spetsiotou blog Δάσκαλε … τον ήρωά μου!

Ανδρέα Καρκαβίτσα, Πόλη, σσ. 105-106, στον τόμο της ειδικής έκδοσης για την εφημ. Τα Νέα, Κωνσταντινούπολη, Πόλη του Μύθου και της Ιστορίας

Αγία του Θεού Σοφία, από τον γυναικωνίτη

Τυχερός εστάθηκα που πρωτοείδα τη Σταμπούλ χιονισμένη. Εί­ναι αυτή το κύριο μέρος της Πόλης, όπου συγκεντρώνεται όλη η περσοελληνική παράδοσις του αρχαίου Βυζαντίου και η χιλιοπρόσωπη ζωή της ελληνικής αυτοκρατορίας, αλλά και της τούρκικης αυτοκρατορίας και κοινωνίας η ράθυμη έκφρασις και η σπάταλη με­γαλοπρέπεια. Εδώ η απλότης της Σπάρτης και η πολυτέλεια των Εκβατάνων. Εδώ η ειδωλολατρία της Ελλάδος και η ιδεολατρία της Ιουδαίας. Εδώ ο ρωμαϊκός Άρης και η ελληνική ταπείνωσις. Εδώ η αναβίωσις του Ελληνισμού και του Χριστιανισμού η ενσάρκωσις και του Μωαμεθανισμού το ριζοθεμέλιωμα. Εδώ ο ανταγωνισμός Ευρώπης και Ασίας, πεισματικός και αδιάκοπος. Ιδέες, σύμβολα, θρησκεύματα, τίτλοι, φορέματα, του ανθρώπου κάθε ματαιότης και κάθε οργασμός, σαν σε χωνευτήρι αχόρταστο, ρίχνονται και περνούν και χάνονται σαν ίσκιοι.

Από το 657 προ Χριστού, όταν ο Βύζας πρώτος ήρθε με τους Μεγαρίτες κι επάτησεν εδώ το πόδι του, έως την 11η του Μαγιού του 330, μετά Χριστόν, όταν ο Μέγας Κωνσταντίνος εγιόρτασε τα εγκαίνια της ελληνορωμαϊκής πρωτεύουσας, το μισοφέγγαρο έλαμπεν υπερήφανο σύμβολο του τόπου στο κεφάλι της Αρτέμιδος. Και από το 330 έως το 1453 έμεινεν αναστηλωμένος ο Σταυρός, το σύμβολο της νέας πίστεως και της νέας πρωτεύουσας. Κι έπειτα, έως σήμερα, και ποιος ηξέρει πόσον καιρόν ακόμη, λάμπει πάλιν εδώ για εθνικό σύμβολο το μισοφέγγαρο, απάνω σε χτίρια νέας κι αιματοθρεμμένης θρησκείας. Και κάτω σε καθένα από αυτά τα τρία σύμβολα και κάτω σε καθεμία απ’ αυτές τις τρεις θρησκείες, πόσα κακά και πόσα καλά, πόσα αίματα και πόσα δάκρυα, πόσα άυλα κομψοτεχνήματα και πόσα υλικά μεγαλουργήματα, εσύλλαβεν ο ανθρώπινος νους κι εκτέλεσε το ανθρώπινο χέρι… Μόνο και να τα συλλογισθεί κανείς αυτά, θα πιστέψει τον τόπον όπου έγιναν χώρα των παραμυθιών.

Φαντάσου, λοιπόν, πώς ημπορεί να τον πιστέψει, όταν τον ιδεί καταπλακωμένον άκρη σ’ άκρη από το χιόνι. Το παραμύθι καταντά σε μαγευτική πραγματικότητα, που αρπάζει ολόβολη την ατομική συνείδηση και σέρνει το δυστυχισμένο κουφάρι εδώ κι εκεί ανέστιο και μωρό. […]