spetsiotou blog Δάσκαλε … τον ήρωά μου!

 Ονομάζουμε “Δωδεκαήμερο” ή “Δωδεκάμερο” την περίοδο των δώδεκα (σημ. δεκατριών) ημερών, από τα Χριστούγεννα έως το πρωί του Αγιασμού, την ημέρα των Θεοφανίων. Αυτές οι ημέρες με την εορταστική συνέχεια και τις διακοπές εργασίας, τις ημιαργίες και τα “ρεβεγιόν” δημιουργούσαν παλαιότερα στους ανθρώπους ένα δεισιδαιμονικό φόβο για παράξενα νυχτερινά όντα και αστρικές επιδράσεις, όπως τους Καλικάντζαρους, τους Λυκανθρώπους και το άνοιγμα της Τύχης μας στον Ουρανό. Κατά την διάρκεια των εορτών του Δωδεκαημέρου (Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Φώτα) συναντώνται έθιμα ειδωλολατρικά και χριστιανικά, που συμπορεύονται προς την αισιόδοξη άνοιξη ανανεώνοντας διαρκώς τους δεσμούς τους. Ο άνθρωπος, για να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες της επιβίωσής του και της πορείας του μέσα στο χρόνο, περιέβαλλε τις καθημερινές του εικόνες αλλά και τα απρόοπτα που συναντούσε, με θρύλους και μαγεία, ενώ ταυτόχρονα ζητούσε θρησκευτική προστασία.

Όλα τα έθιμα τελούνται με σαφείς σκοπιμότητες, όπως την επισήμανση και την έκφραση της χαράς για την εποχή που μεταβάλλεται και οδηγεί τον άνθρωπο στην άνοιξη και την αναγέννηση της φύσης, ως πηγή ζωής, την εξασφάλιση της ευτυχίας κατά τον νέο χρόνο έως την επόμενη χειμερινή ισημερία και να τονώσουν τα αισθήματα των ανθρώπων και κυρίως τους οικογενειακούς δεσμούς, αλλά και τους θρησκευτικούς, τόσο με τις οικογενειακές εκδηλώσεις, όσο και με τις θρησκευτικές τελετές. Οι πρασινάδες, το δέντρο, το οικογενειακό τραπέζι, το κυνηγητό των καλλικατζάρων με τον Αγιασμό των υδάτων, αλλά και των σπιτιών. Παλαιότερα, αμέσως μετά τον Αγιασμό, τα πλοία αναχωρούσαν για τα νέα τους ταξίδια. Οι ναυτικοί, χαρούμενοι, με την καρδιά και το μυαλό γεμάτα εικόνες από τις ημέρες που προηγήθηκαν, με ευχές, κάλαντα, πίτες και γλυκίσματα που ποικίλλουν από τόπο σε τόπο, ανάλογα με τα προϊόντα του, τις νυκτερινές ακολουθίες των Χριστουγέννων και των Θεοφανίων, με την ωραία ψαλτική και τους ύμνους τους. Μια σύνθετη λατρεία του σπιτιού, της οικογένειας και της φύσης μέσα στη σύνθετη ιστορική πορεία του τόπου μας και των ανθρώπων του. Στην πατρίδα μας, υπάρχει πλήθος καταγεγραμμένων λαογραφικών τελετών. Ξεφυλλίστε τα σχετικά βιβλία: Γεωργίου Μέγα, Ελληνικαί Εορταί και Έθιμα της λαϊκής λατρεία, Αθήναι 1957.- Δημ. Λουκάτου, Χριστουγεννιάτικα και των γιορτών, εκδ. Φιλιππότη, Αθήνα 1997, Κ. Καραπατάκη, Το Δωδεκάμερο των Χριστουγέννων, Αθήνα 1971, Γ. Σιέτου, Έθιμα στις Γιορτές, Πειραιάς 1975, Φαίδωνος Κουκουλέ, Βυζαντινός βίος και πολιτισμός, 1948 κ.ά.