kantonopou’s blog

Η πρώτη Αγία που υπήρξε στρατιωτικός ήταν η Θεοδώρα η οποία καταγόταν από φτωχή οικογένεια στην περιοχής της Αρκαδίας – Μεσσηνίας.

Τότε ήταν καθεστώς ένα αγόρι από κάθε οικογένεια να υπηρετεί για ένα διάστημα στον στρατό της τοπικής μονής.

Αν κάποια οικογένεια δεν είχε αγόρι, θα έπρεπε να πληρώσει φόρο στη μονή τόσα χρήματα, όσα η πληρωμή ενός μισθοφόρου.

Η οικογένεια της Αγίας όμως ήταν φτωχή, γι’ αυτό και η Θεοδώρα σκέφθηκε να ντυθεί αγόρι και να πάει να υπηρετήσει την θητεία γλιτώνοντας τον φόρο.

Έτσι κι έγινε! Έγινε μάλιστα και αξιωματικός. Μόνο που αργότερα κατηγορήθηκε αδίκως ότι αποπλάνησε κάποια κοπέλα.

Δικάστηκε και καταδικάστηκε χωρίς να μαρτυρήσει το φύλο της, φώναζε όμως διαρκώς ότι άδικα κατηγορείται.

Εκτελέσθηκε, αλλά όταν έγδυσαν το πτώμα, έκπληκτοι οι άνδρες του αποσπάσματος είδαν ότι ήταν γυναίκα, άρα δεν θα μπορούσε να έχει διαπράξει το αδίκημα για το οποίο καταδικάσθηκε.

Σήμερα στη Βάστα της Μεγαλόπολης βρίσκεται ναός αφιερωμένος στην Αγία. Μάλιστα, αποτελεί θαυμαστό αξιοθέατο, γιατί 17 δένδρα φυτρώνουν μέσα από τους τοίχους και την σκεπή του ναού (εορτάζει 11 Σεπτεμβρίου).

Η Οσία Ξένη έζησε στην Αγία Πετρούπολη και ήταν σύζυγος της Αυλής του συνταγματάρχη Ανδρέα Θεοδώροβιτς Πετρώφ, ο οποίος απεβίωσε ξαφνικά κατά τη διάρκεια συμπσίου. Η Ξένη ήταν τότε 26 ετών. Σε ένδειξη αγάπης προς το σύζυγό της, χωρίς παιδιά και για να πάρει πάνω της όλες του τις αμαρτίες, μιας κι αυτός δεν είχε προλάβει να μεταάβει των Αχράντων Μυστηρίων, φόρεσε τη στολή του και υποκρίθηκε τη Σαλή για 45 περίπου χρόνια.

Ισχυριζόταν ότι ο άνδρας της δεν πέθανε, αλλά ζει και είναι αυτή η ίδια. Ποτέ δεν απαντούσε σε κανένα όταν την φώναζαν με το όνομά της Ξένη Γρηγορίεβνα, αλλά αντιθέτως ανταποκρινόταν σε όποιον την καλούσε με το όνομα του συζύγου της Ανδρεά Θεοδώροβιτς.

Πηγή:briefingnews.gr– vatopaidi

Ο Ιούδας αρχικά πρέπει να ήταν καλός. Όπως και οι άλλοι μαθητές του Χριστού, εγκατέλειψε κι αυτός για τον Μεσσία και συγγενείς και δουλειά. Σίγουρα θα υπέμεινε ταλαιπωρίες κατά τις πεζοπορίες των τριών χρόνων της δημόσιας δράσης του Χριστού. Ο Χριστός έστελνε κατά τις περιοδείες Του σε χωριά και πόλεις μαθητές Του για να προετοιμάσουν τους ανθρώπους. Οι μαθητές τότε, μαζί και ο Ιούδας, κήρυτταν για τον Μεσσία που ήλθε, κι επιβεβαίωναν τα λόγια τους με θαύματα (Ματθ. 10,1-8). Ο Ιούδας τιμήθηκε ιδιαίτερα από το Χριστό με το να κρατάει το κοινό ταμείο. Απ’ αυτό ψώνιζε και έδινε χρήματα για φιλανθρωπία σε πτωχούς (Ιωάν. 13,29).  Όταν ο Χριστός ξεκίνησε από τη Γαλιλαία προς την Ιουδαία για να θυσιασθεί, Τον ακολούθησε και ο Ιούδας ακούγοντας τα λόγια του συμμαθητή του Θωμά: «Ας πάμε κι εμείς να πεθάνουμε μαζί Του» (Ιωάν. 11,16).

Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης γράφει πως ο Ιούδας είχε ήδη το πάθος της φιλαργυρίας (12,6). Φαίνεται πως υπέπεσε στο πάθος αυτό και οδηγήθηκε στην απιστία προς το Χριστό. Η φιλαργυρία άνοιξε την ψυχή του στο σατανά, έδωσε δικαιώματα στον πονηρό.

Ο Ευαγγελιστής Λουκάς (22,3) γράφει ότι, πριν συνεννοηθεί ο Ιούδας με τους αρχιερείς για την παράδοση, ο σατανάς εισήλθε μέσα του. Αυτό το επιβεβαιώνει και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης (13,2) λέγοντας ότι ο σατανάς έβαλε στην καρδιά του Ιούδα την προδοσία. Ο ίδιος Ευαγγελιστής αναφέρει στο τέλος του Μυστικού Δείπνου ότι εισήλθε πάλι ο σατανάς στον Ιούδα (13,27). Ας το δούμε: Στη Βηθανία άλειψε τα πόδια του Χριστού μία γυναίκα με πολύτιμο μύρο. Ο Ιούδας με κάποιους μαθητές διαμαρτυρήθηκαν αγανακτισμένοι (Ματθ. 26,8 και Ιωάν. 12,4-6). Η διαμαρτυρία είναι δείγμα αμφισβήτησης του αλάθητου του Χριστού: πώς επέτρεψε αυτή την απώλεια; Όταν ο Χριστός επενέβη και ζήτησε να μην πικραίνουν τη γυναίκα για την εκδήλωση της αγάπης της, επειδή ετοίμασε το σώμα Του για τον ενταφιασμό, οι άλλοι σιώπησαν ταπεινά, ο Ιούδας όμως, ενοχλημένος και επηρεασμένος από το σατανά, πήγε για την προδοσία. Ο εγωισμός τον τύφλωσε. Σίγουρα ο Ιούδας δεν πίστευε στη θεότητα του Χριστού. Ένας Θεός αξίζει κάθε τιμής και θυσίας και δεν προδίδεται. Ήθελε να κάνει το δάσκαλο στο Χριστό. Μάλιστα έκρυψε τη φιλαργυρία του στο δήθεν ενδιαφέρον του για τους φτωχούς. Οι αμαρτωλοί συνήθως προσπαθούν να καλύπτουν τις αμαρτίες τους και να τις δικαιολογούν.

Με τη μεσολάβηση του Ιούδα οι αρχιερείς χάρηκαν (Μάρκ. 14,11 και Λουκά 22,5), γιατί θα μπορούσαν να συλλάβουν το Χριστό μακριά από τον όχλο και σε ώρα νυκτερινή, που όλοι κοιμούνται. Ο Ιούδας μάλιστα φανερά τους βεβαίωσε και τους έδωσε την υπόσχεση, ότι θα παραδώσει το Χριστό χωρίς την παρουσία του όχλου (Λουκά 22,6).

Η αιτία της προδοσίας δεν ήταν τόσο η φιλαργυρία, όσο ο εγωισμός του. Αν ήταν αποκλειστικά φιλάργυρος, θα έφευγε πιο νωρίς από το φτωχό δάσκαλο Χριστό. Αν και στο παρελθόν έκλεβε χρήματα, δεν εγκατέλειψε, όμως, το Χριστό. Τώρα τον εγκαταλείπει, γιατί θίχθηκε ο εγωισμός του. Αν δεν είχε μεγάλο εγωισμό, θα συνέχιζε να κλέβει και δεν θα πρόδιδε το δάσκαλό του. Βέβαια είχε και φιλαργυρία, γιατί πήρε και χρήματα  για να προδώσει το Χριστό.

Ίσως ο Ιούδας, όταν έχασε την πίστη του στη θεία προέλευση του Χριστού, άρχισε να εξηγεί τα θαύματα του Χριστού, όπως οι Φαρισαίοι, ως δαιμονικές ενέργειες. Ο εγωισμός σκοτίζει τον άνθρωπο, ώστε να μη διακρίνει το σωστό.

Ο Ιούδας τυφλώθηκε από τη φιλαργυρία, τον εγωισμό και το διάβολο και δεν έβλεπε τι πήγαινε να κάνει.

2. Η προδοσία του Ιούδα ήταν αναπόφευκτη και έπρεπε να γίνει;

Το ότι ένας μαθητής θα γινόταν προδότης, ο Θεός το προγνώριζε. Άλλωστε το προφήτευσε και ο Δαβίδ στην Π.Δ. (Ψαλ. 40,10). Ο Χριστός το προφήτευσε πολλές φορές. Ο Χριστός το προγνώριζε, αλλά δεν το προκαθόρισε. Το προφήτευσε, επειδή θα γινόταν. Ο Θεός είδε την προδοσία και την προείπε. Δεν φταίει η πρόγνωση του Θεού, αλλά  η ελευθερία του Ιούδα.

Όταν, μετά τον πολλαπλασιασμό των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων, πολύ πριν από το πάθος, μιλούσε ο Χριστός για την Θεία Κοινωνία, το σώμα και το αίμα Του, μερικοί μαθητές Του είπαν: «σκληρός είναι ο λόγος αυτός» και έφυγαν από κοντά Του. Ο Χριστός τότε  είπε στους δώδεκα: «Μήπως θέλετε και σεις να φύγετε;». Ο Πέτρος απάντησε: «Πού να πάμε, εσύ μας μιλάς για την αιώνια ζωή και πιστεύσαμε και διαπιστώσαμε ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο υιός του Θεού του ζωντανού». Αποκρίθηκε ο Χριστός: «Εγώ δε σας διάλεξα εσάς τους δώδεκα; Κι όμως ένας από σας είναι διάβολος (κατήγορός μου)». Εδώ εννοούσε τον Ιούδα (Ιωάν. 6,60-71). Εδώ ο Χριστός λέει το παράδοξο: «αν και σας διάλεξα εγώ, ανάμεσά σας υπάρχει και προδότης».

Η θυσία του Χριστού στο σταυρό ήταν πιο επώδυνη, αφού προδόθηκε από έναν μαθητή Του. Αυτή η προδοσία μάς διδάσκει πως κινδυνεύουν όλοι όσοι βρίσκονται κοντά στο Χριστό. Ο Ιούδας αποτελεί πρότυπο πολλών μελλοντικών προδοτών. Αν ο μαθητής του Χριστού που έβλεπε τα μεγάλα θαύματα του Χριστού τον πρόδωσε, πόσο κινδυνεύουν οι μεταγενέστεροι που δε βλέπουν άμεσα το Χριστό και τα θαύματά Του;

Ο Χριστός θα συλλαμβανόταν και θα θυσιαζόταν και χωρίς τη μεσολάβηση του Ιούδα. Δεν είναι δυνατόν ο πανάγαθος Θεός να χρησιμοποιεί έναν άνθρωπο για το σχέδιό Του οδηγώντας τον στην αιώνια απώλεια. Αν έκανε θεάρεστο έργο ο Ιούδας, δε θα τον άφηνε ο Θεός να αυτοκτονήσει. Ο Ιούδας δείχνει τη μεγάλη διαφθορά των ανθρώπων και την ανάγκη της θείας θυσίας.

3. Γιατί ο Χριστός άφησε το μαθητή Του τον Ιούδα να τον προδώσει;

Ο Χριστός πολλές φορές προσπάθησε να τον αποτρέψει από την προδοσία. Αρκετό χρόνο πριν από το πάθος Του ο Χριστός επανειλημμένα (Ματθ. 12,40. 16,21-28. 17,12. 17,22-23. 20,17-19) προετοίμαζε τους μαθητές Του για το πάθος Του. Τους έλεγε πως θα πάθει πολλά, θα αποδοκιμασθεί από τους θρησκευτικούς άρχοντες, θα θανατωθεί και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί.

Σε μία προαναγγελία του Πάθους Του (Ματθ. 16,21-28), ο Πέτρος αντέδρασε και ζήτησε να μη συμβεί το πάθος. Ο Χριστός είπε στον Πέτρο: «Ύπαγε πίσω μου σατανά …δεν ακολουθείς το θέλημα του Θεού, αλλά σκέφτεσαι ανθρώπινα». Στη συνέχεια ζήτησε από τους μαθητές Του  αυταπάρνηση και είπε: «τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, εάν τον κόσμο όλο κερδίσει, αλλά χάσει την ψυχή του». Αυτά τα λόγια ήταν και μία σκληρή προειδοποίηση στον Ιούδα για το χάσιμο της ψυχής Του για 30 αργύρια.

Στο Μυστικό Δείπνο μετά το πλύσιμο των ποδιών των μαθητών Του ο Χριστός είπε: «εσείς είστε καθαροί, αλλ’ όχι όλοι» (Ιωάν. 13,10-11). Γνώριζε αυτόν, που θα Τον παραδώσει. Στη συνέχεια, ενώ διδάσκει την ταπείνωση (γι’ αυτό έπλυνε τα πόδια των μαθητών Του), προειδοποιεί πάλι τον Ιούδα λέγοντας την προφητεία του Δαβίδ (Ψαλ. 40,10): «Εκείνος που τρώει μαζί μου ψωμί σήκωσε και με χτύπησε με τη φτέρνα του». Στην υποκριτική αταραξία του Ιούδα ο Χριστός ταράχθηκε για την απώλεια της ψυχής του και είπε καθαρά ότι κάποιος θα τον προδώσει (Ιωάν. 13,21). Ο Ιούδας πάλι έκανε τον ανήξερο. Ο Χριστός τον φανερώνει έμμεσα λέγοντας: «εκείνος που βούτηξε μαζί μου στην πιατέλα το ψωμί, αυτός θα με παραδώσει» (Ματθ. 26,23). Κι ενώ ο Ιούδας συνέχιζε να κρύβεται, λέει ο Χριστός απειλητικά: «αλίμονο στον άνθρωπο εκείνο μέσω του οποίου ο υιός του ανθρώπου (ο Μεσσίας) θα παραδοθεί. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί (Ματθ. 26,24). Κι ενώ όλοι έλεγαν «μήπως είμαι εγώ», ο Ιούδας, για να μη φανερωθεί με τη σιωπή του, Τον ρώτησε κι αυτός χωρίς ντροπή: «μήπως είμαι εγώ»; Ο Χριστός τού είπε: «Συ το είπες», δηλ., όπως το είπες.

Ο επιστήθιος μαθητής Του αναφέρει πως ο Χριστός στο όρος Γεθσημανή έριξε κάτω προς τα πίσω τον Ιούδα και τους στρατιώτες, όταν τον πλησίασαν (Ιωάν.18,5-6). Ο Ιούδας δε συγκλονίσθηκε, αλλά υποκριτικά χαιρέτησε το Χριστό λέγοντας «χαίρε ραββί» και Τον φίλησε εγκάρδια, «κατεφίλησεν αυτόν» (Ματθ. 26,49). Ο Χριστός δεν του κακομίλησε, αλλά του είπε: «φίλε, γι’ αυτό που ήλθες εδώ, προχώρα» (Ματθ. 26,50). Ο Λουκάς (22,48) συμπληρώνει τα λόγια του Χριστού με την ερώτηση: «με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του ανθρώπου;». Σα να του έλεγε: γνωρίζω γιατί ήρθες, είσαι προδότης, δε με ξεγελά το θερμό φιλί σου.

Ο Χριστός προσπάθησε να τον συνετίσει. Ο Ιούδας, όμως, ήταν αμετάπειστος στην προδοσία.

4. Μήπως ο Ιούδας πρόδωσε το Χριστό, επειδή δεν ήταν ο απελευθερωτής από τους Ρωμαίους;

Ο Χριστός ποτέ δε μίλησε για επανάσταση όπλων. Οι προειδοποιήσεις για το πάθος Του αποκλείουν κάθε ενδεχόμενο για επανάσταση. Αν ο Ιούδας ήταν ζηλωτής, δηλαδή επαναστάτης, θα έπρεπε να περιμένει μήπως ο Χριστός δείξει αργότερα τις θείες δυνάμεις Του και απελευθέρωνε το λαό. Με την προδοσία του οδηγούσε το Χριστό στην αφάνεια. Με το θάνατο του Χριστού δεν κέρδισε τίποτε η υπόθεση της επανάστασης. Αν ο Χριστός απογοήτευσε τον Ιούδα, ας τον εγκατέλειπε κι ας περίμενε άλλον απελευθερωτή Μεσσία.

Επίσης ο επαναστάτης Ιούδας δε δικαιολογεί τη μεταμέλεια του προδότη και τον απαγχονισμό. Όταν επέστρεψε τα χρήματα, είπε στους αρχιερείς: «παρέδωσα αίμα αθώο» (Ματθ.27,4). Ο επαναστάτης Ιούδας, επίσης, έπρεπε να κρατήσει τα χρήματα για τις ανάγκες της αναμενόμενης επανάστασης. Με τον απαγχονισμό του δεν άλλαξε η κατάσταση της ρωμαιοκρατίας.

Όλος ο λαός περίμενε απελευθερωτή Μεσσία. Όταν ο Χριστός πολλαπλασίασε τους πέντε άρτους και τα δύο ψάρια και έφαγαν χιλιάδες άνθρωποι, έλεγαν όσοι έφαγαν:  «πραγματικά αυτός είναι ο αναμενόμενος προφήτης. Ο Χριστός αντιλήφθηκε ότι σκοπεύουν να τον κάνουν  βασιλιά, και αναχώρησε στο όρος μόνος Του» (Ιωάν. 6,14-15).

Και οι μαθητές του Χριστού περίμεναν από το Μεσσία απελευθέρωση. Δύο μάλιστα από τους πιο κοντινούς, τα αδέλφια Ιάκωβος και Ιωάννης, μαζί με τη μητέρα τους ζήτησαν από το Χριστό, όταν σε λίγο θα γινόταν βασιλιάς στα Ιεροσόλυμα, να τους βάλει δίπλα στο θρόνο Του δεξιά και αριστερά. Ο Χριστός τους εξήγησε ότι στα Ιεροσόλυμα τον περιμένει  πικρό ποτήρι, πηγαίνει για πάθος (Ματθ. 20,20-23). Αυτοί όμως δεν πρόδωσαν το δάσκαλό τους.

Ο Ιούδας δεν ήταν επαναστάτης, αλλά μικρόψυχος, εγωιστής και φιλάργυρος.

5. Ο Ιούδας δε μετανόησε, όταν επέστρεψε τα τριάντα αργύρια και είπε στους αρχιερείς ότι αμάρτησε παραδίδοντας αίμα αθώο;

Άλλο πραγματική μετάνοια κι άλλο απλή μεταμέλεια. Η πραγματική μετάνοια χαρακτηρίζεται από  την προσπάθεια για διόρθωση του κακού, ενώ η απλή μεταμέλεια είναι αλλαγή σκέψης (απλή μεταστροφή) χωρίς καμία προσπάθεια διόρθωσης του κακού. Ο Ιούδας αναγνώρισε το λάθος του, αλλά δεν έκανε κάτι για να το διορθώσει. Αν μετανοούσε πραγματικά, θα πήγαινε να βρει το Χριστό και με δάκρυα θα ζητούσε τη συγχώρηση, όπως έκανε ο Πέτρος.

Το ότι αυτοκτόνησε δείχνει ότι ο εγωισμός του τώρα λειτούργησε αυτοκαταστροφικά. Προφανώς έβαλε και το χέρι του κι ο διάβολος και τον οδήγησε στην απελπισία.

Αν ο Ιούδας μετανοούσε πραγματικά, θα σωζόταν.

Θησαυρός Γνώσεων και Ευσεβείας

π. Ανδρέα Αγαθοκλέους

Η Μεγάλη Εβδομάδα θα παραμείνει πάντα το μεγάλο μυστήριο, που θα γνωρίζεται στους μυημένους και θα περνά επιφανειακά στους αμύητους.

Αφού μυστήριο δεν σημαίνει το παντελώς άγνωστο, αλλά το γνωστό μόνο σ’ αυτούς που έχουν τις προϋποθέσεις.

΄Αρα στους α-μύητους παραμένει άγνωστο, απρόσιτο.

Η Μεγάλη Εβδομάδα μάς εισάγει πνευματικά στα τέλη της επίγειας ζωής του Κυρίου, που είναι και τα πιο καθοριστικά για τον ίδιο αλλά και για κάθε άνθρωπο.

Γι’ αυτό και το χαρακτηριστικό «Μεγάλη Εβδομάδα» καθορίζει τη σημασία των γεγονότων κι όχι βέβαια το μεγαλύτερο του χρόνου.

Τα εξωτερικά, όπως η εικόνα του Νυμφίου, ο Εσταυρωμένος, ο Επιτάφιος, όλα όσα συνιστούν το «ανάστα ο Θεός» του Μ.Σαββάτου, οι καμπάνες και οι λαμπάδες το Πάσχα, βοηθούν τις αισθήσεις μας για να εισέλθουν, με το Πνεύμα το ΄Αγιο, στα ενδότερα των γεγονότων που συνέβησαν στο Χριστό και να βιωθούν ως προσωπικά.

Ο Νυμφίος εκφράζει τον έρωτα του Χριστού προς τον άνθρωπο, ώστε να γίνεται το ακάνθινο στεφάνι, η κόκκινη χλαμύδα και όλη η κοροϊδία και όλος ο εξευτελισμός Του, τα δείγματα της χωρίς όρια αγάπης Του. Η απάντηση σ’ αυτό τον έρωτα ασφαλώς είναι ο δικός μας έρωτας προς Εκείνον. Κι αν ο πόνος μας γεννάται από τη συνειδητοποίηση της αδυναμίας ν’ ανταποκριθούμε, θέτοντάς Τον ως «Νυμφίο και εραστή των ψυχών ημών», τότε κάπου αρχίζουμε…

Ο Εσταυρωμένος τη Μ. Πέμπτη το βράδυ, φανερώνει πάντα το μυστήριο του Σταυρού, όπου ένας Θεός καταδέχεται να περάσει το έσχατο σημείο της ανθρώπινης κατάντιας, προσδοκώντας στους αιώνες τη νίκη της αγάπης έναντι του μίσους, της ελευθερίας έναντι της δουλικότητας. Γι’ αυτό οι μαθητές του Ιησού καλούνται να μιμηθούν το διδάσκαλό Τους αγωνιζόμενοι να Τον ακολουθήσουν «αρνούμενοι τον εαυτό τους και σηκώνοντας το σταυρό τους».

Ο Επιτάφιος με τα λουλούδια θα θυμίζει πως εκεί που έθαψαν το Χριστό «ήταν κήπος». Μέσα στο αμήν της κάθε ανθρώπινης ιστορίας και αντοχής, βρίσκεται μια ελπίδα, αυτό το «κάτι» απ’ όπου μπορεί να ξεκινήσει η ζωή.

Το «ανάστα ο Θεός» του Μ. Σαββάτου μάς βεβαιώνει πως ο πόνος, η απόγνωση, ακόμα και ο θάνατος του κόσμου τούτου, τελειώνουν με την Ανάσταση του Κυρίου μας. Ποιο σκοτάδι αντέχει στο Φως Του; Ποια θλίψη παραμένει στην παρουσία Του; Αν Εκείνος πέρασε το Σταυρό και το θάνατο, με υπακοή και ταπείνωση, πως εμείς θα γευτούμε ανάσταση χωρίς αυτά;

Τα μεγάλα γεγονότα της ζωής γι’ άλλους μιλούν και γι’ άλλους δεν λένε τίποτα. ΄Ετσι και η Μεγάλη Εβδομάδα. Γι’ άλλους θα είναι αλλαγή ρουτίνας, συναισθηματικές ευκαιρίες, παιδικών αναμνήσεων αναμόχλευση, γι’ άλλους πηγή μετάνοιας, αλλαγή ζωής, πορεία προς νεκρανάσταση του εαυτού τους. ΄Αλλοι θα τα βιώνουν εξωτερικά κι άλλοι πνευματικά.

Ευλογημένοι όσοι «συμπορευτούν» με το Χριστό στο Πάθος και στο Σταυρό, γιατί αυτοί και θα «συνδοξαστούν εν τη Βασιλεία των ουρανών».

isagiastriados.com

Ποιος των πολλών ο ένας και του ενός ο κλήρος τι; («Ροδαμών  και  Ήβης»,  Δυτικά της Λύπης)

Ψάχνουμε τον Ατίμητο στη ζωή μας. Αυτόν που θα είναι ο Ένας και που κοντά Του τα πάντα θα έχουν νόημα, χαρά και αγάπη. Αλλά χρειάζεται η «κένωσις του πολυτιμήτου» για να γίνει η συνάντηση ζωή. Μας χαρίζεται η Αγάπη. Δεν μπορούμε όμως να την καταστήσουμε οικεία μας αν δεν αδειάσουμε από ό,τι μας κάνει να κλεινόμαστε στο εγώ μας. Ιδίως από την αίσθηση του αλάθητου. Ότι για όλα φταίνε οι άλλοι. Ότι η συνείδησή μας δεν δικαιούται να μας ελέγξει.  Δεν αρκεί όμως  η κένωση. Χρειάζεται και η πλήρωση. Από την επιθυμία του Απόλυτου. Από την ταπεινοσύνη να αναγνωρίσουμε ότι δεν μπορούμε αλλιώς.  Από το δόσιμο που γίνεται θυσία του χρόνου, του τρόπου, των ασχολιών.  Από τη νίκη κατά του συμβιβασμού με το «έτσι κάνουν άλλοι».
«Ποιος των πολλών ο Ένας;».  Ανήκουμε στους πολλούς και δυσκολευόμαστε να σκεφτούμε ότι αν δεν βγούμε από αυτούς, αν δεν σταματήσουμε να λογαριάζουμε τα λόγια, τις σκέψεις, τις νοοτροπίες τους είναι αδύνατον να Τον συναντήσουμε. Μαζί Του όμως θα ξαναμπούμε στους πολλούς, έχοντας τον μαργαρίτη ως σηματωρό και κήρυκα.  Και θα αναμορφώσουμε τη λογική των πολλών.
Βέβαια «του ενός ο κλήρος» είναι η θυσία. Είναι ο θάνατος. Είναι να υποστεί την προδοσία από όσους νομίζουν ότι Τον αγαπούνε, στην ουσία όμως αγαπούνε μόνο τον εαυτό τους  και Εκείνον μόνο για όσο εξυπηρετεί το «εγώ» τους.  «Ουαί τω ανθρώπω εκείνω» που δε νιώθει τι κάνει.
Ο Ατίμητος όμως έχει ως κλήρο Του  το  «σφαγιασθήναι και δοθήναι εις βρώσιν τοις πιστοίς».  Και είναι επιλογή και όχι μοίρα. Διότι της αγάπης αυτού ουκ έστιν όριον.

Μεγάλη Τετάρτη, 1 Μαΐου 2013

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/2013/04/3.html

Δείτε και:

ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ: ΕΝΑΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ (2)

ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ: ΕΝΑΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ

Εικαστικές εκφράσεις των Παθών και της Αναστάσεως του Χριστού

Μυρτάλη Αχειμάστου-Ποταμιάνου
Επίτιμος Διευθύντρια του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου Αθηνών

Οι τοιχογραφίες στον εξωνάρθηκα του αφιερωμένου στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου καθολικού της Μονής Βατοπεδίου στο Άγιον Όρος, από το 1312, ανιστορούν με λειτουργική τάξη και συγκλονιστική στη δραματική τους αλήθεια ποιητική δύναμη των δρωμένων τα Πάθη και την Ανάσταση του Χριστού. Επιλεγμένες με διαύγεια θεολογικής σκέψης, μνημειακές σε μέγεθος και ρωμαλέας ζωγραφικής παραστάσεις ζωντανεύουν στις επιφάνειες τα αναγνώσματα των ευαγγελίων της Μεγάλης Εβδομάδας και της Εβδομάδας της Διακαινησίμου. Εικονίζονται ο Μυστικός Δείπνος, ο Νιπτήρας, η Διδασκαλία του Ιησού για το νόημα του Νιπτήρα, η Προσευχή, η Προδοσία, η Προσαγωγή του Χριστού στο πραιτόριο, η Μαστίγωση, ο Χριστός «αγόμενος επί σταυρού», η Αποκαθήλωση και ο Επιτάφιος Θρήνος, οι Μυροφόροι στο Μνήμα (Λίθος), η Κάθοδος του Χριστού στον Άδη, η Εμφάνιση του Κυρίου στους μαθητές (Ειρήνη υμίν) και η Ψηλάφηση (Απιστία του Θωμά)• με αρχή και πέρας του κύκλου την αλληγορική, προεικονίζουσα την ταφή και την ανάσταση του Χριστού, παράσταση του Εμμανουήλ ως Αναπεσόντος στη δυτική πλευρά, επάνω από την είσοδο. Η Σταύρωση έχει, όπως κατά κανόνα, τη θέση της στον κύκλο των μεγάλων χριστολογικών εορτών του κυρίως ναού, όπου, με βάρος επίσης στα Πάθη, περιλαμβάνονται πάλι ο Δείπνος, ο Νιπτήρας, η Διδασκαλία για το νόημα του Νιπτήρα, ο Επιτάφιος Θρήνος και η Κάθοδος του Χριστού στον Άδη.

Η σπουδαιότητα και η έκταση που προσλαμβάνει η εικονογράφηση του θείου δράματος και των αναστάσιμων γεγονότων στο ναό του Βατοπεδίου συντάσσονται με το πνεύμα της υστεροβυζαντινής εποχής και την πλουτισμένη με εγκώμια και ύμνους λατρεία. Ανάλογοι ή πολύ ευρύτεροι κύκλοι τους στη Μακεδονία, τον Μυστρά, τη Σερβία, με συνήθη ανάπτυξη στον κυρίως ναό, καταδηλώνουν την εξέχουσα θέση που, σε σύμπνοια της ζωγραφικής με τη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας, κατείχαν στις παλαιολόγειες διακοσμήσεις.

Αλλά η σπάνια στους χρόνους της ιστόρηση του εξωνάρθηκα στο καθολικό του Βατοπεδίου με τα Πάθη και την Ανάσταση φαίνεται να διασώζει, επιπλέον, ιδιαίτερη και σημαντική μαρτυρία του εκκλησιαστικού τυπικού, καθώς είναι πολύ πιθανό ότι ενέχει την ανάμνηση από τη σύμφωνη με την παλαιά τάξη τέλεση στο νάρθηκα ουσιαστικού μέρους από τις ακολουθίες των αγίων ημερών. Με διάφορες εικονογραφικές εκφάνσεις, η ανάμνηση αυτού του τελετουργικού ανιχνεύεται στις προηγούμενες εποχές, όπως κατά τον 11ο αιώνα στις περίλαμπρες ψηφιδωτές διακοσμήσεις μονών της ελλαδικής επαρχίας του Βυζαντίου. Στον Όσιο Λουκά της Φωκίδας, ο Νιπτήρας, η Σταύρωση, η Ανάσταση και η Απιστία του Θωμά• στη Νέα Μονή της Χίου, εισαγωγικές του Πάθους η Έγερση του Λαζάρου και η Βαϊοφόρος, ο σπάνιος κύκλος συνθέσεων του Νιπτήρα, η Προσευχή και η Προδοσία• στο Δαφνί της Αττικής ο Μυστικός Δείπνος, ο Νιπτήρας και η Προδοσία, βρίσκουν θέση στο νάρθηκα. Σταθερή η προτελευταία παράσταση προσδιορίζει τη χρήση του χώρου για την τελετή του Νιπτήρα.
Συνακόλουθες με τη λειτουργική ιδιότητα των χώρων, οι τοιχογραφίες από τα Πάθη και την Ανάσταση στην ταφική κρύπτη του Οσίου Λουκά, του 11ου αιώνα, σηματοδοτούν σε άλλο, χαρακτηριστικό δείγμα επίσης, την οικεία διακόσμηση εδώ με συνθέσεις που συνάρμοζαν το σωτηριολογικό νόημά τους με τον προορισμό της ταφικής εκκλησίας και τις τελούμενες νεκρώσιμες ιερουργίες. Στην αντιστοιχία τους, διατύπωναν με ευπρέπεια και ενάργεια την πίστη και δυνάμωναν την ελπίδα για την ανάσταση των κοιμημένων στη μέλλουσα ζωή.

Έχοντας θεμελιακή αξία για τη χριστιανική διδασκαλία τα Πάθη και η Ανάσταση, ως κορυφαία γεγονότα της Πρώτης Παρουσίας του Χριστού, κράτησαν απαρχής περίβλεπτη θέση στο κοσμητικό σύστημα του ορθόδοξου ναού με ψηφιδωτά, τοιχογραφίες και εικόνες. Σε συμφωνία με τα Ευαγγέλια, με ερμηνείες πατερικών ομιλιών και ύμνων, των οποίων αποτελούσαν απείκασμα, οι παραστάσεις συνδέθηκαν στην εικονογραφική διατύπωση, τη θεματολογική συγκρότηση και χωροθεσία τους με την ανάπτυξη της θείας Λειτουργίας, προσφέροντας σε θέαση των πιστών και στο διαρκές παρόν της ευχαριστιακής Θυσίας αποκαλυπτική μαρτυρία του έργου της Οικονομίας για τη λύτρωση του ανθρώπου. Η γένεση, η εξέλιξη, η τυπολογική ποικιλία και η καθόλου εικαστική έκφρασή τους παρείχαν προπάντων εικόνα πνευματικής εμπειρίας της Εκκλησίας, καθώς τη διαμόρφωναν στους καιρούς δογματικά και συνοπτικά άλλα ζητήματα και καταστάσεις ζωής. Οι επιταγές των πατέρων, συνάμα η ελευθερία επιλογής και έκφρασης των δημιουργών, διαφέντευαν στα συντεταγμένα όριά τους τη διακονία της τέχνης, που ομολογούσε το υπερβατικό, κατανοούσε τα ανθρώπινα και φώτιζε το θείο δράμα με λεπτούς και συγκρατημένους στην κλασική θεωρία και την ιερατική της αντίληψη τόνους συγκίνησης ή με συναρπαστική στη δύναμη του αισθήματος και την πραγματιστική πλοκή των θεμάτων ορμή.

Στην εποχή που ακολούθησε την Αναστήλωση των εικόνων (843) η Σταύρωση, κατ’ εξοχήν εικόνα του Πάθους, και η Κάθοδος του Χριστού στον Άδη, η παράσταση που επικράτησε για την Ανάσταση στο Βυζάντιο, είχαν πάγια θέση στο δωδεκάορτο που, ιστορώντας στα κύρια το σωτήριο έργο της θείας Οικονομίας με τις μεγάλες εκκλησιαστικές εορτές, καθιερώθηκε στη μνημειακή ζωγραφική των ναών και με σειρά εικόνων στο επιστύλιο του τέμπλου. Τα ζωγραφικά προγράμματα αναπτύχθηκαν κατά σημαντικό μέρος με συνθέσεις από τα Πάθη και την Ανάσταση, που εμπλούτιζαν το δωδεκάορτο ή απάρτιζαν ανεξάρτητους εικονογραφικούς κύκλους, με επίδραση από τη διεξοδική εικονογράφηση ευαγγελίων με μικρογραφίες• με θέματα και τόπους γνωστούς από την πρωτοβυζαντινή περίοδο και με άλλους που διαμορφώνονταν στη συνέχεια, σε συνάρτηση επίσης με τις ανθρωπιστικές τάσεις στους χρόνους των Μακεδόνων και των Κομνηνών, κατόπιν των Παλαιολόγων αυτοκρατόρων, για να φθάσουν σε έξαρση στις τοιχογραφικές διακοσμήσεις κατά την ύστερη βυζαντινή, καθώς και τη μεταβυζαντινή εποχή. Θέματα όπως η Αποκαθήλωση και ο Επιτάφιος Θρήνος σε συνάφεια με τον Ενταφιασμό το 12ο αιώνα, ο Λίθος και το «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη» το 13ο ή τα δραματικά συμβάντα της δίκης του Ιησού με τα συνεχόμενα έως την Ανάβαση στο Σταυρό και οι λεπτομερείς, εμπνευσμένες από τα εωθινά ευαγγέλια παραστάσεις κατά το 14ο αιώνα συνδέονταν με θεολογικές και άλλες απόψεις, αντανακλούσαν επίσης την ιδιαίτερη ψυχικότητα των ανθρώπων σε αυτούς τους καιρούς. Ύστερα από την Άλωση, τα Πάθη και η Ανάσταση διατήρησαν στην ηπειρωτική τουρκοκρατούμενη Ελλάδα, με συνέχεια από την παλαιολόγεια παράδοση, σημαίνουσα θέση στον τοιχογραφικό διάκοσμο των ναών σε κρίσιμη εποχή και σε εχθρικό, και με την ανεικονική τέχνη του, περιβάλλον των κατακτητών προβάλλοντας το διδακτικό, μυσταγωγικό και παρηγορητικό περιεχόμενό τους. Από τους μεταβυζαντινούς χρόνους, το κατάκοσμο με τοιχογραφίες καθολικό της Μονής των Φιλανθρωπηνών στο νησί των Ιωαννίνων κρατεί ασφαλώς τη λαμπρότερη στη δυναμική και εκτενή της αφήγηση συλλογή παραστάσεων με τα Πάθη και τα αναστάσιμα, από δύο φάσεις εργασιών του 16ου αιώνα.

Ανάλογα πύκνωναν, ήδη από τη μεσοβυζαντινή εποχή, οι εικόνες με τα Πάθη και τα αναστάσιμα γεγονότα στο διευρυμένο, αν το επέτρεπε η ευρυχωρία των ναών, δωδεκάορτο του τέμπλου, όπως δείχνουν τα σωζόμενα τμήματα από δύο επιστύλια της Μονής Βατοπεδίου, του 12ου αιώνα, και μεγάλο, ακέραιο επιστύλιο του 14ου-15ου αιώνα στην Κύπρο. Σε τμήματα άλλου, του 16ου αιώνα, στη Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους, που θα πρέπει να είναι έργο του Θεοφάνη του Κρητός, προέχουν επίσης οι παραστάσεις του Πάθους.

Στα ύψη του τέμπλου δέσποζε, ίσως κιόλας στους παλαιολόγειους χρόνους, ο μεγάλος σταυρός με ζωγραφική παράσταση του Εσταυρωμένου Χριστού, με τη Θεοτόκο και τον Ιωάννη κοντά του, ως κορυφαία της Οικονομίας εικόνα στο εικονοστάσιο. Θαυμάσια δείγματα του 14ου αιώνα προσφέρουν οι σταυροί των Μονών της Μεγίστης Λαύρας και του Παντοκράτορος στο Άγιον Όρος. Στους μεταβυζαντινούς χρόνους, η Παναγία και ο Ιωάννης παράστεκαν τον Εσταυρωμένο στη στέψη του τέμπλου συχνά σε χωριστά εικονίδια (λυπηρά)• άλλοτε και οι άγιες γυναίκες, ο εκατόνταρχος και οι συμμαρτυρήσαντες δύο στρατιώτες, με σύμμετρη διάταξη των εικονιδίων εκατέρωθεν του σταυρού, όπως σώζονται κυρίως στα ξυλόγλυπτα εικονοστάσια της Ζακύνθου από το 17ο αιώνα, που φιλοτέχνησαν πρώτοι οι Κρητικοί στο νησί.

Εξαίρετο δημιούργημα της βυζαντινής πνευματικότητας, οι εικόνες συνόδευαν στα προσκυνητάρια τις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας και της Λαμπρής με φωτόλουστες στο αΐδιο χρυσό του κάμπου, συνάδουσες των ημερών συνθέσεις. Στην τελετουργική διαδοχή τους, ήταν στις κυριότερες ο Νιπτήρας, η Σταύρωση, η Αποκαθήλωση, ο Επιτάφιος Θρήνος και η θριαμβική Κάθοδος του Χριστού στον Άδη• προσήκουσες άλλες, ο Μυστικός Δείπνος, η Προσευχή, ο Ελκόμενος Χριστός, η Ανάβαση στο Σταυρό. Σπανιότερα παριστάνονταν σε συνέχεια τα Πάθη, όπως σε ωραία εικόνα του 14ου αιώνα της Μονής Βλατάδων στη Θεσσαλονίκη, είτε περιέβαλλαν με μικρογραφημένες σκηνές την κεντρική Σταύρωση.

Από το 12ο αιώνα εμφανίζεται σε εικόνες που έβγαιναν σε προσκύνηση τη Μεγάλη Παρασκευή εξέχουσα του Πάθους παράσταση, με πυκνά στην εικαστική έκφρασή της νοήματα. Εικονίζεται ο Χριστός η Άκρα Ταπείνωση, νεκρός μπροστά στο Σταυρό, όρθιος στη σαρκοφάγο. Είναι ο Νυμφίος της Εκκλησίας, «Ο Βασιλεύς της Δόξης», «Ο Υιός του Θεού του Ζώντος», που συνοδεύεται αργότερα και με την επιγραφή «Η Αποκαθήλωσις». Στις τοιχογραφίες ναών η παράσταση κόσμησε επίσης την κόγχη στην πρόθεση, ιδίως τη μεταβυζαντινή εποχή. Παράλληλα τότε με την Άκρα Ταπείνωση – συχνά με δυτική μορφή που εισήγαγαν οι ζωγράφοι της βενετοκρατούμενης Κρήτης το 15ο αιώνα, μαζί με την Πιετά, την υστερογοτθικού ύφους Σταύρωση ή τη δυτικού τύπου Ανάσταση- διαδόθηκε στις εικόνες και στη θύρα της Ωραίας Πύλης, κυρίως στα νησιά του Ιονίου από το 17ο αιώνα, η ελκόμενη από τη δυτική εικονογραφία παράσταση του Νυμφίου στον τύπο «Ίδε ο Άνθρωπος».

Πόλοι της εκκλησιαστικής εικονογραφίας, η Ενσάρκωση και το Πάθος συνοίκιζαν στις εικόνες με διαλεκτική παρρησία και κρυστάλλινη στην οικονομία τους σύνθεση παραστάσεων και μορφών. Η περίφημη εικόνα της Θεοτόκου Οδηγήτριας στην Κωνσταντινούπολη, παλλάδιο της Βασιλεύουσας, φαίνεται ότι είχε ζωγραφισμένη, άγνωστο από πότε, τη Σταύρωση σε δεύτερη όψη. Σύμφωνα με το πρότυπό της, οι περισσότερες αμφιπρόσωπες εικόνες της Οδηγήτριας έφεραν πίσω τη Σταύρωση, κατά κανόνα σε λιτό, ολιγοπρόσωπο τύπο, όπως και άλλες εικόνες της Παναγίας, με παλαιότερη γνωστή μια εικόνα του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών, ίσως του 9ου αιώνα στην πρώτη μορφή της. Σώζεται η Σταύρωση με ζωγραφικές επεμβάσεις έως το 13ο αιώνα, όπου ο Χριστός, όπως στις πρωτοβυζαντινές παραστάσεις, εικονιζόταν αρχικά με ανοιχτά μάτια, ζωντανός στο Σταυρό, Ως Θεός, ανεωγμένος τους οφθαλμούς της θεότητος• η αρχική Παναγία στην κύρια όψη θα καλύφθηκε από την υπάρχουσα του 16ου αιώνα. Η Άκρα Ταπείνωση είτε ο Ελκόμενος και η Αποκαθήλωση κοσμούσαν επίσης τη δεύτερη όψη, ενώ αξιοσημείωτη μία μεσοβυζαντινή εικόνα της Οδηγήτριας στη Βουλγαρία έχει πίσω την Αποκαθήλωση και τον Επιτάφιο Θρήνο, που περιβάλλονται στις δύο πλευρές από συναφείς μικρογραφημένες σκηνές. Σε άλλη περίπτωση, συγκεκριμένα στο σπάνιο δίπτυχο του 14ου αιώνα της Μονής του Μεγάλου Μετεώρου (Μεταμόρφωση) στα Μετέωρα, με μαρτυρημένη αργότερα χρήση τη Μεγάλη Παρασκευή, είναι η Παναγία θρηνούσα, στο αριστερό φύλλο, που συνοδεύει τον Χριστό στην Άκρα Ταπείνωση, στο δεξιό.

Η προφητεία του Συμεών στην Υπαπαντή δεν έπαυσε να ρίχνει βαριά τη σκιά της στην όψη της γλυκύτατης Θεοτόκου. Στις εικόνες της Παναγίας βρεφοκρατούσας, σε όλους τους εικονογραφικούς τύπους της, το προβαλλόμενο δόγμα της Ενσάρκωσης συνέχεται με την πρόγνωση του μελλοντικού Πάθους, που εκδηλωνόταν ιδιαίτερα στην τυπολογία της Γλυκοφιλούσας με την αντίθεση, και απερίφραστα διατυπώθηκε στις εικόνες της Παναγίας του Πάθους, με τους αρχαγγέλους να επιδεικνύουν τα φοβερά σύμβολά του. Στην ίδια συσχέτιση δογματικών εννοιών κινήθηκε η εικονογράφηση της αψίδας του Ιερού Βήματος των ναών από το 12ο αιώνα, τότε ακριβώς που εμφανίστηκε και η Παναγία του Πάθους, με την παράσταση της Θεοτόκου ψηλά και του Χριστού θυομένου Αμνού στο Μελισμό κάτω.

Η δυναμική της θεολογίας και της τέχνης απέδωσε σε όλες τις κατηγορίες της εικαστικής δημιουργίας σπουδαία ως προς τη σύλληψη, την εικονογραφική πραγμάτευση και την έκφραση έργα εμπνευσμένα από τα Πάθη και την Ανάσταση του Χριστού και, ευρύτερα, συνδεόμενα με εορτές και τελετές της Εκκλησίας από το Σάββατο του Λαζάρου έως την Ανάληψη. Ανάμεσά τους είναι και το ιερότερο άμφιο του επιταφίου, με το λεγόμενο λειτουργικό κατά τη βυζαντινή και τον ιστορικό κατά τη μεταβυζαντινή εποχή τύπο του. Είναι ο επιτάφιος που, στην αδιάκοπη συνέχεια της λατρείας, με δέος προσκυνούν οι πιστοί τη Μεγάλη Παρασκευή συνδοξάζοντας το μέγα του μυστηρίου και απόρρητον και ανέκφραστον, του ενταφιασμού τα ανήκουστα και εκστατικά, όπως έγραφε σε επιστολή του στον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β’ Παλαιολόγο ο πατριάρχης Αθανάσιος Α’ στα τέλη του 13ου ή στις αρχές του 14ου αιώνα.

http://agiameteora.net/

Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου.

Εισαγωγικά

Ο εόρτιος κύκλος της Μ.Εβδομάδας κατέχει εξέχουσα θέση στο εορτολόγιο της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Αποτελεί «χρυσοφόρο  πνευματική φλέβα ανυπολόγιστου πλούτου και αξίας στο απέραντο χρυσωρυχείο της Ορθοδόξου πίστεως και λατρείας».(Α.Θεοδώρου)

Οι ιεροί υμνογράφοι της Ορθοδόξου Εκκλησίας διέθεσαν όλο το ποιητικό τους  τάλαντο αλλά και όλην την ευσέβεια της ψυχής των, γιά να περιγράψουν, να εξυμνήσουν και να ερμηνεύσουν τα εορταζόμενα γεγονότα.

Οι εμπνευσμένοι ύμνοι των, ψαλλόμενοι επί αιώνας ολοκλήρους στους ορθοδόξους ναούς, γεννούν  κατάνυξη και ευλάβεια στις ψυχές των Χριστιανών και τους βοηθούν να εννοήσουν και να ζήσουν κυριολεκτικά το Πάθος και την Ανάσταση του Κυρίου, να συμπορευθούν, να συσταυρωθούν και να συναναστηθούν μαζί του.

Είδη ύμνων.

Από τους ύμνους της Μ. Εβδομάδος διακρίνονται οι κανόνες,τα κοντάκια όλων των ημερών της Μ. Εβδομάδος είναι πιθανότατα ποίημα Ρωμανού του Μελωδού, ο οποίος έζησε κατά τον στ´ αιώνα.

Πλήθος ιδιομέλων, τα οποία ψάλλονται στους Εσπερινούς και στους Όρθρους συμπληρώνουν την υμνολογία  της Μ. Εβδομάδος. Πολλά εξ αυτών είναι ποιήματα των Κοσμά του Ιεροσολυμίτου και Ιωάννου του Δαμασκηνού, μερικά άλλων ποιητών και πολλά επίσης αγνώστων ποιητών. Αρχαιότατη είναι μακρά σειρά ιδιόμελων  κατατεταγμένων σε 15 αντίφωνα, που ψάλλεται στον Όρθρο της Μ. Παρασκευής. Μερικά εξ αυτών επαναλαμβάνονται και στις Ώρες της αυτής ημέρας, που  φέρονται σαν  ποίημα του αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας ή του αγίου Σωφρονίου Ιεροσολύμων.

Ιδιαιτέρως κατανυκτικά και αγαπητά σε όλους είναι τα Εγκώμια του Μ. Σαββάτου,με τα οποία κατά τρόπο  διδακτικώτατο  και συγκινητικώτατο  περιγράφεται, ερμηνεύεται και αναλύεται ο θάνατος, η ταφή και «η εις άδου κάθοδος του Κυρίου».

Ο Επιτάφιος Θρήνος

Ο Επιτάφιος Θρήνος, γνωστός και ως τα εγκώμια ή μεγαλυνάρια του Όρθρου του Μεγάλου Σαββάτου, αποτελείται από μία μακρά σειρά προσόμοιων τροπαρίων σε τρεις στάσεις, τα οποία συμψάλλονταν αρχικά με τους στίχους του ριη΄ ψαλμού. Ο εν λόγω ψαλμός ονομάζεται και Άμωμος από τον πρώτο στίχο του, , και αποτελεί  το ιζ΄ κάθισμα του Ψαλτηρίου, το οποίο στιχολογείται, σύμφωνα με τη μοναστική βυζαντινή λειτουργική παράδοση, κατά τον Όρθρο του Σαββάτου.

Η ερευνήτρια FRANCISCO JAVIER GARCÍA BÓVEDA σε σχετική της εργασία σημειώνει τα εξής:

«Στη σημερινή κατάσταση της έρευνας δεν βρισκόμαστε σε θέση να προσδιορίσουμε την ταυτότητα τον ποιητή του Επιταφίου. Ίσως η μελέτη των εκατοντάδων χειρογράφων όπου διασώζονται οι γνωστές σήμερα αλλά και οι μέχρι σήμερα ακόμα άγνωστες συλλογές μεγαλυναρίων να μας οδηγήσει κάποτε στην αποκάλυψη του ονόματός του. Αδύνατη κατέστη η ταύτιση του ποιητή του Επιταφίου με κάποιο από τους γνωστούς λόγιους υμνογράφους της εποχής, τα έργα των οποίων εντάσσονται στα παραδοσιακά πλέον υμνογραφικά είδη και αρχαΐζουν ως επί το πλείστον. Οι συνθέσεις των υμνογράφων αυτών διαφέρουν έντονα από το ύφος, τη γλώσσα και την αισθητική του Επιταφίου, ένας ύμνος που  χαρακτηρίζεται για την πρωτοτυπία του αλλά και για τη δυνατότητα του να έλθει σε άμεση  επικοινωνία με τον πιστό. Ο ποιητής του Επιταφίου, σε αντίθεση με άλλους λόγιους

υμνογράφους της ίδιας εποχής, οι οποίοι είναι συνήθως κάτοχοι τόσο της αρχαίας ελληνικής  γραμματείας, όσο και των πατέρων της Εκκλησίας, φαίνεται να είναι εξοικειωμένος κυρίως  με τους ύμνους και τα βιβλικά αναγνώσματα των ιερών ακολουθιών».

Αναλυτικότερα οι ποιητές της Μεγάλης Εβδομάδος και τα υμνογραφήματα τους είναι:

1. ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΡΗΤΗΣ

1.1. Τριώδιο του Αποδείπνου της Κυριακής των Βαΐων

1.2. Τριώδιο του Αποδείπνου της Μεγάλης Δευτέρας

1.3. Τριώδιο του Αποδείπνου της Μεγάλης Τρίτης

1.4. Τριώδιο του Αποδείπνου της Μεγάλης Τετάρτης

1.5. Τριώδιο του Αποδείπνου της Μεγάλης Πέμπτης

1.6. Τετραώδιο του Αποδείπνου της Μεγάλης Παρασκευής

2. ΚΟΣΜΑΣ ΜΕΛΩΔΟΣ.

2.1. Τριώδιο του Όρθρου της Μεγάλης Δευτέρας

2.2. Διώδιο του Όρθρου της Μεγάλης Τρίτης

2.3. Τριώδιο του Όρθρου της Μεγάλης Τετάρτης

2.4. Κανόνας του Όρθρου της Μεγάλης Πέμπτης

2.5. Τριώδιο του Όρθρου της Μεγάλης Παρασκευής

3. ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ

3.1.Το τετραώδιο της ωδής ς΄ του Όρθρου του Σαββάτου του Λαζάρου

4. ΘΕΟΦΑΝΗΣ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ Ο ΓΡΑΠΤΟΣ

4.1. Κανόνας του Μεγάλου Σαββάτου

5. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΤΟΥΔΙΤΗΣ

5. 1. Τριώδιο της Μεγάλης Δευτέρας

5. 2. Τριώδιο της Μεγάλης Τρίτης

5. 3. Τριώδιο της Μεγάλης Τετάρτης

5. 4. Τριώδιο της Μεγάλης Πέμπτης

5. 5. Τριώδιο της Μεγάλης Παρασκευής

5. 6. Κανόνας του Μεγάλου Σαββάτου

6. ΙΩΣΗΦ ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΣ

6. 1. Κανόνας της Μεγάλης Δευτέρας

6. 2. Κανόνας της Μεγάλης Τρίτης

6. 3. Κανόνας της Μεγάλης Τετάρτης

7.ΜΑΡΚΟΣ ΜΟΝΑΧΟΣ

Ο Μάρκος (†900), σαββαΐτης μοναχός και επί Λέοντος ΣΤ΄ του Σοφού (886‐912) επίσκοπος

Υδρούντος164, συνέθεσε τα τροπάρια, τρία για την κάθε ωδή, των πρώτων

τεσσάρων ωδών (α΄, γ΄, δ΄ και ε΄ ωδή) του

Θησαυρός Γνώσεων και Ευσεβείας

Εισαγωγικά

Το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης, ψάλλεται στις Εκκλησίες ο όρθρος της Μεγάλης Τετάρτης. Το τελευταίο τροπάριο στην ακολουθία είναι αυτό της ευσεβούς και λογίας ποιητρίας του Βυζαντίου, Κασσιανής.

Φαίνεται καθαρά ότι η Κασσιανή εμπνεύστηκε το Ιδιόμελο αυτό τροπάριο από τα λόγια των Ευαγγελιστών, που δεν αναφέρονται στη Μαρία τη Μαγδαληνή, όπως πολλοί πιστεύουν, αλλά στην ανώνυμη αμαρτωλή γυναίκα, τη μοιχαλίδα, που ο Χριστός έσωσε από βέβαιο λιθοβολισμό του έξαλλου πλήθους των Φαρισαίων για το ηθικό της παράπτωμα, με εκείνα τα λόγια Του: «Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω επ’ αυτήν». Και όταν αργότερα ο Ιησούς βρέθηκε στο σπίτι του Σίμωνα του Φαρισαίου του λεπρού, η αμαρτωλή εκείνη γυναίκα αισθάνεται την ανάγκη να πάη να εκφράση την ευγνωμοσύνη και αφοσίωσή της στον Σωτήρα Χριστό. Αγοράζει αρώματα, ντύνεται ταπεινά και σεμνά και ταπεινωμένη και συντετριμμένη, με δάκρυα στα μάτια, έρχεται και πλένει τα πόδια του Ιησού και τα σκουπίζει με τα ξέπλεκα μαλλιά της. Τα δάκρυά της εκείνα ήταν δάκρυα ελέους και συντριβής και κλαίει με πάθος να την ευσπλαχνιστή ο Θεός της αγάπης και της συγχώρεσης.

Το παραπάνω περιστατικό το αναφέρουν οι τρεις από τους τέσσερις Ευαγγελιστές.

Ο Λουκάς (ζ. 37-38) γράφει: «Και ιδού γυνή εν τη πόλει ήτις ην αμαρτωλός, και επιγνούσα ότι ανάκειται εν τη οικία του Φαρισαίου, κομίσασα αλάβαστρον μύρου και στάσα οπίσω παρά τους πόδας αυτού κλαίουσα, ήρξατο βρέχειν τους πόδας αυτού τοις δάκρυσι και ταις θριξί της κεφαλής αυτής εξέμασσε και κατεφίλει τους πόδας αυτού και ήλειφε τω μύρω».

Ο Ματθαίος (κστ`, 6-7): «Του δε Ιησού γενομένου εν Βηθανία εν οικία Σίμωνος του λεπρού, προσήλθεν αυτώ γυνή αλάβαστρον μύρου έχουσα βαρυτίμου, και κατέχεεν επί την κεφαλήν αυτού ανακειμένου».

Και ο Μάρκος (ΙΔ` 3) λέγει: «Και όντος αυτού εν Βηθανία εν τη οικία Σίμωνος του λεπρού, κατακειμένου αυτού ήλθε γυνή έχουσα αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς και συντρίψασα το αλάβαστρον κατέχεεν αυτού κατά της κεφαλής».

Και την πληγωμένη και πονεμένη καρδιά της Κασσιανής δεν ήταν δυνατόν να μην αγγίξη ο κραδασμός εκείνης της αμαρτωλής γυναίκας. Και διατυπώνει στο αριστουργηματικό εκείνο τροπάριο, που φέρει το όνομά της, με λυρική έξαρση και υποβλητικότητα τον δικό της ψυχικό κραδασμό.

Το Τροπάριο της Κασσιανής

Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή, την σήν αισθομένη Θεότητα μυροφόρου αναλαβούσα τάξιν, οδυρομένη μύρα σοι προ του ενταφιασμού κομίζει.

Οίμοι! λέγουσα, οτι νύξ μοι υπάρχει, οίστρος ακολασίας, ζοφώδης τε και ασέληνος ερως της αμαρτίας.

Δέξαι μου τας πηγάς των δακρύων, ο νεφέλαις διεξάγων της θαλάσσης το ύδωρ κάμφθητί μοι προς τους στεναγμούς της καρδίας, ο κλίνας τους ουρανούς τη αφάτω σου κενώσει.

Καταφιλήσω τους αχράντους σου πόδας, αποσμήξω τούτους δε πάλιν τοις της κεφαλής μου βοστρύχοις ων εν τω Παραδείσω Εύα το δειλινόν κρότον τοις ώσιν ηχηθείσα, τω φόβω εκρύβη.

Αμαρτιών μου τα πλήθη και κριμάτων σου αβύσσους τις εξιχνιάσει, ψυχοσώστα Σωτήρ μου; Μη με την σήν δούλην παρίδης, Ο αμέτρητον έχων το έλεος.

———————————————————————

Στην συνέχεια δημοσιεύουμε το πώς οκτώ άνδρες και μία γυναίκα προσέγγισαν, ένιωσαν και απέδωσαν το παραπάνω βυζαντινό αριστούργημα στην νέα Ελληνική.Σημειώνουμε ότι εκτός της λογοτεχνικής και θρησκευτικής αξίας του τροπαρίου υπάρχουν και άλλοι λόγοι που ώθησαν ομάδα ποιητών να ασχοληθεί με αυτό.

Πρώτα ο έντονος ” δεκτικός πρός λύτρωσιν” χαρακτήρας του τροπαρίου.Κάθε άνθρωπος σε κάθε  εποχή αισθάνεται και οποιασδήποτε ψυχοπνευματικής δομής αισθάνεται την ανάγκη της μετανοίας και της λύτρωσης απο τα αμαρτήματά του.Επίσης η δύναμη της παράδοσης,που διέσωσε μέχρι τις μέρες μας την ιστορία της Κασσιανής και του Θεόφιλου,που συγκίνησε και αυτή σε διάφορες εποχές ευαίσθητες καρδιές.Τέλος το φύλον της συγγραφέως έδωκε στο τροπάριο χαρακτήρα λεπτής καλαισθησίας ,που είλκυσε την προσοχή των μελετητών και το ενδιαφέρον τους.

Α.Απόδοση από τον Φώτη Κόντογλου.

Κύριε, η γυναίκα που έπεσε σε πολλές αμαρτίες, σαν ένοιωσε τη θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα και σε άλειψε με μυρουδικά πριν από τον ενταφιασμό σου κι έλεγε οδυρόμενη:

Αλλοίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου είναι νύχτα κατασκότεινη και δίχως φεγγάρι, η μανία της ασωτείας κι ο έρωτας της αμαρτίας.

Δέξου από μένα τις πηγές των δακρύων, εσύ που μεταλλάζεις με τα σύννεφα το νερό της θάλασσας. Λύγισε στ’ αναστενάγματα της καρδιάς μου, εσύ που έγειρες τον ουρανό και κατέβηκες στη γης.

Θα καταφιλήσω τα άχραντα ποδάρια σου, και θα τα σφουγγίσω πάλι με τα πλοκάμια της κεφαλής μου· αυτά τα ποδάρια, που σαν η Εύα κατά το δειλινό, τ’ άκουσε να περπατάνε, από το φόβο της κρύφτηκε.

Των αμαρτιών μου τα πλήθη και των κριμάτων σου την άβυσσο, ποιος μπορεί να τα εξιχνιάση, ψυχοσώστη Σωτήρα μου; Μην καταφρονέσης τη δούλη σου, εσύ που έχεις τ’ αμέτρητο έλεος.

B.ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΛΚΑΙΟΥ: Κύριε, η εν πολλαίς

Κύριε…. Η τρισάθλια γω μες τις άλλες τρισάθλιες

μετανοιωμένη απόψε, συντριμμένη,

μυροκομίστρα Σου έρχομαι απ’ το μάγο

της θεότης Σου λαμπράστρο οδηγημένη…..

Κύριε!… Πολλά βαρειά τ’ ακριματά μου!

Ανέσπερος στα στήθεια μου φωλειάζει

της αμαρτίας ο έρωτας και μαύρη

μαύρη νυχτιά κι αφέγγαρη με σκιάζει….

Μη μ’ αρνηθής! Ευδόκησε να φτάσουν

τα δάκρυά μου τα τόσα στην καρδιά Σου!…

Εσύ που το νερό των ποταμών

και του πελάου ψηλώνεις σύγνεφά Σου…

Κι απλώνοντας τα χέρια, όμοια Πατέρας,

στ’ άμετρου πάνου πόνου σου το θρήνο

και της μετάνοιας, κάνε μου ν’ ανθίσει

του λυτρωμού μου ολεύωδο το κρίνο…..

Κι εγώ….. Σκλάβα, σερμένη ωσάν την πόρνη

με δάκρυα και φιλιά θα Σου γεμίσω

τ’ άχραντα πόδια κι ύστερα με τα ίδια

με τα ίδια μου μαλλιά θα στα σφουγγίσω….

Τα’ άχραντα Πλάστη πόδια Σου, που η Εύα

σαν άκουσε βαρειά στου Παραδείσου

τη σιγαλιά ν’ αχούνε, φοβισμένη,

εκρύφτηκε μακρυά απ’ τη δίκαιη οργή Σου.

Κύριε,!…. Πολλά βαρειά τα κρίματά μου!….

Μη τα’ όλα μου τα δάκρυα κι όλοι οι θρήνοι

δε φτάνουν να τα πνίξουν μα είναι τόσο

Γ.ΑΘ. ΚΥΡΙΑΖΗ : Το τροπάρι της Κασιανής

Κύριε, η γυναίκα σ’ αμαρτίες πολλές οπού είχα περιπέσει,

τώρα, τη θεότη Σου που νοιώθω, μιας μυροφόρας πήρα θέση.

Και με το σπαραγμό, το θρήνο, την πλάση όλη ξυπνώντας γύρα,

Σου φέρνω, Κύριιε, πριν σε θάψουν, η πόρνη εγώ, τα εντάφια μύρα!

———————————————–

Κι ωϊμέ! Μια νύχτα είναι για μένα μουγγή, βαθειά, χωρίς φεγγάρι.

Οίστρος ακολασίας! Ο έρως της αμαρτίας! Μα κάμε χάρη’

Και δέξου των δακρύων τις βρύσες, πηγές που ο πόνος μου τις τρέφει,

Συ, που απ’ τη θάλασσα ανεβάζεις και το νερό ψηλά σε νέφη.

————————————————————

Γείρε εδώ πάνω στης καρδιάς μου τους στεναγμούς, που σε καλούνε,

Συ, που έκλεινες στη γη τα Ουράνια και σάρκα πήραν και μιλούνε.

Κι άσε με τα’ άχραντά Σου πόδια να τα γεμίσω απ’ τα φιλιά μου,

να τα σφουγγίσω εγώ και πάλι, τα πόδια αυτά, με τα μαλλιά μου,

που στον Παράδεισο ένα δείλι ξάφνιασε, αχός, το πέρασμά τους

το αυτί της Εύας κι απ’ το φόβο, πουλάκι κρύφτηκε στους βάτους.

——————————————————-

Τις αμαρτίες μου ποός – το πλήθος – Κύριε, μπορεί να τις μετρήση;

Ποιος θα εξιχνιάση, Ψυχοσώστη, την άβυσσο, δική Σου κρίση;

Όμως, μη μου καταφρονέψης σκλάβα Σου, Κύριε, την ψυχή!

Δ.ΠΕΤΡΟΥ ΜΑΓΝΗ : Το τροπάρι της Κασιανής

Γροικώντας τη Θεότητά Σου, Κύριε,

γυναίκα εγώ, η χιλιοκολασμένη,

σαν άλλη μυροφόρα, δέρνομαι,

και μύρα εντάφια, φέρνω Σου, προώρας.

Αλλοιμονό μου, και νυχτιά σκοταδερή,

στα βάθεια της ψυχής μου βασιλεύει,

κι έρωτας με φλογίζει αμαρτωλός,

κι ακολασίας δέρνει με μανία.

Της θάλασσας συ που ανασέρνεις τα νερά,

και τις πηγές μου δέξου των δακρύων.

Συμπόνια στης καρδιάς μου τους καϋμούς

Συ πούγειρες τα Ουράνια σα γεννιώσουν.

Τα πόδια  σου θε να φιλήσω τα’ άχραντα,

Κι ευθύς με τα μαλλιά μου θα σφουγγίσω.

Στον κρότο τους που κάποιο δειλινό

λαφιάστηκε του Παραδείσου η Εύα.

Πολλές οι αμαρτίες μου, Σωτήρα μου,

κι απύθμενο της κρίσης σου το βάθος.

Μα μην περιφρονής τη δούλη σου,

Ε.Κ. ΠΑΛΑΜΑ : Κασιανή

Κύριε, γυναίκα αμαρτωλή, πολλά,

πολλά, θολά βαριά τα κρίματά μου.

Μα, ω Κύριε, πώς η θεότης Σου μιλά

μεσ’ στην καρδιά μου!

Κύριε, προτού Σε κρύψ’ η εντάφια γη

Από τη δροσαυγή λουλούδια πήρα

κι απ’ της λατρείας την τρίσβαθη πηγή

Σου φέρνω μύρα.

Οίστρος με σέρνει ακολασίας…. Νυχτιά,

σκοτάδι αφέγγαρο, άναστρο με ζώνει,

το σκοτάδι της αμαρτίας’ φωτιά

με καίει, με λιώνει.

Εσύ που από τα πέλαα τα νερά

Τα υψώνεις νέφη, πάρε τα, Έρωτά μου,

Κυλάνε, είναι ποτάμια φλογερά

Τα δάκρυά μου….

Γύρε σ’ εμέ. Η ψυχή μου πώς πονεί!

Δέξου με Εσύ που δέχτηκες και γείραν

Άφραστα ως εδώ κάτου οι ουρανοί

και σάρκα επήραν.

Στ’ άχραντά Σου τα πόδια, Βασιλιά

μου, Εσύ, θα πέσω και θα στα φιλήσω

και με της κεφαλής μου τα μαλλιά

θα στα σφουγγίσω.

Τ’ άκουσεν η Εύα μέσ’ στο αποσπερνό

της παράδεισος φως ν’ αντιχτυπάνε,

κι αλαφιασμένη κρύφτηκε…. Πονώ,

σώσε, έλεος κάνε.

Ψυχοσώστ’ οι αμαρτίες μου λαός

Τα ξεδιάλυτα ποιός θα ξεδιαλύση;

Αμέτρτητό Σου το έλεος, ο Θεός!

Άβυσσο η κρίση.

——————————————————————————

ΣΤ.ΙΩΑΝΝΟΥ ΠΟΛΕΜΗ: Το τροπάρι της Κασιανής

Χριστέ, γυναίκα που έπεσε σε χίλιαις αμαρτίαις,

σαν άκουσε, σαν ένοιωσε τη θεϊκή σου χάρι,μΜε μυροφόρας φόρεμα, και σ’ τα δάκρυα πνιγμένη

πριν να Σε θάψουνε στη γη, μύρα γλυκά σου φέρνει.

Ωϊμέ! Φωνάζει, ολόγυρα νύχτα είναι νύχτα μαύρη,

νύχτα που ανοίγει και κεντά τους σαρκικούς μου πόθους,

και σκοτεινή κι’ ασέληνος, της αμαρτίας Έρως.

Δέξαι, Χριστέ, τα δάκρυα που χύνω,

Συ που τραβάς σ’ τα σύννεφα της θάλασσας το κύμα.

Λυγίσου, γύρε την καρδιά σ’ τους αναστεναγμούς μου

Συ, που ‘γυρες τους ουρανούς σ’ τη γέννησί σου απάνω.

Τα’ ανέγγιχτα τα πόδια σου άφες με να φιλήσω

και να σφουγγίσω τα φιλιά με τα πλεκτά μαλλιά μου’

τα πόδια που όταν ήκουσε τον κρότον τους η Εύα

το δειλινό μέσ’ σ’ την Εδέμ εκρύφτηκε από φόβο.

Ταις τόσαις αμαρτίαις μου, τη φοβερή σου κρίση

Ποιος να μετρήση δύναται, Σωτήρ μου ψυχοσώστα;

Μη με θωρής αδιάφορος την ταπεινή σου δούλη

Ζ.Δ. ΣΕΒΑΣΤΟΠΟΥΛΟΥ: Η με πολλά ‘μαρτήματα

Κύριε,

Η σε πολλά ‘μαρτήματα

Γυναίκα κυλισμένη,

Ξανοίγει τη θεότη Σου

τη χιλιοδοξασμένη

Σα μυροφόρα φέρνει

μύρα με οδυρμό

στο θείο Σου, τον ενταφιασμό.

Αλλοιά της λέει ότι:

Η νύχτα είνε μου

κεντρί κακό, ακολασίας

σκοτάδι αφωσφόρητο,

έρως της αμαρτίας.

Πάρε τα

Βρύσες δάκρυα τρέχουν τα δυο μου μάτια

Εσύ που ανάρια σύννεφα

υψώνεις τα υδάτια.

Λύγιζε μπρος στους στεναγμούς της δόλιας μου καρδιάς

Συ που τους ουρανούς

Στη γη κατέβασες με μιας.

Τα’ άγιά σου πόδια να φιλήσω

Και με της κεφαλής μου τα σγουρά

Να τα σφουγγίσω.

Αυτά που στον παράδεισο η Εύα το δειλινό

κρότον αφεγκράστηκε

και φοβισμένη κρύφτηκε.

Πλήθος οι αμαρτίες μου

Ατέλειωτή Σου η κρίσι

Ω! ψυχοσωτήρα μου

Ποιος θα τις ξεδιαλίσει;

Τη δούλη Σου εμέ, μην αμελήσεις

Η.ΣΤΕΛΙΟΥ ΣΠΕΡΑΝΤΣΑ : Κασιανή

Κύριε, τα κρίματά μου ξαίρω, είνε πολλά,

μα ως τόσο εγώ, πριν σ’ ενταφιάσουν, Θεέ μου, πήρα,

πήρα και σούφερα το δάκρυο που κυλά

και της λατρείας μου ηλιοστάλαχτα τα μύρα.

Το ξαίρω αλίμονο, με ζώνει σκοτεινή

μια νύχτα κι έμειν’ η ζωή μου άχαρη, άδεια.

Ακολασίας με σέρνει ο οίστρος και πονεί,

Πονεί η ψυχή μου μες στ’ αφέγγαρα σκοτάδια.

Συ, που απ’ το πέλαο τα νερά κι απ’ τις αυγές

τις δροσοστάλες ανυψώνεις σύννεφά σου,

δέξου μου, δέξου των δακρύων τις πηγές

και της καρδιάς μου το αναστέναγμα αφηγκράσου.

Γονατιστή θα σου γεμίσω με φιλιά

τ’ άχραντα πόδια, η συντριβή μου είνε μεγάλη,

και με της κεφαλής μου πάλι τα μαλλιά

η αμαρτωλή θα σ’ τα σκουπίσω αγάλι – αγάλι.

Τα πόδια σου, όταν η Εύα τα’ άκουσεν αργά

στη σιγαλιά ν’ αντιχτυπούν του Παραδείσου,

σαν ξαφνιασμένο ελάφι, κρύφτηκε γοργά,

μην αντικρύση, Βασιληά μου, τη μορφή σου.

Τα κρίματά μου, Ψυχοσώστη, είνε πολλά

κι άδηλη η κρίση σου, βαθιά. Τάχα ποια νάναι;

Ταπεινωμένη όμως στα δάκρυα τα θολά,

σώσε με, κι άμετρη συμπόνια κι έλεος κάνε!

Θ.Μια απόδοση στη δημοτική, έκανε το 1968 ο Παντελής Αθανασιάδης. Η απόδοση αυτή, δημοσιεύθηκε την Μεγάλη Τρίτη της χρονιάς εκείνης, στην εφημερίδα ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΒΟΡΡΑΣ της Θεσσαλονίκης.

Χριστέ μου εγώ που αμάρτησα

Πουλώντας το κορμί μου

Σε καταγώγια άνομα

Σε κλίνες των Ρωμαίων

Χαρίζοντας τον έρωτα

Και τη ακολασία

Ιδού! Μπροστά σου βρίσκομαι

Θωρώ τα μεγαλείο

Του πάναγνου προσώπου Σου

Και το χαμόγελό σου

Πηγή δροσιάς στην έρημο

Καντήλι στο σκοτάδι.

Σου φέρνω μύρα Κύριε

Για να με συγχωρήσεις

Οίμοι! Σου κράζω η δύστυχη

Νύχτα μέσ’ στην ψυχή μου.

Σκότος χωρίς ξημέρωμα

Χάος κι ακολασία

Πριν σ’ αντικρύσω Κύριε,

Πριν το χαμόγελό Σου

Φως μου χαρίσει Άγιε.

Συγχώρεσέ με Πάναγνε

Και δέξου τους χειμάρρους

Απ’ των ματιών τα δάκρυα

Κι απ’ της ψυχής το κλάμα

Χριστέ μου, Συ, πού έφερες

Αγάπη μέσ’ στην πλάση,

Συ που το θαλασσόνερο

Το φέρνεις στα ουράνια

Σαν σύννεφο λευκόφαιο

Για να τα ξαναστείλεις

Σταλιά δροσιάς, βροχόσταλα

Στη διψασμένη χώρα,

Λυπήσουμε και δώσε μου

Χριστέ μου τη συγγνώμη

Και ΄γω η πόρνη Κύριε,

Θα τα καταφιλήσω

Τα άχραντα τα πόδια Σου

Με μύρο θα τα λούσω

Και τους βοστρύχους Πάνσοφε,

Που άλλοτε θαμπώναν

Τους Ιουδαίους έφηβους

Θα ρίξω για πετσέτα

Στεγνώνοντας τα πόδια Σου,

Τις θεϊκές πατούσες.

Συγχώρεσέ με Πάναγνε,

Σαν χάρη στο ζητάει

Η πόρνη η ακόλαστη

Η ξακουστή εταίρα,

Που κείτεται στα πόδια Σου

Και με το μοιρολόγι

Ποθεί τις αμαρτίες της

Να σβήσει με σφουγγάρι.

Ποιος Κύριε τα κρίματα

Μιας άσωτης γυναίκας,

Αυτής που ήμουν κάποτε,

Θα τα εξιχνιάσει;

Ποιος τις αβύσσους της ψυχής

Θα τις βυθομετρήσει;

Ποιος ψυχοσώστη Ιησού,

Ποιος θα με συγχωρήσει;

Χριστέ μου πολυσπλαχνικέ

Μη με παραμερίσεις

Πριν από τα χείλη σ’ ακουσθεί

Της συγχωριάς ο λόγος.

Ηλεκτρονική επιμέλεια κειμένου:Χ.Τ

Θησαυρός Γνώσεων και Ευσεβείας

Θες πάρτην από την αρχή  Θες απ΄ το τέλος («Ως Ενδυμίων», Δυτικά της Λύπης)

Η ύλη δε χάνεται, ακόμη κι αν δίνει την εντύπωση ότι τελειώνει, ότι νικιέται από το χρόνο ή απορροφάται από το χώμα ή το νερό ή τον αέρα. Πώς ο άνθρωπος έχει πείσει τον εαυτό του ότι ο ίδιος τελειώνει με το θάνατο; Και αγωνίζεται να μεταδώσει αυτή του την πεποίθηση μέσα από την επιστήμη, την ιδεολογία, την διανόηση; Και περιφρονεί το αιώνιο, την Αλήθεια, το Επέκεινα;

Η ύλη ξέρει να αλλάζει, από όποιο σημείο του χρόνου κι αν τη δεις. Από την αρχή της, από το πρώτο κύτταρό της, μέχρι το τέλος.  «Εν τω μορφούσθαι» βρίσκεται πάντα. Κι ο άνθρωπος;

Κι αυτός αλλάζει. Στο έξω του, δεμένος με το χρόνο, χωρίς μεγάλες δυνατότητες να αντισταθεί. Μόνο κατ’ όψιν. Στο μέσα του προσλαμβάνοντας τις εμπειρίες του χρόνου, έχοντας όμως τη δυνατότητα να διαμορφώσει ο ίδιος το πρόσωπό του.

Κι ο Θεός; Αυτός που δημιούργησε και ξαναδημιούργησε; «Ο κάλλει ωραίος»; Μια λέξη αφήνει παρακαταθήκη. Την Μετάνοια που «απαμφιάζει την δυσείμονα μορφήν». «Θες πάρτην από την αρχή».  Με το «συγγνώμη» και την εμπιστοσύνη στην αγκαλιά του γονιού. Με το χαμόγελο που διαγράφει τα λάθη. Με το ξεκίνημα, την νέα αρχή στη φιλία, την παρέα, τη σχέση. «Θες απ’ το τέλος». Με το «Μνήσθητί μου»  και την προσδοκία της Βασιλείας.

Κλειδί το τάλαντο. Αρκεί να το νιώθουμε ευθύνη.

Μεγάλη Τρίτη, 30 Απριλίου 2013

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/2013/04/2.html

ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ: ΕΝΑΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ

Σχόλια στις ημέρες της Αγίας Εβδομάδας

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΒΑΙΩΝ

ΤΑ ΝΗΠΙΑ

“Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατηρτίσω αίνον”. Αυτή η όμορφη φράση, παρμένη μέσα από τους Ψαλμούς του Δαβίδ, αποτυπώνει κατά τον καλύτερο τρόπο την εικόνα της εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα. Η είσοδος θριαμβευτική, όπως ταιριάζει σ’ έναν Βασιλιά. Η είσοδος αυτή ίσως η μοναδική επίγεια τιμή που απόλαυσε ο Κύριος, στην περιπέτεια της ζωής Του. Η έξοδος Του λίγες ημέρες μετά, από τα Ιεροσόλυμα, ήταν φέροντας το Σταυρό στον ώμο και κατευθυνόμενος στο Γολγοθά. Από τον θρίαμβο στην ατίμωση, θα μπορούσε μελαγχολικά να σημειώσει κάποιος!

Όταν ένας βασιλιάς έκανε την πορεία θριάμβου μετά από μια μεγάλη νίκη, τον υποδέχονταν οι πάντες, τοπικοί ηγεμόνες, στρατιωτικοί και θρησκευτικοί άρχοντες, όλος ο λαός με ιαχές και θόρυβο, ενώ ο βασιλιάς φρόντιζε να μοιράζει στους ανθρώπους χρήματα, φαγητό, προνόμια, δείχνοντας την μεγαλοκαρδία του και την ανωτερότητα που πήγαζε από το θρίαμβό του. Τον συνόδευαν η κουστωδία του, οι ξεχωριστοί, οι εκλεκτοί, και ταπεινωμένοι όλοι όσοι είχαν ηττηθεί στη μάχη, για να παραδοθούν στη χλεύη του λαού!

Ο Χριστός μπαίνει στα Ιεροσόλυμα χωρίς την βασιλική πολυτέλεια, καθισμένος επί πώλου όνου, αντί για ροδοπέταλα και τελετές, τα μικρά παιδιά κουνούν τα βάγια των φοινίκων, αντί να τον υποδεχτούν οι πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες του τόπου, αυτοί είναι που συνωμοτούν εναντίον, αντί να μοιράσει υλικά αγαθά, δίνει μόνο τα λόγια της αγάπης, της θυσίας, της αιωνιότητας. Σ’ έναν λαό που ζητά να χορτάσει την μόνιμη υλική του πείνα, ο Χριστός προσφέρει την πνευματική τροφή και το ζων ύδωρ, που θεραπεύει τις υπαρξιακές ανάγκες του ανθρώπου και του δίνει την ελπίδα της υπέρβασης του θανάτου!

Τον συνοδεύουν οι Απόστολοι, ταπεινοί ψαράδες, φοβισμένοι άνθρωποι, που θα σκορπίσουν στην ανηφόρα των Παθών, δεν έχει κοντά Του ταπεινωμένους και έτοιμους να παραδοθούν στη χλεύη, μαζί Του όμως θα φέρει πάντοτε συντετριμμένους το θάνατο και τον διάβολο, που πλέον δεν θα έχουν καμία δύναμη ουσιαστική στην ανθρώπινη ιστορία, όσο κι αν το προσπαθούν!

Αξίζει να σταθούμε στα παιδιά, στα νήπια. Η αγνότητά τους, η χαρά τους, η ελευθερία και η αφοβία τους να δοξολογούν τον “ερχόμενο εν ονόματι Κυρίου”, αποτελούν την αφορμή ενός ουσιαστικού προβληματισμού. Στην ταραγμένη από τα πάθη, τις βιοτικές φροντίδες, την αγωνία για το μέλλον ψυχή και καρδιά μας, τα νήπια καταρτίζουν αίνο προς το Θεό και μας προτρέπουν να αφήσουμε αυτή την παιδικότητα και την αθωότητα που ο καθένας μας κρύβει, να βγει στην επιφάνεια!

Να ξεπεράσουμε την κακία, να μιλήσουν στην ψυχή μας τα όσα φέρνει ο Χριστός, η ανάγκη αγάπης, ελευθερίας και χαράς, που νιώθουν τα νήπια, αλλά και όλοι όσοι νηπιάζουν ως προς την αμαρτία, και κυρίως να μάθουμε ότι η ζωή μας βρίσκει το αληθινό της νόημα όταν νιώθουμε την εμπιστοσύνη στο Θεό, όταν Τον δοξάζουμε για ό,τι μας δίνει, όταν νιώθουμε αυτή τη βαθιά χαρά της παρουσίας Του, γιατί αυτή είναι που δίνει στόχο και ζωή στην ύπαρξή μας! Και ας αφήσουμε τους κάθε λογής ισχυρούς να συνωμοτούν. Μας αρκεί η ομορφιά της εικόνας των νηπίων! Άλλωστε, στο χαμόγελό τους, υπάρχει η ελπίδα! Άλλωστε, στη φωνή τους, ξεκινά η χαρά! Άλλωστε, η παρουσία τους, δεν είναι τίποτε άλλο από την εικόνα της αιώνιας δοξολογίας, χαράς και σωτηρίας του ανθρώπου, κοντά στον Βασιλιά που μπαίνει στη ζωή μας θριαμβευτικά, τον Κύριό μας!

ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ

Ο ΓΑΜΟΣ

“Τον νυμφώνα σου βλέπω, Σωτήρ μου κεκοσμημένον, και ένδυμα ουκ έχω, ίνα εισέλθω εν αυτώ”. Αυτή η όμορφη φράση, που ακούγεται στο εξαποστειλάριο του Όρθρου των πρώτων ημερών της Μ. Εβδομάδος, αποτυπώνει κατά τον καλύτερο τρόπο τον τρόπο με τον οποίο η Εκκλησία μας περιγράφει τη σχέση του Θεού με τον άνθρωπο. Η σχέση αυτή ορίζεται με την εικόνα του γάμου, όπου ο Χριστός είναι ο νυμφίος της κάθε ψυχής, η οποία καλείται να μπει στο νυμφώνα, την Εκκλησία, για να γευθεί τη χαρά της αλλαγής, της σωτηρίας, της αγάπης που προσφέρει αφειδώλευτα ο Κύριός μας!

Έχουμε την αίσθηση ότι η πίστη στο Θεό είναι περίπου μια μαγική βεβαιότητα, η οποία ανταποκρίνεται στην ανάγκη μας να υπερβούμε την ανασφάλειά μας για μετά το θάνατο, να υπάρχει Κάποιος ο οποίος να μας βοηθά στις δύσκολες στιγμές μας, ιδίως όταν κλονίζεται η υγεία μας αλλά και σε περιόδους κρίσεων. Άλλοι, έχουμε την αίσθηση πως η πίστη συνεπάγεται την εξωτερική αλλαγή του ανθρώπου, η θρησκεία βοηθά τον άνθρωπο να γίνεται καλύτερος, να ανταποκρίνεται στα κοινωνικά και εκπαιδευτικά ιδεώδη. Άλλοι, ακολουθούμε την πίστη από παράδοση, έτσι μάθαμε, ενώ οι νεώτεροι νιώθουν κάπως την πίεση των μεγαλυτέρων για μια, έστω τυπική παρουσία στην Εκκλησία, ιδίως τις ημέρες αυτές!

Εδώ είναι που έρχεται να παίξει αποφασιστικό ρόλο η παρουσία της Εκκλησίας ως θεσμού του κράτους. Δεσμευμένοι από την ιστορική θέση της Εκκλησίας στα ελλαδικά δεδομένα, έχουμε συνηθίσει τους άρχοντες να παρουσιάζονται στις δοξολογίες και τις μεγάλες εορτές και να παίρνουν περίοπτη θέση στους Ναούς, όλα τα μεγάλα έργα να ξεκινούν με αγιασμό, το ίδιο και οι πολιτικές, κοινωνικές, εκπαιδευτικές και άλλες εκδηλώσεις! Έτσι, δυσκολευόμαστε να αποτινάξουμε αυτή την θεσμοποιημένη εικόνα για την πίστη και τη θρησκεία και μας είναι αδύνατον να δούμε την ουσία της!

Γιατί η ουσία της πίστης μας βρίσκεται ακριβώς στην πρόταση του γάμου. Πιστεύω στο Θεό σημαίνει θέλω να έχω προσωπική σχέση μαζί Του, θέλω να ανταποκριθώ στην αγάπη Του, θέλω να μιμηθώ το παράδειγμα της θυσία και της προσφοράς στον άνθρωπο που Αυτός έδειξε, ακολουθώ στη ζωή μου την ελευθερία που οι εντολές Του επαγγέλονται, αγωνίζομαι εναντίον του κακού εαυτού μου, που αποτελεί εμπόδιο στη χαρά, δεν ζω μόνο για τον άρτο τον επιούσιο, αλλά από αγάπη γι’ Αυτόν και τον συνάνθρωπο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, δε μένω στα δεδομένα της εποχής μου που με καλούν να είμαι σκληρός, ατομοκεντρικός, ορθολογιστής, χρηματιστής…

“Και ένδυμα ουκ έχω, ίνα εισέλθω εν αυτώ”. Μπροστά στην τέλεια αγάπη του Χριστού για μένα συναισθάνομαι ότι τα ρούχα της ψυχής μου είναι πολύ λεκιασμένα από την αμαρτία και την απιστία μου προς Αυτόν. Μένω στην εικόνα της πίστης σ’ έναν Θεό που δεν ασχολείται με τα ανθρώπινα και που τον θέλω στη ζωή μου όποτε “νιώθω την ανάγκη”. Όμως η αγάπη, η γνήσια και θυσιαστική, είναι ολοκληρωτική, δε γνωρίζει σύνορα, μα βάζει τον άνθρωπο σ’ αυτή την πορεία του γάμου, της χαράς, του αγώνα, της κοινής πορείας με τον Αγαπημένο Ιησού!

Η Ορθοδοξία είναι δρόμος αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο και καρδιακής προσέγγισης του ανθρώπου προς το Θεό! Αυτή η πορεία μετάνοιας και σωτηρίας απέχει πολύ από τη θεώρηση της πίστης ως θεσμού ή ως μαγικής προσκόλλησης σε μια παράδοση που δεν ξέρουμε! Αν ζήσουμε την αγάπη, όχι ως απλή ανθρωπιστική αρχή, αλλά ως σχέση και στάση ζωής, τότε ο Φωτοδότης θα μας λαμπρύνει και θα μας σώσει!

ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ

Η ΜΥΡΟΦΟΡΟΣ

“Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή,…, μυροφόρου αναλαβούσα τάξιν, οδυρομένη μύρα σοι προ του ενταφιασμού κομίζει”. Το τροπάριο της Κασσιανής δεσπόζει στην ακολουθία της Μ. Τρίτης. Μια γυναίκα αμαρτωλή, πόρνη σώματι, καταλαβαίνοντας την κατάσταση στην οποία βρίσκεται, αναλαμβάνει το ρόλο της Μυροφόρου, και φέρνει στο Χριστό μύρα, πριν από τον ενταφιασμό Του. Με μια συγκλονιστική χειρονομία αγάπης, σιωπηλή, αλείφει με μύρο τα πόδια του Κυρίου, και τα σκουπίζει με τα δάκρυα και τα μαλλιά της, δείχνοντας μ’ αυτό τον τρόπο την έμπρακτη μετάνοιά της, την οποία ο Κύριος κάνει αποδεκτή!

Μυροφόρος η πόρνη γυναίκα, στην ψυχή της οποίας παρέμεινε η ευαισθησία και η συναίσθηση της αμαρτωλότητας. Δάκρυα, μύρα, ταπείνωση, ανακατεύονται με τα αισθήματα αγάπης προς Αυτόν, ο οποίος την λυτρώνει από την αμαρτία. Δεν μιλά, μονάχα πράττει. Δε φωνάζει ότι αγαπά, μονάχα προσφέρει, δεν δηλώνει ότι είναι αμαρτωλή, μονάχα μετανοεί, δεν φοβάται την κατακραυγή, προέχει η σωτηρία, δεν μένει να χαρεί για το έλεος του Θεού, μόνο εισέρχεται στο ταμιείον της, για να συνειδητοποιήσει ότι εφ’ όρου ζωής έχει ένα αβάσταχτο χρέος αγάπης, συναίσθησης της ευεργεσίας και δοξολογίας προς τον Κύριο!

Μυροφόρος είναι και η στάση κάθε ψυχής που νιώθει ότι δεν ανταποκρίνεται στην αγάπη του Χριστού γι’ αυτήν. Κάθε άνθρωπος άλλωστε ζει με άλλες αγάπες, έξω από την αγάπη του Θεού! Τις περισσότερες φορές μάλιστα θεωρεί πως αυτή η αγάπη είναι φυλακή, καταναγκασμός, περιορισμός! Επαναστατεί εναντίον Του και ζητά την ελευθερία Του, όπως το παιδί που στρέφεται εναντίον του γονιού του. Βρίσκει άλλες αγάπες, αλλά δεν μπορεί ποτέ να βρει τη γνήσια και μοναδική αγάπη του Χριστού!

Όταν λοιπόν νιώθει ότι αυτή του λείπει, ξεκινά το δρόμο της επιστροφής. Σιωπηλά, διότι τα θαύματα γίνονται στη σιωπή, μυστικά, διότι η ελπίδα μυστικά κυοφορείται, με τόλμη, ενώπιον όλων, διότι γνωρίζει ότι ο Χριστός δεν απορρίπτει, αλλά χαίρεται με την επιστροφή του αμαρτωλού, ο άνθρωπος που νιώθει αυτή την ακρότατη επιθυμία να ξαναβρεί τη ζωή, αναλαμβάνει μυροφόρου τάξιν και φέρνει τα δικά του μύρα στο Χριστό!

Αρνείται την κακία και προσφέρει τη θυσία, αρνείται τη σκληρότητα και προσφέρει το δάκρυ, αρνείται τον εγωισμό και προσφέρει την ταπείνωση, αρνείται τα πάθη και προσφέρει την επιθυμία της καρδιάς για κοινωνία με το Χριστό, αρνείται ό,τι ψεύτικο αγαπούσε και σιωπηλά ομολογεί ότι ο Λυτρωτής είναι Αυτός που, χωρίς να τον αποκόψει από τη ζωή του, θα του δώσει νέο νόημα σ’ αυτήν!

Η αντίδραση του Χριστού στην πράξη της μυροφόρου είναι η ίδια όπως και σε κάθε ανθρώπινη ψυχή. Είναι η σιωπηλή αποδοχή του μύρου, της πράξης, του αδειάσματος της αμαρτίας και της ευωδίας της αγάπης! Ο Χριστός μάλιστα δεν δέχεται την αντίδραση των άλλων -ανάμεσά τους και των μαθητών του-, οι οποίοι διαμαρτύρονται υποκριτικά για την αξία του μύρου που σπατάλησε η μυροφόρος. Έτσι άλλωστε διαμαρτύρονται όσοι θεωρούν ότι μόνο η εξωτερική καθαρότητα αποτελεί την απόδειξη της θρησκευτικής ζωής, όμως ο Χριστός δέχεται την ολοπρόθυμη καρδιακή αλλαγή του ανθρώπου και όχι την επίπλαστη αποδοχή των λόγων Του!

Οι καιροί μας μιλούν με λόγια, με ψέματα, με επιφάνειες. Ο Χριστός προσφέρει αγάπη, ουσία, σωτηρία. Αρκεί να είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε μυροφόροι στο πρόσωπό Του. Τότε τα δάκρυα της λύπης θα μεταμορφωθούν στην πιο γλυκιά χαρά, αυτή της αποδοχής μας όπως είμαστε, αυτή της εύρεσης της γνήσιας κοινωνίας και της αγάπης από έναν Θεό που δεν απορρίπτει, αλλά σώζει άνθρωπο και κοινωνία!

ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ

Ο ΝΙΠΤΗΡΑΣ

“Ταπεινούμενος δι’ ευσπλαχνίαν, πόδας ένιψας των μαθητών σου, και προς δρόμον θείον τούτους κατεύθυνας”. Μ’ αυτή τη φράση αποτυπώνεται μια από τις κορυφαίες σκηνές ταπείνωσης στη ζωή του Χριστού, μια αφάνταστα παράξενη εικόνα για έναν διδάσκαλο, έναν ηγέτη, κάποιον που θα μπορούσε να εξουσιάζει γη και ουρανό! Ο Χριστός σκύβει και πλένει τα πόδια των μαθητών Του και μάλιστα αρνείται οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με τη σκοπιμότητα της πράξης. Ο Πέτρος, αν δεν δεχτεί την νίψη, δεν έχει καμία σχέση με τον Κύριο, αποκόβεται, γιατί στο όνομα της αρνήσεως της ταπείνωσης και της προσφοράς, βιώνει την κυριαρχία του εγωισμού, που απορρίπτει την προσφορά!

Είναι παράξενο για τους ηγέτες της κάθε εποχής να συμπεριφέρονται εν απλότητι. Συνοδευόμενοι από τους σωματοφύλακες, τους ισχυρούς, αυτούς που τους στηρίζουν, ηχούν στ’ αυτιά τους απελπιστικά χωρίς αντίκρισμα φράσεις όπως “ουκ ήλθον διακονηθήναι, αλλά διακονήσαι”, “ο μείζων εν υμίν γενέσθω ως ο νεώτερος, και ο ηγούμενος ως ο διακονών”. Έχοντας μάθει να εξουσιάζουν, να παραδίδουν με πολλή δυσκολία την εξουσία ή να γατζώνονται σ’ αυτήν χωρίς διέξοδο, δεν μπορούν να διανοηθούν ότι πρώτιστο χρέος του ηγέτη είναι να αγαπά, να προσφέρει και να διακονεί!

Αυτό είναι το ήθος και η πρόταση της Εκκλησίας στον κόσμο μας! Διακονείς όταν συγχωρείς, διακονείς όταν αναλώνεσαι ακούγοντας τους καημούς του άλλου, όταν το αξίωμά σου, το χάρισμά σου, το ρόλο σου δεν τον χρησιμοποιείς για να προβάλεις τον εαυτό σου, αλλά για να προσφέρεις στον άλλο, διακονείς όταν το μέλημά σου δεν είναι να εξαπατήσεις τον άλλο, αλλά να του προσφέρεις την αλήθεια της πραγματικότητας και την προσπάθεια με σένα μπροστά για την αλλαγή επί τα βελτίω, διακονείς όταν το εγώ σου, τη νίκη σου, τον θρίαμβό σου, τον μεταμορφώνεις σε θρίαμβο των πολλών, σε αυτοπαραίτηση από την ατομική σου αυτάρκεια, την ατομική σου ευτυχία, την ατομική σου δόξα!

Αν το ήθος αυτό έβρισκε ανταπόκριση σε όλη την κοινωνία, στο επάγγελμα, την πολιτική, στην οικογένεια, αλλά και ενίοτε στην Εκκλησία, τότε θα είχαμε μια μυστική μεταμόρφωση του κόσμου και της κοινωνίας σε σώμα Χριστού, όπου τα μέλη θα έπασχαν το ένα για το άλλο, όπου κανείς Δε θα ζητούσε τα εαυτού αλλά έκαστος τα του ετέρου, όπου η αγάπη και η ταπείνωση θα δημιουργούσαν την συναίσθηση πως τα πάντα στη ζωή έχουν ως σκοπό το χαμόγελο του διπλανού σου, ακόμα κι αν αυτό συνεπάγεται λιγότερο κέρδος, χαμηλότερη παραγωγικότητα, λιγότερη ανάπτυξη! Γιατί τι να την κάνεις την ανάπτυξη, όταν αυτή κοστίζει σε χαμόγελο, αγάπη, καθαρή καρδιά, απλότητα, χρόνο γνήσιας ζωής;

Η ταπείνωση του Χριστού που ένιψε τα πόδια των μαθητών Του, είναι καρπός της ευσπλαχνίας του, της καρδιάς που αγαπά χωρίς όρια τον άνθρωπο. Οδηγεί στο θείο δρόμο, αυτό της προσφοράς και όχι της ανταμοιβής! Είναι ένα ήθος σπάνιο και δυσεύρετο, γιατί η ευτυχία σήμερα μετριέται με την ικανοποίηση του ανθρώπινου εγωισμού! Όλη η πορεία του Ναζωραίου δεν ήταν τίποτε άλλο από ταπείνωση. Κι όσοι τον ακολουθούν, αυτό το δρόμο ακολουθούν!

Αν η θρησκευτικότητα σήμερα αποτυγχάνει να οδηγήσει την πλειοψηφία των ανθρώπων στη γνήσια πίστη, αυτό οφείλεται και στο γεγονός ότι δε φαίνεται κανείς να νίπτει τα πόδια του κόσμου, να του προσφέρεται ολόψυχα, χωρίς να διατάζει, να διακονεί χωρίς να εξουσιάζει! Ίσως, γιατί η ταπείνωση δεν φωνάζει, όπου κι αν υπάρχει! Και είναι σίγουρο ότι υπάρχει! Άλλωστε, χάρις σ’ αυτή την κρυμμένη διακονία ζει αυτό το μικρό λείμμα που θα παλεύει για την μεταμόρφωση του κόσμου! Και θα σκουπίζει με το λέντιο των δακρύων και της προσευχής τα κουρασμένα πόδια όσων πορεύονται στην αγωνία της ζωής! Για να αφήσει να σταλάζει στις κουρασμένες καρδιές το κρυμμένο εκείνο χαμόγελο της αγάπης και της ελπίδας! Όπως ακριβώς το δικό Του!

ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ

ΤΟ ΦΙΛΙ

“Μισών εφίλει, φιλών επώλει”. Μ’ αυτή τη φράση η υμνολογία της Εκκλησίας μας περιγράφει τη στάση του Ιούδα απέναντι στο Χριστό. Μια φράση κοφτή, σύντομη, απλή, που κρύβει πόνο. Το μίσος, το φιλί, η αγοραπωλησία! Τρεις στάσεις που στην περίπτωση του Ιούδα συναρμόζονται, σε μια ακολουθία τραγωδίας για την ύπαρξη του μαθητή, αλλά και για πολλούς ανθρώπους που βρίσκονται στη θέση του και σήμερα!

Το μίσος που εκφράζεται με φίλημα, μια τελείως παράδοξη και αντιφατική συμπεριφορά. Το φιλί, η κορυφαία απόδειξη της αγάπης, ο τρόπος που κανείς δείχνει ό,τι τον συνδέει με κάποιον! Το μίσος, η κορυφαία απόδειξη της διαστροφής της αγάπης, του πληγωμένου εγωισμού του ανθρώπου, καρπός της αποτυχίας του ανθρώπου να αγαπήσει αληθινά και ενίοτε να τον αγαπήσουν! Η αγοραπωλησία, ο υποβιβασμός των αισθημάτων σε επίπεδο συναλλαγής, ο άνθρωπος που πουλιέται για να ικανοποιηθεί το συμφέρον του ανθρώπου, τα τριάκοντα αργύρια που δείχνουν την δουλεία του ανθρώπου στο εγώ, στον κακό εαυτό του, στο ψεύτικο! Η σχέση του μαθητή με το διδάσκαλο, όχι σχέση διαφωνίας, αντίθεσης, άλλης άποψης, αλλά ισοπέδωσης και καταστροφής!

Αν ο Ιούδας έμενε στο μίσος για το Χριστό, θα ήταν μια στάση! Ο καθένας θα μπορούσε να την καταλάβει ως προερχόμενη από μια άλλη ματιά της ζωής. Ο Χριστός μιλά για την αγάπη, την προσφορά, τη θυσία, τη μετάνοια! Ο Ιούδας ζει αυτό το κήρυγμα ως αφορμή για την ικανοποίηση της απληστίας και της φιλαργυρίας του, καθώς εξασφάλιζε το γλωσσόκομον, τα χρήματα που του χρειάζονταν για τον κορεσμό του πάθους του. Όμως, δεν μένει εκεί. Το μίσος του γι’ Αυτόν που ήξερε το πάθος του δεν περιορίστηκε στο αίσθημα. Πούλησε και το τελευταίο ίχνος αξιοπρέπειας και αντί να φύγει από Εκείνον, με Τον οποίο δεν συμφωνούσε, προτίμησε να Τον καταστρέψει, να Τον πουλήσει, να Τον ανταλλάξει με ένα ασήμαντο ποσό!

Κι έρχεται το φίλημα! Ο αν-αίσθητος εκφράζεται με τον πιο ωραίο τρόπο απεικόνισης του αισθήματος! “Εταίρε, εφ’ ω πάρει”, η απάντηση του Χριστού! Αυτή η σιωπηλή πίκρα για το κατάντημα ενός από τους δώδεκα αγαπητούς Του είναι από τις χαρακτηριστικότερες στιγμές του Πάθους! Αυτή η πονεμένη φράση, η αποδοχή του φιλήματος ως τελευταίας, έστω και ψεύτικης, απόδειξης ότι ο άνθρωπος, ακόμη και αυτός που η καρδιά του είναι κλειστή και τυφλωμένη, δεν παύει να είναι εικόνα Θεού, για την οποία ο Χριστός θυσιάστηκε! Αυτό το σιωπηλό δάκρυ του Χριστού γι’ αυτόν που έκλεισε οριστικά την πόρτα της σωτηρίας για τριάκοντα αργύρια, την μεγαλύτερη ψευδαίσθηση ευτυχίας!

Μοιάζουμε καμιά φορά οι άνθρωποι του σήμερα με τον Ιούδα! Ενώ μας έχει αποκαλυφθεί η αλήθεια και η αγάπη του Χριστού, την πουλάμε για τα αργύρια της καταξίωσης, της αποδοχής από τους Φαρισαίους του κόσμου τούτου, για να σβήσει από μέσα μας η φωνή της συνείδησης για την πορεία χωρίς Θεό! Και ενώ ζούμε χωρίς αισθήματα, θεωρούμε πολλές φορές ότι αγαπούμε ή εκφραζόμαστε μ’ εκείνα τα ψεύτικα φιλιά της ηδονής, της υποκρισίας, του δόλου!

Ο Ιησούς μας ατενίζει σιωπηλά! Εκείνη η ματιά του, καθώς περικυκλωμένος από τους εχθρούς Του ετοιμάζεται για την τελική Του πορεία, δείχνει ότι ακόμη και την ύστατη στιγμή, περιμένει από μας κάτι. Όχι την μεταμέλεια, αλλά την μετάνοια! Όχι το μίσος, αλλά την προσφορά! Όχι την ηδονή, αλλά την αγάπη! Όχι το ψεύτικο φίλημα, αλλά το δάκρυ της πόρνης, το μύρο της έμπρακτης επιστροφής, το φιλί της κοινωνίας μαζί Του! Όχι στο πρόσωπο, με την θρασεία παρρησία του ψεύτη, αλλά στα πόδια, με την ταπείνωση αυτού που αγαπά! Και η σιωπηλή Του πορεία προς το Γολγοθά, θα έχει την παρηγοριά, ότι δεν πέθανε η ελπίδα για μας, ότι έστω και την ύστατη στιγμή το συμφέρον θα μεταμορφωθεί σε στάλες αγάπης και ευγνωμοσύνης προς Αυτόν που μας σώζει! Με την κοινωνία του Σώματος και του Αίματός Του, όπως κοινώνησε ακόμη κι αυτός που κίβδηλα τον φίλησε! Μόνο που για μας η συμμετοχή στον κύκλο Του θα είναι για τη σωτηρία και όχι για την αυτοκαταστροφή!

ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Ο ΕΥΣΧΗΜΩΝ

“Ο ευσχήμων Ιωσήφ από του ξύλου καθελών το άχραντόν σου σώμα, σινδόνι καθαρά ειλήσας και αρώμασι, εν μνήματι απέθετο”. Στην τραγωδία του Πάθους του Κυρίου, μια μορφή περνά ξώφαλτσα από την πρώτη γραμμή της επικαιρότητας. Κυριαρχούν οι δύο Αρχιερείς των Ιουδαίων, ο Άννας και ο Καϊάφας, ο ένας σκληρότερος από τον άλλο. Ορθώνεται τραγικά λίγη η μορφή του Πιλάτου, ενός ηγεμόνα ανίκανου να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων και να πάρει αποφάσεις δικαιοσύνης. Σαν αστραπή περνά η εικόνα του Πέτρου που κλαίει πικρά, μη μπορώντας να νικήσει ούτε καν ένα αθώο κορίτσι! Ακόμα κι η εικόνα του Βαραββά, που γλιτώνει τη ζωή του για χάρη ενός Αθώου, θα μπορούσε να σταθεί αχνή μπροστά μας. Στο Σταυρό κυριαρχεί ο ληστής, ο Ιωάννης, η Παναγία, μορφές που πονούν! Και πάνω απ’ όλα, ένα ατέλειωτο ουρλιαχτό κοροϊδίας απ’ αυτούς που φανέρωναν στον κόσμο ότι καμιά ζωή δεν έχει αξία, όταν δεν συμφωνεί με τα δικά μας πιστεύω!

Κι όμως, υπάρχει μια μορφή που ανήκει στους δευτεραγωνιστές του Πάθους, αλλά στην ουσία εκφράζει πολλά περισσότερα από τον εαυτό της. Είναι ο Ιωσήφ από Αριμαθαίας, βουλευτής εκείνης της εποχής, κρυφός μαθητής του Ιησού, ο οποίος “τολμήσας εισήλθε προς Πιλάτον και ητήσατο το σώμα του Ιησού”. Το ζήτησε, το πήρε, το έθαψε! Με μια απλότητα στ’ αλήθεια συγκινητική, αποδεικνύει την αγάπη του προς τον νεκρό Διδάσκαλο, αλλά και ταυτόχρονα ότι δεν χρειάζεται να είναι κανείς στο προσκήνιο για να προσφέρει αυτό που η καρδιά του νιώθει.

“Ευσχήμων” χαρακτηρίζεται ο Ιωσήφ από τον ευαγγελιστή, που σημαίνει ξεχωριστός, διαλεχτός, αρχοντικός. Κανείς δεν θα περίμενε απ’ αυτόν να δείξει μια τέτοια τόλμη, ωστόσο τα θαύματα γίνονται απ’ αυτούς που δεν το περιμένει κανείς! Εκεί που οι αγαπημένοι μαθητές του Κυρίου κρύφτηκαν από φόβο μην οδηγηθούν στα ίδια μονοπάτια με τον Ιησού, ο προσδεχόμενος την βασιλεία του Θεού Ιωσήφ δεν διστάζει να προσφέρει τις τελευταίες φροντίδες σ’ Αυτόν που πιστεύει, καταπλήσσοντας και τον Πιλάτο και τους περί αυτόν, ίσως και τον ίδιο του τον εαυτό!

Οι περισσότεροι άνθρωποι ίσως είμαστε στην ίδια κατηγορία με τον Ιωσήφ, ευσχήμονες. Η κοινωνία έχει για μας καλή γνώμη, δεν προκαλούμε με τη ζωή μας, είμαστε όπως όλοι, παρακολουθούμε τα τεκταινόμενα στη ζωή χωρίς να προκαλούμε, ίσως στην προσωπική μας ζωή να έχουμε αυτή την αρχοντιά του Ιωσήφ, αυτό το διαλεχτό, αλλά το μοιραζόμαστε μόνο με τους δικούς μας ή το στενό μας περιβάλλον! Ίσως να μας συγκινεί και ο τρόπος της βασιλείας του Θεού, να προσπαθούμε αθόρυβα να τη βιώσουμε στη ζωή μας, ίσως και πάλι κάτι να περιμένουμε, να αναζητούμε αυτό το μυστικό κάλεσμα του ουρανού!

Έρχεται όμως η στιγμή που καλούμαστε να δείξουμε την τόλμη του Ιωσήφ! Και τότε, όπου και να βρισκόμαστε, στο εργασιακό, το κοινωνικό, το οικογενειακό περιβάλλον, όπου κι αν αγωνίζεται ο καθένας μας, ξυπνά μέσα μας αυτή η τόλμη, ξαναβρίσκουμε ένα νεανικό θάρρος που πηγάζει από την πίστη στο γνήσιο, την πίστη σ’ Αυτόν που βλέπουμε να παθαίνει, να πεθαίνει, να θυσιάζεται για μας, και ξυπνά μέσα μας ο ευσχήμων που κρύβουμε!

Και τότε νιώθουμε να μας πλημμυρίζει η ανάγκη της μαρτυρίας του Θεού, μια μαρτυρία που δε δίνεται με κραυγές, βία, φωνές, αλλά λειτουργεί σιωπηλά, με την αγάπη που δε γνωρίζει σύνορα, με την παρηγοριά, με την προσφορά χρημάτων αλλά και ενός καλού λόγου, με την προσφορά του χαρίσματος που έχει ο καθένας από μας όπλο μοναδικό, δώρο Θεού, γνήσια ανταπόκριση στον Σταυρωμένο Αγαπημένο, που βλέπουμε να μας δείχνει το δρόμο!

Δεν λείπουνε οι ευσχήμονες σήμερα, ούτε θα λείψουνε ποτέ! Η παρουσία του Ναζωραίου δεν θα πάψει ποτέ να λειτουργεί μυστικά και απλά στις ψυχές των πολλών, όπου κι αν βρίσκονται, με ό,τι κι αν ασχολούνται! Άλλωστε, αυτή είναι η κοινωνία του Ιησού, η βασιλεία που αγκαλιάζει τους πάντες, χωρίς εξαίρεση, ακόμα κι αυτούς που τον μισούν, ακόμα κι αυτούς που προσπερνούν αδιάφοροι στη θυσία Του, αυτούς που το Πάσχα θα τους βρει στα έθιμα κι όχι στην Ανάσταση!

ΜΕΓΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟ

ΣΑΡΚΙ ΣΑΒΒΑΤΙΣΑΣ

“Τούτο γαρ εστι το ευλογημένον Σάββατον, αύτη εστίν η της καταπαύσεως ημέρα, εν η κατέπαυσεν από πάντων των έργων αυτού, ο μονογενής Υιός του Θεού, τη σαρκί σαββατίσας”. Μ’ αυτή τη φράση περιγράφεται στην υμνογραφία της Εκκλησίας μας το πέρασμα από την εποχή του θανάτου στον καιρό της ζωής, το ξεκίνημα της νέας ημέρας της Δημιουργίας, που έφερε ο θάνατος και η Ανάσταση του Κυρίου μας. Και είναι η ημέρα του Σαββάτου μεγάλη για τη ζωή μας, όχι μόνο διότι διαπνέεται από την αναμονή της Ανάστασης, όπως όλα μυστικά γύρω φωνάζουν, αλλά και γιατί μέσα σ’ αυτή την ημέρα συντελείται το μεγαλύτερο από όλα τα θαύματα του Κυρίου μας, που δεν είναι άλλο από την συντριβή του θανάτου!

Η Δημιουργία του κόσμου συντελέστηκε με το δημιουργικό Λόγο του Θεού σε έξι ημέρες και με την δημιουργία του ανθρώπου ως του κατεξοχήν αγαπημένου από το Θεό όντος. Ο Θεός την έβδομη ημέρα αναπαύθηκε, βλέποντας ότι ο κόσμος ήταν καλός λίαν. Ο Χριστός, στον ταλαιπωρημένο από την αμαρτία κόσμο του Θεού, δημιουργεί ξανά με την επίγεια ζωή Του, το κήρυγμά Του, την αγάπη, την προσφορά Του και τελικά τη Θυσία Του τις προϋποθέσεις για μια μεταμορφωμένη ζωή. Την έβδομη ημέρα της εβδομάδας θα σαββατίσει ως προς τη σάρκα Του, θα ξεκουραστεί το σώμα Του παραδομένο στο θάνατο μα όχι στη φθορά! Η ψυχή Του, θεανθρώπινη, θα κατέλθει στον Άδη και θα κηρύξει την Ανάσταση, την επαναφορά του κόσμου, ζώντων και νεκρών, στην αγκαλιά του Θεού, και την στροφή στο “καλά λίαν” της Δημιουργίας. Και με την Ανάσταση λίαν πρωί της μιας Σαββάτων, ο Κύριος θα σηματοδοτήσει το ξεκίνημα της Νέας Δημιουργίας, του μεταμορφωμένου από τη φθορά κόσμου, της συντριβής του θανάτου και του παγγέλαστου Άδη!

Αν η Εκκλησία κομίζει μήνυμα στον άνθρωπο και τον κόσμο, αυτό το μήνυμα έγκειται στη συντριβή του θανάτου. Αυτός είναι ο έσχατος εχθρός μας, η αλυσίδα που συντρίβει τη ζωή μας, το πλέον ακατανόητο γεγονός! Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με τη λογική του στο ερώτημα “γιατί πεθαίνουμε;”. Κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει αυτή την μοναδικά σίγουρη προοπτική για όλους! Όλα τα φιλοσοφικά και θρησκευτικά συστήματα που προσπαθούν να δώσουν την δικαίωση στους πιστούς τους, δεν μπορούν να ερμηνεύσουν πειστικά την οδό του θανάτου. Και είναι θάνατος όχι μόνο το βιολογικό τέρμα του ανθρώπου, αλλά και κάθε τι που φθείρει το σώμα και την ψυχή, το κακό, η ακόρεστη ικανοποίηση των επιθυμιών, το άγχος, η αρρώστια! Μα πάνω απ’ όλα, θάνατος είναι η απομάκρυνση από το Θεό, από την ελπίδα μας! Θάνατος είναι η απώλεια κάθε ελπίδας. Θάνατος είναι όταν κανείς δεν αγαπά! Θάνατος είναι η μοναξιά και η ιδιορρυθμία! Θάνατος είναι κάθε απώλεια νοήματος και δίψας για τη ζωή!

Ο Ιησούς Χριστός, σαββατίσας τη σαρκί, αλλά κηρύξας την Ανάσταση και “εις ο ήν πάλιν επανελθών, δια της αναστάσεως, εδωρήσατο ημίν ζωήν την αιώνιον”. Αυτόν προβάλλει η Εκκλησία μας ως τον Θεάνθρωπο διδάσκαλο του τρόπου νίκης εναντίον του θανάτου! Αυτός είναι η Ανάσταση και η Ζωή. Γιατί η ζωή που προτείνει αυτός δεν περιλαμβάνει τίποτα από το θάνατο του κόσμου. Αλλά είναι η αγάπη προς το Θεό και το συνάνθρωπο, η πνευματική πάλη, ο αγώνας και η άσκηση, είναι το ξεπέρασμα του εγώ, είναι η χαρά της κοινωνίας μ’ Αυτόν! Βιώνονται όλα αυτά μέσα στην Εκκλησία, που είμαστε όλοι μέλη της και την αποτελούμε, με σκοπό μας να ζήσουμε την Ανάσταση ψυχή τε και σώματι!

Αν στις μέρες μας το μήνυμα της Εκκλησίας έχει μετατραπεί σε κήρυγμα, ηθικολογία, ιδεολογία, γι’ αυτό φταίμε όλοι μας όσοι δεν ζούμε την Ανάσταση! Όμως, το τελικό νόημα της Μ. Εβδομάδος δεν είναι άλλο απ’ αυτό. Είναι η πορεία του Θεανθρώπου και του κάθε ανθρώπου από το Γολγοθά του Πάθους και των παθών στην Ανάσταση της χαράς και της νίκης ενάντια στο Θάνατο! Ας διαλέξουμε φέτος την εσωτερική χαρά και ελπίδα κι ας είμαστε σίγουροι ότι το “θανάτω θάνατον πατήσας”, ισχύει και για μας και για όλους, και να γευτούμε ολόψυχα αυτή τη χαρά της άλλης βιοτής! Άλλωστε, αυτή ήταν, είναι και θα είναι η άγκυρα της ελπίδας μας!

http://agiameteora.net/

Αν είναι άγιον το του αγαθού πάλι απ’ τον αέρα Του επιστρέφεται (Οδ. Ελύτη, «Σε μπλε Ιουλίτας», Δυτικά της Λύπης)

Συνήθως οι άνθρωποι διαμαρτυρόμαστε για την αδικία που συμβαίνει στη ζωή μας όταν παραβιάζονται τα δικαιώματά μας. Όταν οι άλλοι δεν μας καταλαβαίνουν.  Όταν οι άλλοι μας χρησιμοποιούν. Και φωνάζουμε. Χρησιμοποιούμε κάθε τρόπο και μέσο. Νόμιμο. Ενίοτε και της εκδίκησης, που γίνεται αυτοδικία. Κι αν δεν βρούμε το δίκιο μας, τότε βαθιά η λύπη. Απογοήτευση για το ακατανόητον.

Αν είναι όμως άγιον το του αγαθού, αν αδικούμαστε για το Θεό, κανείς δεν μπορεί να μας δώσει το δίκιο μας. Ίσως γιατί δεν χρειάζεται.  Γιατί ο δρόμος του χλευασμού, της συκοφάντησης, της απόρριψης, μας δίνει την ταπεινοσύνη. Το θρυμμάτισμα του «εγώ» μας. Και μας κάνει να ανοιγόμαστε στην εμπιστοσύνη προς Εκείνον. Γιατί  Εκείνος βλέπει. Και από το Πνεύμα Του επιστρέφεται το άγιον της αγάπης. Το άγιον της υπομονής. Το άγιον του σταυρού. Στέφος άφθαρτον γίνεται. Και την ίδια στιγμή ο υπομείνας σωθήσεται. Ενίοτε και δοξασθήσεται

Εμπιστοσύνη μας λείπει. Και διάθεση για ταπεινοσύνη.  Ας ακολουθήσουμε τον νεανίσκο της Παλαιάς Διαθήκης στην πορεία της σιωπής, της υπομονής στον λάκκο που μας ρίχνει ο κόσμος, και της παράδοσης στο θέλημά Του. Ακόμη κι αν δεν μας ενδιαφέρει, θα μας επιστραφεί το άγιον. Γιατί Εκείνος δεν λησμονεί.

Μεγάλη Δευτέρα, 29 Απριλίου 2013

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/2013/04/blog-post_28.html

http://pgdorbas.blogspot.gr/2013/04/blog-post_27.html

«Έξι ημέρες πριν από το Πάσχα πήγε ο Ιησούς στη Βηθανία, όπου ήταν ο Λάζαρος», στον οίκο της Μαρίας και της Μάρθας, «και του παρατέθηκε δείπνο από αυτούς»· η Μάρθα υπηρετούσε και ο Λάζαρος έτρωγε. Και αυτό ήταν απόδειξη της αληθινής αναστάσεως, το ότι μετά από πολλές ημέρες και ζούσε και έτρωγε. Άρα είναι φανερό, ότι το γεύμα γινόταν στην οικία της Μάρθας· δέχονται δηλαδή τον Ιησού επειδή ήταν φίλοι και αγαπώνταν από αυτόν. Κάποιοι όμως λένε, ότι αυτό γινόταν σε ξένη οικία. Η Μαρία υπηρετούσε γιατί ήταν μαθήτρια. Πάλι αύτη εδώ επιτελεί πνευματικότερη διακονία· δεν διακονούσε όμως σαν προς καλεσμένο, ούτε ήταν κοινή η υπηρεσία της, αλλά σ’ αυτόν μόνο παρείχε την τιμή, και απέδιδε αυτήν, όχι ως προς άνθρωπο, αλλ’ ως προς Θεό. Γιατί γι’ αυτό έχυσε μύρο και το σκούπισε με τα μαλλιά της κεφαλής της, πράγματα που έδειχναν, ότι η υπόληψή της προς αυτόν δεν ήταν τέτοια, τέτοια που του απέδιδαν οι πολλοί. Αλλά την επετίμησε ο Ιούδας με πρόσχημα δήθεν την ευλάβεια. Τί λέγει λοιπόν ο Χριστός; «Άφησέ την· αυτό το έκανε προνοητικά για την ημέρα του ενταφιασμού μου». Γιατί τέλος πάντων δεν ήλεγξε τον μαθητή για την επιτίμηση της γυναίκας, ούτε είπε αυτό το οποίο είπε ο ευαγγελιστής, ότι επετίμησε τη γυναίκα επειδή ο ίδιος ήταν κλέφτης; Ήθελε με την πολλή μακροθυμία του να του προκαλέσει ντροπή και να τον αποτρέψει από το σχέδιό του. Γιατί, το ότι γνώριζε, ότι ήταν προδότης, φαίνεται από το ότι τον ήλεγξε στην αρχή λέγοντας πολλές φορές• «Δεν πιστεύουν όλοι», και, «Ένας από σας είναι διάβολος». Δήλωσε δηλαδή ότι γνώριζε πως αυτός θα είναι ο προδότης, δεν τον ήλεγξε όμως φανερά, αλλά τον συγχώρησε, θέλοντας να τον αποτρέψει από το σχέδιό του.

Πώς τότε άλλος λέγει, ότι όλοι οι μαθητές το είπαν αυτό; Και όλοι και εκείνος· αλλ’ οι υπόλοιποι όχι με την ίδια προαίρεση. Αν όμως κάποιος θελήσει να εξετάσει, γιατί τέλος πάντων, ενώ ήταν κλέφτης, παρέδωσε σ’ αυτόν το χρηματοκιβώτιο των φτωχών και τον έκανε οικονόμο, ενώ ήταν φιλάργυρος, εκείνο θα μπορούσαμε να πούμε, ότι τον απόρρητο λόγο τον γνωρίζει ο Ιησούς· αν όμως πρέπει εμείς στοχαζόμενοι να πούμε κάτι, το έκανε για να του αποκόψει κάθε πρόφαση. Γιατί δεν μπορούσε να πει, ότι το έκανε αυτό από έρωτα για τα χρήματα (καθόσον είχε από το χρηματοκιβώτιο ικανή παρηγοριά της επιθυμίας του), αλλά από μεγάλη κακία, την όποια αν ήθελε να τη συγκρατήσει, δεν θα παρέδιδε τον ευεργέτη. Ο Χριστός όμως, δείχνοντας πολλή συγκατάβαση προς αυτόν, τον ανεχόταν μακροθυμώντας. Γι’ αυτό δεν τον επιτιμούσε που έκλεβε, μολονότι βέβαια το γνώριζε, εμποδίζοντας την πονηρή επιθυμία του και αφαιρώντας του κάθε απολογία. Γι’ αυτό και έλεγε, «Άφησέ την· το έκανε αυτό προνοητικά για την ημέρα του ενταφιασμού μου». Πάλι τον προδότη υπενθύμισε, αναφέροντας τον «ενταφιασμό». Αλλά δεν άγγιζε ο έλεγχος την ψυχή του, ούτε τον μαλάκωσε ο λόγος, μολονότι ήταν ικανός να δημιουργήσει μέσα του οίκτο· ήταν σαν να του έλεγε, είμαι μισητός και φορτικός, αλλά περίμενε λίγο και θα φύγω. Καθόσον και αυτό προετοίμαζε και προμήνυε με το να λέγει, «Εμένα όμως δεν θα με έχετε πάντοτε». Αλλά τίποτε από αυτά δεν έκανε τον θηριώδη και μαινόμενο εκείνον ν’ αλλάξει γνώμη, μολονότι βέβαια πολύ περισσότερα και είπε και έκανε, και τα πόδια του ένιψε την ίδια αυτή νύχτα, και του πρόσφερε τροφή από την ίδια τράπεζα.

«Πολλοί από τους ’Ιουδαίους έμαθαν ότι ο Ιησούς βρίσκεται στη Βηθανία, και πήγαν, όχι μόνο γι’ αυτόν, αλλά και για να δουν τον Λάζαρο, τον οποίο ανέστησε από τους νεκρούς». Και εδώ βλέποντας το θαύμα πίστεψαν πολλοί. Οι άρχοντες όμως δεν αρκούνταν μόνο στα δικά τους κακά, αλλ’ επιχειρούσαν και τον Λάζαρο να φονεύσουν. Γιατί λέγει, «Οι αρχιερείς αποφάσισαν και τον Λάζαρο να θανατώσουν, επειδή εξαιτίας αυτού πολλοί από τους Ιουδαίους έφευγαν και πίστευαν στον Ιησού». Έστω, ήθελαν να θανατώσουν τον Χριστό, ότι καταργούσε το Σάββατο, ότι έκανε ίσο τον εαυτό του με τον Πατέρα, και εξαιτίας των Ρωμαίων, όπως λένε, για να μη καταστρέφουν και τον τόπο και το έθνος αυτών, τον Λάζαρο ποιά κατηγορία είχαν εναντίον του και επιχειρούσαν να τον θανατώσουν, παρά μόνο την κατηγορία ότι ευεργετήθηκε; Βλέπεις πώς η προαίρεσή του ήταν φονική; Μολονότι βέβαια πολλά θαύματα έκανε, αλλά κανένα δεν κατέστησε αυτούς τόσο πολύ θηρία, ούτε ο παράλυτος, ούτε ο τυφλός. Γιατί αυτό και από τη φύση του ήταν θαυμαστότερο, και είχε γίνει μετά από πολλά, και ήταν παράδοξο, να δουν νεκρό τετραήμερο να περπατά και να μιλάει. Πόση μεγάλη αλήθεια η αφροσύνη των δήθεν αρχιερέων! καθόσον κατόρθωμά τους ήταν ν’ αναμιγνύουν την πανήγυρη της εορτής των με φόνους. Άλλωστε, εκεί βέβαια νόμιζαν ότι κατηγορεί το Σάββατο και απομακρύνει τα πλήθη με την πλάνη, ενώ εδώ, επειδή δεν είχαν κανένα ψέμα να προβάλουν, επιχειρούν το φονικό έργο τους εναντίον αυτού που έχει θεραπευτεί. Γιατί εδώ δεν μπορούσαν ούτε αυτό να πουν, ότι εναντιώνεται στον Πατέρα· γιατί η προσευχή τούς αποστόμωνε.

Επειδή λοιπόν και αυτό για το οποίο τον κατηγορούσαν πάντοτε ανατράπηκε και το θαύμα ήταν λαμπρό, ορμούν στο φόνο. Άρα λοιπόν και στην περίπτωση του τυφλού αυτό θα έκαναν, αν δεν είχαν να τον κατηγορήσουν για το Σάββατο. Εξάλλου, εκείνος ήταν άσημος και τον έβγαλαν έξω από τον ναό, ενώ αυτός ήταν επισημότερος· και γίνεται φανερό από το ότι πολλοί πήγαν προς παρηγοριά των αδελφών, και ότι το θαύμα έγινε μπροστά στα μάτια όλων και με πολύ παράδοξο τρόπο· γι’ αυτό όλοι έτρεχαν να τον δουν. Αυτό λοιπόν τους πλήγωνε, το ότι, ενώ η εορτή διαρκούσε ακόμη, αφήνοντας τους πάντες, έτρεχαν να πάνε στη Βηθανία. Επεχείρησαν λοιπόν να τον θανατώσουν, και δεν πίστευαν ότι είναι φαύλο αυτό που τολμούν να κάνουν· τόσο πολύ φονικοί ήταν. Γι’ αυτό αρχίζοντας ο νόμος τις εντολές από αυτό αρχίζει, λέγοντας, «Δεν θα φονεύσεις». Και ο προφήτης αυτό κατηγορεί λέγοντας• «Τα χέρια τους είναι γεμάτα από αίμα».

«Την επόμενη ημέρα το μεγάλο πλήθος που είχε μεταβεί στην εορτή, ακούοντας ότι ο Ιησούς έρχεται στα ’Ιεροσόλυμα, πήραν κλαδιά από φοίνικες και βγήκαν προς προϋπάντηση αυτού και κραύγαζαν· Ωσαννά, ευλογημένος να είναι αυτός που έρχεται στο όνομα του Κυρίου, ο βασιλιάς του Ισραήλ». Πώς λοιπόν, ενώ δεν περπατούσε με παρρησία στα μέρη της Ιουδαίας και έφευγε στην έρημο, πάλι μπαίνει με παρρησία στα Ιεροσόλυμα; Αφού έσβησε τον θυμό τους με την αναχώρηση, έρχεται σ’ αυτήν έχοντας παύσει ο θυμός τους· άλλωστε, το πλήθος που προηγείτο και εκείνο που ακολουθούσε ήταν ικανό να τους οδηγήσει σε αγωνία. Γιατί κανένα θαύμα δεν τους απέσπασε τόσο πολύ, όσο το θαύμα του Λαζάρου. Και άλλος επίσης ευαγγελιστής λέγει, ότι «έστρωναν τα ενδύματά τους στα πόδια του», και ότι «όλη η πόλη σείσθηκε», με τόση μεγάλη τιμή εισήλθε. «Βρίσκοντας τότε ο Ιησούς έναν μικρό όνο, κάθισε πάνω σ’ αυτόν, όπως έχει γραφεί, μη φοβάσαι, θυγατέρα Σιών να ο βασιλιάς σου έρχεται καθισμένος πάνω σε πουλάρι όνου». Το έκανε βέβαια αυτό, από τη μια εκπληρώνοντας προφητεία, και από την άλλη προτυπώνοντας άλλη προφητεία· και το ίδιο πράγμα της μιας γινόταν αρχή, και της άλλης τέλος. Το, «μη φοβάσαι, θυγατέρα Σιών, να χαίρεσαι γιατί, ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα πράος», ήταν ασφαλώς προφητεία που εκπληρωνόταν, το να καθίσει όμως πάνω σε όνο, προτύπωνε μελλοντικό γεγονός, ότι το ακάθαρτο γένος των εθνών επρόκειτο να γίνει υποχείριο αυτού.

Πώς όμως οι ευαγγελιστές λένε, ότι έστειλε μαθητές και είπε, «λύσατε την όνο και το πουλάρι», ενώ αυτός τίποτε τέτοιο δεν λέγει, αλλ’ ότι «βρίσκοντας έναν μικρό όνο κάθισε πάνω σ’ αυτόν»; Ότι φυσικό ήταν να συμβούν και τα δύο, και μετά το λύσιμο του όνου, αφού ήρθαν οι μαθητές που βρήκαν το πουλάρι, κάθισε πάνω σ’ αυτό. Τα κλαδιά πάλι των φοινίκων και των ελιών και τα ενδύματά τους τα έστρωσαν κάτω, για να δείξουν, ότι είχαν πλέον μεγαλύτερη γνώμη γι’ αυτόν, παρά για προφήτη, και έλεγαν· «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου». Βλέπεις ότι αυτό προπάντων κατέπνιγε ,τους αρχιερείς και γραμματείς, το ότι πίστευαν όλοι, ότι δεν είναι αντίθεος; Και αυτό προπάντων δίχαζε τον λαό, το να λέγει αυτός ότι ήρθε από τον Πατέρα. Το, «μη φοβάσαι, αλλά να χαίρεσαι υπερβολικά, θυγατέρα Σιών», το λέγει ο προφήτης, επειδή όλοι οι βασιλείς αυτών κατά το πλείστον ήταν άδικοι και πλεονέκτες, και παρέδωσαν αυτούς στους εχθρούς, και διέστρεφαν το πλήθος, και τους καθιστούσαν υπόλογους στους εχθρούς. Έχε θάρρος, λέγει· αυτός δεν είναι τέτοιος, αλλ’ είναι πράος και επιεικής· και γίνεται φανερό από την όνο· γιατί δεν εισήλθε σύροντας από πίσω του στρατεύματα, αλλ’ έχοντας μόνο όνο. «Αυτά όμως που συνέβηκαν τότε», λέγει, «δεν τα κατάλαβαν οι μαθητές του, ότι αυτά είχαν γραφεί γι’ αυτόν, και τα έκαναν αυτά γι’ αυτόν».

Βλέπεις ότι τα περισσότερα τα έκαναν αγνοώντας; Αλλ’ όταν αναστήθηκε από τους νεκρούς, «τότε θυμήθηκαν, ότι αυτά είχαν γραφεί γι’ αυτόν, και τα έκαναν αυτά γι’ αυτόν», και αυτός δεν τα απεκάλυψε. Και πράγματι όταν είπε, «γκρεμίστε αυτόν τον ναό και σε τρεις ημέρες θα τον ανοικοδομήσω», ούτε αυτό το κατάλαβαν οι μαθητές. Και άλλος όμως ευαγγελιστής λέγει, ότι ήταν κρυμμένος ο λόγος από αυτούς και δεν γνώριζαν ότι πρέπει αυτός ν’ αναστηθεί από τους νεκρούς. Αλλ’ αυτό βέβαια εύλογα κρυβόταν γι’ αυτό και άλλος ευαγγελιστής λέγει, ότι ακούοντας καθημερινά για το πάθος στεναχωρούνταν και ήταν λυπημένοι· και αυτό συνέβαινε από το ότι δεν γνώριζαν τον λόγο της αναστάσεως. Αυτό λοιπόν εύλογα κρυβόταν, επειδή ήταν ανώτερο από τις πνευματικές δυνάμεις τους, το νόημα όμως της όνου γιατί δεν φανερώθηκε σ’ αυτούς; ’Επειδή και αυτό ήταν μεγάλο. Και πρόσεχε τη φιλοσοφία του ευαγγελιστή, πως δεν ντρέπεται να διαπομπεύει την προηγούμενη άγνοιά τους γιατί, το ότι βέβαια είχε γραφεί το γνώριζαν, το ότι όμως ήταν γραμμένο γι’ αυτόν, δεν το γνώριζαν· καθόσον θα μπορούσε να τους σκανδαλίσει, αν επρόκειτο ο βασιλιάς να πάθει τέτοια. Και εξάλλου, δεν θα μπορούσαν να χωρέσουν αμέσως τη γνώση της βασιλείας για την όποια έλεγαν. Και πράγματι άλλος ευαγγελιστής λέγει πως νόμιζαν, ότι αυτά λέγονται για τη βασιλεία αυτή.

«Ο κόσμος λοιπόν που ήταν μαζί του διαβεβαίωνε, ότι φώναξε τον Λάζαρο από το μνημείο και τον ανέστησε από τους νεκρούς. Γι’ αυτό και τον υποδέχτηκε ο κόσμος, επειδή άκουσαν, ότι αυτός έκανε αυτό το θαύμα». Γιατί δεν θα άλλαζαν γνώμη, λέγει, ξαφνικά τόσοι πολλοί, αν δεν είχαν πιστέψει στο θαύμα. «Οι Φαρισαίοι τότε είπαν μεταξύ τους• Βλέπετε ότι δεν ωφελείτε καθόλου μ’ αυτά που κάνετε; Να ο κόσμος έτρεξε πίσω του». Νομίζω ότι τα λόγια αυτά λέχθηκαν από εκείνους που ήταν βέβαια υγιείς πνευματικά, δεν τολμούσαν όμως να εκφράζουν τη γνώμη τους με θάρρος. Και ο Παύλος μιλώντας για την ανάσταση, αυτόν τον λόγο ανέφερε. Ποιά απολογία λοιπόν θα έχουν αυτοί που δεν πιστεύουν στην ανάσταση;

Γι’ αυτό λοιπόν, αγαπητοί, για να μη σας απασχολήσομε μάταια και καταστήσομε τον λόγο λαβύρινθο, αφήνοντας αυτά, εκείνο θα πούμε. Να φροντίζετε για την ακρόαση των θείων Γραφών, και να μη λογομαχείτε για τίποτε το μη χρήσιμο προς καταστροφή αυτών που σας ακούνε. Γιατί και ο Παύλος συμβούλευε τον Τιμόθεο, μολονότι βέβαια ήταν γεμάτος από πολλή σοφία και είχε και τη δύναμη να επιτελεί θαύματα. Ας δείχνομε λοιπόν υπακοή σε εκείνον, και αφήνοντας τις φλυαρίες, ας καταγινόμαστε με τα έργα, εννοώ τη φιλαδελφία και τη φιλοξενία, και ας δείχνομε πολύ ενδιαφέρον για την ελεημοσύνη, ώστε και τα αγαθά που μας έχει υποσχεθεί ο Θεός να επιτύχουμε, με τη χάρη και φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μέσω του οποίου και μαζί με τον οποίο στον Πατέρα πρέπει η δόξα συγχρόνως και στο Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

(Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου, Ομιλία ΛΓ΄, Εις την αγίαν εορτήν των Βαΐων, Ε.Π.Ε τ. 40, σ. 311-321)

pemptousia

Εἰκόνα ἐντυπωσιακή. Καθαρὸ πρωινό. Στὴν μεγάλη πόλη ὅλοι ἔχουν βγεῖ νὰἀπολαύσουν τὴ λιακάδα τῆς ἄνοιξης. Ἄλλοι ἀμέριμνοι περπατοῦν, ἄλλοι συζητοῦν γιὰ τὰ τρέχοντα καὶ τὰ αἰώνια, μητέρες χαίρονται τὴν ὀμορφιὰ τῆς φύσης, παιδιὰ παίζουν εὐχαριστημένα. Τίποτε δὲν φαίνεται ἱκανὸ νὰ διαταράξει τὴν ἀμεριμνησία τοῦ κόσμου. Ὅμως, σὰν ἀπὸ κάπου μακριά, μὰ καὶ ταυτόχρονα τόσο κοντά, ἀρχίζει νὰ ἀκούγεται μία ὑπόκωφη βοή. Στὴν ἀρχὴ κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ διακρίνει τί λέγεται, ὅμως ὅταν οἱ ἦχοι πλησιάζουν, μαζὶ καὶ οἱ πρῶτοι δρομεῖς, τότε τὰ λόγια ἀκούγονται πιὰ ξεκάθαρα.

Εἶναι ὁ Μεσσίας, ὁ βασιλιὰς τοῦ κόσμου, ποὺ ἔρχεται στὴν πόλη του θριαμβευτής, καθισμένος ἐπὶ πώλου ὄνου. Τὸν συντροφεύουν οἱ ἐπιτελεῖς του,ἐκεῖνοι οἱ φτωχοὶ καὶ καταφρονεμένοι, ὅλοι ὅσοι ἄκουσαν τὸ «μακάριοι» στὸὌρος, ὅλοι ὅσοι Τὸν ἀκολούθησαν στὴν πορεία τῶν θαυμάτων, ὅλοι ὅσοι μαγεύτηκαν ἀπὸ τὴ δύναμη τῶν λόγων Του, ὅλοι ὅσοι τὸν εἶδαν νὰ ἀνασταίνει τὸΛάζαρο. Ἦταν σίγουροι, ὅτι εἶχαν βρεῖ Αὐτὸν ποὺ ἐπιθυμοῦσαν, Αὐτὸν ποὺ θὰτοὺς ἔδινε τὴν ἐλευθερία, Αὐτὸν ποὺ θὰ τοὺς βοηθοῦσε νὰ ξαναφέρουν τὴ δύναμη τῆς Ζωῆς στὸν Κόσμο.

Καὶ κανένας ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῆς πόλης, ποὺ ἐκεῖνο τὸ πρωινὸἀπολάμβαναν τὶς ἀκτίνες τῆς ἄνοιξης, δὲν ἔμεινε ἀσυγκίνητος μπροστὰ στοὺςἤχους τοῦ «Ὡσαννά», μπροστὰ στὸ θέαμα ἕνας βασιλιὰς νὰ συντροφεύεται ὄχιἀπὸ πάνοπλους ὑπηρέτες, ἀλλὰ ἀπὸ ἀνθρώπους ποὺ τὸ μόνο τοὺς ὅπλο ἦταν ἡἀγάπη καὶ ἡ ἐλπίδα τῆς μεταμόρφωσης τοῦ κόσμου, ἀπὸ κόσμο ἀδικίας,ἐπιβολῆς τῶν συμφερόντων τῶν ἰσχυρῶν, ἐκμετάλλευσης, σὲ κόσμο ἀληθινῆς κοινωνίας, ἐλευθερίας ἀπὸ τὶς ἀνάγκες, κόσμο ποὺ ὁ Θεὸς καὶ ὁ ἄνθρωπος συμφιλιωμένοι, ξανὰ θὰ πορεύονταν μαζὶ μέχρις ἐσχάτων της γῆς!

Αὐθόρμητη ἡ ζητωκραυγή, αὐθόρμητο τὸ κόψιμο τῶν κλαδιῶν τῶν φοινίκων,ὅπλα πιὰ γίνονταν τὰ βάγια, ὅπλα εἰρήνης, ὅπλα καινούριας ζωῆς, ὅπλα πιὸἰσχυρὰ καὶ ἀπὸ τὴ δυνατότερη πολεμικὴ μηχανή, γιατὶ ἦταν ὅπλα τοῦ μέσαἀνθρώπου, τὰ ὅπλα τῆς δίψας τῆς ἀνθρώπινης φύσης γιὰ τὴν ἀφθαρσία, τὴδικαιοσύνη καὶ τὴν ἀγάπη. Καὶ σ᾿ αὐτὸν τὸ νέο κόσμο, ὅλοι στρώνουν τὰ ἱμάτιά τους, μοιράζονται μὲ τὸν Ἀρχηγὸ τῆς Ζωῆς ὅ,τι πιὸ πολύτιμο ἔχουν, τοῦπροσφέρουν τὴν καρδιά τους!

Δὲν θὰ κρατήσει γιὰ πολὺ αὐτὸ τὸ ἀνοιξιάτικο ὄνειρο. Γρήγορα οἱζητωκραυγὲς θὰ γίνουν ἀρές. Γρήγορα οἱ ἄρχοντες τοῦ ἄλλου κόσμου, ἐκείνου ποὺ ἡ προπαγάνδα βαφτίζεται «ἀλήθεια», ἐκείνου ποὺ ἡ δύναμη τοῦ ἰσχυροῦβαφτίζεται «δικαιοσύνη», ἐκείνου ποὺ ἡ τυραννία βαφτίζεται «φιλελευθερισμός»,ἐκείνου ποὺ τὸ χρῆμα βαφτίζεται «ἀνθρώπινο δικαίωμα», ἐκείνου ποὺ τὰ ὅπλα τοῦ πολέμου βαφτίζονται «ἀνθρωπιστικὴ παρέμβαση», θὰ κρίνουν πὼς «συμφέρει ἕναν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἀπολέσαι». Καὶ θὰ τὸ πετύχουν, θὰ ἐπιβάλουν τὴδική τους τάξη. Καὶ ὅπως θὰ πεῖ ὁ ποιητῆς «Ὅπου ἀκούω γιὰ τάξη, ἀνθρώπινο κρέας μου μυρίζει».

2000 χρόνια τώρα οἱ ἑκάστοτε ἐκφραστὲς τῆς παγκόσμιας τάξης πνίγουν τέτοια ἀνοιξιάτικα πρωινὰ στὴ δική τους δύναμη. Ὅμως, ὅπως τίποτα τελικὰ δὲν μπόρεσε νὰ κρατήσει στὸν τάφο τὸν Ἀρχηγὸ τῆς Ζωῆς, ἔτσι καὶ ἡ κάθε νέα τάξη πραγμάτων, πιστὸ ἀντίγραφο κάθε παλαιᾶς, θὰ βρίσκει τὴν ἀνατροπὴ τῆς σ᾿ἐκείνη τὴν μυριόστομη ζητωκραυγὴ «Ὡσαννά». Γιατὶ ἡ ἀντίσταση καὶ ἡ ἐλπίδα εἶναι ἐσωτερικὴ ὑπόθεση τοῦ καθενὸς ἀπὸ μᾶς. Ὅσων ἐπιμένουν νὰἀντιστέκονται. Κι εἶναι πολλοὶ αὐτοί! Καὶ θὰ κρατοῦν πάντοτε. Γιατὶ τὰ βάγια καὶ ἡ ἄνοιξη, ὅσο κι ἂν ἀργοῦν, πάντοτε θὰ ἔρχονται. Ἀρκεῖ ἡ κάθε τάξη, νὰ μὴν μπορέσει νὰ διαλύσει τὸ μέσα μας. Ἡ ἐπιλογὴ δική μας!

http://imverias.blogspot.gr/2013/04/blog-post_27.html#more

Τι είναι Μεγάλη Εβδομάδα;

Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι η εβδομάδα πριν το Πάσχα (από την Κυριακή των Βαϊων το βράδυ μέχρι το Μ. Σάββατο) και ονομάζεται «Μεγάλη», όχι γιατί έχει περισσότερες μέρες ή ώρες από τις άλλες εβδομάδες, αλλά γιατί τα γεγονότα όπου τελούνται και βιώνονται στους Ιερούς Ναούς είναι κοσμοσωτήρια για τον άνθρωπο!

Πώς βιώνεται ο λειτουργικός χρόνος τη Μεγάλη εβδομάδα;

Η Εκκλησία από την μεγάλη της φιλανθρωπία, για να μπορέσουν όσο είναι δυνατόν περισσότεροι πιστοί να συμμετέχουν στις Ακολουθίες, επέτρεψε από την αρχή της Μ. Εβδομάδας, να ψάλλεται ο Όρθρος της επόμενης ημέρας. (π.χ. την Κυριακή των Βαϊων το βράδυ ψάλλεται ο Όρθρος της Μεγάλης Δευτέρας).

Τι τελείται τις ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας;

Οι τέσσερις πρώτες ημέρες μας προετοιμάζουν πνευματικά για το θείο δράμα και οι Ακολουθίες ονομάζονται «Ακολουθίες του Νυμφίου».

Μεγάλη Δευτέρα (Κυριακή Βαϊων βράδυ):

Την Μεγάλη Δευτέρα κυριαρχούν δύο γεγονότα:

α) Η ζωή του Ιωσήφ του 11ου γιού του Πατριάρχη Ιακώβ, του ονομαζόμενου Παγκάλου, δηλαδή του ωραίου στο σώμα και τη ψυχή. Ο Ιωσήφ προεικονίζει με την περιπέτειά του (που πουλήθηκε σκλάβος στην Αίγυπτο) τον ίδιο τον Χριστό και το πάθος Του.

β) Το περιστατικό της άκαρπης συκιάς που ξέρανε ο Χριστός (Ματθ. 21, 18-22):
Συμβολίζει την Συναγωγή των Εβραίων και γενικά την ζωή του Ισραηλιτικού λαού που ήταν άκαρποι από καλά έργα.

Μεγάλη Τρίτη (Μεγάλη Δευτέρα βράδυ):

Την Μεγάλη Τρίτη θυμόμαστε και ζούμε δύο παραβολές:

α) Των δέκα παρθένων (Ματθ. 25,1-13) που μας διδάσκει να είμαστε έτοιμοι και γεμάτοι από πίστη και φιλανθρωπία.

β) Των Ταλάντων (Ματθ. 25,14-30), που μας διδάσκει να είμαστε εργατικοί και πρέπει να καλλιεργούμε και να αυξήσουμε τα πνευματικά μας χαρίσματα.

Μεγάλη Τετάρτη (Μεγάλη Τρίτη βράδυ):

Η Μεγάλη Τετάρτη είναι αφιερωμένη στην αμαρτωλή γυναίκα (Λουκ. 7,47), που μετανιωμένη άλειψε τα πόδια του Κυρίου με μύρο και συγχωρήθηκε για τα αμαρτήματά της, γιατί έδειξε μεγάλη αγάπη και πίστη στον Κύριο. Ψάλλεται το περίφημο τροπάριο (δοξαστικό) της Υμνογράφου Μοναχής Κασσιανής.

Μεγάλη Πέμπτη (Μεγάλη Τετάρτη βράδυ):

Την Μεγάλη Πέμπτη γιορτάζουμε 4 γεγονότα :

α) Τον Ιερό Νιπτήρα, το πλύσιμο δηλαδή των ποδιών των μαθητών από τον Κύριο, δείχνοντας για το ποια πρέπει να είναι η διακονία των πιστών στην Εκκλησία.

β) Τον Μυστικό Δείπνο, δηλαδή την παράδοση του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας.

γ) Την Προσευχή του Κυρίου, στο Όρος των Ελαιών και

δ) την Προδοσία του Ιούδα, δηλαδή την αρχή του Πάθους του Κυρίου.

Μεγάλη Παρασκευή (Μεγάλη Πέμπτη βράδυ):

Την Μεγάλη Παρασκευή έχουμε την Κορύφωση του θείου δράματος, τελείται η «Ακολουθία των Παθών» και θυμόμαστε και βιώνουμε τα Σωτήρια και φρικτά Πάθη του Κυρίου και Θεού μας. Δηλαδή:

α) Τα πτυσίματα

β) τα μαστιγώματα

γ) τις κοροϊδίες

δ) τους εξευτιλισμούς

ε) τα κτυπήματα

στ) το αγκάθινο στεφάνι και κυρίως την

ζ) Σταύρωση και

η) τον θάνατο του Χριστού μας.

Μεγάλο Σάββατο (Μεγάλη Παρασκευή πρωϊ και βράδυ):

Το Μεγάλο Σάββατο το πρωϊ γιορτάζουμε:

α) την Ταφή Του Κυρίου και

β) την Κάθοδο Του στον Άδη, όπου κήρυξε σε όλους τους νεκρούς. Έτσι Μεγάλη Παρασκευή το πρωϊ (ημερολογιακά), τελούνται οι εξής ακολουθίες: Ακολουθία των Μεγάλες Ωρών και στις 12.00 το μεσημέρι της Αποκαθηλώσεως, δηλαδή την Ταφή Του Κυρίου από τον Ιωσήφ τον Αριμαθαίας και το Νικόδημο τον Φαρισαίο, μέλος του Μ. Συμβουλίου και κρυφό μαθητή του Κυρίου.

Την Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ (ημερολογιακά) ψάλλονται τα Εγκώμια και έχουμε την περιφορά του Επιταφίου!

Κυριακή του Πάσχα (Μ. Σάββατο πρωϊ και νύχτα από τις 12.00 π.μ):

Το Μεγάλο Σάββατο (ημερολογιακά) το πρωϊ, έχουμε την λεγόμενη «1η Ανάσταση», δηλαδή το προανάκρουσμα της Αναστάσεως που μεταδίδουν οι ύμνοι και της προσμονής της λυτρώσεως όλης της κτίσεως από την φθορά και τον θάνατο!

Το Μεγάλο Σάββατο στις 12.00 (δηλαδή ουσιαστικά την Κυριακή), έχουμε την ζωηφόρο Ανάσταση του Κυρίου μας, την ήττα του θανάτου και της φθοράς και την αφή του Αγίου Φωτός στον κόσμο από το Πανάγιο Τάφο.

Κυριακή του Πάσχα στις 11.00 π.μ. ή το απόγευμα, τελείται ο «Εσπερινός της Αγάπης», όπου σε πολλές γλώσσες διαβάζεται το Ιερό Ευαγγέλιο και διατρανώνεται παγκοσμίως η νίκη του θανάτου και η εποχή της Καινούριας Διαθήκης, της χαράς και της Αναστάσιμης ελπίδας.

Ποιο είναι το βαθύτερο νόημα των Παθών και της Αναστάσεως για όλους εμάς τους Πίστους;

Οι πιστοί βιώνουμε τα πάθη και την ανάσταση του Χριστού συμμετέχοντας ενεργά σε αυτά με «συμπόρευση», «συσταύρωση» και «συνανάσταση»! Ο Χριστός με την θέληση του (εκουσίως), έπαθε και ανέστη για να σωθούμε όλοι εμείς! Αυτό σημαίνει ότι δεν λυπούμαστε «μοιρολατρικά» για το Πάθος του, αλλά για τις δικές μας αμαρτίες και αφού μετανοιώνουμε ειλικρινώς μπορούμε την αντικειμενική σωτηρία που χάραξε ο Χριστός να την κάνουμε και υποκειμενική – προσωπική σωτηρία!

http://imverias.blogspot.gr/2013/04/blog-post_321.html#more

Πώς να περιγράψουμε τα αποτελέσματα της θυσίας του Σταυρού;

Ας ανοίξουμε την Αγία Γραφή και ας δανεισθούμε εικόνες, που εικονίζεται το απολυτρωτικό έργο του Χριστού.

Τὸ Εὐχέλαιο εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰἑπτὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, τὸ ὁποῖο τελεῖται στὸ Ναὸ ἡ στὸ σπίτι γιὰ τὴν ἴαση σωματικῶν καὶ ψυχικῶν ἀσθενειῶν. ΤὸΕὐχέλαιο τῆς Μ.Τετάρτης δὲνἔχει κάποια μαγικὴ ἐπενέργεια στὴν πνευματική μας ζωή, ἀλλὰ εἶναι μιὰ ἄρρηκτη ἀλυσίδα μαζί μὲ τὰ ἄλλα Μυστήρια στὰ ὁποῖα θὰ πρέπει νὰ συμμετέχουμε, π.χ.Ἐξομολόγηση, Θεία Κοινωνία.

Ἡ σύσταση τοῦ Μυστηρίου

Ἡ σύσταση τοῦ εὐχελαίου,ὅπως καὶ τῶν ὑπόλοιπων μυστηρίων, ἀνάγεται στὴν Καινὴ Διαθήκη καὶ μάλιστα τὴν Καθολικὴ ἘπιστολὴἸακώβου (ε´ 14-15). Ἀπόδοση στὴν νεοελληνική: Εἶναι κάποιος ἀπὸ σᾶς ἄρρωστος; Νὰ προσκαλέσει τοὺς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας νὰ προσευχηθοῦν γι᾿ αὐτὸν καὶ νὰ τὸν ἀλείψουν μὲ λάδι, ἐπικαλούμενοι τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου. Καὶ ἡ προσευχὴ ποὺ γίνεται μὲ πίστη θὰ σώσει τὸν ἄρρωστο· ὁΚύριος θὰ τὸν κάνει καλά. Κι ἂν ἔχει ἁμαρτίες, θὰ τοῦ τὶς συγχωρέσει.

Ἔτσι, ἡ ἀποστολικὴ παραγγελία ἀποτέλεσε τὴ βάση πάνω στὴν ὁποία θεμελιώθηκε ἡ πίστη καὶ ἡ τελετουργικὴ πράξη τῆς Ἐκκλησίας. Τελετουργοὶ τοῦφιλανθρώπου τούτου μυστηρίου εἶναι οἱ πρεσβύτεροί της Ἐκκλησίας, προσκαλούμενοι γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸ στὴν οἰκία τοῦ ἀρρώστου χριστιανοῦ. Πλησίον τοῦ ἀσθενοῦς προσεύχονται θερμά. Ἐπικαλοῦνται τὴ χάρη τοῦΠαναγίου Πνεύματος γιὰ νὰ εὐλογηθεῖ τὸ λάδι ποὺ παρατίθεται. Καὶ στὴσυνέχεια ἀλείφουν τὸν ἄρρωστο χριστιανὸ μὲ τὸ εὐλογημένο πλέον ἔλαιο. Ἡἐπάλειψη μὲ τὸ εὐλογημένο ἔλαιο, σώζει τὸν ἄρρωστο.

Ἡ τέλεση τοῦ Μυστηρίου

Ἡ ἀκολουθία τοῦ εὐχελαίου τελεῖται «εἰς ἴασιν ψυχῆς τε καὶ σώματος». Σύμφωνα μὲ τὴ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας, ἡ σωματικὴ ἀσθένεια θεωρεῖταιὡς ὁ πικρὸς καρπὸς τῆς ἁμαρτίας. Ὁποιαδήποτε ἀσθένεια, ὡς διαταραχὴ τῆςἁρμονικῆς λειτουργίας τοῦ σώματος, ὀφείλεται σὲ πνευματικὰ αἴτια καὶ κυρίως στὴ διαταραχὴ τῶν σχέσεων τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό. Στὰ ἱερὰ κείμενα δὲν παρουσιάζεται μόνο ἡ στενὴ σύνδεση τῆς ἀσθένειας μὲ τὴν ἁμαρτία ἀλλὰσυγχρόνως ὑποδεικνύεται καὶ ὁ τρόπος τῆς θεραπείας: ἡ εἰλικρινὴς μετάνοια καὶἡ ἐπιστροφὴ στὸν Θεό.

Τὰ ὁρατὰ στοιχεῖα τοῦ Εὐχελαίου

Γιὰ τὴν τέλεση τοῦ μυστηρίου τοποθετεῖται πάνω σε κάποιο τραπέζι τὸεὐαγγέλιο, μικρὴ εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, κανδήλα ἀναμμένη καὶ δοχεῖο μὲ ἀλεύρι, δίπλα στὸ ὁποῖο ἀνάβονται ἑπτὰ κεριά. Ἡ κανδήλα πρέπει νὰ εἶναι καθαρὴ καὶμέσα τοποθετεῖται ἁγνὸ λάδι, ἔνδειξη καθαρῆς καὶ ὁλοπρόθυμης προσφορᾶς στὸν Θεό. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὁ καλὸς Σαμαρείτης στὴν ὁμώνυμη παραβολή, περιποιεῖται στοργικὰ τὸν τραυματία ρίχνοντας στὶς πληγές του λάδι καὶ κρασί. Τὸ λάδι, μετὰ τὶς εὐχὲς τῶν ἱερέων, δὲν εἶναι πιὰ κοινὸ λάδι· ὅπως καὶ στὴβάπτιση: τὸ νερὸ τῆς κολυμβήθρας, μετὰ τὶς εὐχὲς τοῦ λειτουργοῦ, δὲν εἶναι πιὰκοινὸ νερό.

Στὸ τέλος τῆς ἀκολουθίας γίνεται ἡ χρίση μὲ τὸ ἁγιασμένο ἔλαιο. Χρίεται σταυροειδῶς τὸ μέτωπο, τὸ σαγόνι, οἱ δύο παρειὲς καὶ τὰ χέρια μέσα στὴν παλάμη καὶ στὸ ἐξωτερικό τους μέρος. Μ᾿ αὐτὴ τὴν χρίση, ζητοῦμε ἀπὸ τὸν Κύριο νὰ θεραπεύσει τὸ πνεῦμα, τὶς σκέψεις καὶ ὁλόκληρο τὸν ἐσωτερικό μας κόσμο.Ἀκόμη, νὰ δίνει δύναμη σ᾿ ἐκεῖνα τὰ μέλη τοῦ σώματος μὲ τὰ ὁποῖα κάνουμε τὶς περισσότερες πράξεις· (π.χ.τὰ χέρια εἶναι τὰ μέλη ποὺ ἐκτελοῦν τὶς ἐντολὲς τοῦμυαλοῦ μας).

Παρεξηγημένες ἐκδοχὲς τοῦ Μυστηρίου

1. Πρῶτα ἀπ᾿ ὅλα, ὁρισμένοι θεωροῦν ὅτι μὲ τὴν συγχωρητικὴ εὐχὴ τοῦεὐχελαίου ἀναπληρώνουν τὴν ἐξομολόγηση, ποὺ δὲν κάνουν γιὰ διάφορους λόγους. Ἡ συγχωρητικὴ εὐχὴ τοῦ εὐχελαίου δὲν καταργεῖ τὴν ἐξομολόγηση. Ἡσυγχώρηση τῶν ἁμαρτιῶν, ποὺ παρέχεται στὸ μυστήριο τοῦ εὐχελαίου, δὲνἀναφέρεται στὰ ἁμαρτήματα ποὺ γνωρίζουμε καὶ δὲν ἐξομολογούμαστε, ἀλλὰ σὲὅσα μικρὰ ξεχάσαμε ἢ ἀγνοοῦμε. Διότι κανένα μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας δὲνἀναιρεῖ τὸ ἄλλο, ἀλλὰ τὸ ἕνα συμπληρώνει τὸ ἄλλο μέσα στὸ μεγάλο «μυστήριο» τῆς Ἐκκλησίας.

2. Μία ἄλλη παρεξήγηση συμβαίνει μὲ τὸ ἀλεύρι, ποὺ χρησιμοποιεῖται γιὰ τὴστήριξη τῶν κεριῶν. Ὁρισμένοι πιστοὶ δὲν ἀρκοῦνται στὴ χρίση μὲ τὸ ἁγιασμένοἔλαιο, ἀλλὰ ζητοῦν καὶ ἀλεύρι γιὰ διάφορες χρήσεις: νὰ τὸ βάλουν κάτω ἀπὸ τὸμαξιλάρι τοῦ παιδιοῦ τους «γιὰ νὰ δείξει ὁ Θεὸς τὸ τυχερό τους», ἢ «γιὰ νὰ φύγει τὸ κακὸ ἀπὸ τὸ σπίτι», ἢ γιὰ νὰ τὸ ἀραιώσουν μὲ νερὸ καὶ νὰ τὸ πιεῖ ὁ ἀσθενής.Ἐπειδὴ τὰ παραπάνω ἐγγίζουν τὴ δεισιδαιμονία, πρέπει νὰ τονίσουμε ὅτι τὸμυστήριο ὀνομάζεται εὐχέλαιο καὶ ὄχι «εὐχάλευρο». Ἐκεῖνο ποὺ ἁγιάζεται εἶναι τὸ λάδι καὶ ὄχι τὸ ἀλεύρι.

3. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη παρεξήγηση, ποὺ συνιστᾶ σύγχυση τοῦ σκοποῦ τοῦεὐχελαίου. Πολλοὶ ζητοῦν εὐχέλαιο γιὰ νὰ ἐγκαινιάσουν τὸ καινούργιο τους σπίτιἢ τὸ κατάστημα. Γιὰ τὰ σπίτια, τὰ καταστήματα, τὰ ὀχήματα καὶ ὅλα τὰὑπόλοιπα ὑπάρχουν οἱ ἀντίστοιχες ἁγιαστικὲς πράξεις. Ἀκόμη, δὲν εἶναι καὶλίγοι ἐκεῖνοι ποὺ ζητοῦν ἀπὸ τὸν ἱερέα νὰ τελέσει ἁγιασμὸ καὶ εὐχέλαιο μαζί, πράγμα ποὺ δείχνει σύγχυση καὶ παρεξήγηση. Λὲς καὶ χρειάζεται περισσότερεςἀπὸ μία ἁγιαστικὲς πράξεις γιὰ νὰ ζητήσουμε τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ.

4. Μία ἄλλη παρεξήγηση συνδέεται μὲ τὴν ἀντίληψη ὅτι τὸ εὐχέλαιο ἀφορᾶτοὺς ἑτοιμοθάνατους καὶ ὅσους γενικὰ βρίσκονται στὴν τελικὴ φάση τῆςἀσθενείας τους. Παρατηρεῖται ἄλλοτε μία ἀποφυγὴ τελέσεως τοῦ εὐχελαίου ἀπὸτὸ φόβο μήπως προκληθεῖ ἡ ἐπισπευσθεῖ ὁ θάνατος τοῦ ἀσθενῆ. Ὁ φόβος αὐτός,ὅμως, εἶναι ἀδικαιολόγητος. Οἱ συγγενεῖς φοβοῦνται νὰ τὸ ποῦν στὸν ἀσθενῆ. Ὁἀσθενὴς φοβᾶται νὰ τὸ ζητήσει. Τὸ εὐχέλαιο εἶναι γιὰ τὴν ὑγεία καὶ τὴ ζωή. Γιὰὑγεία καὶ ζωὴ μιλοῦν ὅλες οἱ αἰτήσεις καὶ οἱ εὐχὲς τοῦ μυστηρίου.

Τέλος, εἶναι δυνατὸ νὰ διατυπωθεῖ καὶ μία ἔνσταση: γιατί δὲν θεραπεύει πάντοτε; τὸ μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου δὲν συστάθηκε γιὰ νὰ καταργεῖ κάθεἀσθένεια, τὸν θάνατο καὶ τὴν ἰατρικὴ ἐπιστήμη. Πολλὲς φορὲς φέρνει ἔμμεση θεραπεία. Ἄλλωστε, ἡ θεραπεία ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν πίστη τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ ἴδια χάρη παρέχεται σὲ ὅλους· ὅλοι ὅμως δὲν θεραπεύονται. Ἡ θεραπεία μπορεῖ νὰμὴν εἶναι πάντοτε γιὰ τὸ εὐρύτερο συμφέρον τοῦ ἀνθρώπου. Παραμένει γιὰ νὰπαιδαγωγήσει ἴσως τὸν ἀσθενῆ καὶ νὰ τὸν ὁδηγήσει μὲ βεβαιότητα στὴν ἐν Χριστῷ σωτηρία· ὅποτε καὶ πάλι ἐπιτυγχάνεται ὁ ἀπώτερος σκοπὸς τοῦμυστηρίου.

Ἀπαραίτητα ὑλικά

Γιὰ τὸ Εὐχέλαιο ἀπαραιτήτως χρειάζονται τὰ παρακάτω:
α) ἕνα κανδήλι μὲ λάδι ἐλιᾶς (καὶ λίγο κόκκινο κρασὶ)
β) θυμιατὸ καὶ θυμίαμα
γ) εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ἡ τῆς Παναγίας ἡ κάποιου Ἁγίου
δ) μία κούπα μὲ ἀλεύρι προκειμένου ἔπειτα νὰ ζυμωθεῖ καὶ νὰ γίνει πρόσφορο
ε) ἑπτὰ (7) κεράκια ὅσα εἶναι καὶ τὰ Εὐαγγέλια ποὺ θὰ ἀναγνωσθοῦν στὸΕὐχέλαιο
στ) τὰ ὀνόματα « ὑπὲρ ὑγείας» τῶν ἐπιτελούντων τὸ Εὐχέλαιο
ζ) μία θρυαλλίδα (μπατονέτα) γιὰ τὴ χρίση τοῦ ἁγίου ἐλαίου.

Τὸ ἁγιασμένο ἔλαιο φυλάσσεται καὶ δὲν πετιέται! Πρέπει νὰ καίγεται στὸκανδήλι μέχρι τέλους. Μετὰ τὴ πλήρη καύση, ἡ καντηλήθρα καὶ ὅσα χρησιμοποιηθοῦν γιὰ τὸ καθάρισμα τοῦ ἔσωθεν περιεχομένου, καίγονται σὲἀσφαλῆ τόπο.

http://imverias.blogspot.gr/2013/04/blog-post_25.html#more

Τρεις αντιθέσεις συνθέτουν το Ευαγγέλιο της Κυριακής των Βαΐων (Ιώαν. 12, 1-18), οι οποίες αποτυπώνουν τη στάση του κόσμου έναντι του Χριστού. Η πρώτη έχει να κάνει με την προσφορά αγάπης και ευγνωμοσύνης  από την πλευρά της Μαρίας, της αδελφής του Λαζάρου και το σχόλιο του Ιούδα του Ισκαριώτη, ο οποίος απορρίπτει τη διάθεση της ψυχής της Μαρίας και υποδεικνύει έναν άλλο δρόμο που δε γίνεται δεκτός από το Χριστό. Η δεύτερη έχει να κάνει με την απόφαση των Αρχιερέων των Ιουδαίων να σκοτώσουν, εκτός από το Χριστό, και τον Λάζαρο, διότι δεν άντεχαν να υπάρχει στα μάτια των συμπατριωτών τους ο απτός μάρτυρας της δύναμης του Χριστού πάνω στο θάνατο. Και η τρίτη έχει να κάνει με την στάση του λαού των Ιεροσολύμων, ο οποίος ζητωκραυγάζει τον ερχομό του Χριστού, όχι όμως επειδή πιστεύει στο αληθινό περιεχόμενο της αποστολής Του, αλλά διότι Τον θεωρεί βασιλιά του Ισραήλ. Και γι’ αυτό ο ίδιος ο λαός που θα αποθεώσει, ο ίδιος θα καταδικάσει χωρίς πολλή συζήτηση τον βασιλιά Του σε θάνατο.
Οι αντιθέσεις αυτές αναδεικνύουν τρεις δρόμους για την Εκκλησία, οι οποίο όμως δεν μπορεί να οδηγήσουν αληθινά στο Χριστό. Υπάρχουν αυτοί οι οποίοι αναγνωρίζουν το Χριστό ως Εκείνον που τους προσφέρει την ανάσταση και τη ζωή και είναι έτοιμοι να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους με απλότητα: την μετοχή τους στο δείπνο της Ευχαριστίας και την προσφορά στον Κύριό μας δώρων που πηγάζουν από την καρδιά τους. Δείχνουν έτσι στο Χριστό πως είναι η πολυτιμότερη ύπαρξη για τη ζωή τους, είτε το δώρο είναι απλό, όπως είναι το πρόσφορο, το λάδι, το κερί, το λιβάνι, η προσευχή που φέρνει μαζί του ο μετέχων στην Ευχαριστία άνθρωπος, είτε είναι το άρωμα των δακρύων της μετανοίας, είτε οτιδήποτε προσφέρεται από καρδιάς. Από την άλλη, πάντοτε θα υπάρχουν αυτοί που σαν τον Ιούδα θα ζητούν άλλες αποδείξεις για της αγάπης προς το Χριστό. Θα θέλουν ελεημοσύνες, θα θέλουν το πολύτιμο να συνδέεται με τα δικά τους συμφέροντα. Αλλά η μεγαλύτερη πλάνη θα είναι η απόρριψη της προσφοράς και της διάθεσης της καρδιάς των άλλων. Μόνο ο δικός τους τρόπος είναι ο σωστός. Δε δέχονται άλλου είδους αγάπη, πλην της υλικής. Είναι όλοι αυτοί που και σήμερα απορρίπτουν την μετάνοια και την ευγνωμοσύνη του πιστού ανθρώπου και ζητούν από την Εκκλησία αποδείξεις κοινωνικού έργου, συζητούν για την περιουσία της και παρασύρουν και τους εκκλησιαστικούς ταγούς στον πειρασμό να θέλουν να αποδείξουν ότι μπορεί να είναι χρήσιμοι στην κοινωνία. Ο Χριστός δε ζητά χρησιμότητα. Ο Χριστός ζητά την αγάπη προς τον Ίδιο. Αλλιώς, αν δεν απορρέει η χρησιμότητα από την αγάπη, είναι μάταιη επίδειξη και συμφέρον που καθιστά την πίστη υποκρισία, «προς το θεαθήναι τοις ανθρώποις».
Ο δεύτερος δρόμος έγκειται στη διάθεση εκείνων που και σήμερα δεν αντέχουν το θαύμα της πίστης, το οποίο νικά τον θάνατο, αλλά επιστρατεύουν τον ορθολογισμό τους, τα επιτεύγματα, την εξουσία, την θέση τους στην κοινωνία, για να διαγράψουν το Χριστό και το μήνυμα της ζωής που κομίζει από τα μάτια των ανθρώπων. Κάνουν πως δεν βλέπουν τους Αγίους, οι οποίοι δια του Χριστού νίκησαν τον θάνατο. Κάνουν πως δεν βλέπουν ότι η Εκκλησία υπάρχει εις τους αιώνας, όχι γιατί εξουσιάζει τους ανθρώπους, όχι γιατί τους προσφέρει φαγητό ή φιλανθρωπία, ούτε γιατί λειτουργεί ως ένα ιδεολογικό ή φιλοσοφικό πρόγραμμα, αλλά γιατί εκφράζει τη νίκη κατά του εσχάτου εχθρού του ανθρώπου, του θανάτου. Κομίζει την Ανάσταση. Την ζει και την αποδεικνύει περίτρανα. Και οι εχθροί της πίστης αυτό δεν αντέχουν. Να βλέπουν την ανάσταση να νικά τα πάθη τους. Θέλουν λοιπόν να την σκεπάσουν με το θάνατο των υλικών αγαθών. Με το θάνατο των φιλοδοξιών και της κατεύθυνσης του πολιτισμού. Με το θάνατο της φιλοσοφικής και επιστημονικής ανωτερότητας. Και ειρωνεύονται, περιφρονούν και διώκουν, όσο μπορούν την πίστη στον Νικητή του Θανάτου και τα πρόσωπα των Αγίων Του.
Ο τρίτος δρόμος έγκειται στη διάθεση εκείνων που ζητούν ηγέτες δημαγωγούς, που θα βασιλέψουν και θα τους κάνουν μετόχους μιας κοσμικής βασιλείας, που θα δώσουν το δίκιο, το δικαίωμα, την καταξίωση. Είναι όσοι ζητούν από την Εκκλησία στους αιώνες να λύσει όλα τα κοινωνικά προβλήματα. Να ελέγξει τους Ισχυρούς της γης. Να μπει μπροστάρης του λαού στην επανάσταση εναντίον της όποιας τυραννίας. Δεν είναι όμως έτοιμοι να δεχτούν ότι χρειάζεται θυσία, όχι για να γκρεμιστεί το κοινωνικό μοντέλο, αλλά, πρωτίστως, για να αλλάξει ο εαυτός μας. Να μάθουμε εμείς να μην συμβιβαζόμαστε με τις αμαρτίες μας. Να λειτουργήσουμε με την ταπείνωση του Ναζωραίου, ο Οποίος διαλέγει το ονάριο και όχι το πολεμικό άλογο, για να δείξει στους ανθρώπους ότι η αποστολή Του έγκειται στην ανακαίνιση των βροτών και όχι στην πρόσκαιρη κάλυψη αναγκών κοινωνικών και προσωπικών. Τους Ισχυρούς τους γκρέμισε με την αγάπη και την ανάσταση. Γιατί δεν έχουν καμία δύναμη επάνω Του, όπως ούτε και σε όσους πιστεύουν σ’ Αυτόν. Και μόνο έτσι μπορεί να αλλάξει αληθινά και όχι πρόσκαιρα ο κόσμος. Όταν βρει την ελευθερία της ταπεινοσύνης και της θυσίας και όχι όταν αλλάξει εξουσιαστές.
Εισέρχεται ο Κύριος εις την αγίαν πόλιν, αφού έχει αναστήσει το Λάζαρο. Και μας καλεί να μην πιστεύουμε σ’ Αυτόν επειδή θα μας λύσει το πρόβλημα της υλικής φτώχειας ή επειδή θα μας δώσει την υγεία ή θα μας καταξιώσει σε κοινωνικό επίπεδο ή θα λύσει το πρόβλημα της αδικίας στον κόσμο. Δεν ήρθε για να μας κρατήσει στο σήμερα, αλλά για να μας συνδράμει ώστε να ανοιχτούμε στο αεί της Βασιλείας Του. Και αυτός είναι ο δρόμος της προσφοράς ως αναγνώρισης του Ίδιου ως του πολυτιμότερου στη ζωή  μας.  Είναι ο δρόμος της πίστης που νικά το θάνατο και δωρίζει την ανάσταση. Είναι ο δρόμος της αλλαγής του εαυτού μας, μέσα από την πνευματικότητα της Εκκλησίας. Ας Τον ακολουθήσουμε όχι ως πρόσκαιροι θαυμαστέ ή επειδή είναι χρήσιμος στην κοινωνία μας, αλλά ως οι αποφασισμένοι να μείνουμε κοντά Του μέχρι ταφής και αναστάσεως. Και Εκείνος θα μας δώσει νόημα και δύναμη.

Κέρκυρα, 28 Απριλίου 2013

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Εορτάζει στις 25 Απριλίου εκάστου έτους.

Σύροντες εἰς γὴν Μᾶρκον οἱ μιαιφόνοι,

Πρὸς οὐρανοὺς πέμποντες αὐτὸν ἠγνόουν.

Εἰκάδι πέμπτῃ Μᾶρκον ἑνὶ χθονὶ ἄφρονες εἷλκον.

Βιογραφία

Ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Μάρκος ήταν ανεψιός του Αποστόλου Βαρνάβα και η μητέρα του ονομαζόταν Μαρία.

Η καταγωγή του ήταν μάλλον από την Κύπρο, αργότερα όμως εγκαταστάθηκε στα Ιεροσόλυμα.

Το ιουδαϊκό όνομα του ευαγγελιστού ήταν Ιωάννης. Μάρκος ήταν το Ρωμαϊκό του επώνυμο, που πήρε κατά τη συνήθεια που υπήρχε τότε.

Και μ’ αυτό έμεινε γνωστός στον χριστιανικό κόσμο.

Ο Μάρκος από πολύ νωρίς μπήκε στην υπηρεσία της Εκκλησίας, συνοδεύοντας το θείο του Βαρνάβα και τον Απ. Παύλο στις διάφορες περιοδείες τους.

Επίσης, εργάσθηκε για πολύ καιρό κοντά στον Απ. Πέτρο.

Κατά την παράδοση, ο Μάρκος κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Αίγυπτο, τη Λιβύη, τη Βαρβαρία, και είχε χρηματίσει πρώτος επίσκοπος Αλεξανδρείας.

Ο ευαγγελιστής Μάρκος πιστεύεται ακόμη ότι είναι εκείνος ο νεανίσκος, που, όπως αναφέρει ο ίδιος στο Ευαγγέλιο του (Μαρ. ιδ’, 51-52), ακολούθησε τον Ιησού μετά τον Μυστικό Δείπνο στον κήπο της Γεθσημανής τυλιγμένος σ’ ένα σινδόνι, Μετά τη σύλληψη του θείου Διδασκάλου οι υπηρέτες όρμισαν και προς αυτόν. Μα ο νεανίσκος, για να γλιτώσει, αφήκε το σινδόνι κι έφυγε γυμνός.

Για τον τρόπο του θανάτου του οι γνώμες διίστανται. Η μία αναφέρει ότι πέθανε ειρηνικά στην Αλεξάνδρεια, ενώ η άλλη, ότι πέθανε δια λιθοβολισμού από τους ειδωλολάτρες. Σύμφωνα με την δεύτερη εκδοχή, ο Απόστολος Μάρκος, κάποια μέρα που κήρυττε, τον άρπαξαν οι εχθροί της πίστεως, οι εθνικοί κι οι ειδωλολάτρες, κι αφού τον έδεσαν με σχοινιά, τον έσυραν στους δρόμους της Αλεξανδρείας, όπου και πέθανε από τα τραύματα του στις πέτρες. Το άγιο λείψανο του το περιμάζεψαν με πόνο οι χριστιανοί και το έθαψαν σ’ ένα γειτονικό χωριό.

Το σπουδαίο είναι ότι ο Μακρός έγραψε το δεύτερο κατά σειρά στην Καινή Διαθήκη Ευαγγέλιο περί το 65 μ.Χ. και είναι και το συντομότερο από τα τέσσερα κι είναι γνωστό σαν το Ευαγγέλιο των θαυμάτων του Ιησού.

Μέσα σ’ αυτό ο ιερός ευαγγελιστής, παρόλο που δεν ήταν από τον κύκλο των δώδεκα αποστόλων, έχει περιλάβει αρκετά από τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου μας. Ολίγα από τη διδασκαλία Του, τα θαύματα Του, τα Πάθη και την Ανάσταση Του.

Παραλείπει την επί του όρους Ομιλία και τις πιο πολλές από τις μακρές ομιλίες του Ιησού Χριστού. Πιο πολύ ο ευαγγελιστής διηγείται αυτά που έκανε ο θείος Διδάσκαλος κι όχι αυτά που είπε.

Και τούτο, γιατί κύριος σκοπός της συγγραφής του ήταν με την έκθεση αυτή των θαυμάτων να αποδείξει τη θεϊκή του Ιησού καταγωγή και τη δύναμη Του, ιδιαίτερα δια των θαυμάτων.

Γι΄ αυτό και οι αγιογράφοι τοποθετούν δίπλα στον ευαγγελιστή Μάρκο ένα λιοντάρι, που είναι σύμβολο της δύναμης.

Κατά τον 9ο αιώνα έμποροι Ενετοί μετέφεραν τα άγια λείψανα στη Βενετία και τα τοποθέτησαν σ’ ένα πολύ μεγάλο και ωραιότατο ναό, που έκτισαν προς τιμή του.

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος γ’.

Ἀπόστολε ἅγιε καὶ Εὐαγγελιστά Μάρκε, πρέσβευε τῷ ἐλεήμονι Θεῷ ἵνα πταισμάτων ἄφεσιν, παράσχῃ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν.

Ἕτερον Ἀπολυτίκιον (Κατέβασμα)

Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.

Τοῦ Πέτρου συνέκδημος, καὶ κοινωνὸς ἱερός, τοῦ Λόγου διάκονος, καὶ ὑποφήτης σοφός, ἐδείχθης Ἀπόστολε, ὅθεν τὸ τοῦ Σωτῆρος, Εὐαγγέλιον θεῖον, Μᾶρκε διαχαράττεις, ὡς οὐράνιος μύστης, διὸ Εὐαγγελιστὰ σέ, πόθω γεραίρομεν.

Κοντάκιον

Ἦχος β. Τὰ ἄνω ζητῶν.

Ἐξ ὕψους λαβών, τὴν χάριν τὴν τοῦ Πνεύματος, ῥητόρων πλοκάς, διέλυσας Ἀπόστολε, καί τά ἔθνη ἅπαντα, σαγηνεύσας, Μᾶρκε ἀοίδιμε, τῷ Δεσπότῃ προσήγαγες, τό θεῖον κηρύξας Εὐαγγέλιον.

Μεγαλυνάριον

Πέτρω τω Θεόπτη μαθητευθείς, των υπερκοσμίων, εχρημάτισας μιμητής· όθεν του Σωτήρος, ημίν ευηγγελίσω, ώ Μάρκε θεηγόρε, την συγκατάβασιν.

Πηγή:saint.gr

Στο Χρυσόστομο είναι σαφές ότι, ενώ ο γάμος δεν μπορεί ν’ αποτελέσει πρόφαση ραθυμίας ή φυγομαχίας κατά τον κοινό για όλους τους Χριστιανούς αγώνα, εν τούτοις λόγω της «κοσμικής» και «εφθαρμένης» διακρίσεως που τον αποκόπτει από τον εσχατολογικό του προορισμό, λόγω δηλαδή του ότι ο σκοπός του κακώς μετατοπίστηκε από τη «βασιλεία του Θεού» στην «κοινωνία», έχει καταντήσει «εμπόδιον» στην ταχύτερη πρόοδο προς τον έσχατο και κοινό όλων των Χριστιανών στόχο, δηλαδή προς την τελείωση. Βα¬σική εσχατολογική αρχή για το Χρυσόστομο είναι ότι η «σοφία» της οικογενείας είναι αυτή η ίδια η «κατά Χριστόν φιλοσοφία». Ο γάμος είναι μεν μεταπτωτική μορφή του παρόντος βίου, η υπεροχή όμως της παρθενίας συνίσταται όχι τόσο στην προπτωτική της καταγωγή όσο στη δυνατότητα που φαίνεται να εξασφαλίζει για μια ταχύτερη επάνοδο μάλλον άνοδο προς την ερχομένη βασιλεία. Η διάκριση δηλαδή αφορά στο ήθος, όπου αυτό υπάρχει.

Εν τούτοις η εσχατολογική αυτή προοπτική του Χρυσοστόμου διέφυγε την προσοχή μερικών ερευνητών του, οι οποίοι και απέδωσαν τις απόψεις του σφαλερά. Υποστήριξαν δηλαδή, ότι ο ι. πατήρ δίνει την εντύπωση ότι θεωρεί το γάμο σαν κάτι το κατώτερο. Διατείνονται μάλιστα ότι στη διαμόρφωση της κατ’ αυτούς απόψεώς του καθοριστική υπήρξε η επίδραση του γνωστικισμού, η χηρεία της μητέρας του, η περιπέτεια του φίλου του Θεοδώρου, η έντονη προσωπική του κλίση προς το μοναχισμό, κι επί πλέον ο αυστηρός κι απαισιόδοξος προσωπικός του χαρακτήρας.

Παρά ταύτα για τον ι. Χρυσόστομο κάθε εκ των υστέρων εισηγμένη μέθοδος, όπως εν προκειμένω ο γάμος, είναι αναμφίβολα καλή και θεραπευτική, εφ’ όσον αποτελεί μέτρο της «προνοίας» του φιλανθρώπου Θεού και εντάσσεται στην εσχατολογική «οικονομία» του. Μετά την πτώση ο γάμος αντί περιττού κατέστη «πράγμα σφόδρα χρήσιμον και αναγκαίον». Ενώ λοιπόν στην αρχή, ερμηνεύει ο Χρυσόστομος, πριν δηλαδή από την πτώση, περιρρέουσα ατμόσφαιρα ήταν η ανιδιοτελής αγάπη, η αρμονική συμβίωση με τον πλησίον, μετά την πτώση, όταν παρεισήλθε η αμαρτία, ο άνθρωπος εξέπεσε από το πρόσωπο στο άτομο και σαν ατομιστής πλέον στράφηκε από τον έτερο στον εαυτό του. Διχοτομήθηκε λοιπόν η ενότητα και διαρράγηκε η αγάπη. Έρχεται τότε ο φιλάνθρωπος Θεός κι εξασφαλίζει την ένωση ενσπείροντας την επιθυμία για την επανασύνδεση των «διχασμένων». Όπως παρατηρεί ο Χρυσόστομος, στην αρχή οι πρωτόπλαστοι είχαν μεταξύ τους τόση αγάπη και οικειότητα, ώστε να είναι σαν «εν», καθώς φαίνεται κι ο Θεός μέσα στο βιβλικό κείμενο «ως περί ενός περί αμφοτέρων διαλεγόμενος». Στη «συζυγία» εκείνη η πρόνοια του Θεού ήταν τόσο μεγάλη, ώστε δεν υπήρχε στη γυναίκα αγάπη μεγαλύτερη από εκείνη που ένιωθε προς τον άντρα της· και αντιστρόφως. Αργότερα όμως, όταν υπεισήλθε και υπερίσχυσε η «φιλαυτία», η επιθυμία κρίθηκε σαν στοιχείο θετικό, ακριβώς επειδή αξιολογήθηκε σαν μέσο αποκαταστάσεως της ενότητος εκείνης. Την ενότητα αυτή αποκαθιστά ο γάμος, όταν ασφαλώς καταργούνται μέσα σ’ αυτόν «τα εμά» και «τα σα». Συνεπώς η επιθυμία εντάσσεται μέσα στο εσχατολογικό σχέδιο και αποβαίνει σε μέσο αγάπης του άλλου και τελειώσεως, καθώς μάλιστα και το νόημα της τελειώσεως και της ομοιώσεως με το Θεό δεν ανευρίσκεται παρά μόνο στην αγάπη.

Μετά την πτώση επίσης ο γάμος καταπραΰνει και σαν «φάρμακον» την «λύτταν της φύσεως» και γίνεται μέσο «σωφροσύνης» και αποφυγής κάθε ασχημοσύνης. Αναδεικνύεται λοιπόν «τίμιος ο γάμος». Ο εσχατολογικός εντοπισμός της μορφής του παρόντος βίου ουσιαστικά στην άσκηση και η θεραπευτική κλίμακα της χριστιανικής ηθικής δίνουν στο Χρυσόστομο τη δυνατότητα τόσο να προτρέπει στην παρθενία όσο και να επιτρέπει το γάμο, ενώ το δεύτερο γάμο τον επιτρέπει σαν «συγκατάβασιν» και παραχώρηση πάντοτε προς θεραπεία της ασελγείας και όχι σαν εντολή. Οι γάμοι βέβαια που γίνονται κατά συγκατάβαση τόσο του Παύλου όσο και του Χρυσοστόμου δεν θεωρούνται αξιέπαινοι· είναι μεν εκτός κολάσεως και τιμωρίας, αλλά «επαίνων και εγκωμίων ουκ αν δύναιντο κοινωνείν». Επί πλέον «το συγκαταβήναι τοσούτον, ουδέν έτερόν εστιν ή σημείον ασθενείας και απροσεξίας πολλής». Εξ άλλου ο ι. πατήρ συνδέει τον αγιασμό,«ου χωρίς ουδείς όψεται τον Κύριον», με την άσκηση, και διευκρινίζει· αν κάποιος είναι «χωρίς γάμον», «αγνός μενέτω» ή «γαμείτω»· αν πάλι βρίσκεται «εν γάμω», «μη πορνευέτω». Για τον Χρυσόστομο λοιπόν ο αγιασμός κατά τεκμήριο δεν ευδοκιμεί ιδιαιτέρως στο γάμο, αλλά ούτε και είναι αποκλειστικό προνόμιο της παρθενίας. Απόκειται κυρίως στην προσπάθεια που μπορούν να αναλάβουν και οι μεν και οι δε. Εφ’ όσον λοιπόν ο αγιασμός πραγματοποιείται με την άσκηση, η παραβολή εγγάμου και αγάμου δεν θα πρέπει να περιορίζεται στη «σωφροσύνη», αλλά ν’ αφορά στο σύνολο των αρετών. Η εσχατολογική προοπτική του Χρυσοστόμου και γενικώς της χριστιανικής ηθικής δεν αποτιμάει τον άνθρωπο από τον έγγαμο ή τον παρθενικό του βίο αποκλειστικά. Σαν μόνο αδιάψευστο κριτήριο καταδεικνύεται η ενάρετη ζωή, ο αγιασμός και η άσκηση. Αυτό είναι και το έρεισμα της απόψεώς του ότι ο γάμος σε καμμία περίπτωση δεν παρακωλύει την αρετή. Προς επίρρωσή της επικαλείται πολλά βιβλικά πρότυπα, όπως τον Ενώχ, τον Ακύλα, την Πρίσκιλλα.

Οποιοσδήποτε μετά την πτώση και την επεισαγωγή του θανάτου ο γάμος υπηρετεί και τη διαδοχή του ανθρωπίνου γένους. Στον Κλήμεντα Αλεξανδρέα και στους πατέρες γενικώς παρατηρείται μια συσχέτιση του γάμου με την παιδοποιία και το θάνατο. Η γέννηση μάλιστα σαν συνδημιουργία αποδίδεται στο «κατ’ εικόνα». Οι απολογηταί όπως οι Ιουστίνος και Αθηναγόρας θέτουν σαν πρώτιστο σκοπό του γάμου και της επιθυμίας την τεκνογονία, την οποία βλέπουν σαν αντίδοτο του θανάτου. Στην άποψη αυτήν συγκλίνει και ο Κλήμης Αλεξανδρεύς. Την τεκνογονία σαν σκοπό του γάμου συναντούμε και στους Λατίνους πατέρες, όπως ο Αμβρόσιος κι ο Αυγουστίνος. Ο Χρυσόστομος όμως έχει στο εν λόγω θέμα ιδιαίτερη θέση εμφανώς εσχατολογική. Σ’ αυτόν ο γάμος σχετίζεται μεν με την πτώση, όχι όμως τόσο σαν αντίδοτο του θανάτου απαραίτητο για τη διαιώνιση του γένους, όσο και κυρίως σαν θερα¬πευτικό φάρμακο για την τελείωση των ανθρώπων. Ο ι. πατήρ τονίζει ότι η γέννηση οφείλεται στον ίδιο το λόγο του Θεού «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε», και όχι στο γάμο. Τη θέση αυτή την επιβεβαιώνει το γεγονός ότι ασφαλώς υπάρχουν έγγαμοι που δεν έγιναν πατέρες, ενώ πολλές γεννήσεις, όπως και η του Ισαάκ, οφείλονται αποκλειστικά στο θέλημα του Θεού. Αν λοιπόν ο άνθρωπος δεν είχε αμαρτήσει, ο Θεός θα μπορούσε και με άλλο τρόπο να κάνει εφικτό τον πολλαπλασιασμό του ανθρωπίνου γένους, όπως γίνεται φανερό κι από τη γέννηση του Αδάμ και της Εύας. Ούτε η παρθενία μειώνει τον ανθρώπινο πληθυσμό ούτε η αύξηση του πληθυσμού εξαρτάται αποκλειστικά από το γάμο. Κι αν δεν μεσολαβούσε η αμαρτία των πρωτοπλάστων, λέγει ο Χρυσόστομος, ο Θεός «ουκ αν ηπόρησεν οδού, δι’ ης το ζων ανθρώπων γένος αυξήσει».

Κατά τον Χρυσόστομο ο γάμος και η επιθυμία εισήχθησαν για λόγους καθαρά θεραπευτικούς και ασκητικούς, για την εν Χριστώ τελείωση. Την άποψή του αυτή την τεκμηριώνει εσχατολογικά όχι απλώς από τα «πρώτα» του ανθρώπου, αλλά κι από την ανάσταση του Χριστού, η οποία κατ’ αυτόν υπαινίσσεται τα έσχατα. Όπως δηλαδή ερμηνεύει ο ίδιος, πριν από την ανάσταση κυριαρχούσε ο θάνατος, οπότε η τεκνογονία ήταν κάτι ποθητό, διότι αποτελούσε «παρηγορίαν κατά του θανάτου» και όλοι στήριζαν την ελπίδα τους, σ’ αύτη· για ν’ αφήσουν «μνημόσυνον» ή «λείψανα ζωής», τη συνέχεια και τη διαδοχή της ζωής των. Έφτασαν μάλιστα να επιτρέπουν για το λόγο αυτό και την πολυγαμία. Διότι οι άνθρωποι δεν είχαν διευκρινισμένη ελπίδα της αναστάσεως, όπως δείχνουν και περιπτώσεις ενάρετων ανθρώπων, λ.χ. του Ιώβ. Τώρα όμως που η ανάσταση διέλαμψε, έγινε «περιττή» η βλέψη αυτή. Προσθέτει μάλιστα ο Χρυσόστομος και άλλο ένα επιχείρημα. Εφ όσον τώρα η γη «εμπέπλησται» από τους ανθρώπους, δεν υπάρχει ανάγκη να ποθεί και να επιδιώκει κανείς τα τέκνα τόσο όσο τους «πνευματικούς τόκους». Φθάνει μάλιστα και να συμπεράνει· «Ώστε μία τις έστι γάμου πρόφασις, το μη πορνεύειν». Βλέπει δηλαδή το γάμο σαν φάρμακο θεραπείας της επιθυμίας. Αλλού πάλι υποστηρίζοντας πρώτα ότι ο γάμος επεισήλθε, τόσο για να «σωφρονώμεν» όσο και για να «γινώμεθα πατέρες», καταλήγει ότι «των δύο τούτων προηγουμένη η της σωφροσύνης έστι πρόφασις».

Είτε λοιπόν από τα «πρώτα» του ανθρώπου είτε από την «ανάστασιν» του Χριστού εξετάζεται ο γάμος, εσχατολογικώς χαρακτηρίζεται κυρίως σαν «άσκησις» και «θεραπεία» για την τελείωση. Βέβαια στη σκέψη του Χρυσοστόμου αυτό δεν αποτελεί υποβιβασμό της τεκνογονίας και των παιδιών και της οικογενείας, αλλ’ απλώς μετατοπίζει την παιδοποιία από το σκοπό στο φυσικό αποτέλεσμα, από το στόχο στη μέθοδο. Διότι τα παιδιά είναι θεμελιώδης παράγων για την τελείωση των γονέων. Είναι όμως ευνόητο ότι η τεκνογονία, όταν δεν οδηγεί στην ενότητα, την αγάπη και την πνευματική δημιουργία, γίνεται αξιοθρήνητη. Η διδασκαλία αυτή του ι. πατρός οφείλεται στο έντονο ενδιαφέρον του ν’ αποδείξει ότι η τεκνογονία δεν προσπορίζει στο γάμο τέτοια υπεροχή, ώστε να μειονεκτεί απέναντί του η παρθενία.

Πρώτο λοιπόν συμπέρασμα σχετικό με τη διδασκαλία αυτή του Χρυσοστόμου είναι ότι κατ’ αυτόν σκοπός του γάμου είναι η «άσκησις» και η «θεραπεία» για την «τελείωσιν» και την αγάπη και τη σωφροσύνη. Μιλάει δε για τη σωφροσύνη περισσότερο, όχι διότι η σπουδαιότητά της έχει στη σκέψη του προτεραιότητα, αλλά διότι το κάνει αυτό χάριν του ακροατηρίου του. Μένει άλλωστε πιστός στο χωρίο του Παύλου Α’ Κορ. 7, 5 όπου σκοπός της σωφροσύνης είναι η αγάπη, κι αυτό πάλι το κάνει χάριν του ακροατηρίου του. Δεύτερο δε συμπέρασμα είναι ότι την τεκνογονία δεν την θεωρεί πλέον σαν κύριο σκοπό του γάμου, την κρατάει όμως σαν μέσο τελειώσεως και την απαιτεί· μόνον όταν αρχίζει να καταλαμβάνει την πρώτη θέση, δεν της αναγνωρίζει τη θέση αύτη. Η εσχατολογική μετατόπιση του κυρίου σκοπού του γάμου από την τεκνογονία στην άσκηση οφείλεται στο ότι η ανθρωπολογία του Χρυσοστόμου εξετάζει τον άνθρωπο όχι φυσιολογικά ούτε ψυχολογικά αλλά σαν πολίτη της βασιλείας των ουρανών, οπότε ο γάμος καθίσταται «μυστήριον». Η υψηλή αυτή και βαθειά θεώρηση του γάμου είναι άμεση απάντηση προς τους γνωστικούς και προς τους δυτικούς, αφού ο Χρυσόστομος εντάσσει το γάμο στην ίδια την «οικονομία» και πρόνοια του Θεού. Εξ άλλου η υψηλή και ιδιαίτερη θέση του ιερού πατρός διαφαίνεται από το ότι όλοι οι μεταγενέστεροι και ερευνηταί καταφεύγουν σ’ αυτόν, όταν θέλουν να τεκμηριώσουν το γάμο. Ο Meyendorf μάλιστα, όταν αρχίζει τις από την παράδοση αποδείξεις, αρχίζει από το Χρυσόστομο.

(Μητροπ. Χαλεπίου-Συρίας Παύλου Yazigi, «Εσχατολογία και ηθική», Διατριβή επί Διδακτορία, Θεσ/νίκη 1992, σ. 300-308)

pemptousia.gr