Τον Σεπτέμβριο του 1998 εκδόθηκε ένα βιβλίο με τίτλο “Δάσκαλε … τον ήρωά μου”, υπότιτλο “Το κοινωνικό πρόσωπο της σχολικής λογοτεχνίας” και το συνοδό ερμήνευμα: ” Οι χαρακτήρες που δρουν στα Κείμενα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Λυκείου και η σύνδεσή τους με το σκοπό και τους ειδικούς στόχους του Αναλυτικού Προγράμματος“. “Το βιβλίο κοσμείται από σκίτσα του ΣΤΑΘΗ που -όπως δηλώνεται – ευγενικά παραχώρησε στη συγγραφέα ο καλλιτέχνης”. Με αφορμή την “δρώσα” κοινωνία και τις συζητήσεις των τελευταίων ημερών απομονώνω ένα απόσπασμα από τα ειδικά συμπεράσματα της ερευνητικής μελέτης, που αφορά στην ανθολόγηση κειμένων νεοελληνικής λογοτεχνίας για τα σχολικά εγχειρίδια από το 1954 έως και το 1969.
“Γενικά το κριτήριο επιλογής των δημιουργών και των κειμένων τους, έτσι όπως ορίζεται στην προκήρυξη του 1954, χρωματίζεται λίγο από τον Νεοκλασικισμό και λίγο από τον Ρομαντισμό . Είναι ιστορικά και εθνικά μια δύσκολη περίοδος για το Ελληνικό Έθνος, που βγαίνοντας ακρωτηριασμένο από τον Εμφύλιο προσπαθεί να ανασυσταθεί. Στην προσπάθεια αυτή ανασύρει τα έτοιμα κείμενα του προηγούμενου αιώνα. Δημιουργοί τους είναι εκείνοι , που με το λογοτεχικό ύφος και ήθος τους παρήγαγαν ποικίλες και μερικές φορές ενθουσιώδεις αναδημιουργίες κλασικών σχημάτων. Στα μέσα του 20ου αιώνα στην Ελλάδα παρουσιάζεται το ιδεολογικό σχήμα, που δικαιολογημένα υποστηριζόταν τον 19ο αιώνα: Εξομάλυνση των διαφορών, εθνική ανασυγκρότηση και αξιοποίηση των λύσεων, που προτείνονταν και προσφέρονταν από τη Δύση. Στα λογοτεχνικά κείμενα, που διδάσκονται οι μαθητές, συνυπάρχουν ειρηνικά, κείμενα, και με τις δυο γλωσσικές μορφές, με ιδιαίτερα ιδιώματα αλλά και ρητορικές ακρότητες. Η θεματική ύλη και τα ανθολογημένα κείμενα των βιβλίων δεν άλλαξαν μετά την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1964. Δεν άλλαξε ούτε η διάταξη και ταξινόμηση της ύλης… Η πολιτειακή κατάσταση στην Ελλάδα μεταβάλλεται εκείνη την εποχή αλλά όχι και η “ιδεολογική γλώσσα” του μαθήματος στο χώρο του σχολείου. Κατά συνέπεια η σχολική κοινότητα αξιοποιεί την ιδιότητά της να ασκεί τη μορφωτική εξουσία στον τόπο και να αναπαράγει δομές που επισήμως αρνείται.
Οι κοινωνικοί χαρακτήρες επομένως δεν κινούνται από μόνοι τους. Υπάρχουν μηχανισμοί στις ανθρώπινες κοινωνίες, που βοηθούν στην διατήρηση ή μετεξέλιξή τους. Αυταρχικά καθεστώτα, δημοκρατικά ή κατ’επίφαση δημοκρατικά, κοινωνίες ποικίλων πολιτικών σχημάτων επιβιώνουν στον πλανήτη μέσα από την αναμφισβήτητη κυριαρχία των μηχανισμών. Ο κυριότερος, όπως αναλυτικά παρουσιάστηκε μέχρι εδώ, είναι η εκπαίδευση. Σε κάθε περίπτωση πάντως τα μέσα που χρησιμοποιούνται αποτελεσματικότερα είναι τα σχολικά εγχειρίδια. Η φιλοσοφία της εκάστοτε ηγεσίας διακρίνεται από τις εισηγητικές εκθέσεις , λόγου χάρη, των νόμων που αφορούν στην εκπαίδευση και που πρόκειται να εξεταστούν και να ψηφιστούν από το κοινοβουλευτικό “Με τα προκηρυσσόμενα βιβλία επιδιώκεται η πραγματοποίησή του σκοπού του μαθήματος στις Α,Β,Γ τάξεις, όπως αναφέρεται στο Β.Δ.72/1966″, σώμα. Κάθε νομοθετικό κείμενο για τη Γενική εκπαίδευση διατυπώνει με σαφές ή λανθάνον νόημα τις θέσεις της πολιτικής ηγεσίας. Επομένως αποκαλύπτει τις τάσεις και τους κοινωνικούς κανόνες που αυτή επιδιώκει να ισχύσουν.
Ενδεικτικά αναφέρονται τα αναλυτικά προγράμματα του 1961 και του 1969 που προσδιορίζουν τις κατευθύνσεις όχι μόνο της διδασκαλίας αλλά και της εκλογής κειμένων. Τα συγκεκριμένα δεν συνοδεύονται από αντίστοιχες προκηρύξεις συγγραφής διδακτικών εγχειριδίων, πράγμα που επιτρέπει το σχηματισμό εντυπώσεων και αρνητικών θέσεων . Υπάρχει όμως η προκήρυξη του 1966 για τη συγγραφή βιβλίων κατά την οποία επιδιώκεται η πραγματοποίηση του σκοπού του μαθήματος, έτσι, όπως αυτός διατυπώνεται στο Β.Δ. 72/1966 , δηλαδή η γλωσσική, η φρονηματιστική και η αισθητική μόρφωση των μαθητών. Χρησιμοποιούνται τα ίδια βιβλία και αλλάζει μόνο το εξώφυλλο τους. Πρόκειται, όμως, για εκείνα, που εκδόθηκαν με την προκήρυξη του 1954, και οι στόχοι τους καταγράφονται στα αναλυτικά προγράμματα του 1966 και 1969”.
Και ο νοών νοείτω. Το βιβλίο διατίθεται αποκλειστικά από την συγγραφέα και όχι από βιβλιοπωλεία. © Ευγενία Σπετσιώτου-Μέλλιου, Δάσκαλε … τον ήρωά μου Το κοινωνικό πρόσωπο της σχολικής λογοτεχνίας, Αθήνα 1998, ISBN 960-375-005-0.
Δεν υπάρχουν σχόλια μέχρι τώρα ↓
Δεν υπάρχουν σχόλια ακόμη.