-Να αξιολογήσετε τα παρακάτω συλλογιστικά σχήματα ως προς την εγκυρότητά τους ,την αλήθεια και την ορθότητά τους και να επισημάνετε ποια ανάμεσά τους αποτελούν παραλογικούς συλλογισμούς.

1) Οι άνθρωποι της νύχτας είναι επικίνδυνα στοιχεία για τη δημόσια ασφάλεια. Οι νυχτοφύλακες είναι άνθρωποι της νύχτας. Άρα ,οι νυχτοφύλακες είναι επικίνδυνοι για τη δημόσια ασφάλεια.

2.) Αν ήταν υπεύθυνος , θα εκπλήρωνε την υποχρέωσή του. .Ομως ,δεν είναι υπεύθυνος και γι’ αυτό δε θα εκπληρώσει την υπόσχεσή του.

3) Μια πράξη είναι ηθικά επιλήψιμη και νομικά κολαστέα, όταν καταπατά το εθιμικό και συμβατικό δίκαιο. Η κλοπή καταπατά το εθιμικό και συμβατικό δίκαιο . Άρα η κλοπή είναι ηθικά επιλήψιμη και νομικά κολαστέα.

4)  Οποιος αμφισβητεί την πολιτική που ακολουθούμε προσφέρει κακές υπηρεσίες στον τόπο. Η αξιωματική αντιπολίτευση συχνά επικρίνει τις πολιτικές μας επιλογές. Αρα, η αξιωματική αντιπολίτευση προσφέρει κακές υπηρεσίες στον τόπο.

5) Ολοι οι πλανήτες φωτίζονται από τον ήλιο. Η γη είναι πλανήτης . Αρα, η γη φωτίζεται από τον ήλιο.

6) Κανείς δεν μπορεί να είναι πλούσιος και συνάμα φτωχός. Ο γείτονάς μου σίγουρα δεν είναι φτωχός, συνεπώς είναι πλούσιος.

7) Δεν πρόκειται να βρέξει ,γιατί ο ουρανός είναι ξάστερος.

8) Σύμφωνα με δημοσκόπηση που έγινε στο 10% των φοιτητών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας μόνο το 3% των ερωτηθέντων απάντησε πως αξιολογεί θετικά την κυβερνητική πολιτική. Από το στοιχείο αυτό μπορούμε να συμπεράνουμε πως η πλειοψηφία του ελληνικού λαού αντιτίθεται στην πολτική της κυβέρνησης.

9) Οποιος είναι ικανός πετυχαίνει στη ζωή του. Ο Γιώργος είναι ικανός. Αρα, και αυτός θα πετύχει.

10) Οι μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης φοιτούν είτε στο Ενιαίο Λύκειο είτε στα ΤΕΕ .Η Μαρία ,μαθήτρια της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Επομένως, είναι μαθήτρια του Ενιαίου Λυκείου.

– Να αξιολογήσετε τα παρακάτω επιχειρήματα που αναπτύσσονται με την επαγωγική μέθοδο.

1)Κάνει κρύο, συνεπώς θα χιονίσει.

2)Οπως το οικοσύστημα στηρίζεται σε φυσικούς νόμους ,που εασφαλίζουν την αρμονία και την ισορροπία του, όμοια και η κοινωνική λειτουργία ,για να είναι εύρυθμη και ομαλή ,προϋπόθέτει την ύπαρξη νόμων.

3) Δε φυσάει καθόλου ,άρα η θάλασσα θα είναι ακύμαντη .

4) Ο ουρανός είναι συννεφιασμένος . Αρα ,θα βρέξει.

5)Είναι εχέμυθος ,γιατί είναι κρυψίβουλος άνθρωπος.

6) Από τη στιγμή που αυξήθηκε ο αριθμός των μετανατών στη χώρα μας σημειώθηκε σημαντική άνοδος στα ποσοστά εγκληματικότητας . Αρα, οι μετανάστες είναι επικίνδυνοι για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια.

7) Θα αναπτύξει έλκος στομάχου,γιατί έχει έντονο άγχος.

8) Οι αρχαίοι Ελληνες δημιούργησαν το σημαντικότερο πολιτισμό της αρχαιότητας. Αρα , το έθνος μας είναι ανώτερο από κάθε άλλο.

9)Φροντίζει τη διατροφή του και γι’ αυτό είναι υγιής.

10) Οπως στα χαρτιά χρειάζεται κανείς τύχη για να κερδίσει ,έτσι και στη ζωή τον πρώτο λόγο έχει πάντα η τύχη.

Στα αποσπάσματα από επιστολές υποψήφιων βουλευτών να διακρίνετε τους τρόπους πειθούς και τα χαρακτηριστικά του πολιτικού λόγου.

Α. Αγαπητοί μου φίλοι και φίλες,

Δυο χρόνια πέρασαν από τις εκλογές του σεπτέμβρη του 2007, δύο χρόνια γεμάτα δράσεις, παρεμβάσεις και συνεχούς πολιτικής μου παρουσίας σε όλη την Κέρκυρα, στους Παξούς και στα Διαπόντια Νησιά μας. Δύο χρόνια πάλης και διεκδικήσεων από το Αθηνκοκεντρικό κράτος, δύο χρόνια πολιτικού αγώνα που τήρησαν την υπόσχεσή μου να μείνω μαζί σας και μετά τις εκλογές.

Για μένα πολιτική σημαίνει προσφορά, προσφορά στον τόπο, όχι αυτοπροβολή και ιδιοτέλεια, όχι αδιαφάνεια, όχι ανούσιες ρητορείς, όχι κομματική εμπάθεια, όχι εξυπηρέτηση συμφερόντων που ευνοούν τους λίγους και αγνοούν τους πολλούς. Αυτές είναι οι ηθικές αξίες που ι ιδρυτής της Νέας Δημοκρατίας, ο αείμνηστος Πρόεδρος Κωνσταντίνος Καραμανλής έθεσε και όλοι μας πρέπει με συνέπεια να υπηρετούμε.

Σας καλώ λοιπόν να με στηρίξετε με την ψήφο σας, για να μπορέσω να δώσω ως βουλευτής πιο ουσιαστικά και αποτελεσματικά αυτόν τον αγώνα της προσφοράς, για όλους εσάς, για μια καλύτερη Κέρκυρα.

Δύναμή μου έιναι η αγάπη και η εμπιστοσύνη των απλών πολιτών, αγάπη και εμπιστοσύνη που δεν πρόκειται ποτέ να προδώσω.

Ήρθε η ώρα να γυρίσουμε σελίδα!

Β. Φίλες και φίλοι,

Από το Μάρτιο του 2004 ως σήμερα, είτε ως βουλευτής, είτε ως Υπουργός, με τη δική σας στήριξη και βοήθεια, σχεδιάζω, διεκδικώ  και προωθώ με συνέπεια ένα ολοκληρωμένο σχέδιο έργων και δράσεων, τα αποτελέσματα του οποίο είναι ήδη ορατά στο Νομό μας :

Α) Διασφαλίσαμε καλύτερες υπηρεσίες υγείας με τη λειτουργία του νέου Νομαρχιακού Νοσοκομείου Κέκρυρας.

Β) Έγιναν σημαντικά έργα οδοποιίας (Ανάπλαση της οδού Εθνικής Αντιστάσεως, Εθνικής οδού Κερκύρας – Παλαιοκαστρίτσας, Παράκαμψη αεροδρομίου, Άξονας Λιβάδι – Ρόπα κλ.π.).

Γ) Χρηματοδοτήθηκε με 290 εκ. ΕΥΡΩ η κατασκευή φραγμάτων, που θα δώσει οριστική λύση στο πρόβλημα ύδρευσης της Κέρκυρας.

Δ) Αναβαθμίσαμε το τουριστικό μας προϊόν, με την ένταξη  της παλιάς πόλης της Κέρκυρας, στα μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομίας της Ουνέσκο.

Ε) Ο Νομός μας αποκτά σύγχρονες λιμενικές υποδομές (Νέο λιμενοβραχίονας, Τουριστικά καταφύγια και αγκυροβόλια σκαφών στη θέση «Σπηλιά», στην Αλύπα και στις Μπενίτσες).

Στ) Γίνονται έργα για την προστασία του περιβάλλοντος ( Αποχέτευση και βιολογικοί καθαρισμοί Θιναλίων, Εσπερίων, Παξών, Πέλεκα – Σιναράδων).

Ζ) Υλοποιήσαμε ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα κατασκευής νέων εκπαιδευτικών υποδομών (Νέο κτίριο Πανεπιστημίου, σχολικά κένρα Φαιάκων, παξών, Κυνοπιαστών, Σκιπερού, Πλάτωνα νυμφών, παιδικός σταθμός Αγίου Ματθαίου, αναβάθμιση σχολικών βιβλιοθηκών).

Η) Εξασφαλίστηκε η ενεργειακή επάρκεια της Κέρκυρας με τη σύνδεσή της με δεύτερο αγωγό ροφοδοσίας με ηλεκτρικό ρεύμα, συνολικής επένδυσης 22 εκ. ΕΥΡΩ.

Όλα όσα κερδίσαμε το διάστημα αυτό, δεν πρέπει να αφήσουμε να πάνε χαμένα. Η προσπάθεια που μαζί ξεκινήσαμε, το έργο που έχει γίνει, πρέπει να συνεχιστεί και να ολοκληρωθεί. Και για να γίνει αυτό έχω ήδη καταρτίσει ένα νέο σχέδιο, με νέες δράσεις και πρωτοβουλίες που θα μας επιτρέψουν να κάνουμε πράξη όλα όσα ο τόπος μας χρειάζεται.

Τώρα που έφτασε η ώρα των εκλογών θέτω και πάλι τον ευατό μου στη δική σας κρίση. Σας ζητώ να με εμπιστευτείτε για μια ακόμη φορά για να συνεχίσουμε με ακόμη μεγαλύτερη δύναμη, με ακόμη μεγαλύτερη αποφασιστικότητα.

Με την ψήφο σας δώστε  δύναμη σε μένα να εργαστώ, με συνέπεια και ευθύνη, για να πάμε την Κέρκυρα μπροστά.

Γ. Φίλες και φίλοι,

Τα τελευταία πεντέμισι χρόνια προσπάθησα να τιμήσω την εμπιστοσύνη που δείξατε στο πρόσωπό μου. Αγωνίστηκα  στο πλάι σας με συνέπεια και υπευθυνότητα για να αναδείξουμε τις ελλείψεις και τις ανάγκες της Κέρκυρας. Εργαστήκαμε σκληρά για να αναζητήσουμε λύσεις. Ασκήσαμε καθημερινά σκληρή, αλλά εποικοδομητική κριτική  στην Κυβέρνηση. Ενημερώσαμε τους συμπολίτες μας, γιατί είναι πεποίθησή μας ότι οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν  όλα όσα τους αφορούν.

Μαζί δώσαμε τη μάχη για το Ελληνικό Κοινοβούλιο. Ήρθε η ώρα να πάρουμε τις τύχες στα χέρια μας. Μαζί θα κατακτήσουμε το αύριο του τόπου μας.

Ήρθε η ώρα να βάλλουμε τέλος στην οπισθοδρόμηση που γνωρίσαμε επι των ημερών της Ν.Δ. Ήρθε η ώρα για φυγή προς τα εμπρός. Στις 5 του Οκτώβρη  σταματούν οι υποσχέσεις και αρχίζουν οι πράξεις και τα έργα.

145 π.Χ. Ο Πτολεμαίος Η΄ ο Φύσκωνας διώχνει από την Αλεξάνδρεια τους λόγιους, με αποτέλεσμα να αρχίσει να παρακμάζει η αλεξανδρινή επιστήμη.

Ο ιστορικός Πολύβιος επιστρέφει στην Ελλάδα.

Αναρχία στο βασίλειο των Σελευκιδών.

Κατασκευάζεται στην Αθήνα η Στοά του Αττάλου Β΄.

144 π.Χ. Ο Απολλόδωρος Ασκληπιάδου, Αθηναίος, συγγράφει τα «Χρονικά».

140 π.Χ. Ο Μιθριδάτης Α΄ κατακτά τη Μεσοποταμία.

138 π.Χ. Ο Άτταλος Γ΄ διαδέχεται στο θρόνο της Περγάμου τον Άτταλο Β΄.

135 π.Χ. Οι Σκορδίσκοι εισβάλλουν στη Θράκη.

Γεννιέται ο ιστορικός και στωικός φιλόσοφος Ποσειδώνιος στην Απάμεια της Συρίας.

133 π.Χ. Πεθαίνει ο βασιλιάς της Περγάμου Άτταλος Γ΄, ο οποίος κληροδοτεί το κράτος του στη Ρωμαϊκή Σύγκλητο.

131 π.Χ. Ο Πτολεμαίος Η΄ ο Φύσκωνας εκδιώκεται από την Αλεξάνδρεια. Η Κλεοπάτρα Β΄ παραμένει βασίλισσα.

130 π.Χ. Ο Αγαθαρχίδης ο Κνίδιος περιπλέει την Ερυθρά Θάλασσα, της οποίας κάνει λεπτομερή περιγραφή.

Πεθαίνει ο Αντίοχος ο Σιδήτης στον πόλεμο εναντίον των Πάρθων. Το βασίλειο των Σελευκιδών καταρρέει.

129 π.Χ. Η Μικρά Ασία γίνεται ρωμαϊκή επαρχία.

Ο Πτολεμαίος ο Φύσκωνας επιστρέφει στην Αλεξάνδρεια, χωρίς όμως να τερματιστεί ο εμφύλιος πόλεμος.

Πεθαίνει ο φιλόσοφος Καρνεάδης ο Κυρρηναίος.

Ο αστρονόμος Ίππαρχος προσδιορίζει τη μετάπτωση των ισημεριών.

123 π.Χ. Ο Μιθριδάτης Β΄ ο Μέγας ανακηρύσσεται βασιλιάς των Πάρθων.

Ο Γάιος Γράκχος επιβάλλει τη φορολογία της δεκάτης στην Ασία, την οποία φροντίζει να εκμισθώσει σε δημοσιώνες.

121 π.Χ. Ο Μιθριδάτης Ε΄, ο βασιλιάς του Πόντου, δολοφονείται.

120 π.Χ. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ ο Ευπάτωρ ανακηρύσσεται βασιλιάς του Πόντου.

Ο Ίππαλος ο Κυβερνήτης πλέει προς την Ινδία διαμέσου της ανοιχτής θάλασσας, εκμεταλλευόμενος την πορεία του νοτιοδυτικού ινδικού ανέμου (μουσώνες).

119 π.Χ. Ο Εύδοξος ο Κυζικηνός πραγματοποιεί το πρώτο από τα ταξίδια του στην Ινδία.

118 π.Χ. Πεθαίνει ο ιστορικός Πολύβιος.

Ο Πτολεμαίος ο Φύσκωνας συμφιλιώνεται τελικά με την Κλεοπάτρα Β΄. Αποκαθίσταται η τάξη στο αιγυπτιακό κράτος.

116 π.Χ. Πεθαίνει ο Πτολεμαίος Η΄ ο Φύσκωνας. Νέος βασιλιάς ο Πτολεμαίος Θ΄ ο Λαθύρου.

Η Κλεοπάτρα Γ΄ παίρνει την εξουσία.

114 π.Χ. Οι Σκορδίσκοι εισβάλλουν στη νότια Ελλάδα και λεηλατούν τους Δελφούς.

111 π.Χ. Δεύτερο ταξίδι του Εύδοξου του Κυζικηνού στην Ινδία.

110-108 π.Χ. Οι Ρωμαίοι εκστρατεύουν στη Θράκη.

110 π.Χ. Πεθαίνει ο στωικός φιλόσοφος Παναίτιος ο Ρόδιος.

Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ ο Ευπάτωρ εκστρατεύει στην Κριμαία εναντίον του ηγεμόνα των Σκύθων Σκίλουρου και ανακηρύσσεται βασιλιάς του Κιμμερίου Βοσπόρου.

107 π.Χ. Εγκαταλείπει την Αίγυπτο ο Πτολεμαίος ο Λαθύρου. Νέος βασιλιάς ο Πτολεμαίος Ι΄ ο Αλέξανδρος Α΄.

Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ και ο Νικομήδης της Βιθυνίας μοιράζονται την Παφλαγονία.

106 π.Χ. Γεννιέται ο Κικέρωνας.

104 π.Χ. Σοβαρές ταραχές στην Αθήνα με τους δούλους.

102 π.Χ. Ολιγαρχική μεταρρύθμιση στην Αθήνα.

Ο Νικομήδης Γ΄ εκδιώκεται από τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ από την Καππαδοκία και προσαρτά τη χώρα.

101 π.Χ. Πεθαίνει η Κλεοπάτρα Γ΄. Ο Πτολεμαίος παραμένει μόνος βασιλιάς.

Γεννιέται ο Ιούλιος Καίσαρας.

96 π.Χ. Ο Πτολεμαίος ο Απίωνας κληροδοτεί την Κυρήνη στη Ρωμαϊκή Σύγκλητο.

95 π.Χ. Η Ρωμαϊκή Σύγκλητος υποχρεώνει τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ να εγκαταλείψει την Καππαδοκία και την Παφλαγονία.

94 π.Χ. Πεθαίνει ο Νικομήδης Γ΄, ο βασιλιάς της Βιθυνίας. Ανταγωνισμός ανάμεσα στους γιους του για το θρόνο.

93 π.Χ. Ο Τιγράνης, γαμπρός του Μιθριδάτη, εκδιώκει τον Αριοβαρζάνη, ο οποίος είναι φίλος των Ρωμαίων, από την Καππαδοκία.

92 π.Χ. Ο Σύλλας αποκαθιστά τον Αριοβαρζάνη στην Καππαδοκία.

90 π.Χ. Ο ανδριαντοποιός Πασιτέλης από τη Μεγάλη Ελλάδα εγκαθίσταται στη Ρώμη.

Γεννιέται ο ιστορικός Διόδωρος ο Σικελιώτης.

Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ επεμβαίνει στη Βιθυνία.

89 π.Χ. Επανάσταση στην Ελλάδα έπειτα από παρακίνηση του Μιθριδάτη.

Αποστέλλεται από τη Σύγκλητο στη Βιθυνία ο Μάνλιος Ακύλιος για να αποκαταστήσει την τάξη.

88 π.Χ. Πόλεμος ανάμεσα στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ και τη Ρώμη.

Έπειτα από διαταγή του Μιθριδάτη σκοτώνονται όλοι οι Ρωμαίοι και οι Ιταλοί που κατοικούν στη Μικρά Ασία και τη Δήλο.

Πεθαίνει ο Πτολεμαίος Γ΄.

Ο Πτολεμαίος ο Λαθύρου ανακτά την εξουσία.

Οι Ναβαταίοι εισβάλλουν στη Συρία των Σελευκιδών.

Οι Ρωμαίοι πολιορκούν τη Ρόδο.

Οι Αθηναίοι επαναστατούν εναντίον της Ρώμης.

87 π.Χ. Ο Σύλλας φτάνει στην Ελλάδα και αρχίζει να πολιορκεί την Αθήνα.

86 π.Χ. Λεηλασία και καταστροφή των Αθηνών από τον Σύλλα.

Μάχες στη Χαιρώνεια και τον Ορχομενό.

Ο Λεύκιος Βαλέριος Φλάκκος και ο Γάιος Φλάβιος Φιμβρίας φτάνουν στη Μικρά Ασία.

Καταλαμβάνεται η Πέργαμος.

Ο Τιγράνης της Αρμενίας καταλαμβάνει την Ατροπατηνή και την Οσροηνή.

85 π.Χ. Συνθήκη του Δαρδάνου ανάμεσα στους Ρωμαίους και τον Μιθριδάτη τερματίζει τον Α΄ Μιθριδατικό Πόλεμο.

84 π.Χ. Οι Ναβαταίοι κυριεύουν τη Δαμασκό.

83 π.Χ. Ο Τιγράνης καταλαμβάνει την Κιλικία και τη βόρεια Συρία.

81 π.Χ. Αρχίζει ο Β΄ Μιθριδατικός Πόλεμος.

Πεθαίνει ο Πτολεμαίος Λάθυρος.

Νέος βασιλιάς ο Πτολεμαίος ο Αυλητής.

76 π.Χ. Οι Ρωμαίοι υποτάσσουν την Κρήτη.

75 π.Χ. Ακμή του ζωγράφου Τιμομάχου του Βυζαντίου.

74 π.Χ. Ο Μιθριδάτης εισβάλλει στη Βιθυνία και την Καππαδοκία μετά το θάνατο του Νικομήδη Δ΄. Μάχες στη Χαλκηδόνα και την Κύζικο. Ο Λούκουλος ανακτά τη Βιθυνία.

73 π.Χ. Επανάσταση των δούλων υπό τον Σπάρτακο.

72 π.Χ. Ο Λούκουλος φτάνει στον Πόντο. Μάχη της Κάβειρας.

Οι Ρωμαίοι κατακτούν τις πόλεις της ανατολικής ακτής του Εύξεινου Πόντου.

Ο Σπάρτακος λεηλατεί την Ιταλία.

Ήττα του Κράσσου που στέλνεται εναντίον του.

71 π.Χ. Ο Μιθριδάτης διαφεύγει στην Αρμενία.

Ο Λούκουλος καταλαμβάνει την Αμισό και την Ηράκλεια.

Ο Πομπήιος και ο Κράσσος συντρίβουν τους δούλους του Σπάρτακου.

70 π.Χ. Οι Ρωμαίοι καταλαμβάνουν τη Σινώπη. Ο Τιγράνης αρνείται να παραδώσει τον Μιθριδάτη. 69 π.Χ. Ο Λούκουλος κυριεύει την Αρμενία και καταλαμβάνει τα Τιγρανόκερτα.

Συνεχείς πειρατικές επιδρομές σε όλη την κεντρική και την ανατολική Μεσόγειο.

68 π.Χ. Ο στρατός του Λούκουλου επαναστατεί. Ο Μιθριδάτης βρίσκει την ευκαιρία και καταλαμβάνει και πάλι τον Πόντο.

67 π.Χ. Ο Πομπήιος καταστέλλει την πειρατεία.

Η Κρήτη μαζί με την Κυρηναϊκή οργανώνονται σε ρωμαϊκή επαρχία.

66 π.Χ. Ο Πομπήιος φτάνει στην Αρμενία.

65 π.Χ. Ο Πομπήιος φτάνει στον Καύκασο.

64 π.Χ. Ο Πομπήιος καταλαμβάνει τη Συρία. Διαλύεται το κράτος των Σελευκιδών.

63 π.Χ. Η Συρία γίνεται ρωμαϊκή επαρχία.

Πεθαίνει ο Μιθριδάτης ο Ευπάτωρ. Ο γιος του Φαρνάκης ανακηρύσσεται βασιλιάς του Κιμμερίου Βοσπόρου.

60 π.Χ. Ο Πομπήιος, ο Καίσαρας και ο Κράσσος σχηματίζουν την πρώτη τριανδρία.

59 π.Χ. Ο Πτολεμαίος Αυλητής αναγνωρίζεται βασιλιάς της Αιγύπτου.

58 π.Χ. Ο Κάτωνας της Ουτίκης καταλαμβάνει την Κύπρο.

Εξέγερση στην Αλεξάνδρεια. Ο Πτολεμαίος ο Αυλητής καταφεύγει στη Ρώμη.

57 π.Χ. Εξέγερση της Ιουδαίας εναντίον της Ρώμης.

56 π.Χ. Ο ανθύπατος της Συρίας Γαβίνιος επεμβαίνει στην Αίγυπτο. Παλινόρθωση του Πτολεμαίου Αυλητή στο θρόνο.

55 π.Χ. Ο Βουρεβίστας καταστρέφει τις ελληνικές πόλεις του Εύξεινου Πόντου.

54 π.Χ. Ο Κράσσος εισβάλλει στη Μακεδονία.

51 π.Χ. Πεθαίνει ο Πτολεμαίος Αυλητής. Η Κλεοπάτρα Ζ΄ γίνεται βασίλισσα.

50 π.Χ. Ο Ερμαίος ιδρύει ελληνικό βασίλειο στην Πενταποταμία (Πουντζάπ).

49 π.Χ. Ο Καίσαρας επιβάλλει δικτατορία.

48 π.Χ. Μάχη και νίκη του Καίσαρα επί του Πομπήιου στα Φάρσαλα. Φυγή και θάνατος του Πομπήιου στην Αίγυπτο. Εξέγερση της Αιγύπτου εναντίον του Καίσαρα. Καίγεται η Βιβλιοθήκη της Αλεξανδρείας.

47 π.Χ. Νίκες του Καίσαρα εναντίον των Αλεξανδρινών και του Φαρνάκη, βασιλιά του Κιμμερίου Βοσπόρου.

44 π.Χ. Ο Καίσαρας αποφασίζει την ανοικοδόμηση της Κορίνθου.

Δολοφονείται ο Καίσαρας.

43 π.Χ. Βιαιότητες του Βρούτου και του Κάσσιου στην Ανατολή.

Πεθαίνει ο Κικέρωνας.

42 π.Χ. Μάχη των Φιλίππων. Νίκη του Οκταβιανού και του Αντώνιου κατά του Βρούτου και του Κάσσιου.

41 π.Χ. Συνάντηση του Αντώνιου και της Κλεοπάτρας.

39 π.Χ. Ο Ηρώδης γίνεται βασιλιάς της Ιουδαίας.

37 π.Χ. Ο Ηρώδης παίρνει ως σύζυγό του την Κλεοπάτρα.

36 π.Χ. Εκστρατεία του Αντώνιου των Πάρθων.

35 π.Χ. Ρήξη ανάμεσα στον Αντώνιο και τον Οκταβιανό.

34 π.Χ. Ο Αντώνιος μοιράζει την Ανατολή στην Κλεοπάτρα και τα παιδιά της.

33 π.Χ. Εκστρατεία του Αντώνιου στην Αρμενία.

Οι Ρωμαίοι κυριεύουν ολόκληρη τη βόρεια Αφρική.

32 π.Χ. Ο Αντώνιος διώχνει την Οκταβία.

Ο Αντώνιος και η Κλεοπάτρα στην Ελλάδα. Ο Οκταβιανός κηρύσσει τον πόλεμο εναντίον της Κλεοπάτρας.

31 π.Χ. Ο Αγρίππας αιφνιδιάζει τη Μεθώνη. Ο Οκταβιανός στην Ήπειρο. Ήττα του Αντώνιου και της Κλεοπάτρας στο Άκτιο.

30 π.Χ. Ιδρύεται η Νικόπολη από τον Οκταβιανό.

Ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσέας έρχεται στη Ρώμη.

29 π.Χ. Ο Οκταβιανός εγκρίνει την ανέγερση ναού προς τιμήν της Ρώμης στην Πέργαμο και τη Νικομήδεια. Γενική παραγραφή των χρεών στην Ελλάδα.

27 π.Χ. Ο Οκταβιανός παίρνει τον τίτλο του αυγούστου.

21 π.Χ. Ο Αύγουστος επισκέπτεται τη Σπάρτη.

19 π.Χ. Ο Αύγουστος επισκέπτεται τη Σάμο και κηρύσσει την αυτονομία του νησιού.

15 π.Χ. Κατασκευάζεται το Ωδείο του Αγρίππα στην Αγορά των Αθηνών.

13 π.Χ. Ο Καρπούνιος Πίσωνας καταπνίγει επανάσταση στη Θράκη.

4 π.Χ. Γέννηση του Χριστού (πιθανή χρονολόγηση). Θάνατος του Ηρώδη του Μεγάλου. Το βασίλειό του μοιράζεται στους γιους του.

1 μ.Χ. Αρχή της χριστιανικής χρονολόγησης σύμφωνα με το μοναχό Διονύσιο.

14 μ.Χ. Πεθαίνει ο Αύγουστος. Νέος αυτοκράτορας ανακηρύσσεται ο Τιβέριος.

17 μ.Χ. Προσάρτηση της Καππαδοκίας και της Κομμαγηνής.

18 μ.Χ. Ο Γερμανικός επισκέπτεται την Ελλάδα.

25 μ.Χ. Μαρτύριο του αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή.

25. Πεθαίνει ο γεωγράφος Στράβωνας.

33. Παραδοσιακή χρονολογία για το θάνατο του Ιησού Χριστού. Ο απόστολος Παύλος ασπάζεται το χριστιανισμό.

37. Πεθαίνει ο Τιβέριος. Τον διαδέχεται ο Καλιγούλας, ο οποίος λατρεύεται ως θεός από τους Έλληνες. Οι Ρωμαίοι αρπάζουν και μεταφέρουν στη Ρώμη ελληνικά αγάλματα.

41. Δολοφονείται ο Καλιγούλας από τους πραιτωριανούς. Νέος αυτοκράτορας ο Κλαύδιος.

Ρυθμίζει τις διαφορές των Ελλήνων και των Εβραίων στην Αλεξάνδρεια.

44. Η Μακεδονία και η Αχαΐα ονομάζονται συγκλητικές επαρχίες.

46. Μετά το θάνατο του βασιλιά της Θράκης Ροιμητάλκη Γ΄ η Θράκη παύει να αποτελεί ανεξάρτητο κράτος και γίνεται ρωμαϊκή επαρχία με πρωτεύουσα την Πέρινθο.

47-48. Πρώτη περιοδεία του αποστόλου Παύλου: επισκέπτεται την Κύπρο, την Πέργη της Παμφυλίας, την Αντιόχεια της Πισιδίας, το Ικόνιο, τη Λύστρα και τη Νέρβη της Ν. Γαλατίας.

49-51. Δεύτερη περιοδεία του αποστόλου Παύλου. Επισκέπτεται τη Λυκαονία, τη Φρυγία, την Τρωάδα, τη Μακεδονία και την Αθήνα. Στους Φιλίππους ιδρύεται η πρώτη εκκλησία σε ευρωπαϊκό έδαφος.

51-52. Ο Γάλλος γίνεται ανθύπατος της Αχαΐας.

52. Ο απόστολος Παύλος στην Κόρινθο.

52-56. Τρίτη περιοδεία του αποστόλου Παύλου. Με ορμητήριο την Έφεσο επισκέπτεται τη Μικρά Ασία και την Ελλάδα.

62-64. Τέταρτη περιοδεία του αποστόλου Παύλου. Επισκέπτεται κυρίως τη Δύση αλλά και την Ανατολή (Μικρά Ασία, Κρήτη, Μακεδονία, Ιλλυρία).

64. Εμπρησμός της Ρώμης. Διωγμός των χριστιανών. Μαρτύρια των αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

66. Ταξίδι του Νέρωνα στην Ελλάδα. Η ρωμαϊκή επαρχία της Αχαΐας ανακηρύσσεται «ελεύθερη και ατελής».

67. Ο Νέρωνας εγκαινιάζει έργα στον Ισθμό της Κορίνθου.

66-68. Επανάσταση της Ιουδαίας.

Εκστρατείες του Βεσπασιανού.

65. Πεθαίνουν ο Σενέκας και ο Λουκανός.

70. Καταστροφή της Ιερουσαλήμ από τον Τίτο.

75. Ο Ιώσηπος Φλάβιος συγγράφει το έργο «Περί του Ιουδαϊκού Πολέμου».

80-90. Επιστολή του αποστόλου Παύλου προς τους Εβραίους.

80-100. Το «Κατά Ματθαίου Ευαγγέλιον». Το «Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον».

85-95. Ευαγγελιστής Ιωάννης, «Αποκάλυψις».

95. Γεννιέται ο Αρριανός. Επιστολή του Ιακώβου.

105. Ο Απολλόδωρος ο Δαμασκηνός κατασκευάζει γέφυρα στο Δούναβη.

112. Ο Αδριανός εκλέγεται επώνυμος άρχοντας στην Αθήνα.

114-116. Ανεγείρεται το Μνημείο του Φιλοπάππου στο λόφο των Μουσών των Αθηνών. Ο Γάιος Ιούλιος Φιλόπαππος ήταν συριακής καταγωγής, εγγονός του τελευταίου βασιλιά της Κομμαγηνής, Αντιόχου Δ΄ του Επιφανούς. Διετέλεσε άρχοντας των Αθηνών (90-100 μ.Χ.).

120-130. Με δαπάνες του αυτοκράτορα Αδριανού ολοκληρώνεται ο Ναός του Ολυμπιείου και κατασκευάζονται η Βιβλιοθήκη και η Ρωμαϊκή Αγορά των Αθηνών.

121-125. Πρώτη περιοδεία του Αδριανού στην αυτοκρατορία.

125. Αρχίζει η κατασκευή του Αδριάνειου Υδραγωγείου στην Αθήνα, η οποία θα ολοκληρωθεί το 140 μ.Χ. Με αυτό το έργο γίνεται για πρώτη φορά δυνατή η απόληψη υδάτων της Πάρνηθας και της Πεντέλης. Σε συνδυασμό μάλιστα με την κατασκευή δύο μικρότερων υδραγωγείων στο Κεφαλάρι της Κηφισιάς και στο Ηράκλειο λύνεται το πρόβλημα της υδροδότησης της πόλης. Το υδραγωγείο καταλήγει στη δεξαμενή στο Κολωνάκι. Το έργο του Αδριανού υδροδοτεί την πόλη μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα.

Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος γράφει το έργο «Γεωγραφία».

Πεθαίνει ο Επίκτητος.

128-134. Δεύτερη περιοδεία του Αδριανού στην αυτοκρατορία.

129. Γεννιέται ο Γαληνός. Εγκαίνια του Ολυμπιείου της Αθήνας.

130-150. Δεύτερη επιστολή του αποστόλου Πέτρου.

155. Εξέγερση των Εβραίων. Φοβερός σεισμός την Ελλάδα καταστρέφει κυρίως τη Ρόδο, την Κω και τη Σικυώνα. Ο αυτοκράτορας Αντωνίνος ρυθμίζει τα σχετικά με το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα.

160. Κατασκευάζεται το Θέατρο του Ηρώδου του Αττικού.

167. Λοιμός στην Ελλάδα και κυρίως την Αθήνα.

150. Γεννιέται ο άγιος Κλήμης της Αλεξάνδρειας.

150-200. Περίοδος δράσης του φιλοσόφου Σέξτου του Εμπειρικού.

162. Εγκαινιάζεται το Ωδείο του Ηρώδη του Αττικού στην Αθήνα.

163. Ο Λουκιανός γράφει το έργο «Εικόνες».

173. Ο Παυσανίας γράφει το έργο «Ελλάδος Περιήγησις».

174. Ο Μάρκος Αυρήλιος αρχίζει να γράφει «τα εις εαυτόν».

175. Πεθαίνει ο Αρριανός.

176. Ο Μάρκος Αυρήλιος ιδρύει τέσσερις έδρες φιλοσοφίας στη Ρώμη. Μετατρέπει τις φιλοσοφικές σχολές της Αθήνας σε ένα είδος πανεπιστημίου.

178. Σεισμός ερημώνει τη Σάμο, τη Χίο, τη Μίλητο και άλλες ελληνικές πόλεις.

179. Πεθαίνει ο Ηρώδης ο Αττικός.

180. Πεθαίνει ο Μάρκος Αυρήλιος. Τον διαδέχεται ο γιος του Κόμμοδος.

185. Γεννιέται ο Ωριγένης.

190. Πεθαίνει ο Λουκιανός. Ο Τερτυλλιανός ασπάζεται το χριστιανισμό.

201. Πεθαίνει ο Γαληνός.

203. Ο Ωριγένης αναλαμβάνει τη διεύθυνση της κατηχητικής σχολής της Αλεξάνδρειας.

204-269. Περίοδος δράσης του Πλωτίνου.

212. Με διάταγμα του Καρακάλλα χορηγείται το δικαίωμα του Ρωμαίου πολίτη στο μεγαλύτερο μέρος της αυτοκρατορίας.

215. Πεθαίνει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς.

222. Πεθαίνει ο Τερτυλλιανός.

235. Διωγμός των χριστιανών από τον Μαξιμίνο.

244. Ο Πλωτίνος αρχίζει να διδάσκει στη Ρώμη.

248. Οι Γότθοι και οι Βάνδαλοι στη Θράκη.

249. Ο αυτοκράτορας Δέκιος απωθεί τους Γότθους.

250. Επιδημία λοιμού στην αυτοκρατορία.

Διωγμός του Δέκιου.

251-356. Περίοδος δράσης του αγίου Αντωνίου.

251. Συγκαλείται σύνοδος ιεραρχών στη Ρώμη.

257. Διωγμός των χριστιανών από τον Βαλεριανό.

265-340. Περίοδος δράσης του Ευσέβιου, επισκόπου Καισαρείας.

267. Λεηλασία και καταστροφή των Αθηνών από τους Ερούλους.

270. Ακμή του ιστορικού Δεξίππου.

Ο άγιος Αντώνιος αποσύρεται στην έρημο.

271. Ο Πορφύριος γράφει το έργο «Κατά των Χριστιανών».

275. Βαρβαρικά φύλα εισβάλλουν στην αυτοκρατορία από όλες τις πλευρές.

280. Γεννιέται ο Ιάμβλιχος.

284. Ο Διοκλητιανός ανακηρύσσεται αυτοκράτορας.

290. Ο Λακτάντιος διδάσκει στη Νικομήδεια.

293. Οργάνωση της τετραρχίας: ο Διοκλητιανός κρατά τις ασιατικές επαρχίες με έδρα τη Νικομήδεια. Ο Μαξιμιανός αναλαμβάνει την Ιταλία και τη Ραιτία, ενώ ο Γαλέριος αναλαμβάνει τη διοίκηση των υπόλοιπων επαρχιών της Βαλκανικής και του Δούναβη και ο Κωνστάντιος ο Χλωρός τη διοίκηση της Βρετανίας, της Γαλατίας, της Ισπανίας και της Μαυριτανίας.

297. Επαρχιακή μεταρρύθμιση του Διοκλητιανού.

302. Εκδίωξη των χριστιανών από το στρατό.

Ο Ευσέβιος γράφει την «Εκκλησιαστική Ιστορία».

303. Τα πρώτα διατάγματα διωγμών των χριστιανών από τον Διοκλητιανό.

305. Παραιτούνται ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιανός.

306. Μετά το θάνατο του Κωνσταντίνου Χλωρού στο Εβόρακο της Βρετανίας οι λεγεώνες που στάθμευαν στην περιοχή αναγορεύουν αύγουστο το γιο του Κωνσταντίνο.

Εκστρατείες του Κωνσταντίνου εναντίον των Φράγκων και των Αλαμανών.

Ο άγιος Αντώνιος οργανώνει τη μοναστική ζωή.

307. Συμμαχία του Μαξεντίου και του Κωνσταντίνου.

Ο Λικίνιος Αύγουστος στη Δύση.

308. Ο Μαξέντιος εναντίον του Μαξιμιανού και του Κωνσταντίνου.

310. Ήττα και θάνατος του Μαξιμιανού.

311. Εκδίδεται από τους συναυτοκράτορες Γαλέριο, Κωνσταντίνο και Λικίνιο έδικτο με το οποίο αναστέλλονται οι διωγμοί εναντίον των χριστιανών και επιτρέπεται η ελεύθερη άσκηση της χριστιανικής λατρείας.

Πεθαίνει ο συναυτοκράτορας της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας Γαλέριος.

Ο Λικίνιος και ο Μαξιμίνος μοιράζονται τις κτήσεις του.

312. Νίκη του Κωνσταντίνου επί του Μαξεντίου κοντά στη Μιλβία γέφυρα του ποταμού Τίβερη (κοντά στη Ρώμη). Πεθαίνει ο Μαξέντιος.

313. Σε έγγραφο του αυτοκράτορα Λικίνιου προς το διοικητή της Βιθυνίας περιλαμβάνεται και αναφορά σε συμφωνία του Λικίνιου με τον Κωνσταντίνο η οποία επιτεύχθηκε στη διάρκεια της παρουσίας και των δύο στο Μεδιόλανο, λίγους μήνες πριν. Με τη συμφωνία αυτή διακηρυσσόταν η αρχή της ανεξιθρησκίας μέσα στα όρια της αυτοκρατορίας.

314. Σύγκρουση ανάμεσα στον Κωνσταντίνο και τον Λικίνιο.

Γεννιέται ο φιλόσοφος Λιβάνιος.

318. Ο Άρειος αρχίζει το κήρυγμά του.

Νόμοι εναντίον της μαγείας.

321. Η εκκλησία μπορεί να απελευθερώνει δούλους.

323. Ο Άρειος καταδικάζεται και διώχνεται από την Αλεξάνδρεια.

324. Μάχη της Αδριανούπολης και της Χρυσούπολης. Πεθαίνει ο Λικίνιος.

Ο Μέγας Κωνσταντίνος μονοκράτορας.

325. Σύνοδος της Νικαίας. Εξορίζεται ο Άρειος.

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης στην ποίησή του χρησιμοποιεί μια ιδιότυπη γλώσσα που κινείται ανάμεσα στη δημοτική και την καθαρεύουσα, εμπλουτισμένη παράλληλα με στοιχεία του πολίτικου ιδιώματος, δηλαδή του ιδιαίτερου γλωσσικού ιδιώματος της Κωνσταντινούπολης από την οποία κατάγεται ο ποιητής. Επιπλέον, ο ποιητής δε διστάζει να χρησιμοποιήσει στα ποιήματά του αυτούσιες φράσεις από κείμενα της αρχαίας ελληνικής και βυζαντινής γραμματείας. Η γλωσσική μορφή που προκύπτει από το συγκερασμό αυτό είναι αρκετά ξεχωριστή, αλλά δε θα πρέπει να μας διαφεύγει το γεγονός ότι κατά το μεγαλύτερο μέρος της έχει ως βάση τη δημοτική γλώσσα. Ο ποιητής δεν επιδιώκει να απομακρυνθεί από τη γνήσια λαϊκή γλώσσα και γι’ αυτό η καθαρεύουσα υπάρχει στο βαθμό μόνο που εξυπηρετεί την ακρίβεια της διατύπωσης και τη συντήρηση της πεζολογικής αίσθησης στο ύφος των ποιημάτων του.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ο Καβάφης συνδυάζει τη δημοτική με λεκτικούς τύπους της καθαρεύουσας, και την παράλληλη παράθεση αρχαιοελληνικών στίχων, βρίσκουμε στο ποίημα «Νέοι της Σιδώνος (400 μ.Χ.)». Εδώ ο ποιητής χρησιμοποιεί, όπως και στα περισσότερα ποιήματά του, κυρίως τη δημοτική γλώσσα την οποία εμπλουτίζει με λέξεις που προτιμά η καθαρεύουσα, όπως για παράδειγμα ανθέων, πετάχθηκεν, διαβάσθηκαν, υπέρ το δέον. Μιας και ο ποιητής μεταθέτει χρονικά τα ποιήματά του στο παρελθόν, η χρήση των γλωσσικών τύπων της καθαρεύουσας βοηθά στο να μας παραπέμψει ηχητικά σε μια προγενέστερη μορφή της γλώσσας μας. Άλλωστε, στο ποίημα αυτό ο ποιητής παραθέτει και σύντομες φράσεις από το επίγραμμα του Αισχύλου, ενισχύοντας την αίσθηση ότι ακούμε κι εμείς την ανάγνωση των επιγραμμάτων, όπως την άκουσαν και οι νέοι της Σιδώνος. Τα στοιχεία πάντως της καθαρεύουσας σε αυτό το ποίημα δεν είναι πολλά και κάποιες από αυτές τις λέξεις υπηρετούν την τέχνη του ποιητή νοηματικά, όπως η λέξη “ανθέων” που ομοιοκαταληκτεί με τη λέξη νέων, συνδυάζοντας πιο άμεσα την εικόνα των ευωδιαστών “ανθέων” με αυτή των αρωματισμένων νέων.

Ο Καβάφης, βέβαια, πέρα από την καθαρεύουσα και τα παραθέματα αρχαιοελληνικών κειμένων συνηθίζει να διανθίζει το λόγο του και με λέξεις ή φράσεις του ιδιώματος της Κωνσταντινούπολης. Για παράδειγμα στο πολύ γνωστό «Περιμένοντας τους Βαρβάρους», διαβάζουμε τις φράσεις: να τον δώσει μια περγαμηνή, τον έγραψε τίτλους. Εδώ ο ποιητής χρησιμοποιεί την αιτιατική της προσωπικής αντωνυμίας αντί για τη γενική, εισάγοντας στο λόγο του το χαρακτηριστικό πολίτικο ιδιωματισμό. Κι ενώ για κάποιον άλλο ποιητή θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για τυχαία χρήση του ιδιωματισμού, για τον Καβάφη δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Ο Καβάφης προσέχει κάθε λεπτομέρεια στα ποιήματά του γεγονός που σημαίνει ότι σκόπιμα χρησιμοποιεί το πολίτικο ιδίωμα, θέλοντας ίσως να εντάξει στο ποίημα την προσωπική του σφραγίδα, μιας και η πολίτικη καταγωγή είναι ένα από τα ιδιαίτερα στοιχεία που συνθέτουν την προσωπικότητα του ποιητή. Ενώ, δηλαδή, ο Καβάφης θα μπορούσε εύκολα να εξομαλύνει τη γλωσσική μορφή των ποιημάτων του, διατηρώντας μια καθαρότερη δημοτική έκφραση, δεν το κάνει καθώς αυτό θα σήμαινε την απομάκρυνση από την ποίησή του ουσιωδών στοιχείων της υπόστασής του. Ο Καβάφης είναι περήφανος για την πολίτικη καταγωγή του και γι’ αυτό διατηρεί στοιχεία του ιδιώματος της Πόλης τόσο στην καθημερινή του ομιλία – σύμφωνα με μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώριζαν – όσο και στην ποίησή του.

Κι ενώ στα ιστορικά ποιήματα ο Καβάφης κάνει συχνότερη χρήση της καθαρεύουσας, διατηρώντας μια επίφαση λεκτικής προσέγγισης προς το γλωσσικό μας παρελθόν, στα ποιήματα που αναφέρονται στο παρόν του ποιητή η γλώσσα γίνεται πλέον μια καθαρότερη δημοτική. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο ποίημα «Η πόλις», το οποίο δεν έχει ιστορικές αναφορές, η γλώσσα όχι μόνο είναι σχεδόν απαλλαγμένη από γλωσσικούς τύπους της καθαρεύουσας, αλλά περιέχει και ρήματα που παραπέμπουν σε μια πολύ καθημερινή χρήση της γλώσσας, όπως για παράδειγμα: ρήμαξες, χάλασες. Είναι λογικό στα ποιήματα που δεν έχουν συσχετισμούς με παλαιότερες εποχές και άρα εκφέρουν ένα πιο σύγχρονο λόγο, ο ποιητής να αισθάνεται ελεύθερος να χρησιμοποιήσει τη γνήσια δημοτική γλώσσα και να είναι πιο κοντά στο κοινό γλωσσικό αίσθημα.
Η γλώσσα των ποιημάτων του Καβάφη δεν μπορεί ποτέ να θεωρηθεί ένα τυχαίο συνταίριασμα γλωσσικών τύπων και ιδιωματισμών, καθώς είναι γνωστό ότι ο ποιητής πρόσεχε και την παραμικρή λεπτομέρεια στα ποιήματά του. Επομένως, για κάθε γλωσσική επιλογή του ποιητή μπορούμε να αναζητήσουμε και ίσως να εντοπίσουμε και μια ιδιαίτερη αιτιολόγηση. Η δημοτική είναι σίγουρα η βασική γλωσσική του επιλογή μιας και ο ποιητής δεν είχε δεχτεί, παρά την αγάπη του για τον αρχαιοελληνικό μας πολιτισμό, να παρασυρθεί σε μια άγονη προσπάθεια αναβίωσης της αρχαίας ή αρχαιοπρεπούς ελληνικής γλώσσας, όπως είχε συμβεί με πολλούς λόγιους της εποχής του. Η καθαρεύουσα, από την άλλη, εξυπηρετεί αποτελεσματικά τον ποιητικό λόγο στα ιστορικά του ποιήματα, μεταφέροντας έντεχνα τον αναγνώστη σε ακούσματα παλαιότερων εποχών. Κάποτε, μάλιστα, ο Καβάφης δυσκολεύει το σύγχρονο αναγνώστη, κυρίως, όταν ως άνθρωπος των βιβλίων και της μελέτης, δεν περιορίζεται απλά σε γλωσσικούς τύπους της καθαρεύουσας, αλλά παραθέτει χωρία αρχαιοελληνικών κειμένων. Τέλος, η χρήση των πολίτικων ιδιωματισμών έρχεται να προσθέσει στα ποιήματα του Καβάφη την προσωπική σφραγίδα του ποιητή, φανερώνοντας πως πίσω από την ιδιαίτερη αυτή ποιητική έκφραση βρίσκεται ένας Αλεξανδρινός με πολίτικες ρίζες.

Πηγή : http://latistor.blogspot.com/2010/03/blog-post_18.html

Στην παρούσα μελέτη θα προσπαθήσουμε να ανιχνεύσουμε τον λόγο περί ποιητικού υποκειμένου ή/και περί ποιητικής λειτουργίας σε τέσσερα ποιήματα του Καβάφη και σε τέσσερα του Καρυωτάκη, αντίστοιχα. Η ανάλυση της μορφής που παίρνει αυτός ο λόγος σε κάθε έργο μεμονωμένα, αλλά και η σύγκριση μεταξύ των δύο ποιητών, θα μας βοηθήσουν να καταλήξουμε σε κάποια συμπεράσματα αναφορικά με τον χαρακτήρα της ποιητικής των δύο δημιουργών.

Στο ποίημα «Το πρώτο σκαλί» του Καβάφη τα ποιητικά υποκείμενα είναι δύο και βρίσκονται σε διάλογο: ένας ποιητής νέος και πρωτόπειρος, και ένας έμπειρος. Ο νέος ποιητής παραπονιέται για τον μακρύ δρόμο που απλώνεται μπροστά του. Απογοητεύεται όταν βλέπει ότι είναι «πολύ υψηλή της Ποιήσεως η σκάλα» και φοβάται ότι ποτέ δεν θα καταφέρει ν’ ανέβει πάνω απ’ το πρώτο της σκαλί που βρίσκεται τώρα. Όμως ο έμπειρος ποιητής τον μαλώνει:
Κι αυτό ακόμη το σκαλί το πρώτο
πολύ από τον κοινό τον κόσμο απέχει.
Ο όρος κοινός κόσμος; δε χρησιμοποιείται βέβαια με την ταξική έννοια του όρου για να ξεχωρίσει τον ποιητή από τον λαό «αλλά γενικά από τους καλλιτεχνικά, αισθητικά, ποιητικά αμέτοχους, τους άμουσους, είτε αυτοί ανήκουν στο λαό, είτε στην τάξη του ποιητή»[1]. Αυτό που τελικά έχει σημασία είναι ότι κατάφερε να πολιτογραφηθεί στην πόλη των ιδεών, πράγμα πολύ δύσκολο καθώς:
Στην αγορά της βρίσκεις Νομοθέτας
που δεν γελά κανένας τυχοδιώκτης.
Σύμφωνα με τον Δάλλα στο ποίημα αυτό ο Καβάφης εξιδανικεύει την καλλιτεχνική λειτουργία καθώς «θεωρεί εκ προοιμίου την αξία της πρωταρχική και την προσήλωσή του σ’ αυτήν ολοκληρωτική και αμετάκλητη»[2].
Εδώ που έφθασες, λίγο δεν είναι•
τόσο που έκαμες, μεγάλη δόξα.

Είναι όμως και κάποιοι άλλοι ποιητές που δεν κατάφεραν ν’ ανέβουν ούτε ακόμα σ’ αυτό το πρώτο σκαλί και που μάταια ελπίζουν «πώς κάπου πέρα η Δόξα καρτερεί» και γι΄ αυτούς. Στους στιχουργούς εκείνους, που δεν έζησαν ζωή δυστυχισμένη -όπως ο Πόε ή ο Μπωντλαίρ- και τους χαρίστηκε η αθανασία μέσω του έργου τους, αλλά που «ανάξια στιχουργούνε» και τους οποίους «το έρεβος εσκέπασε βαρύ», αφιερώνει ο Καρυωτάκης την «Μπαλάντα στους άδοξους ποιητές των αιώνων». Αναλαμβάνει, με τον τρόπο αυτό, να τους τραβήξει από την αφάνεια ενώ «την ίδια στιγμή αξιώνει και γι΄ αυτόν την ίδια προοπτική»[3]:
Και κάποτε οι μελλούμενοι καιροί:
«Ποιός άδοξος ποιητής» θέλω να πούνε
«την έγραψε μιαν έτσι πενιχρή
μπαλάντα στους ποιητές άδοξοι πού ‘ναι;»

Στη «Σταδιοδρομία» του Καρυωτάκη συμπυκνώνεται, τελικά, όλη η πορεία ζωής ενός ποιητή. Το ποιητικό υποκείμενο του ποιήματος είναι ο ίδιος ο αφηγητής. Έχει βάλει τη σάρκα και το αίμα του στο έργο του και ελπίζει τώρα για την αναγνώριση που θα έλθει ως ανταμοιβή. Όμως η κατάθεση της ψυχής και του σώματος δεν φτάνει• οι δημόσιες σχέσεις με τους λόγιους κύκλους αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία.
Τα λόγια μου θα ‘χουν ουσία,
η σιωπή μου μια σημασία.
Τι από όλα αυτά θα έχει όμως τελικά αξία όταν τα χρόνια θα έχουν περάσει και θα έχει χάσει την ευκαιρία να ζήσει; Μέσα από τον αυτοσαρκασμό μεταφέρεται η ματαιόδοξη αντίληψη του ποιητή για την ποιητική «σταδιοδρομία» των ποιητών[4].

Χωρίς ίχνος αυτοσαρκασμού, αντίθετα με μια δόση λυρισμού, ο Καβάφης δίνει την δική του απάντηση στο παραπάνω ερώτημα. Στο ποίημά του «Πολύ σπανίως» ο ποιητής είναι πια γέρος
… Εξηντλημένος και κυρτός,
σακαταμένος απ’ τα χρόνια, κι από καταχρήσεις,
κρατώντας, εντούτοις, ακόμα μερτικό στα νιάτα. Τα στόματα των νέων που απαγγέλλουν τους δικούς του στίχους γίνονται το νεανικό του στόμα, και τα σώματά τους που συγκινούνται «με την δική του έκφανσι του ωραίου» γίνονται το νεανικό του σώμα. Σε ένα άλλο ποίημά του, εξάλλου, με τον μακροσκελή τίτλο «Μελαγχολία του Ιάσονος Κλεάνδρου• ποιητού εν Κομμαγηνή• 595 μ.Χ.», το ποιητικό υποκείμενο ασκεί έναν εσωτερικό μονόλογο, ο οποίος δίνει έμφαση στην «πληγή από φρικτό μαχαίρι» που προκαλούν τα γηρατειά. Η ίδια, όμως, η «Τέχνη της Ποιήσεως» έχει τα φάρμακα «που κάμνουνε -για λίγο- να μη νοιώθεται η πληγή».

Ξαναγυρνάμε στον Καρυωτάκη για να πιάσουμε το νήμα από εκεί που το αφήσαμε. Ο λεπτός αυτοσαρκασμός που διακατέχει την «Σταδιοδρομία» θα πλημμυρίσει με έναν χειμαρρώδη σαρκασμό το «Όλοι μαζί».
Όλοι μαζί κινούμε, συρφετός,
γυρεύοντας ομοιοκαταληξία.
Μια τόσο ευγενικιά φιλοδοξία
έγινε της ζωής μας ο σκοπός.
Εδώ ο ποιητής καυτηριάζει τους σύγχρονούς του ποιητές (συμπεριλαμβάνοντας και τον εαυτό του, όπως φαίνεται από τον πρώτο στίχο) και τους κατηγορεί για εγωτισμό, ματαιοδοξία και περιθωριοποίηση[5]. «Οι ποιητές αυτοί αρνούνται ακριβώς να στρέψουν τα μάτια στην αποκαρδιωτική πραγματικότητα που τους περισφίγγει, και το κυριότερο, αρνούνται να αναγνωρίσουν την έκπτωσή τους με τους όρους της, όπως παρωδικά μετατιθέμενοι από τα οικεία τους κειμενικά συμφραζόμενα, δεσπόζουν εδώ στην τελευταία στροφή -και ιδιαίτερα στον τελευταίο στίχο με τα εισαγωγικά»[6]:
Κι αν πειναλέοι γυρνάμε ολημερίς,
κι αν ξενυχτούμε κάτου απ΄ τα γεφύρια,
επέσαμε θύματα εξιλαστήρια
του «περιβάλλοντος», της «εποχής».

Το ίδιο μοτίβο ειρωνείας και σαρκασμού επαναλαμβάνει ο Καρυωτάκης και στο «[Είμαστε κάτι…]». Στο ποίημα αυτό γίνεται πιο έκδηλη η περιθωριοποίηση των ποιητών με την προσήλωσή τους στην τέχνη για την τέχνη.
Στο σώμα, στην ενθύμηση πονούμε.
Μας διώχνουνε τα πράγματα, κι η ποίησις
είναι το καταφύγιο που φθονούμε.
Ζωή και τέχνη έτσι γίνονται ένα και το ποιητικό δημιούργημα αποκτά αυθυπαρξία. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Φραντζή: «Η μουσική ταυτίζεται με τη ρευστότητα των αισθημάτων και το φευγαλέο της ανθρώπινης ύπαρξης. (….) Η δημιουργία γίνεται αυτοσκοπός και η ίδια η ζωή μετατρέπεται σε ποιητικό γεγονός»[7]. Την κριτική αυτή για αυτοαναφορικότητα, την οποία ο ποιητής ασκεί προς τους ομοτέχνους του, στρέφει και προς τον εαυτό του μιλώντας σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο αλλά και γράφοντας ένα τελείως αυτοαναφορικό ποίημα.

Αφήσαμε τελευταίο στην ανάλυσή μας το ποίημα του Καβάφη «Καισαρίων», καθώς είναι το μόνο που διαπραγματεύεται την διαδικασία μετατροπής της έμπνευσης σε ποιητική δημιουργία. Ο αφηγητής του ποιήματος είναι ένας λόγιος ποιητής, για τον οποίο εργασία και ελεύθερος χρόνος αποτελούν κοινή συνισταμένη:
Εν μέρει για να εξακριβώσω μια εποχή,
εν μέρει και την ώρα να περάσω,
την νύχτα χθες πήρα μια συλλογή
επιγραφών των Πτολεμαίων να διαβάσω.

Μετά την παρεμβολή μιας ειρωνικής αναφοράς στους αυλοκόλακες ποιητές, παρουσιάζεται η στιγμή της έμπνευσης: μια μικρή μνεία για τον βασιλιά Καισαρίωνα, για τον οποίο λίγες μόνο γραμμές βρίσκονται στην ιστορία. Αυτές οι λίγες γραμμές είναι όμως αρκετές για να τον πλάσει με την φαντασία του
Σ’ έπλασα ωραίο κ’ αισθηματικό.
Η τέχνη μου στο πρόσωπό σου δίνει
μιαν ονειρώδη συμπαθητική εμορφιά.
Ήταν αρκετές για να τον ενσαρκώσει[8], «για να τον δημιουργήσει όχι μονάχα μέσα στην τέχνη του σαν πρόσωπο νεκρό, μα για να τον χαρεί τον ίδιο μέσα στην εμορφιά του»[9]:
Και τόσο πλήρως σε φαντάσθηκα,
που χθες την νύχτα αργά, σαν έσβυνεν
η λάμπα μου -άφισα επίτηδες να σβύνει-
εθάρρεψα που μπήκες μες στην κάμαρά μου
Έτσι, λοιπόν, μια ιστορική μνεία μετουσιώνεται σε οπτασία και αμέσως μετά σε ποίηση, με την καταλυτική χρήση της φαντασίας και της τέχνης, αντίστοιχα[10].

Αποτιμώντας συλλογικά τα ποιήματα του Καβάφη, αυτό που αρχικά διακρίνουμε είναι αυτό που εύστοχα παρατήρησε ο Άγρας: «Η ποίησις πηγάζει από το Πάθος, ή τουλάχιστον από τη Συγκίνηση, την κλασματική του μονάδα. Η Συγκίνησις κινεί έπειτα την Φαντασία»[11]. Η συγκίνηση, όμως, αυτή του ποιητικού υποκειμένου δεν διαγράφεται με λυρικές εξάρσεις αλλά λειτουργεί ως ένα λεπτό υπόστρωμα πάνω στο οποίο «αναπαριστώνται με ακρίβεια οι συνθήκες της πραγματικότητας που υπέθαλψαν τη συγκεκριμένη διάθεση»[12]. Η διάθεση, εξάλλου, του ποιητή είναι κατά κύριο λόγο αναδρομική, είτε αυτό αφορά την πηγή της έμπνευσής του, είτε την προσωπική του αποτίμηση[13].

Η ποιητική δημιουργία του Καβάφη έχει τις βάσεις της στην ιστορία και στην μνήμη. Η πρώτη αποτυπώνεται έκδηλα στις ιστορικές ή ιστορικοφανείς αναφορές στην ελληνιστική εποχή, ενώ η δεύτερη στις ρεαλιστικές περιγραφές των γεροντικών ποιητικών υποκειμένων. Κι αν καμία από τις δύο δεν αποτελεί θεματολογία κατάλληλη για την παραγωγή ‘υψηλής τέχνης’, στα ποιήματα του Καβάφη «η ‘Τέχνη’ αποκτά τη δύναμη να μεταμορφώσει τις ατέλειες της εμπειρίας σε τέλειο αισθητικό αντικείμενο»[14].

Περνώντας στα ποιήματα του Καρυωτάκη, ερχόμαστε αντιμέτωποι με έναν τελείως διαφορετικό κόσμο. Η ποιητική του Καρυωτάκη αποτελεί κατ’ αρχάς έναν προβληματισμό αναφορικά με τον κοινωνικό της ρόλο αλλά και την ανταπόδοση που μπορεί αυτή να προσφέρει με τη μορφή υστεροφημίας ή, έστω, κοινωνικής αναγνώρισης. «Ο ρόλος του ποιητή δεν είναι πλέον ο ρόλος του προφήτη, ούτε η ποίηση μπορεί να αλλάξει τον κόσμο• ωστόσο, ακόμη κι έτσι, φαίνεται να υποστηρίζει την ιδιαιτερότητα και την αναγκαιότητα της ύπαρξης του ποιητή και της ποίησης, υπό την προϋπόθεση ότι δικαιώνεται μέσα από την αυθεντικότητά της, που επικυρώνεται μέσα από την ταύτιση ποίησης και ζωής»[15].

Αυτή η ταύτιση ποίησης και ζωής δε σημαίνει, όμως, για τον Καρυωτάκη μεταστοιχείωση της ζωής σε ποίηση, όπως φανερώνεται στον Καβάφη. Στον Καβάφη τα ποιητικά υποκείμενα αντλούν ικανοποίηση τόσο από την διαδικασία της ποιητικής δημιουργίας όσο και από τον τρόπο που αυτή προσλαμβάνεται από τους αποδέκτες. Δρουν έξω και πάνω από το κοινωνικό τους περιβάλλον. Εν αντιθέσει, ο Καρυωτάκης δημιουργεί έναν ποιητικό χαρακτήρα που συνθλίβεται από το κοινωνικό του περιβάλλον, μη μπορώντας να εισχωρήσει σ’ αυτό. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Beaton, «αν η ειρωνική αποστασιοποίηση από τους πάντες γύρω τους, καθώς και μια αυτοκοροϊδευτική-σαρκαστική στάση ως προς τις προσωπικές τους αξίες και βλέψεις, αποτελούν το κοινό στοιχείο του Καβάφη και του Καρυωτάκη, υπάρχει, παρ’ όλα αυτά, και μια σημαντική διαφορά μεταξύ τους. Ενώ ο Καβάφης είναι χαρακτηριστικά ειρωνικός, με μια βαθειά κατανόηση για την ανθρώπινη αδυναμία, η ειρωνεία του Καρυωτάκη έχει έναν τέτοιο δριμύ σαρκασμό, που προδίδει περιφρόνηση για τον εαυτό του και για τους συνανθρώπους του»[16]. Κι αν οι ποιητές του Καβάφη προστρέχουν στην ποίηση για «νάρκης του άλγους δοκιμές», οι ποιητές του Καρυωτάκη απαντούν: η ποίηση «είναι το καταφύγιο που φθονούμε».

Βιβλιογραφία

Αγγελάτος Δ., Διάλογος και ετερότητα. Η ποιητική διαμόρφωση του Κ.Γ. Καρυωτάκη, εκδ. Σοκόλη, Αθήνα 1994.
Αναστασιάδου Α., κ.ά., Γράμματα ΙΙ: Νεοελληνική Φιλολογία (19ος και 20ος αιώνας), εκδ. ΕΑΠ, Πάτρα 2000.
Beaton R., Εισαγωγή στη Νεότερη Ελληνική Λογοτεχνία, μτφρ. Ε. Ζούργου – Μ. Σπανάκη, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1996.
Καρυωτάκης και Καρυωτακισμός (31 Ιανουαρίου και 1 Φεβρουαρίου 1997), Επιστημονικό συμπόσιο, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (Ιδρυτής: Σχολή Μωραΐτη), Αθήνα 1998.
Πιερής Μ. (επιμ.), Εισαγωγή στην ποίηση του Καβάφη. Επιλογή κριτικών κειμένων, 4η έκδοση, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2001.

Παραπομπές -Σημειώσεις
[1] Βελουδής Γ., «Ο «λαός» του Καβάφη», στο: Πιερής Μ. (επιμ.), Εισαγωγή στην ποίηση του Καβάφη. Επιλογή κριτικών κειμένων, 4η έκδοση, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2001, σ. 360-1.
[2] Δάλλας Γ., «Ο Καβάφης και η καλλιτεχνική εμπειρία», στο: Πιερής, ό.π., σ. 309.
[3] Φραντζή Α., «Η ποιητική στην ποίηση του Κ.Γ. Καρυωτάκη», στο: Καρυωτάκης και Καρυωτακισμός (31 Ιανουαρίου και 1 Φεβρουαρίου 1997), Επιστημονικό συμπόσιο, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (Ιδρυτής: Σχολή Μωραΐτη), Αθήνα 1998, σ. 134-5.
[4] Στο ίδιο, σ. 136.
[5] Βλ. και Αναστασιάδου Α., κ.ά., Γράμματα ΙΙ: Νεοελληνική Φιλολογία (19ος και 20ος αιώνας), εκδ. ΕΑΠ, Πάτρα 2000, σ. 220.
[6] Αγγελάτος Δ., Διάλογος και ετερότητα. Η ποιητική διαμόρφωση του Κ.Γ. Καρυωτάκη, εκδ. Σοκόλη, Αθήνα 1994, σ. 67.
[7] Φραντζή Α., ό.π., σ. 134. Επίσης Αθανασοπούλου Μ., «Παράδοση και πρωτοτυπία στα σονέτα», στο: Καρυωτάκης και Καρυωτακισμός, ό.π., σ. 270: «το σονέτο «Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες…» (…) δυσπιστεί απέναντι στη δυνατότητα της ποίησης να “καλύψει” τη σύγχρονη ευαισθησία, εκθέτοντας μια θεωρία για τη γλώσσα με βάση την οποία η εσώστροφη αυτο-αναφορικότητά της καταργεί τη δυνατότητά της να σημάνει, και έτσι να παρέμβει στο σύγχρονο γίγνεσθαι».
[8] Σεφέρης Γ., «Κ.Π. Καβάφης, Θ.Σ. Έλιοτ: Παράλληλοι», στο: Πιερής, ό.π., σ. 154.
[9] Δημαράς Κ.Θ., «Μερικές πηγές της καβαφικής τέχνης», στο: Πιερής, ό.π., σ. 94.
[10] Βλ. και Νικολαρεΐζης Δ., «Η διαμόρφωση του καβαφικού λυρισμού», στο: Μ. Πιερής, ό.π., σ. 106-7: «Μόλις ένα κομμάτι του πραγματικού πέση επάνω στη συνείδηση, περιβάλλεται με το ένδυμα που του υφαίνουν η νόηση, η μνήμη, η φαντασία».
[11] Άγρας Τ., «Γραμματολογικά και άλλα», στο: Πιερής, ό.π., σ. 135.
[12] Αναστασιάδου Α., ό.π., σ. 168.
[13] Βλ. και Δημαράς Κ.Θ., ό.π., σ. 91.
[14] Beaton R., Εισαγωγή στη νεότερη ελληνική λογοτεχνία, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1996, σ. 130.
[15] Φραντζή Α., ό.π., σ. 131.
[16] Beaton R., ό.π., σ. 172.

© 2003-2004 Μαστοράκη Ανδρονίκη

http://www.archive.gr/news.php?readmore=38

Καβάφης – Άπαντα

ΜΕΛΕΤΕΣ-ΑΡΘΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΒΑΦΗ

Ο Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1863 (29 Απριλίου) και πέθανε στην ίδια πόλη το 1933 την ημέρα των γενεθλίων του. Ηταν το ένατο και τελευταίο παιδί του Πέτρου Ι. Καβάφη (Κωνσταντινούπολη, 1814 – Αλεξάνδρεια, 1870), μεγαλέμπορου βαμβακιού, από φαναριώτικο γένος που οι ρίζες του φαίνεται πως είναι βυζαντινές και της Χαρίκλειας Φωτιάδη (Νιχώρι Κωνσταντινουπόλεως, 1834 – Αλεξάνδρεια, 1899) από παλαιότατη οικογένεια της Πόλης. Υπήρξε, χωρίς αμφιβολία, η μεγαλύτερη πνευματική φυσιογνωμία της Αλεξάνδρειας.

Ο μικρός Καβάφης ζει τα πρώτα παιδικά του χρόνια στην Αλεξάνδρεια, μέσα σε εξαιρετικές συνθήκες ευημερίας. Στο ισόγειο του διώροφου σπιτιού των Καβάφηδων στην αριστοκρατική οδό Σερίφ, στεγάζονταν τα γραφεία του ακμαιότατου εμπορικού οίκου «Καβάφης & Σία» (κύριος συνέταιρος ο Γεώργιος Καβάφης, θείος του ποιητή, εγκατεστημένος στο Λονδίνο), ενώ η οικογένεια του Πέτρου Καβάφη διαβίωνε με χαρακτηριστική άνεση στο πρώτο και στο δεύτερο πάτωμα, διατηρώντας Γάλλο παιδαγωγό, Αγγλίδα τροφό, Έλληνες υπηρέτες, Ιταλό αμαξά και Αιγύπτιο θυρωρό!

To 1870 με το θάνατο του πατέρα Καβάφη αρχίζει, ουσιαστικά, η σταθερή πορεία της οικογένειας προς την οικονομική κρίση και παρακμή. Το 1872 η Χαρίκλεια Καβάφη μετακομίζει με τα παιδιά της στην Αγγλία όπου και θα παραμείνουν τα επόμενα έξι χρόνια (κυρίως στο Λίβερπουλ αλλά και στο Λονδίνο). Ο μικρός Καβάφης σπουδάζει σε αγγλικό σχολείο όπου και διδάσκεται για μητρική του γλώσσα την αγγλική αλλά παράλληλα μαθαίνει και ελληνικά και γαλλικά. Μετά από λίγα χρόνια παραμονής στην Αγγλία αναγκάζονται να επιστρέψουν στην Αλεξάνδρεια καθώς τα οικονομικά της οικογένειας πηγαίνουν άσχημα και η οικογενειακή επιχείρηση διαλύεται. Ο Καβάφης συνεχίζει τις σπουδές του στο Εμποροπρακτικό Λύκειο «Ερμής» ενώ παράλληλα υπάρχουν σαφή στοιχεία ότι κατά το διάστημα που μεσολάβησε ανάμεσα στην επιστροφή από την Αγγλία (1878) και στο ξεκίνημα της φοίτησης στον «Ερμή» (1881), ο Καβάφης είχε αρχίσει να μελετά και να εργάζεται πνευματικά από μόνος του, χρησιμοποιώντας βιβλία από τις δανειστικές βιβλιοθήκες της Αλεξάνδρειας. Σ’ αυτήν την τριετία ανάγεται και η φιλόδοξη απόπειρά του να συντάξει ένα ιστορικό λεξικό, προσπάθεια που δεν ολοκληρώθηκε αφού τα λήμματα του έργου σταμάτησαν «στη μοιραία λέξη Αλέξανδρος».

Το 1882, στη διάρκεια της αιγυπτιακής εξέγερσης κατά των Αγγλων, πηγαίνει με την οικογένειά του για τρία χρόνια (ως τον Οκτώβριο του 1885) στην Κωνσταντινούπολη, στο σπίτι του φαναριώτη παππού του, Γεωργάκη Φωτιάδη. Η τριετής παραμονή του Καβάφη στην Πόλη αποδεικνύεται ιδιαιτέρως σημαντική και κρίσιμη για διαφορετικούς λόγους. Σύμφωνα με τις βιογραφικές σημειώσεις της Ρίκας Σεγκοπούλου, ο ομοσεξουαλισμός του άρχισε να εκδηλώνεται στα 1883. Παράλληλα, γνωρίζουμε, ότι ο ποιητής άρχισε να εκφράζει ζωηρό ενδιαφέρον για να ακολουθήσει πολιτική και δημοσιογραφική καριέρα. Φυσικά, το πιο αξιοσημείωτο αυτής της περιόδου, είναι το γεγονός ότι η παραμονή του στην Πόλη συμπίπτει με τις πρώτες μαρτυρημένες συστηματικές του προσπάθειες να επιδοθεί στην τέχνη του ποιητικού λόγου. Τεκμήριο της πρώιμης αυτής προσπάθειας του Καβάφη, αποτελεί μια ομάδα αδημοσίευτων από τον ίδιο ποιημάτων, τα οποία εκδόθηκαν μαζί με άλλα ανέκδοτα ποιήματα το 1968 από το Γ.Π. Σαββίδη. Τον καιρό εκείνο συμπληρώνει και τις μελέτες του πάνω στην αρχαία και μεσαιωνική ελληνική φιλολογία που τις είχε αρχίσει την εποχή ακόμα που βρισκόταν στην Αγγλία.

Τον Οκτώβριο του 1885, ο Καβάφης γυρίζει στην Αλεξάνδρεια μαζί με τη μητέρα του και τους αδελφούς του, Αλέξανδρο και Παύλο. Με την επιστροφή του, ο Καβάφης εγκαταλείπει την αγγλική υπηκοότητα (που είχε αποκτήσει ο πατέρας του στα 1850) και παίρνει την ελληνική.
Τα πρώτα χρόνια μετά την επιστροφή στην Αλεξάνδρεια είναι μια περίοδος προσαρμογής. Ο Καβάφης αρχίζει να εργάζεται, όχι ακόμη συστηματικά, αλλάζοντας διάφορα επαγγέλματα όπως του δημοσιογράφου στην εφημερίδα «Τηλέγραφος» (1886), του μεσίτη στο Χρηματιστήριο Βάμβακος (1888) και του άμισθου γραμματέα στο Γραφείο Αρδεύσεων (1889-1892) όπου και θα προσληφθεί ως έκτακτος έμμισθος υπάλληλος το 1892 και θα εργαστεί μόνιμα εκεί επί τριάντα χρόνια, μέχρι το 1922, φτάνοντας στο βαθμό του υποτμηματάρχη.
Η κυριότερη χρονολογική τομή ως προς την εξέλιξη του έργου του ποιητή, κατά την εποχή αυτή, τοποθετείται στα 1891. Είναι η χρονιά κατά την οποία ο Καβάφης εκδίδει σε μονόφυλλο το πρώτο πραγματικά αξιόλογο ποίημά του (το Κτίσται) και δημοσιεύει μερικά από τα πιο αξιόλογα πεζά του κείμενα, όπως τα δύο περί των «Ελγινείων» που παρουσιάζουν δημόσια την πολιτική πλευρά του ποιητή, «Ολίγαι λέξεις περί στιχουργίας» και άλλα.

Τα οικονομικά του βελτιώνονται σημαντικά και τα επόμενα χρόνια ταξιδεύει στο Κάιρο (1893), στο Παρίσι και στο Λονδίνο με τον αδελφό του Τζων (1897). Το 1899 πεθαίνει η μητέρα του σε ηλικία 65 ετών, γεγονός που συγκλονίζει τον ποιητή. Το 1901 και το 1903 ταξιδεύει στην Ελλάδα και γνωρίζεται στην Αθήνα με Ελληνες πεζογράφους (Πολέμης, Ξενόπουλος, Πορφύρας). Στις 30 Νοεμβρίου του 1903, δημοσιεύεται στα Παναθήναια το ιστορικό άρθρο του Ξενόπουλου για τον Καβάφη με τίτλο «Ένας Ποιητής». Την ίδια χρονιά γράφει και το σημαντικότερο πεζό κείμενό του, τον «φιλοσοφικό έλεγχο» των ποιημάτων του που είναι γνωστό με τον τίτλο «Ποιητική». Τα επόμενα χρόνια κυλούν ανάμεσα σε ποιητικούς, φιλοσοφικούς στοχασμούς, γνωριμίες με εξέχουσες προσωπικότητες στην Αλεξάνδρεια (Ιων Δραγούμης, Ε.Μ. Φόρστερ), ανανεώσεις συμβολαίων εργασίας στις Αρδεύσεις και τους διαδοχικούς θανάτους των αδερφών του. Σημαντικό βιογραφικό στοιχείο αποτελεί και η εγκατάσταση του ποιητή στο περίφημο σπίτι-εργαστήρι της οδού Λέψιους στα 1907, όπου και θα περάσει το υπόλοιπο της ζωής του δημιουργώντας το σημαντικότερο τμήμα, ποσοτικά και ποιοτικά του έργου του.

Το 1922 δηλώνει την πρόθεσή του να μη συνεχίσει την εργασία του στις Αρδεύσεις απ’ όπου και παραιτείται με το βαθμό του υποτμηματάρχη («επιτέλους ελευθερώθηκα απ’ αυτό το μισητό πράγμα») και χωρίς καμιά περίσπαση αφοσιώνεται στη συμπλήρωση του ποιητικού του έργου. Το 1926 η κυβέρνηση του δικτάτορα Πάγκαλου απονέμει στον Καβάφη το παράσημο του Φοίνικος, διάκριση την οποία ο ποιητής αποδέχεται υποστηρίζοντας ότι «Το παράσημο μου το απένειμε η Ελληνική Πολιτεία, την οποία σέβομαι και αγαπώ. Η επιστροφή του παρασήμου θα είναι προσβολή εκ μέρους μου προς την Ελληνικήν Πολιτείαν γι’ αυτό και το κρατώ». Το 1927 γνωρίζεται με τη Μαρίκα Κοτοπούλη και το Νίκο Καζαντζάκη. Από το 1930 αρχίζει να υποφέρει από το λάρυγγά του και τον Ιούλιο του 1932 οι γιατροί διαγιγνώσκουν καρκίνο του λάρυγγα. Πηγαίνει στην Αθήνα όπου εισάγεται σε νοσοκομείο και του γίνεται τραχειοτομία. Μετά από τετράμηνη παραμονή στην Αθήνα, επιστρέφει στην Αλεξάνδρεια όπου και το επόμενο έτος, 1933, στις 29 Απριλίου, μέρα των γενεθλίων του, πεθαίνει.

Το «πάθος» του Κ.Π. Καβάφη

Ο Καβάφης είχε ένα μεγάλο «πάθος», μια παρεκτροπή από τα συνήθη που οι περισσότεροι μελετητές του έργου και της ζωής του θεωρούν ότι πρόκειται για την ομοφυλοφιλική ερωτική ζωή του ποιητή.

Χαρακτηριστικές του ψυχοπνευματικού βασανισμού του είναι οι βραχυγραφημένες σημειώσεις που κρατά:
«Πρέπει αλύγιστα να επιβάλω στον εαυτό μου ένα τέρμα εώς την 1η Απριλίου, διαφορετικά δεν θα μπορέσω να ταξιδέψω. Θ’ αρρωστήσω και πώς θα περάσω τη θάλασσα, και πώς, αρρωστημένος θ’ απολαύσω το ταξίδι μου;
16 Μαρτίου: Μεσάνυχτα. Υπέκυψα εκ νέου. Απελπισία, απελπισία, απελπισία. Καμιά ελπίδα δεν υπάρχει. Παρεκτός αν σταματήσω ως τις 15 Απριλίου. Ο θεός βοηθός.»
και κάπου αλλού:
«Υφίσταμαι μαρτύριο. Σηκώθηκα και γράφω τώρα. Τί θα κάμω και τι θα γίνει; Τί να κάνω; …Βοήθεια. Είμαι χαμένος.»

Απ’ αυτές τις σημειώσεις ενός απελπισμένου ανθρώπου που ζητάει απεγνωσμένα βοήθεια καθώς και από τα ερωτικά ποιήματά του, πολλοί μελετητές έβγαλαν αβίαστα το συμπέρασμα περί της ανώμαλης σεξουαλικής συμπεριφοράς του ποιητή. Και όμως …

Ο Ατανάζιο Κατράρο, πρώτος μεταφραστής στα ιταλικά των ποιημάτων του Καβάφη και προσωπικός του φίλος, γράφει:
«Την ομοφυλοφιλία του Καβάφη τη βαραίνει ένα μεγάλο ερωτηματικό, που χρειάζεται βαθιά συνετή και αντικειμενική μελέτη και δεν αποκλείεται η απόφαση να είναι απαλλακτική. Κανείς δεν μπόρεσε ποτέ να προσκομίσει μια απόδειξη για το αμάρτημα που αποδίδεται στον ποιητή και ποτέ δεν βρέθηκε ανακατεμένος σ’ ένα σκάνδαλο.»
Διπλής σημασίας η παραπάνω δήλωση. Πρόκειται για δήλωση προσωπικού φίλου του ποιητή που εννοείται ότι γνωρίζει καλά τον άνθρωπο και επιπλέον αναφέρεται η έλλειψη αποδείξεων και σκανδάλων στα οποία να είχε ανακατευτεί ο ποιητής.
Σε ανάλογες βάσεις (που δεν είναι δυνατόν να αναφερθούν) στηρίχτηκαν, ο Στρατής Τσίρκας και ο Ι.Μ. Χατζηφώτης για να εκφράσουν την πολύ ενδιαφέρουσα άποψη ότι το «πάθος» του Καβάφη δεν ήταν η ομοφυλοφιλία του αλλά ο αυνανισμός και ο αλκοολισμός. Ηταν πολύ ντροπαλός (όπως εξάλλου ομολογείται απ’ όλους) ο ποιητής για να προχωρήσει σε κάτι περισσότερο από το «μοναχικό» πάθος του, υποστηρίζει ο Ι.Μ. Χατζηφώτης. Ετσι τα ερωτικά ποιήματα του Καβάφη κινούνται – σύμφωνα με τη γνώμη των δύο λογοτεχνών – στα όρια της φαντασίας και του απραγματοποίητου. Είχε τις προθέσεις ο Καβάφης αλλά δεν τις έκανε πράξη…

Για περισσότερες, όμως, πληροφορίες πάνω στο ενδιαφέρον αυτό θέμα της ζωής του Καβάφη, θα σας προτείνω το βιβλίο «Καβαφικά» του Ι.Μ. Χατζηφώτη (πήγαινε στις εκδόσεις).

Το Εργο του Κ.Π. Καβάφη

Ο Κάβαφης, όσο ζούσε, δεν εξέδωσε ποτέ ολόκληρο το ποιητικό του έργο, το οποίο, άλλωστε, συμπλήρωνε ως την τελευταία στιγμή της ζωής του. Ούτε, φυσικά, πραγματοποίησε ποτέ μια κανονικά εμπορική έκδοση. Ακολούθησε ένα δικό του, ιδιόρρυθμο σύστημα έκδοσης και κυκλοφορίας του έργου, το οποίο και προκάλεσε πολλές συζητήσεις στο χώρο των καβαφικών μελετών. Σύμφωνα με τη διδακτορική διατριβή του Γ.Π. Σαββίδη, υπήρξαν τρία διαφορετικά στάδια εκδοτικής τακτικής, σε «μονόφυλλα», «τεύχη» και «συλλογές», τα οποία αντιπροσωπεύουν τρεις διαφορετικές φάσεις στην ιστορία της καβαφικής ποίησης. Η μέθοδος των «μονόφυλλων» χρησιμοποιείται από το 1891 ως και το 1904, οπότε ο ποιητής τυπώνει το πρώτο «τεύχος» με 21 ποιήματα. Η πρώτη χρονολογική «συλλογή » του κυκλοφόρησε, ιδιωτικά πάντα κατά την πάγια τακτική του, το 1912 και η πρώτη θεματική «συλλογή» του το 1917. Για πρώτη φορά συγκεντρωμένο ολόκληρο το σώμα της αναγνωρισμένης καβαφικής ποίησης, κυκλοφόρησε το 1935 με επιμέλεια της Ρίκας Σεγκοπούλου, ενώ σήμερα κυκλοφορούν έγκυρες εκδόσεις των «αναγνωρισμένων», των «ανέκδοτων», των «αποκηρυγμένων» ποιημάτων (φροντισμένες από το Γ.Π. Σαββίδη) και των «ατελών» ποιημάτων του (από τη Ρενάτα Λαβανίνι).
Ολα τα ποιήματά του ο Καβάφης τα έγραψε στην ελληνική, με την εξαίρεση ελαχίστων από τα μέχρι το 1968 ανεκδότων ποιημάτων του.

Συνολικά τα ποιήματα που έγραψε ο Καβάφης είναι 154. Επιπλέον θα πρέπει να υπολογιστούν άλλα 75 που παρέμειναν ανέκδοτα εώς το 1968 και τα οποία βρέθηκαν στο Αρχείο του ή σε χέρια φίλων του καθώς και 27 ποιήματα που δημοσίευσε μεν ο ίδιος μεταξύ 1886 και 1898 αλλά που αργότερα τα αποκήρυξε. Ο Καβάφης έγραψε και κάποια πεζά, δοκίμια, μελέτες, μεταξύ των οποίων: «Τα Ελγίνεια Μάρμαρα», «Οι Βυζαντινοί ποιηταί», «Το Κυπριακόν ζήτημα», «Το Τέλος του Οδυσσέως», «Μία σελίς της Τρωϊκής Ιστορίας» κ.α.

Σύμφωνα με διευκρινίσεις και υποδείξεις του ποιητή, τα ποιήματά του κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: τα ιστορικά, τα φιλοσοφικά και τα ηδονικά ή αισθησιακά. Αν και στην αρχή η ποίηση του Κ.Π. Καβάφη συνάντησε την εχθρότητα και την επιφύλαξη του πνευματικού κόσμου, με τον καιρό επιβλήθηκε στη συνείδηση όλων σαν ένας ιδιόμορφος αλλά μεστός και γεμάτος με ουσιαστικό περιεχόμενο ποιητής που δεν ενδιαφερόταν για την εξωτερική εμφάνιση του στίχου του αλλά μονάχα για τον εσωτερικό στοχασμό, τη φιλοσοφική σκέψη και το στοχαστικό δίδαγμα.

Μετά θάνατον, ο Καβάφης έγινε αντικείμενο μακρόχρονης μελέτης από ποιητές και μελετητές του έργου του σε όλο τον κόσμο. Τα ποιήματά του εκδόθηκαν και εκδίδονται σε συλλογές, ενώ πρόκειται και για τον πιο πολυμεταφρασμένο Νεοέλληνα λογοτέχνη. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, αγγλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, ολλανδέζικα, αραβικά, γιαπωνέζικα, αρμένικα, ινδικά, σλαβικές γλώσσες και σε πάρα πολλές άλλες γλώσσες.

Στην οδό Λέψιους στην Αλεξάνδρεια, το διαμέρισμα του Καβάφη έχει μετατραπεί σε μουσείο με εκδόσεις, χειρόγραφα, μεταφράσεις, δημοσιεύματα και έργα τέχνης εμπνευσμένα από το έργο του, πλούσιο φωτογραφικό, φιλολογικό και άλλο υλικό.

Πηγή : http://cavafis.compupress.gr/bio3.htm

Στο ποιητικό έργο του Κ.Π. Καβάφη συναντούμε πολύ συχνά αναφορές σε ιστορικές φυσιογνωμίες της Αρχαίας Ελλάδας και του Βυζαντίου καθώς επίσης και σε μυθολογικά πρόσωπα από την αρχαιοελληνική παράδοση. Σ’ αυτήν την ιστοσελίδα θα βρείτε σύντομες, «βιογραφικές» πληροφορίες γι’ αυτά τα πρόσωπα, πρωταγωνιστές σε αρκετά από τα καβαφικά ποιήματα.

Η καταγραφή των καβαφικών «ηρώων» δεν έχει ολοκληρωθεί. Σταδιακά, η σελίδα θα εμπλουτίζεται με περισσότερες πληροφορίες…

Αηνοβάρβοι(«Τα Βήματα»)
Ο οίκος στον οποίο ανήκε ο αυτοκράτορας Νέρων.

Αιμίλιος Παύλος(«Τυανεύς Γλύπτης»)
Διάσημος στρατηγός και πολιτικός της Ρώμης του 2ου αιώνα π.Χ. Νίκησε το 168 π.Χ. το βασιλιά της Μακεδονίας Περσέα στη μάχη της Πύνδας και έκανε τη Μακεδονία επαρχία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Αντίοχος («Η Μάχη της Μαγνησίας»)
Ο Αντίοχος Γ’ ο Μέγας ήταν γιος του Σελεύκου Β’. Βασίλευσε στη Συρία την περίοδο 223-187 π.Χ. και έδωσε στο κράτος του μεγάλη δύναμη. Μπόρεσε να φτάσει μέχρι τις Ινδίες κατακτώντας την χώρα των Πάρθων και τη Βακτριανή και υποτάσσοντας τους βασιλείς της Αραβίας. Συμμάχησε με το Μακεδόνα Φίλιππο τον Ε’ και ολοκλήρωσε πολλές επιτυχείς εκστρατείες. Τελικά, όμως, ηττήθηκε από τους Ρωμαίους και κατέρρευσε το κράτος του.

Αντώνιος Μάρκος («Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον»)
Της Τριανδρίας (Οκταβιανός-Αντώνιος-Λέπιδος). Ο Αντώνιος υπήρξε εξαιρετικός Ρωμαίος στρατιωτικός. Το 49 π.Χ. υποστήριξε τον Ιούλιο Καίσαρα σε μια διαμάχη με τον Πομπήϊο και μετά την επικράτηση του Καίσαρα έγινε διοικητής του ιππικού. Μετά τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα ο Αντώνιος προσπάθησε να επιβληθεί στο νεαρό Οκταβιανό που ήταν θετός γιος του Καίσαρα. Ο Οκταβιανός πέτυχε (με τη βοήθεια του Κικέρωνα) να κηρυχθή ο Αντώνιος εχθρός της πατρίδας. Τελικά, μετά από μάχες και αφού συμμάχησε ο Αντώνιος με το Λέπιδο, σχηματίστηκε η γνωστή Τριανδρία, μοιράζοντας την αυτοκρατορία.
Ακολούθησε η περίφημη γνωριμία του Αντωνίου με την Κλεοπάτρα και η μεταστροφή του σε Ασιάτη ηγεμόνα μ’ όλα τα σύμβολα και τις συνήθειες που μισούσαν οι Ρωμαίοι. Στο μεταξύ, ενώ ο Μάρκος Αντώνιος και η Κλεοπάτρα ζούσαν σαν «Θεοί» στην Αίγυπτο, ο Οκταβιανός συγκέντρωνε στρατό για την οριστική συντριβή του Αντωνίου. Η καθοριστική ναυμαχία έγινε στο Άκτιο (31 π.Χ.) όπου ο στόλος του Μάρκου Αντωνίου και της Κλεοπάτρας υπέστη πανωλεθρία. Ο Αντώνιος και η Κλεοπάτρα αυτοκτόνησαν…

Απόλλων («Απιστία», «Η κηδεία του Σαρπηδόνος»)
Ενας από τους δώδεκα Ολύμπιους Θεούς των αρχαίων Ελλήνων, γιος της Λητώς και του Δία. Θεός του φωτός, της μαντικής, των τεχνών. Σύμφωνα με την επικρατέστερη παράδοση, η Λητώ κυνηγημένη από την Ηρα βρήκε καταφύγιο στη Δήλο που πλανιόταν στα κύματα. Ο Δίας στερέωσε το νησί και η Λητώ γέννησε εύκολα την Αρτεμη αλλά δύσκολα τον Απόλλωνα (επειδή η Ηρα κρατούσε την Ειλείθυια, θεά του τοκετού, στον Ολυμπο). Ο Απόλλων λατρεύτηκε όσο λίγοι Θεοί σε όλη την Ελλάδα ενώ η λατρεία του διαδόθηκε και στην Ρώμη. Προστάτης της ποίησης και της μουσικής, ο Απόλλων αποτέλεσε ο ίδιος πηγή έμπνευσης για πολλούς δημιουργούς. Από τα πιο συνηθισμένα επίθετα του Απόλλωνα είναι το «Φοίβος»

Απόλλωνιος («Είγε Ετελεύτα»)
Ο Απολλώνιος γεννήθηκε 4 περίπου χρόνια πριν το Χριστό στα Τύανα. Αφού σπούδασε ελληνική φιλοσοφία και υιοθέτησε την ασκητική ζωή των Πυθαγόριων, ταξίδεψε πολύ στην Ανατολή (ακόμη και στην Ινδία) και έγινε διάσημος για τις θαυματουργές δυνάμεις του. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα πέρασε στην Έφεσο. Σύμφωνα μ’ ένα μύθο εξαφανίστηκε στο ναό της Αθηνάς στη Λίνδο (της Ρόδου) ενώ σύμφωνα μ’ άλλο μύθο, εξαφανίστηκε στο ναό της Δικτύννης (Μινωϊκή θεότητα) στην Κρήτη. Πολλά από τα θαύματά του, που διηγείται ο Φιλόστρατος, έχουν καθαρές ομοιότητες με τα θαύματα του Ιησού Χριστού. Η βιογραφία του Φιλοστράτου θεωρείται ότι βασίστηκε στις αναμνήσεις του Δάμι, μαθητή του Απολλωνίου.

Αρταξέρξης («Η σατραπεία»)
Ονομα τεσσάρων βασιλέων της Περσίας. Το συγκεκριμένο ποίημα αναφέρεται στον Αρταξέρξη τον Α’ τον Μακρόχειρα. Γιος του Ξέρξη και της Ανηστρίδας, βασίλευσε 464-424 π.Χ. Στα χρόνια του ο περσικός στόλος ηττήθηκε από τον Κίμωνα στη Ρόδο και έτσι οι ελληνικές πόλεις της Ιωνίας απελευθερώθηκαν. Φιλοξένησε στην αυλή του τον εξόριστο Θεμιστοκλή στον οποίο και αναφέρεται το ποίημα «Η σατραπεία»

Αρτεμίδωρος («Μάρτιαι Ειδοί»)
Σοφιστής, προσπάθησε να προειδοποιήσει τον Ιούλιο Καίσαρα (δίδοντας του ένα σημείωμα) για το σχέδιο δολοφονίας του από τους Βρούτο και Κάσσιο.
Ένας προφήτης είχε προειδοποιήσει τον Καίσαρα να προσέχει τη 15η ημέρα του Μαρτίου («Μάρτιαι Ειδοί»), ημέρα κατά την οποία προσπάθησε να τον ενημερώσει ο Αρτεμίδωρος…

Αχαϊκή Συμπολιτεία («Υπέρ της Αχαϊκής Συμπολιτείας Πολεμήσαντες»)
Η Αχαϊκή Συμπολιτεία (280-146 π.Χ.) ήταν η τελευταία απόπειρα των Ελλήνων να διατηρήσουν την ανεξαρτησία τους. Διαλύθηκε όταν οι διεφθαρμένοι στρατηγοί Δίαιος και Κριτόλαος ηττήθηκαν το 146 π.Χ. από το Ρωμαίο στρατηγό Μόμιο.

Αχιλλέας («Τα άλογα του Αχιλλέως», «Απιστία», «Τρώες»)
Βασιλιάς των Μυρμιδόνων της Θεσσαλίας, γιος της Θέτιδας και του Πηλέα (βλ. πιο πάνω). Ο ωραιότερος και γενναιότερος των Αχαιών στον Τρωικό πόλεμο. Η ζωή του και τα κατορθώματά του εξυμνήθηκαν από τον Ομηρο στην Ιλιάδα του. Ατρωτος σε όλο του το σώμα εκτός από την πτέρνα του, ο Αχιλλέας δολοφονήθηκε τελικά από τον Πάρη στον Τρωικό πόλεμο με ένα βέλος που τον έπληξε στην πτέρνα. Ο Αχιλλέας λατρευόταν στην Ηπειρο ως Θεός.

Βερενίκη («Καισαρίων»)
Θυγατέρα του διοικητή της Κυρήνης Μάγα και εγγονή του βασιλιά της Συρίας, Αντιόχου του Α’. Παντρεύτηκε στην Αίγυπτο τον Πτολεμαίο τον Γ’ τον Ευεργέτη, ο οποίος αμέσως μετά το γάμο τους εξεστράτευσε στην Ασία. Η Βερενίκη έταξε στην Αφροδίτη να κόψει τα όμορφα και πλούσια μαλλιά της εάν ο άνδρας της γύριζε νικητής. Ο Πτολεμαίος ο Γ’ γύρισε νικητής και η Βερενίκη θυσίασε τα μαλλιά της, κάτι που ευχαρίστησε ιδιαίτερα το λαό. Ο αυλικός αστρονόμος Κόνων ο Σάμιος είπε τότε, ότι και οι θεοί ευχαριστήθηκαν με την πράξη της Βερενίκης και για το λόγο αυτό πήραν τα μαλλιά της και τα μετέβαλαν σε αστερισμό, τον “Πλόκαμο της Βερενίκης”.

Γάλβας (Σέρβιος-Σουλπίκιος) («Η διορία του Νέρωνος»)
Ρωμαίος αυτοκράτορας για επτά μήνες μετά το θάνατο του Νέρωνα (68 μ.Χ.).
Ο Γάλβας διακρίθηκε για τις στρατηγικές του ικανότητες, τη ρητορική του δεινότητα και την αυστηρότητα των ηθών του. Το 68 μ.Χ. οι λεγεώνες της Γαλατίας τον ανακήρυξαν αυτοκράτορα, αλλά αναγνωρίσθηκε από τη Σύγκλητο της Ρώμης το 69 μ.Χ. μετά το θάνατο του Νέρωνα. Ο Γάλβας ήταν τότε 73 ετών. Δεν έμεινε, όμως, πολύ στο θρόνο γιατί σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια επανάστασης στη Ρώμη οπότε και κατέλαβε το θρόνο ο Οθωνας.

Δήμητρα («Διακοπή»)
Μιά από τους δώδεκα Ολύμπιους Θεούς των αρχαίων Ελλήνων, κόρη της Ρέας και του Κρόνου, αδερφή του Δία με τον οποίο απέκτησε την Περσεφόνη. Η Δήμητρα, σύμφωνα με την αρχαιοελληνική μυθολογία, υπήρξε προστάτρια της γεωργίας και δίδαξε στον άνθρωπο την καλλιέργεια της γης. Η Δήμητρα λατρεύτηκε από τις πρώτες γεωργικές φυλές που εγκατστάθηκαν στην Ελλάδα. Πιο γνωστός και μυστηριακός τόπος λατρείας της (και της κόρης της) υπήρξε η Ελευσίνα με τα γνωστά Ελευσίνια Μυστήρια.

Δημήτριος ο Πολιορκητής («Ο Βασιλεύς Δημήτριος»)
Μακεδόνας βασιλιάς (337-283 π.Χ.). Το 310 π.Χ. κατέλαβε την Αθήνα και στη συνέχεια άλλες ελληνικές πόλεις αλλά νικήθηκε στην Ιψό το 301 π.Χ. από τις δυνάμεις Κασσάνδρου, Σελεύκου, Λυσιμάχου, Πτολεμαίου. Το 288 π.Χ. τον εγκατέλειψαν οι Μακεδόνες στρατιώτες του, κουρασμένοι από τις διαρκείς μάχες, για να ενταχθούν στο στρατό του αντιπάλου του, Πύρρου, βασιλιά της Ηπείρου.

Δημήτριος Σωτήρ («Δημητρίου Σωτήρος (162-150 π.Χ.)», «Η δυσαρέσκεια του Σελευκίδου», «Η Μάχη της Μαγνησίας», «Οροφέρνης»)
Εγγονός του Αντιόχου Γ’ του Μεγάλου που ηττήθηκε από τους Ρωμαίους στη Μαγνησία το 190 π.Χ. και υιός του Σελεύκου Δ’. Ο Δημήτριος πέρασε τη νιότη του στη Ρώμη ως όμηρος ενώ ο θείος του, Αντίοχος Δ’ Επιφανής, σφετερίστηκε το θρόνο της Συρίας και κατόπιν τον παρέδωσε στον υιό του, Αντίοχο Ε’. Το 162 π.Χ., ο Δημήτριος απέδρασε από τη Ρώμη, ανέκτησε το θρόνο του και αγωνίστηκε για την ενότητα της Συρίας. Οι ικανότητές του φόβισαν τους γείτονές του και ανάγκασαν τους Ρωμαίους να τον παρακολουθούν στενά. Απέκτησε εχθρούς ακόμα και ανάμεσα σ’ αυτούς που είχε προστατέψει («Οροφέρνης»). Έγινε δύστροπος και μέθυσος. Το 150 π.Χ. ηττήθηκε και σκοτώθηκε απ’ ένα διεκδικητή του θρόνου, τον Αλέξανδρο Βάλα που είχε εξαγοραστεί από τον πρώην σατράπη της Βαβυλώνας, Ηρακλείδη, τον Άτταλο Β’ της Περγάμου και τον Πτολεμαίο ΣΤ’ Φιλομήτωρα.

Δίας (Ζευς) («Η κηδεία του Σαρπηδόνος», «Τα άλογα του Αχιλλέως»)
Ενας από τους δώδεκα Ολύμπιους Θεούς των αρχαίων Ελλήνων, γιος του Κρόνου και της Ρέας. Ο ανώτερος όλων των Θεών. Η Αρχή, το κέντρο και το στήριγμα του Σύμπαντος. Σύμφωνα με το μύθο, ο Κρόνος που είχε εκθρονίσει τον πατέρα του και φοβόταν μήπως πάθει το ίδιο από τα παιδιά του, τα κατάπινε αμέσως μετά τη γέννησή τους. Η Ρέα, όμως, γέννησε το Δία και ξεγέλασε τον Κρόνο δίνοντάς του να καταπιεί ένα λιθάρι. Ο Δίας που γεννήθηκε στη Δίκτη, ανατράφηκε από τις νύμφες του βουνού (με αμβροσία και νέκταρ), καταδίωξε τον πατέρα του, τον ανάγκασε να ξεράσει τα αδέρφια του (Αδη και Ποσειδώνα) και τον εκθρόνισε. Πατέρας Θεών και Ανθρώπων ο Δίας, λατρευόταν ως δημιουργός των πάντων.

Διόνυσος («Η συνοδεία του Διονύσου»)
Ενας από τους δώδεκα Ολύμπιους Θεούς των αρχαίων Ελλήνων, γιος του Δία και της Σεμέλης, προστάτης των γονιμοποιών δυνάμεων της γης. Η λατρεία του Διονύσου ήταν διαδεδομένη σ’ όλη την Ελλάδα. Ο Διόνυσος θεωρούνταν Θεός του γλεντιού, της αμπέλου, του ατέρμονου ανοιξιάτικου εορτασμού. Ονομαστοί και οι συνοδοί του Θεού, οι θεότητες Μαινάδες που τον συνόδευαν χορεύοντας με μανία γύρω του και οι Σάτυροι (βλ. Σάτυροι), θεότητες που εκπροσώπευαν τη γονιμότητα της φύσης και θεωρούνταν ακόλαστοι, ζωόμορφοι μέθυσοι.

Εκάβη («Τρώες»)
Μυθολογικό πρόσωπο. Γυναίκα του Πριάμου (βλ. Πρίαμος), βασιλιά της Τροίας. Η Εκάβη υπήρξε υπόδειγμα πιστής συζύγου και στοργικής μητέρας. Μετά την άλωση της Τροίας από τους Αχαιούς, η Εκάβη έγινε δούλη των νικητών. Στην τραγωδία «Εκάβη» του Ευριπίδη, η μητέρα του Εκτορα, αφού είδε όλα της τα παιδιά σκοτωμένα, μεταμορφώνεται από τους Θεούς σε σκύλα.

Ενδυμίων («Ενώπιον του αγάλματος του Ενδυμίωνος», «Των Εβραίων (50 μ.Χ.)»)
Μυθολογικό πρόσωπο. Υιός του Διός και της Καλύκης. Κατά το μύθο, ο Ενδυμίων ήταν ο πιο όμορφος από τους θνητούς. Ένα βράδυ τον είδε η Σελήνη την ώρα που κοιμόταν σε μια σπηλιά του όρους Λάτμου και τον ερωτεύθηκε. Για να μπορεί να τον βλέπει άνετα παρακάλεσε το Δία να τον αφήσει να κοιμάται αιώνια. Ένας άλλος μύθος λέει ότι ο ίδιος ο Ενδυμίων παρακάλεσε το Δία να μη γεράσει ποτέ, αλλά να παραμένει βυθισμένος σε αιώνιο ύπνο. Πάντως, ο ύπνος του Ενδυμίωνος έμεινε παροιμιώδης. «Ενδυμίωνος ύπνον καθεύδεις» έλεγαν σ’ αυτούς που κοιμούνταν βαθειά… Πολλοί ποιητές και πεζογράφοι ασχολήθηκαν με τον Ενδυμίωνα και πολλές παραδόσεις υπάρχουν γι’ αυτόν.

Εριννύες(«Τα Βήματα»)
Στην ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία, οι Εριννύες ήταν τρία (κατά Ευριπίδη) φρικιαστικά γυναικεία πνεύματα (Αλητώ – οργή και μανία, Τισιφόνη – εκδίκηση του φόνου και Μέγαιρα – μίσος και φθόνος) που κατεδίωκαν ατιμώρητους εγκληματίες (προσωποποίηση των τύψεων συνείδησης). Σαν έργο τους είχαν την τιμωρία κάθε κακής πράξεως. Για τις Εριννύες υπάρχουν πάρα πολλοί μύθοι. Κατά τον Ησίοδο, οι Εριννύες γεννήθηκαν από τις σταγόνες αίματος του Ουρανού μετά τον τραυματισμό του από το γιο του, Κρόνο. Κατά τον Αισχύλο, οι Εριννύες ήταν θυγατέρες της μάυρης Νυκτός ενώ κατά το Σοφοκλή της Γης και του Σκότους.

Ερμής («Τυανεύς Γλύπτης»)
Ένας από τους δώδεκα Ολύμπιους Θεούς των αρχαίων Ελλήνων, γιος του Δία και της μεγαλύτερης και ωραιότερης από τις θυγατέρες του Άτλαντος, της Μαίας. Σύμβολο του Ερμή ήταν το «κηρύκειο», μια ράβδος δηλαδή που του χάρισε ο Ήφαιστος. Για τον Ερμή υπάρχουν πολλοί μύθοι σχετικοί με τις ικανότητες του και τα ελαττώματά του. Ένα από τα σοβαρότερα ελαττώματα του Θεού ήταν η κλοπή. Εξαιτίας της πανουργίας του, της ευκινησίας και της ρωμαλεότητός του, χρησιμοποιήθηκε από το Δία σαν κήρυκας και αγγελιοφόρος. Επίσης, ένα από τα κύρια έργα του Ερμή ήταν να οδηγεί τις ψυχές στον Άδη. Γι αυτό το λόγο λέγεται και Ψυχοπομπός. Θεωρείται, επίσης, προστάτης του εμπορίου (Κερδώος, Εμποραίος, Αγοραίος κλπ.)

Εφιάλτης («Θερμοπύλες»)
Γιος του Ευρυδήμου. Πρόδωσε τους Ελληνες στη μάχη των Θερμοπυλών. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Εφιάλτης πρότεινε στον Ξέρξη να οδηγήσει το στρατό του από ένα μονοπάτι στο στενό των Θερμοπυλών όπου οι 300 του Λεωνίδα αντιστέκονταν σθεναρά στις επιθέσεις των πολύ πιο ισχυρών Περσών. Μετά την προδοσία του ο Εφιάλτης επικηρύχθηκε, κρύφτηκε αλλά τελικά δολοφονήθηκε από έναν Αθηναίο.

Ηρώδης Αττικός («Ηρώδης Αττικός»)
Έλληνας ρήτορας, υιός του Αθηναίου Αττικού. Πέρασε τη νεότητά του στην Αθήνα σπουδάζοντας φιλοσοφία. Ήταν περίφημος για τη ρητορική του ικανότητα, την πολυμάθειά του και τη σοφία του. Υπήρξε επιμελητής των Παναθηναίων και θερμός θιασώτης του Πλάτωνα. Για κάποιο χρονικό διάστημα πέρασε από τη Ρώμη, όπου υπήρξε δάσκαλος του Μάρκου Αυρήλιου. Αργότερα ξαναγύρισε στην Αθήνα και χρησιμοποίησε τον τεράστιο πλούτο του (λέγεται ότι ανακάλυψε ένα θησαυρό στο σπίτι του) για να κοσμήσει την πόλη με σπουδαία οικοδομήματα, ανάμεσα στα άλλα και το περίφημο Ωδείο που υπάρχει ακόμη και σήμερα και φέρει το όνομά του.

Ηρώδης Α’ ο Μέγας («Αριστόβουλος»)
Υιός του Αντίπατρου και της Κύπρου. Σε ηλικία 25 ετών έγινε στρατηγός, διοικητής της Γαλιλαίας. Έλαβε διάφορα αξιώματα επί της Ιουδαίας από τον Κάσσιο, που μονάχα Ρωμαίοι στρατηγοί λάβαιναν μέχρι τότε. Πήρε γυναίκα του την εγγονή του βασιλιά Υρκανού γιατί μπόρεσε να αποκρούσει το κίνημα του Αντιγόνου του Ασμοναίου. Ο Αντίγονος, όμως, μπόρεσε να τον νικήσει και να γίνει βασιλιάς της Ιουδαίας. Τότε, ο Ηρώδης πήγε στη Ρώμη και κατόρθωσε να ανακηρυχθεί βασιλιάς της Ιουδαίας. Το 37 π.Χ. με τη βοήθεια ρωμαϊκών λεγεώνων μπήκε νικητής στα Ιεροσόλυμα και ανακηρύχθηκε επίσημα βασιλιάς αφού εξόντωσε κάθε πολιτικό αντίπαλό του ακόμα και τη γυναίκα του που ανήκε στους αντιπάλους του. Φίλος του ελληνικού πολιτισμού, έκανε πολλά έργα προόδου και πολιτισμού. Στα τελευταία έτη της βασιλείας του, διέταξε τη σφαγή των νηπίων (14000) για να σκοτώσει μεταξύ αυτών και το νεογέννητο Ιησού. Στην Καινή Διαθήκη αναφέρεται ως αιμοχαρής τύραννος…

Θάνατος («Η κηδεία του Σαρπηδόνος»)
Θεός των αρχαίων Ελλήνων, γιος της Νύκτας. Προσωποποίηση του θανάτου. Κατά τον Ομηρο, ο Θάνατος είναι δίδυμος αδερφός του Υπνου. Ο μύθος του Θανάτου διατηρήθηκε ακόμα και στα βυζαντινά χρόνια (ακριτικά τραγούδια).

Θεόδοτος («Ο Θεόδοτος»)
Σοφιστής από τη Σάμο. Εζησε κατά τον 1ο π.Χ. αιώνα. Διδάσκαλος του Πτολεμαίου του ΙΒ’, τον συμβούλεψε να σκοτώσει τον Πομπήιο για να αποκτήσει την εύνοια του Ιούλιου Καίσαρα όπως και έγινε. Τελικά, κατέφυγε στη Μ. Ασία όπου και δολοφονήθηκε από το Βρούτο.

Θεόκριτος («Το πρώτο σκαλί»)
Ενας από τους μεγαλύτερους αρχαίους Ελληνες ποιητές των ελληνιστικών χρόνων. Πρέπει να γεννήθηκε τον 4 π.Χ. αιώνα στην Κω και να μεγάλωσε στις Συρακούσες. Βέβαιο θεωρείται ότι έζησε για ένα διάστημα και στην Αλεξάνδρεια. Ο Θεόκριτος καθιέρωσε το «ειδύλλιο» και τη βουκολική ποίηση. Επηρέασε πολλούς σύγχρονους και μεταγενέστερούς του ποιητές.
Στο συγκεκριμένο ποίημα, ο Θεόκριτος συμβουλεύει ένα νέο ποιητή να μην επιζητά τη γρήγορη καταξίωση και να μην μειώνει τη σημασία αυτών που έχει ήδη πετύχει.

Θέτις («Διακοπή», «Απιστία»)
Θαλάσσια θεότητα, κόρη του Νηρέα και της Ωκεανίδας Δωρίδας, μητέρα του ήρωα του Τρωικού πολέμου, Αχιλλέα. Η Θέτις παντρεύτηκε το θνητό Πηλέα για να επαληθευτεί μια προφητεία που έλεγε ότι ο γιος που θα αποκτούσε θα ήταν ανώτερος από τον πατέρα του. Η Θέτις έκανε αθάνατο το γιο της Αχιλλέα λούζοντάς τον στα νερά της πηγής Στύγας (εκτός από το σημείο απ’ όπου τον κρατούσε, «Αχίλλειος πτέρνα»). Ως θεότητα λατρευόταν σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας και κυρίως στη Θεσσαλία (λόγω Πηλέα).

Καισαρίων (Πτολεμαίος ΙΔ’ ο Καισαρίων) («Καισαρίων», «Αλεξανδρινοί Βασιλείς», «Τυανεύς Γλύπτης»)
Γιος του Ιουλίου Καίσαρα και της Κλεοπάτρας. Γεννήθηκε το 47 π.Χ. και ανακηρύχθηκε βασιλιάς από την Κλεοπάτρα σε ηλικία 3 ετών (αναγνωρίστηκε μάλιστα και απο το αιγυπτιακό ιερατείο και από τη Ρωμαϊκή Τριανδρία). Οταν η Κλεοπάτρα αναγκάσθηκε να αυτοκτονήσει, για να τον προφυλάξει από τον Οκταβιανό τον παρέδωσε στον παιδαγωγό του Θεόδωρο μαζί με πολλούς θησαυρούς. Αυτός τον οδήγησε στην Αιθιοπία και από τότε χάθηκαν τα ίχνη του.

Κλεοπάτρα («Καισαρίων»)
Ονομα διαφόρων γυναικών της ελληνικής αρχαιότητας. Πιο γνωστές οι Κλεοπάτρες της δυναστείας των Πτολεμαίων στην ελληνιστική Αίγυπτο.
Η περιφημότερη Κλεοπάτρα (στην οποία αναφέρεται και το ποίημα) ήταν η Κλεοπάτρα Ζ’ η Φιλοπάτωρ. Περίφημη για την ομορφιά αλλά και το πνεύμα της, η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.Χ. και ανέβηκε στο θρόνο της Αιγύπτου σε ηλικία 17 ετών μετά το θάνατο του πατέρα της Πτολεμαίου του ΙΑ’, ενώ παράλληλα παντρεύτηκε το νεαρό αδερφό της Πτολεμαίο ΙΒ’ που ήταν μόλις 10 ετών.
Η Κλεοπάτρα δεν ήταν μόνον πανέμορφη αλλά επίσης απίστευτα μορφωμένη, πολύγλωσση, πνευματώδης. Με τη γοητεία της κατέκτησε τον Καίσαρα ο οποίος και την αποκατέστησε στο θρόνο της Αιγύπτου (από τον οποίο είχε χάσει τα δικαιώματά της εξαιτίας του αδερφού και συζύγου της) και με τον οποίο απέκτησε ένα γιο που ονόμασε Καίσαρα και οι Αλεξανδρινοί αποκαλούσαν Καισαρίωνα. Η συμπεριφορά του Καίσαρα προκάλεσε αντιδράσεις στη Ρώμη ενώ και η Κλεοπάτρα αντιμετώπισε θύελλα αντιδράσεων στην Αίγυπτο που την ανάγκασε να προκαλέσει το θάνατο του Πτολεμαίου ΙΓ’ (μικρότερου αδερφού της και συζύγου της μετά το θάνατο του ΙΒ’) και να ανεβάσει στο θρόνο τον Καισαρίωνα που ήταν μόλις 3 ετών.
Την ίδια εποχή ο Καίσαρας έπεφτε θύμα δολοφονίας στη Ρώμη (44 π.Χ.). Από τις ταραχές που ακολούθησαν στη Ρώμη νικητές βγήκαν οι οπαδοί του Καίσαρα, Οκταβιανός και Μάρκος Αντώνιος, οι οποίοι και χώρισαν την Αυτοκρατορία στα δύο, στη Δύση (για τον Οκταβιανό) και στην Ανατολή (για τον Αντώνιο). Η Κλεοπάτρα είδε στο πρόσωπο του Μάρκου Αντωνίου ένα μελλοντικό παγκόσμιο ηγέτη και τον τύλιξε στον ιστό της γοητείας της. Τελικά, όμως, η αντιπαράθεση Οκταβιανού-Μάρκου Αντώνιου έληξε με τη συντριβή του δεύτερου (στο Ακτιο) και το θάνατό του. Η δε Κλεοπάτρα όταν είδε ότι όλα πια ήταν χαμένα και ο Οκταβιανός απέφευγε να τη συναντήσει για να μην πέσει θύμα της γοητείας της, αυτοκτόνησε (με το δήγμα του φιδιού ασπίς κατά την παράδοση)…

Κομνηνή Άννα («Άννα Κομνηνή»)
Η Άννα Κομνηνή (1083-1146) ήταν η μεγαλύτερη θυγατέρα του αυτοκράτορα Αλέξιου Κομνηνού και της Ειρήνης. Προσπάθησε ματαίως να αδράξει το θρόνο από τον αδερφό της Ιωάννη II για το σύζυγό της, Νικηφόρο, του οποίου ο θάνατος το 1137 την οδήγησε να αποσυρθεί σε μοναστήρι, όπου και επιδόθηκε στη συγγραφή της Αλεξιάδος, μιας 15τομης βιογραφίας του πατέρα της.

Κομνηνός Αλέξιος («Άννα Δαλασσηνή»)
Αυτοκράτορας του Βυζαντίου και ιδρυτής της δυναστείας των Κομνηνών (1081-1118). Όταν ο Αλέξιος έγινε αυτοκράτορας, το Βυζαντινό κράτος βρισκόταν σε κακά χάλια από τα σφάλματα και την κακή διοίκηση των προκατόχων του. Ο Αλέξιος, όμως, κατόρθωσε να ανυψώσει και πάλι το κράτος εσωτερικώς και εξωτερικώς γιατί τον διέκριναν στρατιωτικά και πολιτικά χαρίσματα και είχε την ικανότητα να διαλέγει τους πιο άξιους για συνεργάτες του. Αντιμετώπισε επιτυχώς εχθρούς του Βυζαντίου, προστάτεψε τα γράμματα, αναδιοργάνωσε τη διοίκηση, βοήθησε την Εκκλησία…

Κομνηνός Μανουήλ («Μανουήλ Κομνηνός»)
Βυζαντινός αυτοκράτορας (1143-1180 μ.Χ.). Ήταν ο τέταρτος υιός του Ιωάννη του Β’. Αναδείχθηκε λαμπρός ηγεμόνας, θαρραλέος πολεμιστής, ικανότατος στρατηγός, επιδέξιος διπλωμάτης και πολιτικός με μεγάλα και τολμηρά οράματα. Παρά τις ικανότητές του, το Βυζάντιο στα χρόνια της βασιλείας του, υπέστη μία από τις μεγαλύτερες καταστροφές στην ιστορία του με τη μάχη του Μυριοκεφάλου, στην οποία οι Βυζαντινοί υπέστησαν συντριβή από το στρατό των Τούρκων που μ’ αυτό τον τρόπο εξασφάλισαν τη διαρκή παρουσία τους στη Μικρά Ασία. Στα χρόνια του, επίσης, οργανώθηκε η Δεύτερη Σταυροφορία των δυτικών κατά των μουσουλμάνων, η οποία οδηγήθηκε σε παταγώδη αποτυχία ενώ παράλληλα προξένησε και μεγάλες καταστροφές, λεηλασίες κλπ. στις Βυζαντινές επαρχίες από τις οποίες πέρασαν οι Σταυροφόροι…

Κύκλωπες («Ιθάκη»)
Μυθολογικά πρόσωπα, γίγαντες που αναφέρονται και στην Ομηρική Οδύσσεια. Το χαρακτηριστικό των Κυκλώπων πέρα από το υπερφυσικό μέγεθός τους και την τεράστια δύναμή τους, ήταν το ένα και μοναδικό μάτι που διέθεταν στη μέση του μετώπου τους. Κατά τον Ησίοδο, οι Κύκλωπες και οι Εκατόγχειρες έδωσαν τη νίκη στο Δία στον πόλεμό του εναντίον των Τιτάνων. Στον Ομηρο οι Κύκλωπες είναι ένας λαός άγριος, απολίτιστος με τεράστια δύναμη και το γνωστό κυκλικό μάτι στο μέτωπο. Ο Οδυσσέας φθάνει στην χώρα των Κυκλώπων όπου ένας απ’ αυτούς, ο Πολύφημος, καταβροχθίζει συντρόφους του εώς ότου ο πολυμήχανος βασιλιάς της Ιθάκης κατορθώνει να τον ξεγελάσει και να τον τυφλώσει.

Κωνστάντιος Β’ («Τα επικίνδυνα»)
Αυτοκράτορας του Βυζαντίου (337-361 μ.Χ.). Υιός του Μεγάλου Κωνσταντίνου και της Φαύστας. Αμέσως μετά το θάνατο του Μ. Κωνσταντίνου, οι διάδοχοι του ήρθαν σε σύγκρουση μεταξύ τους. Στο τέλος απέμεινε μόνος κύριος της αυτοκρατορίας ο Κωνστάντιος. Διασώθηκαν μόνο δύο ξαδέρφια του που ο Κωνστάντιος τα έκλεισε σε μοναστήρι και τα επιτηρούσε αυστηρά.
Ήταν άνθρωπος φιλύποπτος, μικρόψυχος και πάρα πολύ αυταρχικός, σκληρός, φθονερός και εκδικητικός. Η εποχή που βασίλευσε χαρακτηρίζεται από μεγάλες θρησκευτικές ταραχές που τις προκάλεσε ο ίδιος. Επειδή ήταν οπαδός της αίρεσης του Αρείου, πολέμησε με πάθος την ορθοδοξία και σε Σύνοδο που συγκάλεσε στο Ρίμινι (359 μ.Χ.) ανακήρυξε τον Αρειανισμό επίσημο δόγμα της αυτοκρατορίας. Στο εξωτερικό και περισσότερο στην Ανατολή, είχε μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες. Με τη βοήθεια του ξαδέρφου του, Ιουλιανού, επικράτησε των εχθρών του και στη Δύση. Πέθανε στην Κιλικία δίνοντας την ευκαιρία στον ξάδερφο του να μείνει μόνος κύριος της αυτοκρατορίας…

Λαγίδες («Η δόξα των Πτολεμαίων»)
Μία από τις δυναστείες των διαδόχων του Μ. Αλεξάνδρου στην Αίγυπτο. Γνωστοί και ως Πτολεμαίοι. Ο Λάγος που καταγόταν από τη Μακεδονία και ήταν πατέρας του Πτολεμαίου του Α’, έδωσε το όνομά του στη δυναστεία. Οι Λαγίδες ήταν η ισχυρότερη δυναστεία της ελληνιστικής Αιγύπτου και συνέβαλε ουσιαστικά στην ανάπτυξη του ελληνιστικού πολιτισμού στη χώρα.

Λαιστρυγόνες («Ιθάκη»)
Μυθολογικός λαός γιγάντων που αναφέρεται στην Ομηρική Οδύσσεια. Στο έπος του Ομήρου ο Οδυσσέας αναγκάζεται να πολεμήσει τους γίγαντες Λαιστρυγόνες με αποτέλεσμα να χάσει όλα τα πλοία του εκτός από ένα και πάρα πολλούς από τους συντρόφους του.

Λάρητες(«Τα Βήματα»)
Θεότητες των Ρωμαίων (πιθανώς πνεύματα των προγόνων) που παριστάνονται με μορφή εφήβων ή νέων. Ήταν προστάτες των εργασιών στην ύπαιθρο, των δρόμων, των ακτών, των σπιτιών και των οικογενειών. Γι αυτό τους παρίσταιναν να στέκονται μπροστά στη θύρα ή κοντά στην εστία. Τα Λαράρια ήταν οι τελετές αφιερωμένες σ’ αυτές τις θεότητες.

Λουκιανός («Ούτος Εκείνος»)
Από τους μεγαλύτερους αρχαίους, Έλληνες σοφιστές. Έζησε κατά το 2ο π.Χ. αιώνα. Έμαθε τα πρώτα γράμματα στην πατρίδα του, τη Συρία και κατόπιν πήγε στην Ιωνία όπου φοίτησε σε διάφορες σχολές και έμαθε τη ρητορική. Περιπλανήθηκε για αρκετά χρόνια διδάσκοντας ρητορική και τελικά εγκαταστάθηκε στην Αθήνα όπου και έμεινε 20 χρόνια. Σ’ αυτό το διάστημα έγραφε φιλοσοφικούς διαλόγους σε χαριτωμένο, κοροϊδευτικό ύφος. Μπήκε στην υπηρεσία του Ρωμαίου αυτοκράτορα Σεβήρου και τοποθετήθηκε ως ανώτερος δικαστικός στην Αλεξάνδρεια όπου και πέθανε. Ο Λουκιανός σατύρισε στους διαλόγους του τους Θεούς, τους φιλοσόφους και τις ανθρώπινες αντιλήψεις.
Ο τίτλος του ποιήματος είναι μια φράση από το έργο του Λουκιανού “Το Όνειρο”.

Μέθη («Η συνοδεία του Διονύσου»)
Προσωποποίηση του μεθυσιού, κατώτερη θεότητα της Διονυσιακής συνοδείας.

Μετάνειρα («Διακοπή»)
Μυθολογικό πρόσωπο. Σύζυγος του Κελεού και μητέρα του Τριπτολέμου και του Δηιφώντος. Οταν η Δήμητρα αναζητούσε την κόρη της Περσεφόνη, φιλοξενήθηκε στο σπίτι του Κελέου. Για να τον ευχαριστήσει αποφάσισε να κάνει αθάνατο το γιο του Δηιφώντα. Οταν όμως αποπειράθηκε να τον περάσει μέσα από τις φλόγες για να καούν οι θνητές σάρκες του, η Μετάνειρα -παρεξηγώντας τις προθέσεις της Δήμητρας- έβαλε τις φωνές με αποτέλεσμα να προκληθεί ταραχή μέσα στην οποία κάηκε ο άτυχος Δηιφών. Σε αυτό το μύθο αναφέρεται και το ποίημα «Διακοπή»

Μιχαήλ Γ’ ο Μέθυσος (842-867)(«Ίμενος»)
Γιος του Θεόφιλου και της Θεοδώρας, εγγονός του Μιχαήλ Β’ του Τραυλού. Διαδέχτηκε τον πατέρα του στο θρόνο σε ηλικία 3 ετών. Ο θείος του και επίτροπος παραμέλησε επίτηδες την ανατροφή του με αποτέλεσμα να καταντήσει ο Μιχαήλ ένας μέθυσος και ανίκανος να ασκήσει την εξουσία. Τα αποτελέσματα υπήρξαν καταστροφικά για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Οι Φράγκοι κατέλαβαν τις Βυζαντινές κτήσεις στην Απουλία και Καλαβρία, οι Άραβες έκαναν εισβολή στη Μικρά Ασία. Τελικά ο Μιχαήλ έδωσε διαταγή να σκοτώσουν το θείο του Βάρδα, κι αναγόρευσε συμβασιλέα τον Βασίλειο τον Μακεδόνα, ο οποίος και το δολοφόνησε για να μείνει μόνος του στο θρόνο.

Νέρων («Η διορία του Νέρωνος», «Τα Βήματα»)
Ονομα που έφερε κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους ο κλάδος των Τιβερίων.
Ο πλέον γνωστός (στον οποίον αναφέρεται και το ποίημα) ήταν ο Λούκιος Δομίτιος Αχενόβαρβος (όπως ήταν αρχικά το όνομά του), αυτοκράτορας της Ρώμης κατά το διάστημα 54-68 μ.Χ. Ο Νέρων ανακηρύχτηκε αυτοκράτορας σε ηλικία 17 ετών μετά τις συνήθεις, στην αρχαία Ρώμη, δολοπλοκίες και δολοφονίες. Κατά τα πρώτα 5 έτη ο Νέρων βασίλευσε με φρόνηση και με επιτυχίες. Στη συνέχεια, όμως, η απίστευτη ματαιοδοξία του και τα ακόλαστα πάθη του εκδηλώθηκαν με το χειρότερο τρόπο για το δύσμοιρο Ρωμαϊκό λαό που αναγκάστηκε να υπομένει όλες τις ιδιοτροπίες του με αποκορύφωμα τον εμπρησμό της Ρώμης και τους διωγμούς εναντίον των χριστιανών. Τελικά και αφού ο Νέρων εκδήλωσε την παραφροσύνη του σε όλο της το «μεγαλείο», έμεινε μόνος απέναντι στην οργή του λαού και οδηγήθηκε στην αυτοκτονία…

Οροφέρνης («Οροφέρνης»)
Υιός του Αριαράθου του Δ’ της Καππαδοκίας. Η μητέρα του ήταν η κόρη του Αντιόχου του Γ’ του Μεγάλου και η γιαγιά του, Στρατονίκη, ήταν η κόρη του Αντιόχου του Β’ της Συρίας. Προστατευόμενος του Δημητρίου της Συρίας που τον βοήθησε να ανέλθει στο θρόνο της Καππαδοκίας το 157 π.Χ. Αργότερα προσπάθησε να σφετεριστεί το θρόνο του προστάτη του.

Πάτροκλος («Η κηδεία του Σαρπηδόνος», «Τα άλογα του Αχιλλέως», «Τυανεύς Γλύπτης»)
Μυθολογικός ήρωας του Τρωικού πολέμου, φίλος του Αχιλλέα. Κατά την «μήνιν» του Αχιλλέα, ο Πάτροκλος δανείστηκε τα όπλα του φίλου του και μεταμφιεσμένος σε Αχιλλέα έτρεψε σε φυγή τους Τρώες που εκμεταλλευόμενοι την απουσία του Αχιλλέα είχαν προχωρήσει επικίνδυνα προς τα πλοία των Αχαιών. Ομως ο Πάτροκλος παρασύρθηκε και κατεδίωξε τους Τρώες στην πόλη τους όπου και δολοφονείται από τον Εκτορα με τη βοήθεια του προστάτη της πόλης, Απόλλωνα.

Πηλέας («Διακοπή», «Απιστία», «Τα άλογα του Αχιλλέως»)
Μυθολογικό πρόσωπο. Βασιλιάς των Μυρμιδόνων της Φθίας της Θεσσαλίας. Γιος του βασιλιά της Αίγινας Αιακού. Σύμφωνα με τους μύθους ο Πηλέας έλαβε μέρος στην εκστρατεία του Ηρακλή κατά της Τροίας και στην Αργοναυτική εκστρατεία. Μετά την επιστροφή του έλαβε για δεύτερη γυναίκα του (πρώτη ήταν η Αντιγόνη κόρη του βασιλιά της Φθίας Ευρυτίωνος η οποία και αυτοκτόνησε) τη Θέτιδα, από την οποία απέκτησε τον Αχιλλέα.

Πομπήιος («Ο Θεόδοτος», «Τυανεύς Γλύπτης»)
Γναίος Πομπήιος ο Μέγας (106-48 π.Χ.). Πολιτικός και στρατιωτικός. Ο Πομπήιος αναδείχτηκε σε πολύ σημαντική στρατιωτική και πολιτική φυσιογνωμία μετά τις νίκες του εναντίον των στρατευμάτων του Μαρίου στην Απουλία καθώς και τις εκστρατείες του στη Σικελία και στην Αφρική. Εμεινε γνωστός για την καταστολή επαναστάσεων όπως αυτή του δούλου Σπάρτακου και τη συντριβή των πειρατών της Μεσογείου. Μετά από πολύ σπουδαίες στρατιωτικές επιτυχίες (όπως η νίκη επί του Μιθριδάτη, η υποταγή του βασιλιά της Αρμενίας, η κατάκτηση του Πόντου και των Ιεροσολύμων), ο Πομπήιος ήρθε σε σύγκρουση με τον Καίσαρα (διαλύοντας την τριανδρία Καίσαρα/Κράσσου/Πομπήιου) και ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος. Η καθοριστική μάχη πραγματοποιήθηκε στα Φάρσαλα, το 48 π.Χ., και ο ηττημένος στρατηλάτης Πομπήιος αναγκάστηκε να καταφύγει στην Αίγυπτο όπου και δολοφονήθηκε από τον Πτολεμαίο ΙΒ’ μετά από συμβουλή του Θεόδοτου (βλ. Θεόδοτος).

Ποσειδώνας («Ιθάκη», «Τυανεύς Γλύπτης»)
Ενας από τους δώδεκα Ολύμπιους Θεούς των αρχαίων Ελλήνων, γιος του Κρόνου και της Ρέας. Θεός του υδάτινου στοιχείου. Ο Ποσειδώνας μαζί με τον αδερφό του Αδη (ή Πλούτωνα) είχε κατασπαραχθεί από τον πατέρα του Κρόνο, εώς ότου ο αδερφός του Δίας (βλ. Δίας) τον απελευθέρωσε. Ο Ποσειδώνας είχε για γυναίκα του τη θαλάσσια θεότητα Αμφιτρίτη και κατοικούσε στο βυθό της θάλασσας. Η λατρεία του ήταν διαδεδομένη σε όλη την Ελλάδα, κυριότερα όμως στα νησιά. Σημαντικό κέντρο λατρείας του ήταν η Κόρινθος (όπου υπάρχουν και σχετικά αρχαιολογικά ευρήματα) ενώ ιερά του υπήρχαν και στην Μ. Ασία και στις ελληνικές αποικίες της Ιταλίας και Σικελίας.

Πρίαμος («Τρώες»)
Μυθολογικό πρόσωπο. Βασιλιάς της Τροίας κατά τον Τρωικό πόλεμο. Γιος του Λαομέδοντα, σύζυγος της Εκάβης με την οποία απέκτησε τον Εκτορα, τον Πάρη και άλλα παιδιά. Στον Τρωικό πόλεμο ο Πρίαμος ήταν μεγάλος σε ηλικία και δεν έλαβε μέρος στις μάχες. Μετά την άλωση της πόλης ο βασιλιάς θανατώθηκε, κατά την παράδοση, από το γιο του Αχιλλέα, Νεοπτόλεμο.

Πτολεμαίοι («Καισαρίων»)
Ονομα που έφεραν διάφοροι βασιλείς της Αιγύπτου που ανήκαν στη δυναστεία των Λαγιδών της Μακεδονίας (σε αυτούς αναφέρεται το ποίημα). Το Πτολεμαίος ήταν όνομα που έφεραν και πολλοί Αιγύπτιοι πρίγκηπες, Μακεδόνες ηγεμόνες, στρατηγοί και συγγραφείς της αρχαιότητας.

Πύρρος («Ο Βασιλεύς Δημήτριος»)
Βασιλιάς της αρχαίας Ηπείρου. Μεγάλη στρατιωτική φυσιογνωμία της αρχαιότητας. Πολύ νεαρός ανέβηκε στο θρόνο της Ηπείρου αλλά εκδιώχτηκε. Κατόρθωσε με τη βοήθεια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου να επανακαταλάβει το θρόνο του στην Ηπειρο. Αύξησε τα όρια της βασιλείας του και επιχείρησε να συγκρουστεί με το Δημήτριο τον Πολιορκητή. Τότε πολλοί δυσαρεστημένοι Μακεδόνες ένωσαν τις δυνάμεις τους με τον Πύρρο, ο οποίος εισέβαλε στη Μακεδονία και ανακηρύχτηκε από τους κατοίκους βασιλέας τους (βλ. ποίημα) . Στη συνέχεια ο μέγας στρατηλάτης πολιόρκησε και κατέκτησε και την Αθήνα. Το 286 π.Χ. ηττήθηκε από το Λυσίμαχο και αναγκάστηκε να παραιτηθεί από το θρόνο της Μακεδονίας. Το 281 π.Χ. τόλμησε να εκστρατεύσει εναντίον των Ρωμαίων με σημαντικές επιτυχίες στην αρχή αλλά με σοβαρές απώλειες. Το 275 π.Χ. ηττήθηκε οριστικά και αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Ηπειρο. Σκοτώθηκε σε μάχη με τις δυνάμεις του Αντίγονου στο Αργος.

Ρέα («Τυανεύς Γλύπτης»)
Μυθολογικό πρόσωπο. Θυγατέρα του Ουρανού και της Γης, γυναίκα του Κρόνου και μητέρα των Ολύμπιων Θεών Ποσειδώνα, Άδη, Δία, Εστίας, Ήρας και Δήμητρας. Κατά τη μυθολογία, η Ρέα όταν ήταν έτοιμη να γεννήσει το Δία, επειδή φοβόταν μήπως τον καταπιεί κι αυτόν ο Κρόνος, όπως έκαμε και με τα προηγούμενα παιδιά τους, πήγε στην Κρήτη. Αφού γέννησε εκεί και παρέδωσε στη Νέβη το νεογέννητο, σπαργάνωσε ένα λιθάρι και το κατέθεσε στα γόνατα του Κρόνου που το κατάπιε νομίζοντάς το για το παιδί του. Η λατρεία της Ρέας ήταν αρχαιοτάτη και είχε μεταφερθεί στην Κρήτη από τη Μικρά Ασία, όπου λατρευόταν σαν η πρώτη και μεγαλύτερη απ’ όλους τους Θεούς, με το όνομα Κυβέλη. Λατρευόταν σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας και η λατρεία της μεταφέρθηκε και στη Ρώμη.

Σαρπηδών («Η κηδεία του Σαρπηδόνος»)
Γιος του Δία και της Λαοδαμείας. Πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο όπου και σκοτώθηκε από τον Πάτροκλο. Ο Δίας τότε διέταξε τον Απόλλωνα να καθαρίσει το σώμα του γιου του από το αίμα και τη σκόνη με αμβροσία και κατόπιν τον παρέλαβαν οι Θάνατος και Υπνος και τον μετέφεραν στη Λυκία όπου και τον έθαψαν με τιμές.

Σάτυροι («Η συνοδεία του Διονύσου»)
Μυθολογικά πρόσωπα, κατώτερες θεότητες της Διονυσιακής συνοδείας. Εκπροσώπευαν τη γονιμότητα της φύσης. Αυτές οι ακόλαστες, ερωτομανείς και οκνηρές θεότητες είχαν μορφή τράγου και επιδίδονταν διαρκώς σε ερωτοτροπίες, γλέντια και μεθύσια. Σύμφωνα με ένα μύθο, οι Σάτυροι ήταν τέκνα του Ερμή και της Ιφθίμης ή του Διονύσου και της νύμφης Νικαίας. Τα ονόματά τους ήταν: Οίνος, Οινοπίων, Ακρατος, Αμπελος, Ηδύοινος, Κώμος, Μόλπος.

Σελευκίδες («Η δόξα των Πτολεμαίων»)
Δυναστεία της ελληνιστικής Συρίας των τριών τελευταίων π.Χ. αιώνων. Ο Σέλευκος ο Α’ ο Νικάτορας έδωσε το όνομα στη δυναστεία. Η Συρία επί Σελευκιδών γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη και ο ελληνιστικός πολιτισμός διαδώθηκε ευρύτατα στη χώρα.

Σεράπιο («Ιερεύς του Σεραπίου»)
Ο διάσημος ναός στην Αλεξάνδρεια αφιερωμένος στο Σέραπι (Θεός των αρχαίων Βαβυλωνίων), που κατασκευάστηκε από τον Πτολεμαίο Α’ τον Σωτήρα, περί το 300 π.Χ. και καταστράφηκε το 392 μ.Χ. κατά τη διάρκεια διωγμών των ειδωλολατρών που ξεκίνησε ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος.

Σκιπίων ο Αφρικανός («Τυανεύς Γλύπτης»)
Πόπλιος Κορνήλιος Αιμιλιανός (235-183 π.χ.). Ο μεγαλύτερος στρατηγός της εποχής του και ο δεύτερος μετά τον Καίσαρα στρατηγός της αρχαίας Ρώμης. Ήταν προικισμένος με πάρα πολλά σωματικά και πνευματικά χαρίσματα που του εξασφάλισαν την αγάπη του ρωμαϊκού στρατού. Έλαβε αξιόλογη ελληνική μόρφωση. Πέρα από τις υπόλοιπες επιτυχίες του, πιο γνωστός έγινε για τη μεταφορά του πολέμου με τους Καρχηδόνιους στην Αφρική και την εκεί συντριβή του Αννίβα. Τότε έλαβε και την προσωνυμία «Αφρικανός». Έφτασε μέχρι το αξίωμα του Προέδρου της Συγκλήτου. Πέθανε αυτοεξόριστος στο Λιτέρνο μετά τις κατηγορίες που δέχτηκε για την υπογραφή ειρήνης με τον Αντίοχο.

Τελετή («Η συνοδεία του Διονύσου»)
Μυθολογικό πρόσωπο. Κόρη του Διονύσου και της Νικαίας. Μέλος της συνοδείας του Διονύσου, προσωποποίηση του γλεντιού και των ιεροτελεστιών.

Υάκινθος («Λάνη Τάφος»)
Μυθολογικό πρόσωπο, ήρωας της Λακωνικής. Ήταν πάρα πολύ όμορφος και για την ομορφιά του τον ερωτεύτηκε ο Θεός Απόλλων. Μια ημέρα και ενώ οι δύο φίλοι αγωνίζονταν, ο Βορέας και ο Ζέφυρος, από ζήλεια γιατί ο Θεός προτιμούσε απ’ αυτούς τον όμορφο νέο, έστρεψαν το δίσκο του Απόλλωνα εναντίον του Υακίνθου και τον σκότωσαν. Από το αίμα του νεκρού νέου ξεπήδησε το γνωστό, ομώνυμο λουλούδι..

Υπνος («Η κηδεία του Σαρπηδόνος»)
Θεός των αρχαίων Ελλήνων, γιος της Νύκτας. Προσωποποίηση του ύπνου. Κατά τον Ομηρο, ο Υπνος είναι δίδυμος αδερφός του Θανάτου. Λατρευόταν σε πολλά μέρη της Ελλάδας.

Φίλιππος («Η Μάχη της Μαγνησίας»)
Ο Φίλιππος ο Ε’ ήταν γιος του Δημητρίου του Β’. Βασίλευσε στη Μακεδονία την περίοδο 221-179 π.Χ. και αναδείχθηκε ένας από τους πιο προικισμένους Μακεδόνες βασιλείς. Σε συμμαχία και με τον Αντίοχο Γ’ (βλ. Αντίοχος) πραγματοποίησε πολλές επιτυχείς εκστρατείες. Τελικά, όμως, ηττήθηκε από τους Ρωμαίους στη θέση «Κυνός Κεφαλαί» το 197 π.Χ. (αυτή τη φορά χωρίς τη βοήθεια του Αντιόχου) και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει όλες τις κτήσεις του στη μεσημβρινή Ελλάδα. Το 180 π.Χ. άρχιζε να ετοιμάζει κρυφά στρατό για να επιτεθεί ξανά εναντίον των Ρωμαίων αλλά δεν πρόλαβε να θέσει σε εφαρμογή τα σχέδια του γιατί πέθανε το 179 π.Χ.

Πηγή : http://cavafis.compupress.gr/people.htm