spetsiotou blog Δάσκαλε … τον ήρωά μου!

 (Η εικόνα από αφιέρωμα της ΕΤ1. Η είσοδος των Ιταλών).

Οι ελληνοβρετανικές συσκέψεις και η αποβίβαση βρετανικών δυνάμεων στον Πειραιά συνέβαλαν στην απόφαση των Γερμανών να εκκαθαρίσουν την κατάσταση στην Ελλάδα και να ολοκληρώσουν τις πολεμικές τους επιχειρήσεις στα Βαλκάνια. Η δήλωση του αλλόφρονος Μουσολίνι “Θα τσακίσουμε την Ελλάδα” δεν πέρασε απαρατήρητη από τον Χίτλερ και επομένως οι Γερμανοί “όφειλαν” να προωθήσουν τις δυνάμεις τους και να σταθεροποιήσουν τις στρατιωτικές τους βάσεις με στόχο τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Η γερμανική απειλή παρέλυσε κάθε δύναμη αντίστασης στα Βαλκάνια και οι ηγεσίες της Βουλγαρίας και της  Γιουγκοσλαβίας συνυπολόγισαν τα οφέλη σε εδάφη από τις ελληνικές περιοχές, αν δεν αντιστέκονταν στην κάθοδο του γερμανικού στρατού. Στην ελληνική πλευρά ο ιδεολόγος Παπάγος πίστευε σε ένα ενιαίο μέτωπο ελλήνων και βρετανών από την Αλβανία μέχρι την Θράκη, από την Αδριατική μέχρι τον Εύξεινο Πόντο (δύσκολο εγχείρημα λόγω της διαμορφώσεως του εδάφους). Όμως η Τουρκία με τη σειρά της έμενε αμέτοχη αρνούμενη κάθε υποστήριξη για την ασφάλεια της Θεσσαλονίκης. Η χρονική περίοδος του μηνός Μαρτίου διακρίνεται από συνεχείς διαβουλεύσεις μεταξύ των Παπάγου (Αρχιστρατήγου), Μπακοπούλου (Διοικητού των δυνάμεων της Ανατ. Μακεδονίας), Κορυζή (Πρωθυπουργού) και Γεωργίου Β (Βασιλέως).  Οι ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις ανέμεναν την επίθεση “εξηντλημέναι εκ του αγώνος κατά της Ιταλίας. Η Ελλάς δεν είχε πλέον άλλα μέσα”. Μετά την επίθεση της 6ης Απριλίου και κατά την διάρκεια των μαχών και των συνεχών συμπτύξεων των ελληνικών στρατευμάτων η εξάντληση των μαχητών, καθώς και η συχνή διακοπή των τηλεφωνικών επικοινωνιών μεταξύ των μονάδων συνέβαλαν στη δημιουργία σύγχυσης και πανικού.  Οι άνδρες που είχαν πολεμήσει ηρωικά και εξανάγκαζαν τους Ιταλούς σε φυγή, ταλαιπωρημένοι εγκατέλειπον τις θέσεις τους και τα πατρώα εδάφη μαζί με τα υποχωρούντα βρετανικά στρατεύματα.  Ο διοικητής της ΧΙΙ Μεραρχίας ανέφερε χαρακτηριστικά ότι “όλαι αι μονάδες της μεραρχίας είχον διαλυθεί κατά την άφιξίν των εις τον χώρον νοτίως του Αλιάκμονος, των αξιωματικών αδυνατούντων να συγκρατήσωσι τους φεύγοντας άνδρας” και ότι “η μεραρχία του απετελείτο πλέον από τον ίδιον και το επιτελείον του και τους διοικητάς των συνταγμάτων του”. Η Μεραρχία αυτή πολεμούσε από τις αρχές Φεβρουαρίου υπό αντίξοες καιρικές συνθήκες και συνεχείς βομβαρδισμούς από την ιταλική αεροπορία. Στο σύνολο των μαχητών δημιουργήθηκε η βεβαιότητα ότι ο αγώνας δεν μπορούσε να τελεσφορήσει αλλά και ότι σε καμία περίπτωση δεν επρόκειτο να παραδοθούν στους ιταλούς ή τους γερμανούς φίλους τους. Συμπτώματα ηττοπάθειας όμως υπήρχαν και στην κυβέρνηση μετά την κατάρρευση του μετώπου στη Μακεδονία και Θράκη και σύμφωνα με μαρτυρίες ο Γεώργιος προσπαθούσε με κόπο να συγκρατήσει τους πανικόβλητους¹ υπουργούς. Αποφασίζεται η αναχώρηση της κυβέρνησης για τη μέση ανατολή και η ιδέα σχηματισμού μιας κυβερνήσεως εθνικής συνεργασίας όλων των δυνάμεων (πρόταση των βρετανών) προ της επικείμενης επερχόμενης κατοχής από τους Γερμανοιταλούς δεν υλοποιείται. Ο Γεώργιος δεν αντιλαμβάνεται τον εθνικό αντίκτυπο και την συναισθηματική αρωγή που θα προσέφερε στον δοκιμαζόμενο λαό μια τέτοια απόφαση και την απορρίπτει υπό την πίεση των γεγονότων. Η στάση του ναυτικού στις 17 Απριλίου επιδεινώνει την κρίση. Στα Ιωάννινα προσπαθώντας να βρουν λύση, οι αρχηγοί των σωμάτων του στρατού και ο μητροπολίτης απευθύνονται στο με τελεσίγραφο στην κυβέρνηση με σκοπό την εξεύρεση λύσεως (σύναψη ανακωχής) για την τύχη του στρατού.    Η κυβερνητική σύσκεψη της 18ης Απριλίου αποκάλυψε τον πάνικο, το φιλότιμο και το αίσθημα της τιμής και του καθήκοντος που είχε καθένας από τους μετέχοντες. Προτάθηκε να φύγουν τα βρετανικά στρατεύματα, να μεταβούν ο βασιλεύς με την κυβέρνηση στην Κρήτη, να φύγει μόνο ο βασιλεύς και να μείνει η κυβέρνηση να αναλάβει τη διαδικασία της συνθηκολογήσεως κλπ. Ο Γεώργιος τάχθηκε εναντίον της συνθηκολόγησης γιατί αυτό ισοδυναμούσε “με την σπίλωσιν της χώρας”. Αποτέλεσμα της αντίδρασης του βασιλέως ήταν να μη ληφθεί καμία απόφαση, ο πρωθυπουργός Κορυζής αυτοκτόνησε αφήνοντας σημείωμα προς τον Γεώργιο αναλαμβάνοντας την ευθύνη της αποτυχίας στο έργο του. Κατόπιν αυτών, ο βασιλεύς Γεώργιος πρότεινε ως αντικαταστάτη του τον Κοτζιά και όχι τον Πάγκαλο που ήθελαν οι βρετανοί.  Επί τρεις είχε ο βασιλεύς της ευθύνη της διακυβερνήσεως της χώρας, όπως προβλεπόταν από το Σύνταγμα, σε κρίσιμες στιγμές του έθνους, “ευθύνη που έφερε με αξιοπρέπεια και γενναιότητα, αρετές που δεν επέδειξαν πολλοί από εκείνου που κλήθηκαν να αναλάβουν ευθύνες και τις αποποιήθηκαν” με διάφορες προφάσεις. Παρ’ όλα αυτά η “σκοτεινή διαδικασία” για την συνθηκολόγηση είχε αρχίσει. Ένα ιδιότυπο παιγνίδι επικοινωνίας μεταξύ παραγόντων, ανωτάτων αξιωματικών δυσαρεστημένων από τους χειρισμούς του Παπάγου και του συνεργάτη του Τσολάκογλου, σ/χη Χρυσοχόου, άρχισε. Ο Τσολάκογλου ζήτησε από τον Παπάγο τη συναίνεσή του για να συνομιλήσει με τους γερμανούς. Ο Παπάγος αρνήθηκε. Ένα σήμα όμως που εστάλη από το Γενικό Στρατηγείο προς τον Τσολάκογλου (από τον Σ/χη Χρυσοχόου, συνεργάτη του) έδωσε την εντύπωση ότι με την σιωπηρή έγκριση του Παπάγου οι συνομιλίες για την συνθηκολόγηση μπορούσαν να αρχίσουν. Το σήμα παρελήφθη στις 2.00 π.μ. της 20ης και ήταν αυτό που “υποτίθεται έπεισε” τον Τσολάκογλου να στείλει τους αγγελιοφόρους του στους Γερμανούς.

Στις 23, ο βασιλεύς και η κυβέρνηση ανεχώρησαν, ενώ στο μέτωπο συνέβαινε ένα συμβολικό επεισόδιο, όπως αναφέρθηκε από τον διοικητή του Α΄Σώματος Στρατού:” Ο τ/χης του Πυροβολικού, Βέρσης, διαταχθείς υπό των Γερμανών να παραδώσει τα πυροβόλα της μοίρας του, αφού συγκέντρωσε ταύτα και τοις επέδωκε τιμάς, ηυτοκτόνησε, ενώ η μοίρα του έψαλλε τον Εθνικόν Ύμνον”² .-