως ή την ανάγκη της εσωτερικής επικοινωνίας του με τον Θεό.

Όπως γράφει το 1911 σε μνημειώδη επιστολή του από την «Ανάληψη» στον τότε ηγούμενο Ιωαννίκιο: «Εάν δε αποφεύγω μάλλον ή επιποθώ την εν τη ιερά Μετανοία ημών διαμονήν και εξακολούθησιν γνωρίζει ο Θεός την συνείδησιν, οι δε πολλοί λόγοι είναι περιττοί. Είναι αρκεταί, γέροντα, αι λοιπαί μή ακριβείς τηρήσεις των καθηκόντων μου, τάς οποίας αισθάνομαι επιβαρυνούσας με, το δε να προσθέσω και την σωματικήν απομάκρυνσίν μου από την νοσσιάν μας, διότι πνευματική τοιαύτη δεν μοί είναι τόσον εύκολος, μοί είναι υπερμέτρως βαρύ, εάν μή συμφέρον και λόγοι προόδου των της Ιεράς ημών Μονής κτημάτων, υπό τους πατρικούς πάντοτε ορισμούς και διαταγάς Σας, με διαθέσωσι» (22.9.1911).

Αυτή η προσοχή στην ζωή του, ο σεβασμός, η ευγένεια και η τέλεια υπακοή του στην Μονή και στους προϊσταμένους του τον παρακολουθούν μέχρι βαθέος γήρατος. Η μεγάλη προκοπή του στο Μοναστήρι, η επιτυχής διεκπεραίωση των διακονημάτων που του ανατίθενται και κυρίως η σεμνότητα, η πραότητα, και η εν γένει αρετή του τον κάνουν αφ’ ενός μέν πολύ αγαπητό και σεβαστό, αφ’ ετέρου δε, όπως συνήθως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, αντικείμενο ζηλοφθονίας και μικροπρέπειας. Απάντησή του είναι πάντοτε η σιωπή και η ανεξικακία.

Εκείνο που πολύ τον στηρίζει είναι η σχέση κοινωνίας που αναπτύσσει με τους αγίους της Εκκλησίας. Η αγάπη του προς τον άγιο Δημήτριο και τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο είχε τις ρίζες της στην παιδική του ηλικία και η αμεσότητά της είχε ως συνέπεια να ζήσει θαυματουργικές θεραπείες με την βοήθεια και των δύο. Έτσι ο άγιος Δημήτριος τον θεράπευσε από επώδυνα πρηξίματα των ποδιών, όταν ήταν μικρός, ο δε άγιος Ιωάννης στην αρχή της μοναχικής του ζωής, το 1897, από κήλη. Αυτό όμως που κυρίως του πρόσφεραν δεν ήταν τόσο η θεραπεία του όσο η αίσθηση της παρουσίας τους. Αυτή η αίσθηση είναι που του καλλιεργούσε την συνεχή επαφή μαζί τους και του έδινε την δύναμη, μέσα στις καθημερινές φροντίδες για την Μονή του, να μην χάνει την επικοινωνία του με τον επέκεινα κόσμο.

Η αγάπη του προς τους αγίους ήταν τόση ώστε ευδόκησε ο Θεός και γνώρισε, όπως προαναφέραμε, λίγο πριν από την κοίμησή του τον ασκητικότατο όσιο Παρθένιο της Χίου, συνδέθηκε δε με προσωπική φιλία με τον άγιο Νεκτάριο, τον άγιο Σάββα τον Νέο της Καλύμνου και τον άγιο Νικόλαο Πλανά.

Αυτή η έντονη αγιοφιλία του βρήκε έκφραση ποιητική μέσα από το χάρισμα που του έδωσε ο Θεός να ψάλλει και να υμνογραφεί. Έτσι αμέσως μετά την μοναχική κουρά του, το 1893, γράφει «οκτώ κανόνες κατ’ ήχον του οσίου και θεοφόρου πατρός ημών Σίμωνος του Μυροβλύτου» αναπληρώνοντας αυτούς που κάηκαν κατά την πυρκαϊά του 1891. Το 1896, συνθέτει παρακλητικό κανόνα στους αγίους της Μονής, Σίμωνα τον Μυροβλύτη και Μαρία την Μαγδαληνή, που εκδίδει αργότερα, το 1924, μαζί με τις ασματικές ακολουθίες τους και τους οκτώ κανόνες του οσίου Σίμωνος.

Το 1902 γράφει και μελοποιεί ακολουθία του οσίου Εφραίμ του Σύρου και συμπληρώνει διάφορες άλλες ελλειπείς, μεταξύ των οποίων και τις ακολουθίες των αγίων Νεοφύτου και Ιωαννικίου, των οποίων τα ονόματα έφεραν οι γεροντάδες του, του αγίου Ιερωνύμου και της αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής.

Την υμνογραφική του δοξολογία συνεχίζει όντας σε εξορία με παρακλητικό κανόνα στον Μέγα Αντώνιο, Χαιρετισμούς στους αγίους Μηνά, Βίκτωρα και Βικέντιο, Παύλο, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, Σέργιο και Βάκχο, συμπληρώματα σε ακολουθίες άλλων αγίων που τα τίμια λείψανά τους θησαυρίζονται στην Σιμωνόπετρα, ικετηρίους και προσευχητικούς στίχους στον Κύριο, την Παναγία και διαφόρους αγίους και κυρίως με την ανελλιπή καρδιακή συμμετοχή του στις καθημερινές ακολουθίες και την αδιάλειπτη προσευχή.

Η συνύπαρξη πολλών και σπανίων αρετών με μοναδικές ικανότητες και χαρίσματα, όπως ήταν φυσικό, τον ξεχώρισαν μέσα στην αδελφότητα. Ήδη η ακτινοβολία του είχε αρχίσει να γίνεται παναγιορειτική και σιγά σιγά πανελλαδική, η δε αναγνώρισή του σχεδόν καθολική. Για τον λόγο αυτόν, όταν ο τότε καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας και γέροντάς του Ιωαννίκιος, ύστερα από βαρειά ασθένεια εγκατέλειπε αυτόν τον κόσμο, ομόφωνη ήταν η απόφαση των πατέρων της Μονής, σύμφωνα με την τελευταία επιθυμία του μακαριστού γέροντος, την σοφή υπόδειξη του λογίου μοναχού Δανιήλ του Κατουνακιώτου αλλά και το κοινό αισθητήριο των αγιορειτών πατέρων, ο π. Ιερώνυμος να εκλεγεί διάδοχός του.

Αξίζει να τονισθεί ότι στην ζωή του ποτέ δεν εζήτησε ούτε πολύ περισσότερο διεκδίκησε κάτι. Πάντοτε περίμενε υπομονετικά και αρνιόταν κάθε τιμή και διάκριση. Γι’ αυτό και αυτός που ήταν γεννημένος ιερομόναχος και πνευματικός, μέχρι την στιγμή της εκλογής του ως ηγουμένου, το 1920, σε ηλικία 49 ετών, παρέμεινε απλός μοναχός. Ενώ τον παρακαλούσαν να χειροτονηθεί αυτός δίσταζε να συναινέσει. Ήλθε λοιπόν η ώρα και υποχρεώνεται πλέον σε χειροτονία. Στις 11 Απριλίου του 1920, χειροτονείται διάκονος και την επομένη πρεσβύτερος και χειροθετείται αρχιμανδρίτης και πνευματικός από τον Μητροπολίτη Κασσανδρείας Ειρηναίο.

Λίγους μήνες μετά την εκλογή του, εξέρχεται από την Μονή και επισκέπτεται την Αθήνα, όπου ως ηγούμενος πλέον λειτουργεί για πρώτη φορά στο αγαπημένο του μετόχι, την «Ανάληψη». Ένα μήνα πριν κοιμηθεί ο αγαπητός και γνωστός του από το 1898 επίσκοπος Πενταπόλεως, ο άγιος Νεκτάριος, αξιώθηκε να τον επισκεφθεί και στο νοσοκομείο, κατά την ημέρα της ονομαστικής του εορτής, στις 11 Οκτωβρίου 1920.

Έτσι, με τις ευλογίες του αγίου, με τις ευχές της Ιεράς Κοινότητος και όλου του αγιορειτικού κόσμου, κυρίως δε με την σκέπη του προστάτου του αγίου Ιερωνύμου και των εφόρων της Μονής του, αγίας Μαρίας Μαγδαληνής και αγίου Σίμωνος του Μυροβλύτου, σηκώνει το βάρος της ηγουμενίας και τον σταυρό της ιερωσύνης στην ηλικία των 50 περίπου ετών. Και, ενώ ξαφνικά αναλαμβάνει αξιώματα και γίνεται αποδέκτης μοναδικής τιμής, τίποτε δεν αλλάζει στην προσωπική ζωή του. Συνεχίζει να είναι το ίδιο απλός, ταπεινός, καταδεκτικός, ευγενής, ασκητικός, διακριτικός, αφανής και υποχωρητικός, όπως πρώτα. Η ηγουμενία του διακρίνεται από πνευματική καρποφορία, λιτότητα, φιλοξενία και ελεημοσύνη, εργατικότητα, επιμέλεια, και εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού.

Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος Χατζηνικολάου

pemptousia.

Πόσες φορές δεν ακούμε στην ζωή μας μέσα στον κόσμο την εξής κατηγορία: «Πιστεύω στο Θεό, αλλά νιώθω ότι η Εκκλησία δεν έχει να μου πει κάτι. Ο κλήρος της δεν μπορεί να με κάνει να πιστέψω, γιατί απέχει πολύ από αυτό που θέλει ο Χριστός». Προσέχουμε τι κάνουν οι ιερείς, πώς φέρονται, αν πορεύονται σύμφωνα με τα πρότυπα που έχουμε στη σκέψη μας γι’ αυτούς. Και όχι μόνο αυτό. Τα τελευταία χρόνια, μέσα από τα ΜΜΕ και την πολεμική που κατά καιρούς ασκείται κατά της Εκκλησίας, η συγκεκριμένη κατηγορία παίρνει διαστάσεις. Ενίοτε γίνεται και η τετριμμένη δικαιολογία στα χείλη των ανθρώπων, γιατί, παρόλο που δεν θέλουν να το παραδεχτούν, η συνείδησή τους τούς ελέγχει για το γεγονός ότι έχουν περιθωριοποιήσει το Θεό από τη ζωή τους. Δεν είναι όμως σε θέση να το παραδεχθούν με ειλικρίνεια. Έτσι, προσαρμόζονται στα δεδομένα ενός άθεου πολιτισμού, ο οποίος θεωρεί την θρησκευτική πίστη και ζωή, όπως αυτή εκφράζεται μέσω της Εκκλησίας, ως ιδιωτικό γεγονός και μάλιστα ξεπερασμένο για το σύνολο. Τα πρόσωπα είναι πάντοτε εύκολος στόχος, όταν δεν θέλουμε να ψάξουμε την ουσία στη ζωή μας.

Αυτή την κατηγορία, διατυπωμένη όμως με παράπονο και απογοήτευση και όχι με απόρριψη, εξέφρασε και ο πατέρας που έβλεπε το παιδί του να πάσχει από δαιμονικό πνεύμα και το έφερε στο Χριστό, λίγο μετά την Μεταμόρφωσή Του. Δεν θέλησε να το πάει πρώτα στον Κύριο, γιατί δεν Τον είδε ανάμεσά τους. Ο Χριστός κατέβαινε με τους τρεις, τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, από το Θαβώρ. Οι υπόλοιποι μαθητές δεν μπόρεσαν να κάνουν καλά το παιδί με το δαιμονικό πνεύμα, παρότι ο Χριστός τους είχε δώσει την ευλογία να κηρύττουν το μήνυμα του Ευαγγελίου και να θαυματουργούν στο όνομά Του, όπως επίσης και είχαν δει τα δαιμόνια να υποτάσσονται σ’ αυτό το όνομα. Όμως, στην συγκεκριμένη περίπτωση, οι μαθητές δεν μπόρεσαν να δώσουν στον πατέρα αυτό που επιζητούσε. Έτσι, εκείνος, όταν ο Χριστός εμφανίζεται ενώπιον όλων, του λέει  για το δαιμόνιο: «είπον  τοις μαθηταίς  σου ίνα αυτό εκβάλωσι, και ουκ ίσχυσαν» (Μάρκ. 9, 18).

Γιατί όμως δεν κατάφεραν οι μαθητές να εκδιώξουν το δαιμόνιο;

Η απάντηση βρίσκεται στα λόγια του Χριστού, ο οποίος χαρακτηρίζει τη γενιά των Ιουδαίων «άπιστη». ΟΙ μαθητές δεν ήταν μάγοι. Ήταν άνθρωποι που πίστευαν στο Χριστό. Δεν είχαν μέσα τους μαγικές δυνάμεις, ούτε ήταν θαυματοποιοί. Δεν έκαναν θαύματα κατά παραγγελίαν, ούτε ήταν επαγγελματίες οπαδοί ενός ξεχωριστού προσώπου.  Η σχέση του ανθρώπου με το Θεό δεν μπορεί να εγκλωβιστεί στο επίπεδο μιας μαγικής συναλλαγής. «Δώσε μου», για να πιστέψω. «Ικανοποίησέ μου την επιθυμία και το θέλημά μου κι εγώ θα είμαι κοντά Σου». Αυτή η στάση δεν έχει να κάνει με την πίστη, δηλαδή την εμπιστοσύνη στο θέλημα του Θεού και στον Θεό ως Πρόσωπο, αλλά ικανοποιεί την ανθρώπινη ιδιοτέλεια και ανάγκη να πετύχει στόχους στη ζωή. Όμως ο Θεός ζητά από εμάς πρωτίστως αγάπη και εμπιστοσύνη στο Πρόσωπό Του και όχι συναλλαγή.

Ταυτόχρονα, όταν οι μαθητές Του θα ρωτήσουν το Χριστό «γιατί εμείς δεν μπορέσαμε να βγάλουμε αυτό το δαιμονικό πνεύμα;» (Μάρκ. 9, 28), ο Χριστός θα τους απαντήσει ξεκάθαρα ότι το γένος των δαιμόνων, η δύναμη του κακού, δεν εξέρχεται από την ανθρώπινη ύπαρξη παρά μόνο με την προσευχή και τη νηστεία. Η προσευχή είναι η σπουδαιότερη κίνηση εμπιστοσύνης του ανθρώπου προς το Θεό. Μέσα από την προσευχή η ύπαρξη αφήνεται σ’ Αυτόν που την αγαπά και αποδέχεται το θέλημά Του. Η νηστεία είναι ο μικρότερος ή μεγαλύτερος κόπος που καταβάλλει ο άνθρωπος για να μπορέσει να προσαρμόσει τη ζωή του στο Ευαγγέλιο και την Αλήθεια που αυτό φανερώνει, δηλαδή στο λόγο και τη ζωή που ο Χριστός μας διδάσκει. Η νηστεία είναι εκκοπή του θελήματός μας, είναι αλλαγή όχι μόνο διατροφής, αλλά κυρίως της επιθυμίας μας να ζούμε ελεύθερα, χωρίς όμως Θεό, και να απολαμβάνουμε τα πάντα.
Άρα, ο Χριστός απορρίπτει την μαγική λογική της ισχύος έναντι του κόσμου και έναντι του κακού.  Δείχνει στους μαθητές Του ότι δεν μπορούν με γνώμονα την αυτάρκειά τους και την προσωπική τους ικανότητα να σώσουν τον άνθρωπο και σωματικά και πνευματικά, αλλά μόνο δια της πίστεως σ’ Εκείνον. Κι αυτή η πίστη εκφράζεται μέσα από την προσευχή και τη νηστεία. Μάς δίνει ο Θεός, αλλά Εκείνος κρίνει τι και πώς και πότε. Ζητά όμως από εμάς, συγκαταβαίνοντας στις ανάγκες μας, να Του προσφέρουμε την εμπιστοσύνη, την προσευχή και τη νηστεία, δηλαδή να κάνουμε πράξη το θέλημά Του μέσα στον τρόπο ζωής της Εκκλησίας.
Κάθε φορά που ακούμε την κατηγορία εναντίον του κλήρου και ζητούμε μαγικά από το Θεό να μας δώσει στη ζωή μας ή ισχυριζόμαστε ότι μπορούμε να έχουμε σχέση με το Θεό εκτός της ζωής της Εκκλησίας, εκτός δηλαδή του τρόπου τον οποίον Εκείνος μας υπέδειξε, παραδίδουμε τον εαυτό μας στις δυνάμεις του κακού, που μας καταλαμβάνουν γιατί μας βρίσκουν δίχα Χριστού και δίχα Εκκλησίας στη ζωή μας. Είναι εύκολο να λιθοβολούμε πρόσωπα, για να δικαιώσουμε τους εαυτούς μας και τις επιλογές μας ή να λειτουργούμε στα πλαίσια του πολιτισμού μας, χωρίς Θεό και συνείδηση.  Όμως χωρίς την Εκκλησία και τη ζωή της, χωρίς την πίστη, την προσευχή και τη νηστεία, σώματος και ψυχής, ας μην περιμένουμε ότι  θα βρούμε λύτρωση από τις δυσκολίες που το κακό προξενεί τόσο στον κόσμο όσο και στη ζωή μας. Όχι γιατί ο Θεός δεν μπορεί να το καθυποτάξει και να μας δώσει ό,τι ποθούμε. Αλλά γιατί τότε θα προσέκρουε στην ελευθερία μας και στην ανάγκη να την αποδεικνύουμε καταβάλλοντας λίγο κόπο.
Αυτά όλα βεβαίως δεν δικαιολογούν συμπεριφορές και στάσεις ζωής από την μεριά των ταγών της Εκκλησίας που σκανδαλίζουν ή τραυματίζουν τους αδύναμους ανθρώπους. Όμως, όπως υπάρχουν τα κακά παραδείγματα, υπάρχει και ο τρόπος και ο δρόμος των Αγίων μας. Ας διδαχθούμε από αυτούς τουλάχιστον και ο Χριστός δεν θα μας αφήσει.

Κέρκυρα, 14 Απριλίου 2013

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/2013/04/blog-post_13.html