Ποια θα είναι τα κορυφαία πεδία έρευνας τους επόμενους δώδεκα μήνες;

Πριν από μία εβδομάδα οι «Μηχανές του Νου» παρουσίασαν μερικές από τις πιο σημαντικές επιστημονικές κατακτήσεις του προηγούμενου έτους. Σήμερα, θα εστιάσουν σε ορισμένα ήδη αποφασισμένα και καταλεπτώς σχεδιασμένα ερευνητικά προγράμματα που αναμένεται να δώσουν, τους επόμενους δώδεκα μήνες, ενδιαφέροντες επιστημονικούς καρπούς. Από την Αστροφυσική μέχρι τη Βιοτεχνολογία και από τη Σωματιδιακή Φυσική μέχρι την Παλαιοντολογία, ιδού ποια επιστημονικά πεδία και ποιες συγκεκριμένες έρευνες προβλέπεται να κυριαρχήσουν στις επιστημονικές εξελίξεις το 2019.

Για τη σύνταξη αυτού του ιδιότυπου επιστημονικού «ωροσκοπίου» βασιστήκαμε στις «προφητείες» που δημοσιεύτηκαν σε εγκυρότατα διεθνή επιστημονικά περιοδικά («Nature» και «Science»). Η σειρά με την οποία παρουσιάζονται οι πιο ενδιαφέρουσες και πολλά υποσχόμενες έρευνες του 2019 δεν υποδηλώνει, από μέρους μας, καμία αξιολογική κρίση, δεδομένου ότι σε τόσο υψηλού επιπέδου επιστημονικά-τεχνολογικά εγχειρήματα δεν χωράνε οι συνήθεις γνωστικές ή συντεχνιακές προκαταλήψεις.

Ποια θα είναι τα κορυφαία πεδία έρευνας
τους επόμενους δώδεκα μήνες;

Συνεχίστε την ανάγνωση

Στο τέταρτο άρθρο της σειράς με θέμα την κρυπτογράφηση δεδομένων , θα γνωρίσουμε τη μέθοδο Rail fence. Πήρε το όνομά της από το φράκτη (fence) σε σχήμα γραμμών τρένου(rail), που χρησιμοποιείται στις φάρμες της Αμερικής, και στήνονται σε σχήμα zig zag. H μέθοδος χρησιμοποιήθηκε συστηματικά στον αμερικάνικο εμφύλιο πόλεμο. Πρόκειται για μια μέθοδο κρυπτογράφησης που χρησιμοποποιεί τη μετάθεση – μεταφορά του πρωτότυπου κειμένου σε ένα πρότυπο μοφής zig-zag (όπως ο φράκτης rail fence). Αυτό που πρέπει να ορίσουμε είναι ο αριθμός των γραμμών που θα συμμετέχει στη δημιουργία του προτύπου κρυπτογράφησης. Για να το καταλάβουμε καλύτερα ας δούμε ένα παράδειγμα:

Έστω το κείμενο: ΣΗΜΕΡΑ ΘΑ ΓΝΩΡΙΣΟΥΜΕ ΜΙΑ ΝΕΑ ΜΕΘΟΔΟ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ.

Με τη μέθοδο Rail fence 2 γραμμών το κείμενό μου θα γραφεί:

και το κρυπτογραφημένο θα προκύψει γράφοντας τα γράμματα κατά γραμμή: ΣΜΡ ΑΓΩΙΟΜ Ι Ε ΕΟΟΚΥΤΓΑΗΗΗΕΑΘ ΝΡΣΥΕ ΜΑΝΑΜΘΔ ΡΠΟΡΦΣΣ

Αντίστοιχα, με χρήση τριών γραμμών θα είχα:

και το κρυπτογραφημένο θα προκύψει γράφοντας τα γράμματα κατά γραμμή: ΣΡΑΩΟ   ΟΚΤΑΗΗΕΑΘ ΝΡΣΥΕΜΑΝΑΜΘΔ ΡΠΟΡΦΣΣΜ ΓΙΜΙΕΕΟΥΓΗ

Ας δούμε τώρα πώς μπορούμε να αποκρυπτογραφήσουμε ένα μήνυμα που χρησιμοποιεί τη μέθοδο rail fence.

Ας υποθέσουμε ότι σε περίοδο πολέμου, ο διοικητής ήθελε να στείλει το μήνυμα: ΕΠΙΘΕΣΗ ΞΑΝΑ ΑΥΡΙΟ.

…ας δημιουργήσουμε πίνακες με rail fence με κλειδί 4 και 5 αντίστοιχα (όπου * η θέση του κενού διαστήματος):

Με κλειδί 4, δηλαδή 4 γραμμές, θα είχαμε το κρυπτογραφημένο μήνυμα: ΕΗ*ΠΣ*ΑΑΟΙΕΞΝΥΙΘΑΡ.

Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι:

το πρότυπο – πίνακας που δημιουργείται, ακολυθεί τους παρακάτω κανόνες:

1η γραμμή: απόσταση μεταξύ Ε και Η, και Η και *(6 θέσεις)

2η γραμμή: απόσταση μεταξύ Π και Σ, και Σ και * (4 και 2 αντίστοιχα)

3η γραμμή: απόσταση μεταξύ Ι και Ε, και Ε και Ξ (2 και 4 αντίστοιχα)

4η γραμμή: απόσταση μεταξύ Θ και Α, και Α και Ρ (6 θέσεις)

δηλαδή:

Ε6Η6*

Π4Σ2*4Α2Α4Ο

Ι2Ε4Ξ2Ν4Υ2Ι

Θ6Α6Ρ

Αν επαναδημιουργήσουμε τον πίνακα με βάση τις θέσεις των γραμμάτων θα πάρουμε:

Όλο το μυστικό λοιπόν βρίσκεται στο κλειδί, δηλαδή πόσες γραμμές  έχει ο πίνακάς  μας, και στη δημιουργία του προτύπου με τα κενά. Όπως είδαμε για 4 γραμμές το πρότυπο θα είναι πάντα 6 θέσεις απόσταση για 1η και 4η γραμμή, 4-2-4-2…, για τη δεύτερη γραμμή και 2-4-2-4…, για την τρίτη γραμμή.

Δηλαδή, αν το κλειδί είναι 4, το πρότυπο θα είναι:

6 6 6 6 …..

4 2 4 2 …..

2 4 2 4 …..

6 6 6 6 …..

Αν το κλειδί είναι 5, το πρότυπο θα είναι:

8 8 8 8 …..

6 2 6 2 …..

4 4 4 4 …..

2 6 2 6 …..

8 8 8 8 …..

Για κλειδί ν, το πρότυπο θα προκύψει από τον τύπο 2*ν-2.

Ως τελικό συμπέρασμα, μπορούμε να πούμε ότι η κρυπτογράφηση με τη μέθοδο rail fence, δεν είναι και η πιο ασφαλής. Με τον κανόνα δημιουργίας προτύπων μπορούμε με μερικές δοκιμές να δημιουργήσουμε το πρότυπο που θα μας δώσει τη λύση. Ειδικά στην περίπτωση που θα καταφέρουμε να «μαντέψουμε» κάποια λέξη τα πράγματα θα γίνουν αρκετά πιο εύκολα για να αποκρυπτογραφήσουμε το μήνυμα. Όπως και να’χει όμως πρόκειται για μια ακόμη ενδιαφέρουσα μέθοδο κρυπτογράφησης που έμεινε στην ιστορία.

Για να δείτε αν την καταλάβατε κρυπτογραφήστε το δικό σας μήνυμα, και προσπαθήστε να δημιουργήσετε τις προϋποθέσεις για την αποκρυπτογράφησή του.

Δείτε και ένα βιντεάκι για να δείτε οπτικοποιημένα τα παραπάνω:

http://users.sch.gr/nickpapag/2019/02/11/railfence-cryptography/

Το κτίριο Σίνα και η σφαίρα του χρόνου σε κάρτα εποχής. Κάθε μεσημέρι στις 12:00 η μεταλλική σφαίρα που στηρίζονταν σε ιστό, πάνω από το ύψος του θόλου του αστεροσκοπείου, έπεφτε, γινόταν ορατή από τη Μητρόπολη των Αθηνών και χτυπούσαν οι καμπάνες. Η πτώση της σφαίρας σηματοδοτούσε την ώρα στη πρωτεύουσα.

Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών αποτελεί το πρώτο ερευνητικό Ίδρυμα στη χώρα μας. Ιδρύθηκε το 1842, με χορηγία του Γεωργίου Σίνα. Το 1846 ολοκληρώνεται η κατασκευή του πρώτου του κτιρίου, στον λόφο των Νυμφών στο Θησείο, σχεδιασμένο από τον Δανό αρχιτέκτονα Theophil Hansen.

Έναν από τους βασικούς σκοπούς της λειτουργίας του Αστεροσκοπείου αποτέλεσε ο υπολογισμός και η ανακοίνωση της ώρας των Αθηνών, και κατ’ επέκταση της επίσημης ώρας Ελλάδος. Μια υπηρεσία πολύ σημαντική για τις εμπορικές, οικονομικές, κοινωνικές και επιστημονικές δραστηριότητες της χώρας μας.

Ο υπολογισμός του χρόνου βασίζονταν σε αστρονομικές μεθόδους. Με ένα τηλεσκόπιο το οποίο κινούνταν πάνω στο μεσημβρινό επίπεδο, προσδιορίζονταν η ώρα της μεσουράνησης συγκεκριμένων αστέρων από τον τοπικό μεσημβρινό. Η παρατήρηση αυτή οδηγούσε στον προσδιορισμό της ώρας του συγκεκριμένου τόπου.

Το πρώτο μεσημβρινό τηλεσκόπιο του Αστεροσκοπείου (Starke) κατασκευάστηκε στη Βιέννη το 1844, τοποθετήθηκε στο κτήριο Σίνα και χρησιμοποιήθηκε για τον πρώτο προσδιορισμό των γεωγραφικών συντεταγμένων του αστεροσκοπείου και για τον προσδιορισμό της ώρας των Αθηνών. Η στέγη πάνω από το τηλεσκόπιο άνοιγε με τέτοιο τρόπο, ώστε να παρατηρούνται οι αστέρες κατά την διάβασή τους από τον μεσημβρινό.

Το μεσημβρινό τηλεσκόπιο Starke. Χρησιμοποιήθηκε για την μέτρηση του χρόνου από το Αστεροσκοπείο από το 1846 έως το 1900. (Πηγή φωτογραφίας: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Κων/νος Γεωργιάδης).

Ο παρατηρητής, που βρίσκονταν στον χώρο κάθε βράδυ, παρατηρούσε συγκεκριμένους αστέρες και με βάση την ώρα της μεσουράνησής τους, έλεγχε την ένδειξη ενός εκκρεμούς ακριβείας που υπήρχε δίπλα από το τηλεσκόπιο.

Όταν υπήρχαν αποκλίσεις από τον χρόνο που τα αστέρια με την κίνησή τους υποδείκνυαν, διόρθωνε το ρολόι. Έτσι το εκκρεμές έδινε το σωστό χρόνο. Κάθε μεσημέρι στις 12:00 μεταλλική σφαίρα που στηρίζονταν σε ιστό, πάνω από το ύψος του θόλου του αστεροσκοπείου, έπεφτε, γινόταν ορατή από τη Μητρόπολη των Αθηνών και χτυπούσαν οι καμπάνες. Η πτώση της σφαίρας σηματοδοτούσε την ώρα στη πρωτεύουσα. Το τηλεσκόπιο Starke χρησιμοποιήθηκε για τον προσδιορισμό της ώρας έως το 1900.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Που βρίσκεται το New Horizons; http://pluto.jhuapl.edu/

Την πρώτη μέρα του 2019 -περίπου στις 07:30 ώρα Ελλάδας της Πρωτοχρονιάς- το σκάφος New Horizons (Νέοι Ορίζοντες) της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA), έπειτα από ένα μακρύ ταξίδι, θα πει το «ευτυχές το νέο έτος» στην Έσχατη Θούλη στη Ζώνη Κάιπερ.

Θα είναι το πιο μακρινό ουράνιο σώμα που θα έχει ποτέ επισκεφθεί μια ανθρώπινη διαστημοσυσκευή, σε απόσταση σχεδόν 6,6 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη, περίπου 1,6 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα πέρα από τον Πλούτωνα, τον οποίο το New Horizons είχε πρώτο επισκεφθεί το 2015.

Η μυστηριώδης Έσχατη Θούλη (Ultima Thule) -επίσημα γνωστή ως «2014 MU69″- είχε ανακαλυφθεί από το διαστημικό τηλεσκόπιο «Χαμπλ» πριν τέσσερα χρόνια. Φέρει το όνομα της αρχαίας Θούλης, ενός νησιού που είχε αναφέρει ο αρχαίος Έλληνας εξερευνητής Πυθέας τον 4ο αιώνα π.Χ. ότι βρισκόταν βόρεια της Βρετανίας (ίσως επρόκειτο για την Ισλανδία ή τη Γροιλανδία). Από τότε το όνομα της Θούλης συμβολίζει αυτό που βρίσκεται στην εσχατιά του κόσμου.

Το κόστους 700 εκατομμυρίων δολαρίων New Horizons, το οποίο είχε εκτοξευθεί από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ τον Ιανουάριο του 2006, έβαλε πλώρη για τις εσχατιές του ηλιακού μας συστήματος μετά την ιστορική του επίσκεψη στο νάνο πλανήτη Πλούτωνα τον Ιούλιο του 2015. Η Έσχατη Θούλη -που απέχει από τον Ήλιο 44 φορές μακρύτερα από ό,τι η Γη- είναι ένα παγωμένο σώμα με θερμοκρασία περίπου μείον 230 βαθμούς Κελσίου, σκούρα κοκκινωπή απόχρωση και το μέγεθος μιας πόλης, καθώς έχει διάμετρο περίπου 30 χιλιομέτρων. Είναι ακόμη ασαφές τι σχήμα έχει (επίμηκες, σφαιρικό ή ακανόνιστο), αν συνοδεύεται από μίνι δορυφόρους ή δακτυλίους και αν αποτελείται από ένα ενιαίο σώμα ή από δύο σώματα, το ένα σε τροχιά γύρω από το άλλο.

«Πραγματικά δεν έχουμε ιδέα για το τι πρέπει να περιμένουμε. Αλλά ό,τι κι αν κάνουμε εκεί, πρόκειται να είναι ιστορικό. Θα μάθουμε από τι αποτελείται αυτό το σώμα. Πώς σχηματίσθηκε, αν έχει ατμόσφαιρα, αν έχει δακτυλίους. Ποιός ξέρει τι μπορεί να βρούμε», δήλωσε ο επικεφαλής επιστήμονας της αποστολής, ‘Αλαν Στερν, του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς.

Την Πρωτοχρονιά το σκάφος θα ρίξει μια σχετικά σύντομη ματιά στη μυστηριώδη Έσχατη Θούλη, την οποία θα προσεγγίσει με ταχύτητα 50.700 χιλιομέτρων την ώρα, χωρίς να τεθεί σε τροχιά γύρω της, καθώς θα συνεχίσει το ταξίδι του. Θα πλησιάσει όμως σε απόσταση έως 3.500 χιλιομέτρων, πολύ κοντύτερα από ό,τι είχε κάνει με τον Πλούτωνα από απόσταση 12.500 χλμ. Τα επτά επιστημονικά όργανα του New Horizons και η κάμερα υψηλής ανάλυσης που διαθέτει, θα «σαρώσουν» για ένα διήμερο περίπου την επιφάνειά της Θούλης για να συλλέξουν όσο γίνεται περισσότερα στοιχεία.

Οι επιστήμονες δεν περιμένουν η Έσχατη Θούλη να έχει ατμόσφαιρα ή γεωλογική δραστηριότητα, αλλά οι εκπλήξεις είναι πάντα μέσα στο πρόγραμμα μιας διαστημικής αποστολής. Κατά την προσέγγιση της Θούλης, το σκάφος θα έχει στραμμένο πάνω της όλα τα όργανά του και έτσι δεν θα μπορεί να επικοινωνήσει με τη Γη. Μόνο αφότου περάσουν αρκετές ώρες, θα κάνει επιτόπια στροφή και θα στείλει στον πλανήτη μας το σήμα ότι επιβίωσε, κάτι που θα πάρει πάνω από έξι ώρες για να φθάσει στο σταθμό ελέγχου.

   Υπομονή για τις φωτογραφίες

Το βράδυ της 1ης και τη 2ας Ιανουαρίου το New Horizons θα στείλει στη Γη τις πρώτες φωτογραφίες και μετρήσεις από την κοντινή διέλευσή του από τη Θούλη. Το σκάφος χρειάσθηκε 16 μήνες για να στείλει στους επιστήμονες όλα τα στοιχεία από την επίσκεψή του στον Πλούτωνα, ενώ θα χρειασθεί ακόμη μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να στείλει στη Γη όλες τις φωτογραφίες και το υπόλοιπο υλικό από τη Θούλη. Τα στοιχεία θα συνεχίσουν να φθάνουν στη Γη έως το Σεπτέμβριο του 2020, καθώς το σκάφος θα μεταδίδει τα 50 GB των δεδομένων που θα έχει συλλέξει, με ταχύτητα μόνο 1.000 bits το δευτερόλεπτο (1 kilobit).

Η παγωμένη και σε σχήμα ντόνατ Ζώνη Κάιπερ, όπου βρίσκεται και η Θούλη, περιέχει υλικά απομεινάρια -γνωστά ως Kuiper Belt Objects ή απλώς KBO- από τις απαρχές του ηλιακού μας συστήματος. Η μελέτη της Ζώνης (που φέρει το όνομα του Ολλανδο-αμερικανού αστρονόμου Τζέραρντ Κάιπερ, ο οποίος πρώτος πρότεινε την ύπαρξή της το 1951) για πρώτη φορά θα προσφέρει στοιχεία που θα οδηγήσουν σε καλύτερη κατανόηση του σχηματισμού της ίδιας της Γης πριν περίπου 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια.

Το πρώτο ΚΒΟ είχε ανακαλυφθεί το 1992, ενώ από τότε εκατοντάδες ακόμη έχουν ήδη εντοπιστεί. Σύμφωνα με μία εκτίμηση, τα ΚΒΟ με διάμετρο άνω των 100 χιλιομέτρων είναι τουλάχιστον 100.000, ενώ υπάρχουν πολλά περισσότερα αντικείμενα μικρότερου μεγέθους.

«Ταξιδεύουμε τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια πίσω στο παρελθόν. Τίποτε από ό,τι έχουμε ποτέ επισκεφθεί σε όλη την ιστορία της εξερεύνησης του διαστήματος, δεν έχει διατηρηθεί σε αυτό το είδος βαθιάς ψύξης όπως η Θούλη», δήλωσε ο Στερν.

Η επιστημονική ομάδα του New Horizons ελπίζει ότι η NASA θα δεχθεί να χρηματοδοτήσει μια παράταση της αποστολής, ώστε μετά τη «Θούλη» το σκάφος -που θα έχει κατεύθυνση προς τον Αστερισμό του Τοξότη- να επισκεφθεί τουλάχιστον ένα ακόμη σώμα της Ζώνης Κάιπερ μέσα στην επόμενη δεκαετία, καθώς διαθέτει επαρκή καύσιμα και ηλεκτρισμό (χάρη σε μια μπαταρία πλουτωνίου) για κάτι τέτοιο.

Το σκάφος βρίσκεται τώρα σε απόσταση περίπου 44 αστρονομικών μονάδων από τη Γη (μια τέτοια μονάδα ισοδυναμεί με την απόσταση Γης-Ήλιου) και κάθε χρόνο απομακρύνεται άλλες τρεις αστρονομικές μονάδες από τον πλανήτη μας. Ο Στερν πιστεύει ότι το New Horizons θα αντέξει να φθάσει σε απόσταση έως περίπου 100 αστρονομικών μονάδων από τη Γη.

διαβάστε επίσης: «Pluto Is Far in the Rearview. Next Stop: Ultima Thule»

πηγή: http://www.amna.gr/home/article/321143/To-pio-makrino-rantebou-sti-diastimiki-istoria – http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20181226

Ο πίνακας του Νικηφόρου Λύτρα (1832-1904) «Τα Κάλαντα».

 Σύμφωνα με την επιμελήτρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Μαριλένα Κασιμάτη: «Τα ποιητικότατα Κάλαντα διαφεύγουν με την εσωτερικότητα και την επινόηση του χρόνου στην ελληνικότατη ηθογραφική αυτή σκηνή, από κάθε κοινοτοπία. Τα σύμβολα που εισάγει, χωρίς τυμπανοκρουσίες -το μαρμάρινο θωράκιο της Νίκης, που δένει το σανδάλι της, αλλά ειρωνικά σχεδόν, βαλμένο δίπλα σε μια χορταρένια σκούπα, το γυάλινο ποτήρι με το νερό, που παραπέμπει στην κάθαρση που έρχεται από τα Ελληνόπουλα, που δεν εμφανίζονται ως γραφικά δείγματα μιας γνωστής τυπολογίας φορεσιών, το ξερό, άνυδρο δέντρο που δηλώνει την υφέρπουσα φτώχεια στο πρόσωπο της σκοτεινής μορφής, που μόλις φαίνεται πίσω από τον τοίχο.»

Διονύσης Σιμόπουλος

Στον Ιανουάριο ο λαός μας έχει δώσει διάφορες ονομασίες, όπως «Γενάρης» επειδή τότε γεννούν τα γιδοπρόβατα, και «Μεσοχείμωνας» επειδή είναι ο μεσαίος από τους μήνες του χειμώνα, όπως δηλώνει και η παροιμία «ως τ’ Αϊ-Γιαννιού, τρυγόνα, είναι η φούρια του χειμώνα». Ονομάζεται και «Γατόμηνας» επειδή στη διάρκειά του ζευγαρώνουν οι γάτες, και «Μεγαλομηνάς» γιατί είναι ο πρώτος μήνας του έτους και σε αντιπαράθεση με τον Φεβρουάριο, που είναι «κουτσός» (Κουτσοφλέβαρος). Οι αλκυονίδες ημέρες του έχουν δώσει και την ονομασία «Γελαστός», αλλά είναι επίσης γνωστός και ως «Κλαδευτής»: «Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μη γυρεύεις». Είναι επίσης και ο μήνας με το λαμπρότερο φεγγάρι: «Του Γενάρη το φεγγάρι παρά ώρα μέρα μοιάζει». Τέλος, άλλη ονομασία του είναι «Καλαντάρης» από τα κάλαντα της αρχιχρονιάς και τα δώρα των Καλενδών του Ιανουαρίου.

Τα δώρα αυτά είναι το σημερινό «δώρο των Χριστουγέννων», ο 13ος μισθός (για όσους τον παίρνουν ακόμη), ο οποίος στη βυζαντινή εποχή ήταν πράγματι δώρο και όχι μισθός. Όπως αναφέρει ο Σπύρος Τραϊανός, τα δώρα αυτά είχαν την εξής προέλευση: «Με την αρχή του χρόνου άρχιζε η θητεία των υπάτων, οι οποίοι σε σχετική πομπή στους δρόμους σκορπούσαν νομίσματα, που αρχικώς ήταν χρυσά, αλλά αργότερα, επί Ιουστινιανού, περιορίστηκαν σε αργυρά. Μικρά νομίσματα συνέλεγαν και τα παιδιά, που περιέρχονταν σε σπίτια συγγενών και φίλων για να ευχηθούν. Έτσι γεννήθηκαν τα “Κάλαντα”, που φτάνουν μέχρι τις μέρες μας, αλλά αφετηρία τους υπήρξαν οι Καλένδες του Ιανουαρίου, άσχετα αν σταδιακά επεκτάθηκαν από τα παιδιά σε όλες τις εορταστικές ημέρες του Δωδεκαημέρου».

Και για να μη το ξεχάσουμε: την Πέμπτη, 3 Ιανουαρίου, στις 7:20 το πρωί η Γη μας θα βρίσκεται στην πλησιέστερη απόστασή της από τον Ήλιο, το λεγόμενο περιήλιο σε απόσταση 147.099.761 χλμ. Στην καρδιά κυριολεκτικά του χειμώνα, η Γη μας θα βρίσκεται στην πλησιέστερη απόστασή της από τον Ήλιο, και για να κυριολεκτούμε η Γη θα βρίσκεται αρκετά εκατομμύρια χιλιόμετρα πλησιέστερα στον Ήλιο απ’ ότι τον Ιούλιο! Κι αυτό γιατί η τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο δεν είναι ένας τέλειος κύκλος αλλά μία έλλειψη.

Perihelion_UP

Η Γη φτάνει στην πλησιέστερη απόστασή της από τον Ήλιο, που ονομάζεται «περιήλιο», στις αρχές Ιανουαρίου. Αντίθετα στις αρχές Ιουλίου θα βρεθεί στο αφήλιο, δηλαδή στο πιο απόμακρο από τον Ήλιο σημείο της τροχιάς της. Καθώς λοιπόν η Γη πλησιάζει τον Ήλιο στη διάρκεια του φθινοπώρου και στις αρχές του χειμώνα, η τροχιακή της ταχύτητα αυξάνει, έτσι ώστε στο περιήλιο η ταχύτητα περιφοράς της Γης γύρω από τον Ήλιο φτάνει περίπου τα 33 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο (108.000 χλμ. την ώρα), ενώ καθώς απομακρύνεται από τον Ήλιο, την άνοιξη και το καλοκαίρι, η ταχύτητά της ελαττώνεται και στο αφήλιο φτάνει περίπου τα 28 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο (100.000 χλμ. την ώρα).

Παρόλα αυτά τον Ιανουάριο το κρύο παραμένει ιδιαίτερα τσουχτερό, γιατί απλούστατα η αιτία των εποχών δεν βασίζεται στην απόστασή μας από τον Ήλιο αλλά στην κλίση των 23,5 μοιρών που έχει ο άξονας της Γης μας σε σχέση με την εκλειπτική, το επίπεδο δηλαδή της τροχιάς της γύρω από τον Ήλιο. Γι’ αυτό στη διάρκεια του χειμώνα οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν πάνω στο Βόρειο ημισφαίριο της Γης με έναν πλάγιο τρόπο, ενώ συμβαίνει το αντίθετο στο νότιο ημισφαίριο οπότε εκεί έχουν καλοκαίρι. Το Καλοκαίρι ο Ήλιος ευνοεί το Βόρειο ημισφαίριο, οι ακτίνες του πέφτουν πάνω μας περισσότερο κάθετα, και ενώ εμείς έχουμε καλοκαίρι, στο Νότιο ημισφαίριο έχουν Χειμώνα.

πηγή: https://www.facebook.com/Dionysios-Simopoulos-544119439081811/?nr

Τα πέρασε με λιτό γεύμα το τριμελές πλήρωμα του Απόλλων 8. Αποστολή του ήταν να φωτογραφίσει και να βιντεοσκοπήσει τη Σελήνη, αλλά οι αστροναύτες ανακάλυψαν κάτι άλλο, την ασημαντότητα της Γης.
απολλων8
Ποιο ήταν το γεύμα εκείνη την ημέρα; Μάλλον λιτό. Με σούπα από καλαμπόκι, κοτόπουλο, ζεστή σοκολάτα, χυμό πορτοκάλι και ζαχαρωτά γιόρτασαν για πρώτη φορά οι τρεις αμερικανοί αστροναύτες Φρανκ Μπόρμαν, Τζιμ Λόβελ και Ουίλιαμ Άντερς το 1968 τα Χριστούγεννα στο διάστημα. «Ελπίζω να ήταν καλύτερο το δικό σας χριστουγεννιάτικο φαγητό στη γη» είπε ο Άντερς χαριτολογώντας σε συνομιλία με το διαστημικό κέντρο ελέγχου. Όμως δεν ήταν το φαγητό αυτό που κατενθουσίασε τους αστροναύτες, άλλα μια άλλη διαφορετικού είδους εμπειρία, ακριβώς πριν από 50 χρόνια.

Και εγένετο η «Earthrise»

Η ιστορική επιχείρηση Απόλλων 8 ξεκίνησε στις 21 Δεκεμβρίου του 1968 με κατεύθυνση τη Σελήνη. Δύο ημέρες αργότερα το διαστημόπλοιο έμπαινε σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη. Κάποια στιγμή ο Μπόρμαν διόρθωσε ελάχιστα την πορεία και αυτό που αντίκρισε στα μάτια του ήταν μοναδικό. «Θεέ μου» φώναξε στους συναδέλφους του, «κοιτάξτε αυτήν την εικόνα, η γη ανατέλλει»! Αμέσως ο Άντερς πήρε την φωτογραφική μηχανή, έβαλε έγχρωμο φιλμ και πάτησε το κουμπί. «Πατούσα συνεχώς το κουμπί της μηχανής μου» διηγούνταν αργότερα. Από τις φωτογραφίες που έκανε προέκυψε μια που άλλαξε τη ματιά του ανθρώπου για τη Γη και έγινε η πιο γνωστή φωτογραφία του κόσμου: η «Earthrise».

Η φωτογραφία έγινε σύμβολο της ευθραυστότητας και της απομόνωσης της γης. Αν και τότε δεν υπήρχαν τότε ψηφιακές μηχανές και κοινωνικά μέσα δικτύωσης, η «Earthrise» εμπνέει ακόμη και μέχρι σήμερα αστροναύτες, όπως τον γερμανό Αλεξάντερ Γκερστ, που από τα δικά του ταξίδια στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό συνεχώς έστελνε φωτογραφίες στη Γη μέσω διαδικτύου.

Ωστόσο, ο φωτογράφος της «Earthrise», ο Ουίλιαμ Άντερς, που ζει πλέον ως συνταξιούχος στις νήσους Σαν Χουάν, δεν έχει καλή γνώμη για τη φωτογραφία. «Δεν είναι και τόσο καθαρή», είπε πρόσφατα στους Seattle Times, παραδέχθηκε, όμως ότι η εικόνα του μικρού μπλε ημισφαιρίου, βυθισμένου στο σκοτάδι, άλλαξε τη ματιά που είχε για τη Γη.

Συνεχίστε την ανάγνωση

46P_Wirtanen

O κομήτης 46P/Wirtanen (φωτογραφία του LAMAGAT Frederic)

Χάρης Βάρβογλης
Όταν ήμουν μικρός, απορούσα πώς έγινε και γνωρίζουμε με τόση ακρίβεια τη μέρα της γέννησης του Ιησού, 25 Δεκεμβρίου του έτους 1 μ.Χ. Πολύ αργότερα, όταν βρέθηκα στο πανεπιστήμιο, κατάλαβα ότι τόσο η ημερομηνία όσο και η χρονιά είχαν καθοριστεί αυθαίρετα, αρκετούς αιώνες αργότερα από την εποχή της γέννησης, και μάλιστα ήταν και οι δύο λανθασμένες.

Η χρονιά γέννησης του Ιησού καθορίστηκε από τον σκύθη μοναχό Διονύσιο τον Μικρό, κατά την προσπάθειά του να καταρτίσει πίνακες εορτασμού του Πάσχα, ο οποίος υπολόγισε ότι συνέβη το έτος 754 από κτίσεως Ρώμης. Δυστυχώς είναι σίγουρο ότι οι υπολογισμοί του Διονύσιου δεν ήταν σωστοί, για δύο βασικούς λόγους: έναν ιστορικό και έναν αστρονομικό.

Ο ιστορικός είναι ότι ο Ηρώδης είχε πεθάνει κάπου μεταξύ των ετών 7 π.Χ. και 1 π.Χ., με πιθανότερο το έτος 4 π.Χ. Ο αστρονομικός είναι ότι το άστρο της Βηθλεέμ, αν πραγματικά υπήρξε, είναι δύσκολο να ταυτιστεί με κάποιο αστρονομικό γεγονός του έτους 1 μ.Χ. Αν επρόκειτο για σύνοδο πλανητών, κάτι που θα τραβούσε την προσοχή των Μάγων αλλά όχι του υπόλοιπου κόσμου, θα πρέπει να ήταν η διπλή σύνοδος Αφροδίτης – Δία, η πρώτη το έτος 3 π.Χ. και η δεύτερη το 2 π.Χ. Άρα ο Ιησούς είχε γεννηθεί π.Χ.!

Η ημερομηνία της γέννησης δεν φαίνεται και αυτή να είναι σωστή, και η αυθαίρετη επιλογή της έγινε και για αστρονομικούς λόγους. Στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο διαβάζουμε για τον τόπο της γέννησης: «Καὶ ποιμένες ἦσαν ἐν τῇ χώρᾳ τῇ αὐτῇ ἀγραυλοῦντες καὶ φυλάσσοντες φυλακὰς τῆς νυκτὸς ἐπὶ τὴν ποίμνην αὐτῶν», που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει: «Και ήταν μερικοί βοσκοί σε αυτήν την περιοχή, που έμεναν στους αγρούς και φύλαγαν τη νύχτα άγρυπνοι τα κοπάδια τους».

Ακόμη και στην Παλαιστίνη, ο χειμώνας δεν είναι τόσο ζεστός, ώστε να μπορούν οι βοσκοί να κάθονται το βράδυ στην ύπαιθρο. Πράγματι, σήμερα πιστεύουμε ότι η γέννηση συνέβη κάπου μεταξύ τέλους Σεπτεμβρίου και αρχής Οκτωβρίου.

Γιατί τότε επελέγη ο εορτασμός των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου; Ένας από τους λόγους ήταν τα λόγια του Ιωάννη του Προδρόμου για τον Χριστό, όπως αναφέρονται στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο: «ἐκεῖνον δεῖ αὐξάνειν, ἐμὲ δὲ ἐλαττοῦσθαι», που θεωρήθηκε ότι αναφέρονταν στην αύξηση της διάρκειας της ημέρας, αμέσως μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο.

Το αστρονομικό αυτό γεγονός εορταζόταν από τους Ρωμαίους στις 25 Δεκεμβρίου, με την ονομασία Dies Natalis Solis Invicti (η γέννηση του ανίκητου Ήλιου). Λίγο πριν από το χειμερινό ηλιοστάσιο ήταν επίσης και η μεγάλη ρωμαϊκή γιορτή των Σατουρνάλιων (προς τιμήν του θεού Κρόνου).

Έτσι ο καθορισμός του εορτασμού της γέννησης του Ιησού στις 25 Δεκεμβρίου ικανοποιούσε τρεις προϋποθέσεις: συμφωνούσε με την Καινή Διαθήκη, έδινε το μήνυμα της ελπίδας για τη σωτηρία του κόσμου, αφού σταματούσε η ελάττωση της διάρκειας της ημέρας και άρχιζε η αύξησή της, και τέλος αντικαθιστούσε μια πολύ διαδεδομένη ειδωλολατρική γιορτή που, αν δεν υπήρχαν τα Χριστούγεννα, θα συνέχιζε να γιορτάζει ο πολύς κόσμος για εθιμικούς λόγους.

Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 23 Δεκεμβρίου 2018

Φυσικοί και Φυσική από το διαδίκτυο

Μια από τις σημαντικότερες φωτογραφίες όλων των εποχών

Στα 12 δευτερόλεπτα του βίντεο που ακολουθεί συμβαίνει κάτι ασυνήθιστο. Αρχίζει η ανατολή της Γης. Για πρώτη φορά στην ιστορία ο άνθρωπος είδε την Γη να ξεπροβάλλει πίσω από την Σελήνη πριν από 50 χρόνια. Το πλήρωμα του Απόλλων 8, Frank Borman, Jim Lovell και Bill Anders – οι πρώτοι άνθρωποι που μπήκαν σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, ήταν εκείνοι που κατέγραψαν την ιστορική φωτογραφία με την ανατολή της Γης.

Το ημερολόγιο έγραφε 24 Δεκεμβρίου του 1968 και το Απόλλων 8 είχε διαγράψει τέσσερις περιφορές γύρω από την Σελήνη. Όταν είδε την Γη να ανατέλλει ο Bill Anders, στην αρχή σκέφτηκε πως δεν είναι κάτι σημαντικό. Μετά όμως ένοιωσε το μεγαλείο της στιγμής και άρχιζε να φωτογραφίζει την εκπληκτική θέα:

Hydrobot

Το Hydrobot είναι ένα απλό, τηλεκατευθυνόμενο, υποβρύχιο όχημα (ROV :  Remotely Operated Vehicle) το οποίο κατασκεύασαν οι μαθητές του τμήματος Γ4 στο μάθημα της Τεχνολογίας με σκοπό να εξερευνήσουν το θαλάσσιο περιβάλλον της περιοχής τους.

Η βασική έκδοση του Hydrobot αποτελείται από απλά και οικονομικά υλικά, όπως πλαστικοί σωλήνες ύδρευσης, πλωτήρες, μικροί ηλεκτρικοί κινητήρες, κλπ. τα οποία συνδυάζονται από τους μαθητές με την βοήθεια απλών οδηγιών. Στη συνέχεια αφού δοκιμαστεί η πλεύση,  στο πλαίσιο του μαθήματος της Πληροφορικής, θα προστεθούν επεξεργαστής Arduino  αισθητήρες , αδιάβροχες κάμερες και άλλα συστήματα που με κατάλληλο προγραμματισμό προσδίδουν στο υδρορομπότ επιπλέον δυνατότητες.

Τα υλικά του Υδρομπότ μας τα παρείχε το Ευγενίδειο Ίδρυμα: Το πρόγραμμα Hydrobot δημιουργήθηκε το 2011 από την ομάδα της Διαδραστικής Έκθεσης Επιστήμης & Τεχνολογίας του Ιδρύματος Ευγενίδου. Η ιδέα του προγράμματος βασίστηκε στο αντίστοιχο πρόγραμμα SeaPerch το οποίο ξεκίνησε στο MIT Sea Grant (MITSG) το 2003, με στόχο να κινήσει το ενδιαφέρον των μαθητών για τις επιστήμες, τις τεχνολογίες και τις εφαρμογές τους.

Τι μάθαμε με το πρόγραμμα Hydrobot:
Οι μαθητές έμαθαν καλύτερα  συμμετέχοντας στη δράση, -όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση- στην κατασκευή ενός Hydrobot,  ακολουθώντας τα βήματα για τη συνολική συναρμολόγηση του οχήματος, τη δοκιμή του και τελικά την καθέλκυσή του στο νερό.
Κατασκευάζοντας το Hydrobot
ydro kataskevi
Η κατασκευή ενός οχήματος Hydrobot έγινε στο μάθημα της τεχνολογίας  (σχολική χρονιά 2017-18) με σκοπό να προστεθεί επεξεργαστής Arduino και να προγραμματιστεί ώστε να εκτελεί διάφορες αποστολές. Δεν έγινε εφικτό να αποκτήσουμε την ηλεκτρονική υποδομή και έτσι περιοριστήκαμε στην τεχνολογική κατασκευή δηλαδή να κατασκευάσουμε τον σκελετό, να προσθέσουμε κινητήρες για να κινείται με τηλεκατεύθυνση κλπ. Η διαδικασία έδωσε  την ευκαιρία στους μαθητές να πειραματιστούν με βασικές επιστημονικές αρχές, να γνωρίσουν τεχνολογικές εφαρμογές, να εξοικειωθούν με την ασφαλή χρήση εργαλείων, να εφαρμόσουν τεχνικές και επιστημονικές διαδικασίες, να συνεργαστούν με τους καθηγητές και τους συμμαθητές τους και να ανακαλύψουν ευκαιρίες για μια συναρπαστική ακαδημαϊκή ή επαγγελματική πορεία.
Το Hydrobot έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να προσφέρει μια διασκεδαστική, δημιουργική, συμμετοχική και συνεργατική εμπειρία μάθησης.
Μερικά από τα αντικείμενα, τα οποία διδάχθηκαν οι μαθητές  κατά τη διάρκεια της κατασκευής του οχήματος, ήταν τα ακόλουθα:
  • Σχεδιασμός πλοίων και υποβρυχίων
  • Άνωση και εκτόπισμα αντικειμένου
  • Πρόωση οχήματος
  • Συγκόλληση και ασφαλής χρήση εργαλείων
  • Ηλεκτρισμός και ηλεκτρικά κυκλώματα
  • Εργονομία
  • Τρόποι στεγανοποίησης
( Διαδικασίες λήψης μετρήσεων, που δεν μπόρεσε να πραγματοποιηθεί)
Πατήστε στην εικόνα ή στον διπλανό σύνδεσμο  για να δείτε το Hydrobot να πλέει στο σιντριβάνι του δημαρχείου της Πυλαίας
ydrorobot2 300x224

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Με το ξέσπασμα του πολέμου του 1940, γυναίκες από τις πόλεις και τα χωριά της Ηπείρου άνοιξαν τα μπαούλα τους, ξήλωσαν τα προικιά τους, εκποίησαν τις βέρες τους, και έκαναν ό,τι περνούσε από το χέρι τους προκειμένου να βοηθήσουν τους στρατιώτες που βρίσκονταν στο μέτωπο. Στην επαρχία, μαζί με τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, αντικαθιστούσαν τους άνδρες στις αγροτικές και κτηνοτροφικές δουλειές και, επειδή ακόμα και τα υποζύγια επιστρατεύτηκαν, ζώνονταν το αλέτρι, την αξίνα, το φόρτωμα.

Μεταξύ των πηχυαίων τίτλων στις εφημερίδες για τα κατορθώματα του ελληνικού στρατού, υπήρχαν και εκείνοι που εξήραν τη συμβολή των γυναικών της Ηπείρου, με φράσεις όπως «Η δράσις της Ελληνίδος εις την πρώτην γραμμήν», «Η εποποιία των γυναικών της Ηπείρου. Σε απρόσιτα βουνά μετέφερον τα κανόνια», «Γυναίκες της Ηπείρου εργαζόμεναι νυχθημερόν εις την εκκαθάρισιν των οδών από τα χιόνια».

Οι γυναίκες της Ηπείρου άνοιξαν τα σπίτια τους στους στρατιώτες, προσφέροντας τρόφιμα, κουβέρτες και ρούχα. Αγέλαστες και μαυροφορεμένες οι αγρότισσες των κακοτράχαλων βουνών, από την Κόνιτσα, το Ζαγόρι, το Πωγώνι, τη Φούρκα, τον Πεντάλοφο, τον Επτάλοφο, τη Βούρμπιανη σχημάτιζαν ατέλειωτες φάλαγγες, σκαρφαλώνοντας σε υψόμετρο 2.000 και 2.500 μέτρων, φορτωμένες πολεμοφόδια, όπλα και τρόφιμα στο ανέβασμα, και κουβαλώντας τραυματίες στο κατέβασμα. Όταν οι τραυματίες δεν τα κατάφερναν, εκτελούσαν και χρέη νεκροθάφτη.

Οι γυναίκες της Πίνδου στην πρώτη φάση του ελληνοϊταλικού πολέμου, έφταναν εκεί που δεν έφτανε η επιμελητεία του στρατού λόγω του δύσβατου εδάφους.
Εκτός των άλλων συμμετείχαν στη διάνοιξη και την επιδιόρθωση οδών, καθώς και στην κατασκευή τους. Μάλιστα, σύμφωνα με μαρτυρίες, όταν οι γεφυροποιοί του Μηχανικού αδυνατούσαν να ζεύξουν σε ένα σημείο τον ποταμό Βογιούσα λόγω του ορμητικού ρεύματος των νερών του, μια ομάδα γυναικών της Πίνδου μπήκαν οι ίδιες μέσα στο νερό και πιάστηκαν σφιχτά από τον ώμο, ώστε να δημιουργήσουν ένα ανθρώπινο ανάχωμα που θα ανέκοπτε την ορμή του ποταμού. Για όλες αυτές τις γυναίκες ο Νικηφόρος Βρεττάκος έγραφε: «Κι οι μάνες τα κοφτά γκρεμνά σαν Παναγιές τ’ ανέβαιναν. Με την ευκή στον ώμο τους κατά το γιό πηγαίναν και τις αεροτραμπάλιζε ο άνεμος φορτωμένες κι έλυνε τα τσεμπέρια τους κι έπαιρνε τα μαλλιά τους κι έδερνε τα φουστάνια τους και τις σπαθοκοπούσε, μ’ αυτές αντροπατάγανε, ψηλά, πέτρα την πέτρα κι ανηφορίζαν στη γραμμή, όσο που μες στα σύννεφα χάνονταν ορθομέτωπες η μια πίσω απ’ την άλλη».

Μαρτυρίες

Όταν φύγαμε από τη Λάρισα για να πάμε στην Κοζάνη, στο Σαραντάπορο εκεί πέρα οι δρόμοι τότε ήτανε καλντερίμια και χωματόδρομοι, θυμάμαι εκεί επάνω πριν από τα Σέρβια ότι ήταν γυναίκες οι οποίες την δεύτερη ημέρα ακριβώς προς την τρίτη φτιάχνανε τον δρόμο, δηλαδή ρίχνανε πέτρες μες στις λάσπες. Από τότε, από την ίδια μέρα και βέβαια εν συνεχεία στην Ήπειρο εθαυμάσθησαν οι γυναίκες αυτές. Εθαυμάσθησαν πολύ γιατί μετέφεραν εκεί που δεν μπορούσε ούτε μουλάρι. Βάζανε στην πλάτη, μαθημένες αυτές, αυτές κουβαλούσαν νερό και ξύλα. Πήγαιναν στο ρουμάνι μια ώρες δυο, φορτωνόταν τα ξύλα στην πλάτη και τα μετέφεραν στα σπίτια τους μέσα στα χιόνια. Εκάνανε βέβαια μια προμήθεια από το καλοκαίρι για τον χειμώνα, κάνανε για ένα μήνα, από κει και ύστερα. Πηγαίνανε πλέον μέσα στα χιόνια…

(Προφορική μαρτυρία Τάκη Τράντα, στο: Χατζηπατέρα-Φαφαλιού, Μαρτυρίες 1940-1941, Αθήνα, Κέδρος, 1982)

7 Νοεμβρίου 1940. Σήμερα σκοτώθηκαν δύο παιδιά του 33ου Συντάγματος και αυτό μάνιασε περισσότερο τους στρατιώτες. Φωνάζαν εμπρός για τη Ρώμη. Ο θάνατος αυτός αντί να μας δειλιάσει μας έδωσε περισσότερα φτερά για να κυνηγήσουμε τους Ιταλούς. Συνάντησα γυναίκες που κουβαλούσαν πυρομαχικά. Μία ήτο 88 ετών. Μία μου είπε κλείδωσε το μικρό σε μια καλύβα για να βοηθήσει τον στρατό. Το βράδυ είδα μια γριούλα να κρατά δυο μικρά και η μητέρα τους ζύμωνε ψωμί για τον στρατό με το φως δυο κεριών που είχε μέσα σ’ ένα ποτήρι. Τα χιόνια, ο πάγος, το τρομερό κρύο, δεν φαίνονταν να τις τρόμαζε. Όλες γεμάτες χαρά ήθελαν να προσφέρουν στο στρατό ό,τι δεν μπορούσαν τα μεταγωγικά. Αλήθεια γυναίκες θαύμα. Τι διαφορά με τις πόλεις!

(Από το Ημερολόγιο Πολέμου του Αργύρη Μπαλατσού, στο: Χατζηπατέρα-Φαφαλιού, Μαρτυρίες 1940-1941, Αθήνα, Κέδρος, 1982)

Οι νικηταί της Πίνδου προχωρούσαν. Καθώς έφτασαν στον ποταμό Βογιούσα κι είδαν οι ατρόμητες γυναίκες της Πίνδου πως το απότομο ρέμα εμπόδιζε τους σκαπανείς στη δουλειά τους, έκαναν αυθόρμητα κάτι, που ξανάγινε ύστερα στον Καλαμά και στο Δρίνο: μπήκαν οι ίδιες μέσα στα νερά και, πιασμένες σφικτά από τους ώμους, σχημάτισαν πρόσχωμα, που ανάκοβε την ορμή του ποταμού και ευκόλυνε τους γεφυροποιούς!

(Τάκης Ε. Παπαγιαννόπουλος, στο: Χατζηπατέρα-Φαφαλιού,Μαρτυρίες 1940-1941, Αθήνα, Κέδρος, 1982)

Άνοιγμα μενού
Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση