kantonopou’s blog

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ

Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ – Σταχυολογήματα

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Ιουλίου, 2014

Ιερά Μονή Παρακλήτου

Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ, Ιερά Μονή ΠαρακλήτουΤρεῖς εἶναι οἱ ἁγιότερες μορφές τῆς Ὀρθοδοξίας τοῦ Βορρᾶ, ὁ ὅσιος Θεοδόσιος τοῦ Κιέβου, ὁ ὅσιος Σέργιος τοῦ Ραντονέζ καὶ ὁ ὅσιος Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ.

Ὁ ὅσιος Σεραφείμ, νεότερος ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ἔζησε τὸν 18ο καὶ 19ο αἰώνα. Γεννήθηκε στὶς 19 Ἰουλίου τοῦ 1759 στὴν πόλη Κούρσκ καὶ ἔμεινε ἐκεῖ ὡς τὸ δεκαεννέα του χρόνια. Στὴν ἡλικία αὐτὴ πῆρε τὴ γενναία ἀπόφαση νὰ ἀφοσιωθεῖ ὁλόψυχα στὸ Θεό καὶ ὁδήγησε τὰ βήματά του στὸ Μοναστήρι τοῦ Σάρωφ.

Στὴ μοναχική του κουρὰ ὀνομάσθηκε Σεραφείμ — προηγουμένως εἶχε τὸ ὄνομα Πρόχορος. Δύο μῆνες ἀργότερα χειροτονήθηκε διάκονος καὶ ὕστερα ἀπ’ ἑπτὰ χρόνια, σὲ ἡλικία 34 ἐτῶν, πρεσβύτερος. Ὅταν λειτουργοῦσε, πετοῦσε στὰ οὐράνια. Πολλές φορές ἀξιωνόταν νὰ βλέπει θαυμαστὰ ὁράματα καὶ ν’ ἀκούει ἀγγελικές μελωδίες.

Διψώντας νὰ πλησιάσει περισσότερο τὸν Θεό, θέλησε ν’ ἀποσυρθεῖ σὲ μιὰν ἐρημικὴ περιοχή. Πῆρε ἀπὸ τὴ μονὴ τὴν ἄδεια καὶ γιὰ δεκαπέντε χρόνια ἀφοσιώθηκε στὴ σιωπή, στὴν ἄσκηση, στὴν ἔντονη προσευχή. Βαθιὰ μέσα στὸ δάσος ἀγωνιζόταν ν’ ἀνεβαίνει μέρα μὲ τὴ μέρα τὴν κλίμακα ποὺ ὁδηγεῖ στὸν οὐρανό. Τότε, ἀνεβασμένος σὲ μιὰ μεγάλη πέτρα, ἔκανε καὶ τὴν ἐκπληκτικὴ ἄσκηση τῶν χιλίων ἡμερονυκτίων προσευχῆς.

Μαζὶ μὲ τὴν προσευχὴ διάβαζε ἀκατάπαυστα τὴν Ἁγία Γραφή. «Πρέπει νὰ τρέφεις, ἔλεγε, τὴν ψυχὴ μὲ τὸ λόγο τοῦ Θεοῦ, γιατί ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁ «ἄρτος τῶν ἀγγέλων». Μ’ αὐτὸν πρέπει νὰ τρέφονται οἱ ψυχὲς ποὺ ἀγαποῦν τὸν Κύριο». Ἔνιωθε βαθύτατη εὐλάβεια γιὰ τὴ Θεοτόκο. Στὸ πρόσωπό Της ἔβρισκε ἀνέκφραστη πνευματικὴ ἀγαλλίαση. Ἔλεγε συχνά: «ἡ Παναγία εἶναι ἡ χαρά, ἡ μεγαλύτερη ἀπ’ ὅλες τὶς χαρές».

Μὲ τὶς τόσες προσευχές καὶ μελέτες καὶ ἀσκήσεις ἔγινε κατοικητήριο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, γεμάτος χάρη καὶ σοφία καὶ πνευματική δύναμη. Ἀπέκτησε φήμη ἁγίου καὶ πνευματικοῦ ἀνθρώπου. Ὁ κόσμος ἔτρεχε κοντὰ του γιὰ νὰ ξεδιψάσει πνευματικά.

Στὴν ἀρχὴ ἀπέφευγε τὸν κόσμο, ἀλλὰ ἀργότερα, τὸ 1825, σὲ ἡλικία 66 χρόνων, ὕστερ’ ἀπὸ ἕνα ὅραμα καὶ προσταγὴ τῆς Θεοτόκου, ἄνοιξε τὸ κελλί του καὶ δεχόταν τοὺς χριστιανούς. Τώρα πιὰ ἄρχισε τὸ ἔργο τοῦ στάρετς, τοῦ πνευματικοῦ καθοδηγητῆ.

Ἡ δράση του ὡς στάρετς ὑπῆρξε καταπληκτική. Ἀναρίθμητες ψυχές πήγαιναν νὰ βροῦν σ’ αὐτὸν τὴ γαλήνη, τὴ χάρη, τὴ σωτηρία. Καὶ ὅσοι δὲν μποροῦσαν νὰ φθάσουν μέχρι τὸ κελλί του, τοῦ ἔστελναν γράμματα.

Οἱ ἐπισκέπτες του ἔφευγαν ἄλλοι ἄνθρωποι. Καθώς προσευχόταν γι’ αὐτούς, καθώς τοὺς εὐλογοῦσε μὲ τὸ σημεῖο τοῦ σταυροῦ, καθώς μύρωνε τὸ μέτωπό τους μὲ λάδι ἀπὸ τὸ καντήλι τῆς Παναγίας, καθώς τοὺς ἔδινε πνευματικὲς συμβουλές, μιὰ μυστική δύναμη ἀπλωνόταν στὶς ψυχές τους. Σ’ ὅλους μοίραζε εἰρήνη, χαρά, θεϊκές εὐλογίες.

Συνιστοῦσε συχνὰ τὴν εἰρήνη: «Ἀπόκτησε τὴν πνευματικὴ εἰρήνη, καὶ τότε χίλιες ψυχές ὁλόγυρά σου θὰ βροῦν τὴ λύτρωση». Σχετικὰ μὲ τὸν προορισμό μας δίδασκε: «Ὁ πραγματικός σκοπός τῆς χριστιανικῆς ζωῆς εἶναι ἡ ἀπόκτηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Μιλοῦσε πολύ γιὰ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ. Χαιρετοῦσε τοὺς ἐπισκέπτες του μὲ τὰ λόγια: «Χαρά μου, Χριστός ἀνέστη!» Kαι κάθε φορὰ ποὺ κοινωνοῦσε, ἔψαλε τὸν πασχαλινὸ κανόνα «Ἀναστάσεως ἡμέρα…».

Γιὰ τὰ πνευματικὰ χαρίσματα ποὺ εἶχε, τὶ νὰ πρωτοαναφέρουμε; Τὸ μάτι του εἰσχωροῦσε στὰ βάθη τῶν καρδιῶν. Εἶχε βλέμμα προφήτη. Προέβλεπε τὰ μέλλοντα. Ἀπαντοῦσε σὲ ἐπιστολές, χωρίς νὰ τὶς ἀνοίξει, γιατί γνώριζε τὸ περιεχόμενό τους. Ἦταν ἀκόμη καὶ θαυματουργός. Σκόρπιζε θεραπεῖες σὲ ἁρρώστους. Πολλές φορές τὸ πρόσωπό του ἄστραφτε σὰν ἥλιος. Και μέσα στὸ δάσος, ὅταν ἀσκήτευε, εἶχε φιλίες μὲ τ’ ἄγρια πουλιὰ καὶ ζῶα, καὶ μάλιστα μὲ μιὰ πελώρια ἀρκούδα, ποὺ κάθε μέρα τὸν ἐπισκεπτόταν. Ζωὴ προπτωτική, παραδεισένια!

Το πέρασμά του ἀπὸ τὴ γῆ θὰ μείνει ἀξέχαστο. Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ λίγες παρόμοιες μορφές γνώρισε. Τα λόγια του καὶ τὰ ἔργα του θὰ δυναμώνουν πάντα τοὺς πιστούς.

Ὁ θάνατός του ὑπῆρξε ὁσιακός. Στὶς 2 Ἰανουαρίου τοῦ 1833 βρέθηκε νεκρός, γονατισμένος, μὲ τὰ μάτια του προσηλωμένα στὴν εἰκόνα τῆς Θεοτόκου, ἐνῶ τὴν προηγουμένη μέρα εἶχε κοινωνήσει καὶ ἀποχαιρετήσει τοὺς πατέρες τοῦ Μοναστηριοῦ.

Ἅγιος ἀνακηρύχθηκε ἐπίσημα τὸ 1903. Ἡ μνήμη του γιορτάζεται στὶς 2 Ιανουαρίου, ἡμέρα τῆς κοιμήσεώς του, καὶ στὶς 19 Ἰουλίου, ἡμέρα τῆς ἀνακομιδῆς τῶν ἱερῶν λειψάνων του. Εἴθε οἱ πρεσβεῖες του νὰ μᾶς ἐνισχύουν στὸ δρόμο τῆς ζωῆς μας καὶ τὸ παράδειγμά του νὰ μᾶς ἐμπνέει.

Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ, Ιερά Μονή Παρακλήτου - Φωνή των Πατέρων

Σταχυολογήματα

Ὅπου βρίσκεται ὁ Θεός, ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει κακό. Ὅλα ὅσα προέρχονται ἀπὸ τὸ Θεό, ἔχουν μέσα τους τὴν εἰρήνη καὶ ὁδηγοῦν τὸν ἄνθρωπο στὴν αὐτοκατάκριση καὶ τὴν ταπείνωση.

«Ἡ πίστη χωρίς τὰ ἔργα εἶναι νεκρή» (Ἰακ 2:26). Ἡ ἀληθινή πίστη δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει χωρίς τὰ ἔργα. Ὅποιος πραγματικὰ πιστεύει, ἐκεῖνος ὁπωσδήποτε θὰ κάνει καὶ καλὰ ἔργα.

Ἂν ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ ἀγάπη στὸ Θεό καὶ ἀπὸ ἀφοσίωση στὴ ζωὴ τῆς ἀρετῆς, δὲν πολυμεριμνᾶ γιὰ τὸν ἑαυτό του, πιστεύοντας ὅτι γι’ αὐτὸν φροντίζει ὁ Θεός, αὐτή του ἡ ἐμπιστοσύνη στὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ εἶναι καὶ γνήσια καὶ συνετή.

Ὅποιος πραγματικὰ ἀγαπάει τὸν Θεόν, θεωρεῖ τὸν ἑαυτό του ταξιδιώτη καὶ ξένο στὴ γῆ αὐτή. Στὴν ἐπιδίωξή του νὰ ἑνωθεῖ μὲ τὸν Θεόν, Αὐτὸν μονάχα ἀτενίζει συνεχῶς μὲ τὸ νοῦ καὶ τὴν καρδιὰ του.

Ὁ ἄνθρωπος ποὺ θ’ ἀποφασίσει νὰ ζήσει τὴν ἐσωτερική ζωή, πρῶτ’ ἀπ’ ὅλα πρέπει νὰ ἔχει τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ ποὺ εἶναι καὶ ἡ ἀρχή τῆς σοφίας.(Παροιμ. 1:7)

Ὁ νοῦς τοῦ προσεκτικοῦ ἀνθρώπου μοιάζει μὲ ἄγρυπνο φύλακα καὶ φρουρὸ τῆς ἐσωτερικῆς Ἱερουσαλήμ. Ἀπό τὸ ὕψος τῆς πνευματικῆς ζωῆς, βλέπει μὲ τὸ καθαρό του μάτι τὶς ἐνάντιες δυνάμεις, γύρω του καί μέσα στὴν ψυχή του, σύμφωνα μὲ τὰ λόγια τοῦ Ψαλμωδοῦ: «Καὶ εἶδαν τὰ μάτια μου τὶ ἔπαθαν οἱ ἐχθροί μου» (Ψαλμ. 53:9).

Ὁ ἄνθρωπος, ὅσο ἔχει τὴν σάρκα του, μοιάζει μὲ ἀναμμένο κερί. Ὅπως τὸ κερί εἶναι προορισμένο νὰ λιώσει, ἔτσι καὶ ὁ ἄνθρωπος νὰ πεθάνει. Ἡ ψυχή του ὅμως εἶναι ἀθάνατη, γι’ αὐτὸ καὶ πρέπει νὰ μεριμνοῦμε περισσότερο γιὰ τὴν ψυχή παρὰ γιὰ τὸ σῶμα: «Τὶ ὠφελεῖται ὁ ἄνθρωπος, ἄν κερδίσει ὁλόκληρο τὸν κόσμο, χάσει ὅμως τὴν ψυχή του; Ἢ τὶ μπορεῖ νὰ δώσει ὁ ἄνθρωπος ὡς ἀντάλλαγμα γιὰ τὴν ψυχή του». (Ματθ. 16:26)

Ἂν ἐπιτρέψει ὁ Κύριος νὰ δοκιμάσει ὁ ἄνθρωπος ἀσθένειες, τότε Ἐκεῖνος θὰ τοῦ δώσει καὶ τὴ δύναμη τῆς ὑπομονῆς.

Πρέπει νὰ συνηθίσεις τὸν νοῦ σου νὰ «κολυμπάει» στον νόμο τοῦ Κυρίου. Κάτω ἀπὸ τὴν καθοδήγηση Ἐκείνου νὰ προσαρμόζεις καὶ τὴν ζωή σου.

Ἡ εἰρήνη τῆς ψυχῆς ἀποκτᾶται μὲ τὶς θλίψεις. Ἡ Γραφή λέει: «Περάσαμε ἀπὸ τὴ φωτιὰ καὶ τὸν κατακλυσμὸ τῶν θλίψεων. Τελικά, ὅμως, μᾶς ὁδήγησες σὲ τόπο ἀναψυχῆς». (Ψαλμ. 65:12)

Τίποτε δὲν συμβάλλει τόσο στὴν ἀπόκτηση τῆς ἐσωτερικῆς εἰρήνης, ὅσο ἡ σιωπὴ καὶ ἡ συζήτηση μὲ τὸν ἑαυτό μας μᾶλλον παρὰ μὲ τοὺς ἄλλους.

Μπορεῖς, βλέποντας τὸν ἥλιο μὲ τὰ φυσικὰ μάτια, νὰ μὴ χαίρεσαι; Μὰ πόσο μεγαλύτερη χαρὰ θὰ νοιώθεις, ὅταν ὁ νοῦς σου βλέπει μὲ τὰ ἐσωτερικὰ μάτια τὸν Ἥλιο τῆς δικαιοσύνης, τὸ Χριστό;

Γιὰ νὰ διατηρήσεις τὴν ψυχική εἰρήνη πρέπει νὰ διώχνεις ἀπὸ κοντά σου τὴν ἀθυμία, νὰ προσπαθεῖς νὰ ἔχεις τὸ πνεῦμα τῆς χαράς, νὰ ἀποφεύγεις τὴν κατάκριση τῶν ἄλλων καὶ νὰ συγκαταβαίνεις στὶς ἀδυναμίες τῶν ἀδελφῶν σου.

Κάθε πρόοδο καὶ ἐπιτυχία, σ’ ὁποιονδήποτε τομέα τῆς ζωῆς μας, πρέπει νὰ τὶς ἀποδίδουμε στὸν Κύριο. Καὶ μαζί μὲ τὸν προφήτη νὰ λέμε: «Ὄχι σ’ ἐμᾶς, Κύριε, ὄχι σ’ ἐμᾶς, ἀλλὰ στ’ ὄνομά σου δῶσε δόξα.»(Ψαλμ. 113:9)

Στὸ 35ο ἔτος τῆς ηλικίας του, δηλαδή στὰ μισὰ τῆς ἐπίγειας ζωῆς του, ὁ ἄνθρωπος κάνει συνήθως μεγάλο ἀγώνα γιὰ νὰ συγκρατήσει τὸν ἑαυτό του. Πολλοί, σ’ αὐτὴ τὴν ἡλικία, δὲν παραμένουν στὸ δρόμο τῆς ἀρετῆς. Ξεφεύγουν καὶ ἀκολουθοῦν τὸν δρόμο τῶν ἐπιθυμιῶν τους.

Ὅποιος θέλει νὰ σωθεῖ πρέπει νὰ διατηρεῖ τὴν καρδιά του σὲ κατάσταση μετανοίας καὶ συντριβῆς: «Θυσία εὐάρεστη γιὰ τὸ Θεό εἶναι ἡ ψυχή ποὺ ἔχει συντριβεῖ μὲ τὴ μετάνοια. Ποτὲ δὲν θὰ καταφρονήσει ὁ Θεός καρδιὰ ποὺ νιώθει συντριβή καὶ ταπείνωση.» (Ψαλμ. 50:19)

Ὅταν ὁ ἄνθρωπος προσπαθεῖ νὰ ἔχει καρδιὰ ταπεινὴ καὶ λογισμό εἰρηνικό, τότε ὅλες οἱ σκευωρίες τοῦ ἐχθροῦ μένουν ἀνενέργητες. Γιατὶ ὅπου ὑπάρχει ἡ εἰρήνη τῶν λογισμῶν, ἐκεῖ ἀναπαύεται ὁ ἴδιος ὁ Θεός.

Ἡ ἀπελπισία εἶναι ἡ μεγαλύτερη χαρὰ τοῦ διαβόλου. Εἶναι ἁμαρτία θανάσιμη.

Προτοῦ ἀκούσεις τὸν ἄλλον δὲν πρέπει νὰ ἀπαντᾶς. «Ἐκεῖνος ποὺ ἀποκρίνεται χωρὶς ν’ ἀκούσει πρῶτα, εἶναι ἀσύνετος καὶ ντροπιάζεται». (Παροιμ. 18:13)

Ὅταν ὁ ἄνθρωπος δεχθεῖ κάτι τὸ θεϊκό μέσα του, ἡ καρδιά του χαίρεται. Ὅταν ἀντίθετα, δεχθεῖ κάτι τὸ διαβολικό, τότε συγχύζεται καὶ ταράζεται.

Ὅποιος σηκώνει τὴν ἀρρώστια μὲ ὑπομονή καὶ εὐγνωμοσύνη στὸ Θεό, στεφανώνεται σὰν μάρτυρας.

Πρέπει νὰ διώχνουμε μακριὰ τοὺς ἀκάθαρτους λογισμούς, ιδιαίτερα ὅταν προσευχόμαστε στὸ Θεό. Γιατὶ δὲν εἶναι δυνατόν νὰ συνυπάρχουν ἡ δυσοσμία μὲ τὴν εὐωδία.

Ἂν ἐμεῖς δὲν συμφωνοῦμε μὲ τοὺς κακούς λογισμούς, ποὺ προέρχονται ἀπὸ τὸ διάβολο, κάνουμε πολὺ καλά. Γιατὶ τὸ ἀκάθαρτο πνεῦμα μόνο στοὺς ἐμπαθεῖς ἀνθρώπους ἀσκεῖ ἀποτελεσματικὰ τὴν ἐπίδρασή του, ἐνῶ τοὺς ἀπαθεῖς προσπαθεῖ νὰ τοὺς ἐπηρεάσει ἀπὸ μακριά.

Ὁ νέος ἄνθρωπος εἶναι ἀδύνατο νὰ μὴν ταράζεται ἀπὸ σαρκικούς λογισμούς. Πρέπει γι’ αὐτὸ νὰ προσεύχεται ἐπίμονα στον Θεό, γιὰ νὰ σβήνει τὴ σπίθα τῶν αἰσχρῶν ἐπιθυμιῶν μόλις ἐμφανίζεται. Ἔτσι δὲν θὰ δυναμώσει ποτὲ ἡ φλόγα.

Πρέπει νὰ τὰ ὑπομένουμε ὅλα γιὰ χάρη τοῦ Θεού μὲ εὐχαρίστηση. Ἡ ζωή μας, συγκριτικὰ μὲ τὴν αἰωνιότητα, εἶναι μια στιγμή. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ ἀπόστολος λέει πὼς «ὅσα ὑποφέρουμε τώρα, δὲν ἰσοσταθμίζουν τὴ δόξα ποὺ μᾶς ἐπιφυλάσσει ὁ Θεός στὸ μέλλον.» (Ρωμ. 8:18)

Ἂς ἀγαπήσουμε τὴν ταπεινοφροσύνη, γιὰ νὰ δοῦμε τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ, γιατὶ ὅπου στάζει ἡ ταπεινοφροσύνη, ἐκεῖ ἀναβλύζει ἡ θεϊκή δόξα.

Χωρίς τὸ φῶς, ὅλα εἶναι σκοτεινά. Καὶ χωρίς τὴν ταπεινοφροσύνη, τίποτα δὲν ὑπάρχει μέσα στὸν ἄνθρωπο, παρὰ μόνο σκοτάδι.

Ὅπως τὸ κερί ἂν δὲν ζεσταθεῖ καὶ δὲν μαλακώσει, δὲν μπορεῖ νὰ δεχθεῖ πάνω του σφραγίδα, ἔτσι καὶ ἡ ψυχή, ἂν δὲν δοκιμαστεῖ μὲ τοὺς κόπους καὶ τὶς ἀσθένειες, δὲν μπορεῖ νὰ δεχθεῖ πάνω της τὴ σφραγίδα τῆς ἀρετῆς.

Στοὺς συνανθρώπους μας πρέπει νὰ φερόμαστε μὲ λεπτότητα, χωρίς οὔτε μὲ τὸ βλέμμα μας νὰ τοὺς προσβάλλουμε.

Τὸν συγχυσμένο καὶ θλιμμένο ἄνθρωπο φρόντισε νὰ τὸν ἐνθαρρύνεις μὲ λόγια ἀγάπης.

Γιὰ τὴν ἀδικία ποὺ σοῦ προξενοῦν οἱ ἄλλοι, ὅποια κι’ ἂν εἶναι αὐτή, δὲν πρέπει νὰ ἐκδικεῖσαι. Ἀπεναντίας νὰ συγχωρεῖς ἀπὸ τὰ βάθη τῆς καρδιᾶς σου ἐκεῖνον ποὺ σὲ ἀδίκησε.

Δὲν πρέπει νὰ τρέφεις στὴν καρδιά σου μίσος καὶ ἀντιπάθεια ἐναντίον ἐκείνου ποὺ σὲ ἐχθρεύεται. Ἀλλὰ νὰ τὸν ἀγαπᾶς καὶ νὰ τοῦ κάνεις ὅσο μπορεῖς τὸ καλό, ἀκολουθώντας τὴν ἐντολὴ τοῦ Χριστοῦ: «Ν’ ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθρούς σας, νὰ εὐεργετεῖτε αὐτοὺς ποὺ σᾶς μισοῦν».(Ματθ. 5:44)

Ἡ πύλη τῆς μετανοίας εἶναι γιὰ ὅλους ἀνοιχτή, καὶ κανείς δὲν ξέρει ποιὸς θὰ τὴν πρωτοπεράσει∙ ἐσὺ ποὺ κατακρίνεις τὸν ἄλλον ἢ αὐτὸς ποὺ κατακρίνεται ἀπὸ σένα; Κατάκρινε πάντοτε τὸν ἑαυτό σου καὶ θὰ πάψεις νὰ κατακρίνεις τοὺς ἄλλους.

Μπορεῖς νὰ κατακρίνεις μιὰ πράξη κακή, ποτὲ ὅμως ἐκεῖνον ποὺ τὴν ἔκανε.

Ὅταν ἐγκαταλειφθεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὸ Θεό, τότε ὁ διάβολος εἶναι ἕτοιμος νὰ τὸν ἀφανίσει, ὅπως ἀφανίζει ἡ μυλόπετρα τὸ σπόρο τοῦ σιταριοῦ.

Ἡ περιττὴ μέριμνα γιὰ τὰ βιοτικὰ πράγματα εἶναι γνώρισμα ἄνθρωπου ἄπιστου καὶ μικρόψυχου. Καὶ εἶναι συμφορά, ἂν φροντίζουμε οἱ ἴδιοι γιὰ τὸν ἑαυτό μας, καὶ δὲν στηριζόμαστε στὸ Θεό, ποὺ φροντίζει γιὰ μᾶς!

Εἶναι καλύτερο νὰ περιφρονοῦμε ὅσα δὲν εἶναι δικά μας, δηλαδή τὰ πρόσκαιρα καὶ τὰ παροδικά, καὶ νὰ ζητᾶμε τὰ δικά μας, δηλαδὴ τὰ ἄφθαρτα καὶ τὰ αἰώνια.

Ἡ θλίψη εἶναι τὸ σκουλήκι τῆς καρδιᾶς, ποὺ κατατρώει τὴ μητέρα ποὺ τὸ γέννησε.

Ὅποιος νίκησε τὰ πάθη, αὐτὸς νίκησε καὶ τὴ θλίψη. Ὅποιος νικιέται ἀπὸ τὰ πάθη, δὲν θὰ ἀποφύγει τὰ δεσμὰ τῆς θλίψεως. Ὅπως ὁ ἅρρωστος φαίνεται ἀπὸ τὸ χρῶμα τοῦ προσώπου του, ἔτσι καὶ ὁ ἐμπαθὴς ἀπὸ τὴν κατάθλιψη.

Ὁ Κύριος φροντίζει γιὰ τὴν σωτηρία μας. Ὁ ἀνθρωποκτόνος ὅμως διάβολος προσπαθεῖ νὰ μᾶς ὁδηγήσει στὴν ἀπελπισία.

Δὲν πρέπει νὰ κλονιζόμαστε στὴν πνευματικὴ ζωὴ ἀπὸ καμιὰ ἐχθρική δύναμη. Ἀντίθετα, νὰ στηριζόμαστε στὰ λόγια τοῦ Θεοῦ: «Μὴ φοβηθεῖτε ὅ,τι αὐτοὶ φοβοῦνται, οὕτε νὰ ταραχθεῖτε, γιατὶ ὁ Θεός εἶναι μαζί μας. Μόνο τὸν Κύριο νὰ τιμᾶτε ὡς ἅγιο, καὶ μόνο αὐτὸς νὰ σᾶς ἐμπνέει σεβασμὸ καὶ φόβο» (πρβλ. Ἡσ. 8:12-13)


Ἱερὰ Μονὴ Παρακλήτου Ὠρωποῦ Ἀττικῆς

http://orthodoxfathers.com

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

ΟΣΙΟΣ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Ιουλίου, 2014

ΟΣΙΟΣ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ

19 Ιανουαρίου

Πρωτ. π. Γεωργίου Παπαβαρνάβα

Ο όσιος Μακάριος ο Αιγύπτιος έζησε τον 4ο αιώνα μ. Χ. Πέρασε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του στην έρημο με εγκράτεια και προσευχή. Τα ασκητικά του παλαίσματα είναι όντως θαυμαστά και η διδασκαλία του είναι καρπός εμπειρίας. Δηλαδή, τα όσα διδάσκει είναι αληθινή θεολογία, είναι ρήματα ζωοποιά και σωτηριώδη, τα οποία εξέρχονται από καρδιά που είναι ναός του Αγίου Πνεύματος και γι’ αυτό γλυκαίνουν τον νου και την καρδιά και δημιουργούν έμπνευση και διάθεση για προσευχή.

Όσο επεδίωκε την σιωπή και την ησυχία τόσο η φήμη τον κατεδίωκε και γι’ αυτό έτρεχαν στην έρημο πάρα πολλοί άνθρωποι για να ακούσουν την σοφή διδασκαλία του και να τραφούν πνευματικά. Αυτός τότε, όταν καταλάβαινε ότι συγκεντρωνόταν έξω από το κελλί του πλήθος ανθρώπων, έφευγε μέσα από υπόγεια σήραγγα, που ένα μέρος της έσκαψε ο ίδιος με τα χέρια του, σε μια σπηλιά, όπου συνέχιζε να προσεύχεται στην αγαπημένη του ησυχία. Αυτό το έκανε από αγάπη για τους ανθρώπους και όχι από περιφρόνηση και αδιαφορία γι’ αυτούς, αφού τους αγαπούσε αληθινά, αλλά αισθανόταν ότι τους ωφελούσε περισσότερο με την προσευχή του παρά με τον λόγο του. Η προσευχή του είχε μεγάλη δύναμη και δι’ αυτής ο Θεός ετέλεσε πολλά θαύματα, αρκετά από τα οποία, όπως θεραπείες ασθενών και δαιμονιζομένων, καθώς και αναστάσεις νεκρών, αναφέρει λεπτομερώς ο ιστορικός Παλλάδιος.

Ένα από τα πολλά θαύματα που τέλεσε ο Θεός εισακούοντας την προσευχή του δούλου του Μακαρίου είναι και το εξής: Κάποια μέρα εφόνευσαν κρυφά έναν άνθρωπο και οι στρατιώτες χωρίς να γνωρίζουν τον ένοχον συνέλαβαν κάποιον αθώο. Εκείνος διαμαρτυρόταν και φώναζε ότι είναι αθώος, αλλά οι στρατιώτες δεν επείθοντο και ενώ τον οδηγούσαν στην δικαιοσύνη, μπόρεσε και τους ξέφυγε και κατέφυγε στο κελλί του οσίου Μακαρίου. Οι στρατιώτες μπήκαν στο κελλί, τον συνέλαβαν και τον έδεσαν, ενώ εκείνος φώναζε συνεχώς ότι είναι αθώος. Ο όσιος τον λυπήθηκε και πήγε στον τάφο του φονευθέντος μαζί με όλους εκείνους τους ανθρώπους. Γονάτισε και προσευχήθηκε θερμά και μετά ρώτησε τον φονευθέντα εάν ο φερόμενος ως δράστης είναι αυτός που τον εφόνευσε. Τότε ακούσθηκε φωνή μέσα από τον τάφο να λέγη ότι ο άνθρωπος αυτός είναι αθώος και ότι «άλλος με εφόνευσε τίμιε πάτερ». Ο όσιος τον ευχαρίστησε και του είπε να αναπαυθή εν ειρήνη. Τότε οι στρατιώτες ελευθέρωσαν τον αθώο και παρεκάλεσαν τον όσιο να τους υποδείξη τον ένοχο, αφού ερωτήση και πάλι τον φονευθέντα. Ο όσιος Μακάριος τους είπε ότι είναι αρκετό το ότι τους βεβαίωσε πως ο άνθρωπος αυτός δεν πρέπει να τιμωρηθή γιατί είναι αθώος και ότι ο ίδιος δεν είναι κριτής για να τιμωρήση τον ένοχο.

Στα Συναξάρια αναφέρονται κάποια περιστατικά, τα οποία είναι εντυπωσιακά και ταυτόχρονα διδακτικά. Ένα από αυτά είναι και το παρακάτω:

– Κάποτε εκεί που περπατούσε συνάντησε δύο νέους διαφορετικού φύλου να περιπτύσσονται και να ασπάζονται περιπαθώς ο ένας τον άλλον. Ο όσιος αντί να τους κατακρίνη, ελεεινολόγησε τον εαυτό του λέγοντας: «Εσύ άθλιε έχεις τόση αγάπη προς τον Χριστό όσην έχουν αυτά τα παιδιά μεταξύ τους;». Μέ αυτόν τον τρόπο ταπεινώθηκε, αλλά και την κατάκριση απέφυγε.

Ετελειώθη εν ειρήνη σε βαθύ γήρας, ήτοι σε ηλικία 90 ετών.

Ο ιερός υμνογράφος απευθυνόμενος στον όσιο Μακάριο του λέγει, μεταξύ των άλλων, και τα εξής: «Της μακαριότητος της υπέρ νουν ορεγόμενος, ελογήσω θεσπέσιε• τρυφήν την εγκράτειαν, την πτωχείαν πλούτον, την ακτημοσύνην περιουσίαν ασφαλή και ευδοξίαν την μετριότητα• διο και της εφέσεως της κατά γνώμην επέτυχες, εν σκηναίς αυλιζόμενος των αγίων Μακάριε» (Στιχηρό Εσπερινού). Δηλαδή, ο όσιος αγαπούσε περισσότερο από όλα τον Θεό και ορεγόταν όχι τα πρόσκαιρα και φθαρτά, αλλά την μακαριότητα της Βασιλείας Του. Για τον λόγο αυτόν θεωρούσε ως τρυφή την εγκράτεια, ως αληθινό πλούτο την φτώχεια, ως ασφαλή περιουσία την ακτημοσύνη και ως αληθινή δόξα την ταπείνωση. Γι’ αυτό και επέτυχε να απολαύση αυτά που ποθούσε και για τα οποία αγωνιζόταν και αγάλλεται αιωνίως στα ουράνια σκηνώματα μαζί με όλους τους Αγίους.

Ο βίος και η πολιτεία του οσίου Μακαρίου μας δίνουν την αφορμή να τονίσουμε τα ακόλουθα:

Αληθινός πλούτος είναι αυτός που δεν φθείρεται και που δεν μπορούν οι κλέφτες να τον κλέψουν και να τον αφαιρέσουν από τον κάτοχό του. Και τέτοιος είναι η εκούσια φτώχεια που αποκτάται με την ελεημοσύνη, η οποία είναι στην πραγματικότητα κατάθεση στα «θησαυροφυλάκια» του ουρανού. Ασφαλής περιουσία είναι ο πλούτος της κεκαθαρμένης από τα πάθη καρδιάς, επειδή μέσα σ’ αυτήν είναι θησαυρισμένη η άκτιστη Χάρη του Θεού.

Όποιος κυνηγά τον πρόσκαιρο πλούτο και την εφήμερη δόξα στην πραγματικότητα απεμπολεί την ελευθερία με την οποία τον προίκησε ο Θεός και υποδουλώνεται στους ανθρώπους εκείνους, οι οποίοι, με τον έναν η τον άλλο τρόπο, τον βοήθησαν να τα αποκτήση, επειδή τον έχουν στο χέρι, κατά το κοινώς λεγόμενο, και μπορούν να τον εκβιάζουν όποτε θέλουν. Όποιος υποδουλώνεται ελεύθερα στον Θεό και ζη κάτω από την σκέπη Του, σύμφωνα με το θέλημά Του, αυτός, κατά τον όσιο Μακάριο, δέχεται «την εξ ύψους δύναμιν, την επουράνιον του Πνεύματος αγάπην και αφού λάβει το επουράνιο πυρ της αθανάτου ζωής, λύεται από κάθε κοσμική και ψεύτικη αγάπη και ελευθερώνεται από κάθε δεσμό κακίας» και παραμένει αληθινά ελεύθερος να αγαπά και να πράττη το αγαθό και ευάρεστο στον Θεό.

Αληθινά ελεύθερος δεν είναι εκείνος ο οποίος κάνει ο,τι του υπαγορεύουν τα πάθη, οι κακίες και οι αδυναμίες του, ήτοι το να αμαρτάνη, να μισή, να γκρεμίζη και να καταστρέφη, αλλά εκείνος που μπορεί να αγαπά ανιδιοτελώς και να σέβεται, να προσφέρη και να ευεργετή με κάθε τρόπο τους συνανθρώπους του.

parembasis.gr/2009/09_01_06.htm

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Περί της πνευματικής τελειότητας (Αγίου Μακαρίου του Αιγυπτίου)

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Ιουλίου, 2014

Με τη χάρη και τη θεία δωρεά του Πνεύματος ο καθένας από μας κερδίζει τη σωτηρία· με πίστη πάλι και αγάπη και με αγώνα της αυτεξούσιας προαιρέσεως μπορεί να φτάσει στο τέλειο μέτρο της αρετής. Και τούτο, για να κληρονομήσει την αιώνια ζωή όχι μόνο με τη χάρη, αλλά και με τη δικαιοσύνη. Και μήτε να αξιώνεται την τέλεια αρετή με μόνη τη θεία δύναμη και χάρη, χωρίς να συνεισφέρει και τούς δικούς του κόπους, μήτε πάλι με μόνη τη δική του προθυμία και δύναμη να φτάνει το τέλειο μέτρο της ελευθερίας και της καθαρότητας χωρίς να βοηθήσει από ψηλά το χέρι του Θεού. Όπως λέει και ο Ψαλμωδός, αν ο Κύριος δεν οικοδομήσει το σπίτι, η δε φυλάξει την πόλη, μάταια αγρυπνούν οι φύλακες και μάταια κοπιάζουν οι οικοδόμοι.

2. Ερώτηση: Ποιο είναι το θέλημα του Θεού, στο οποίο προτρέπει και καλεί ο Απόστολος τον καθένα να φτάσει;

Απόκριση: Η τέλεια κάθαρση από την αμαρτία, η ελευθερία από τα πάθη της ατιμίας και η απόκτηση της κορυφαίας αρετής. Αυτό είναι ο καθαρισμός και αγιασμός της καρδιάς πού γίνεται με τη μέθεξη του τέλειου και θεϊκού Πνεύματος, με εσωτερική αίσθηση. Γιατί λέει ο Κύριος: «Μακάριοι όσοι έχουν καθαρή καρδιά, γιατί αυτοί θα δουν το Θεό», και: «Να γίνεστε και σεις τέλειοι, όπως είναι τέλειος και ο ουράνιος Πατέρας σας». Και ο Δαβίδ λέει: «Είθε να γίνει η καρδιά μου άμεμπτη στην τήρηση των εντολών Σου, για να μην ντροπιαστώ», και πάλι: «Τότε μόνο δεν θα ντροπιαστώ, όταν εκπληρώνω όλες τις εντολές Σου». Επίσης σ΄ εκείνον πού ερωτά: «Ποιος είναι άξιος να ανέβει στο όρος του Κυρίου και να σταθεί στον άγιο τόπο Του;» αποκρίνεται: «Αυτός πού έχει αθώα χέρια και καθαρή καρδιά». Με τα λόγια αυτά υποδηλώνει την τέλεια αναίρεση της αμαρτίας πού επιτελείται με την πράξη και με τη διάνοια.

3. Το Άγιο Πνεύμα, γνωρίζοντας ότι τα αφανή και κρυφά πάθη δύσκολα φεύγουν και είναι σαν ριζωμένα βαθιά στην ψυχή, μας δείχνει μέσω του Δαβίδ, με τι τρόπο να επιχειρούμε την κάθαρσή τους. Λέει αυτός δηλαδή: «Καθάρισέ με από τα κρυμμένα πάθη μου». Έτσι φανερώνει ότι θα το πετύχομε αυτό με πολλή δέηση και πίστη και με ολοκληρωτική στροφή προς το Θεό, μαζί με τη συνέργια του Πνεύματος. Παράλληλα, με το να αντιστεκόμαστε και εμείς στα πάθη και να φυλάγομε με κάθε τρόπο την καρδιά μας.

4. Και ο μακάριος Μωυσής, θέλοντας με παραδείγματα να δείξει ότι η ψυχή δεν πρέπει να ακολουθεί δύο γνώμες, δηλαδή το καλό και το κακό, αλλά μόνο το καλό, ούτε να καλλιεργεί δύο είδη καρπών, δηλαδή ωφέλιμους και βλαβερούς, αλλά μόνο ωφέλιμους, λέει: «Στο αλώνι σου, δε θα ζέψεις μαζί ζώα διαφορετικού γένους, λ.χ. βόδι με γαϊδούρι, αλλά αφού ζέψεις ζώα του ιδίου γένους, να αλωνίσεις τα σπαρτά σου», -δηλαδή στο αλώνι της καρδιάς μας να μην αλωνίζουν μαζί αρετή και κακία, αλλά μόνον η αρετή. «Δεν θα υφάνεις λινό μαζί με μάλλινο ύφασμα, ούτε μαλλί με λινό. Δε θα καλλιεργήσεις στο χωράφι σου δύο είδη καρπών μαζί. Δε θα διασταυρώσεις ζώα διαφορετικού γένους, αλλά θα ενώσεις ζώα ίδιου γένους.» Με όλα αυτά υπαινίσσεται με μυστικό τρόπο ότι δεν πρέπει να καλλιεργούνται μέσα μας, όπως είπαμε, κακία και αρετή, αλλά να γεννιούνται αποκλειστικά οι γόνοι της αρετής· ούτε να μετέχει η ψυχή σε δύο πνεύματα, στο πνεύμα του Θεού και στο πνεύμα του κόσμου, αλλά μόνο στο πνεύμα του Θεού, και να καρποφορεί μόνο τούς καρπούς του Πνεύματος. Γι΄ αυτό λέει ο Ψαλμωδός: «Συμμορφωνόμουν σ΄ όλες τις εντολές Σου και μίσησα κάθε τι πού οδηγεί στην αδικία».

5. Η ψυχή πού επιθυμεί να διατηρήσει την παρθενικότητά της και να ενωθεί με το Θεό, δεν πρέπει να μένει αγνή μόνο από τα φανερά αμαρτήματα, όπως είναι η πορνεία, ο φόνος, η κλοπή, η γαστριμαργία, η κατάκριση, το ψεύδος, η φιλαργυρία, η πλεονεξία και τα όμοια, αλλά πολύ περισσότερο από τα αφανή, όπως προείπαμε. Δηλαδή από επιθυμία, κενοδοξία, ανθρωπαρέσκεια, υποκρισία, φιλαρχία, δολιότητα, κακοήθεια, μίσος, απιστία, φθόνο, φιλαυτία, υπερηφάνεια και τα όμοια. Κατά την Γραφή, τα εσωτερικά αυτά αμαρτήματα είναι ίσα με τα εξωτερικά. Γιατί λέει: « Ο Κύριος διασκόρπισε τα κόκαλα των ανθρωπάρεσκων», και: « Ο Κύριος αποστρέφεται τον αιμοχαρή και δόλιο άνθρωπο», δείχνοντας με αυτό ότι την δολιότητα ο Κύριος την αποστρέφεται ίσα με τον φόνο. Επίσης λέει για «ανθρώπους πού μιλούν ειρηνικά στους άλλους, μέσα τους όμως σχεδιάζουν κακά», και πάλι: «Μέσα στην καρδιά σας συλλογίζεστε πως να διαπράξετε ανομίες στη ζωή», και: « Αλίμονο σας, όταν όλοι οι άνθρωποι σας επαινούν», όταν δηλαδή επιδιώκετε να ακούτε καλά για τον εαυτό σας από τούς ανθρώπους και κρέμεστε από τη γνώμη και τούς επαίνους τους· επειδή, πως είναι δυνατό να διαφύγετε την προσοχή των ανθρώπων για πάντα όταν κάνετε το καλό; Άλλωστε και ο ίδιος ο Κύριος λέει: «Να λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους», αλλά προσθέτει: «Να επιδιώκετε να πράττετε το αγαθό για τη δόξα του Θεού και όχι για δική σας δόξα, ούτε να σας κινεί έρωτας για ανθρώπινους επαίνους». Γιατί ο Κύριος φανέρωσε ότι οι τέτοιοι άνθρωποι είναι άπιστοι, λέγοντας: «Πως μπορείτε να έχετε πίστη, αφού αποζητάτε τον έπαινο ο ένας του άλλου και δε ζητάτε τη δόξα από τον μόνο Θεό;». Πρόσεξε και τον Απόστολο, πως απαιτεί ακρίβεια ακόμη και μέχρι το φαγητό και το ποτό. Δίνει εντολή, όλες οι πράξεις μας να αποβλέπουν στη δόξα του Θεού, λέγοντας: «Είτε τρώτε, είτε πίνετε, είτε κάνετε οτιδήποτε, όλα να τα κάνετε για τη δόξα του Θεού». Και ο Θεολόγος Ιωάννης κατατάσσει το μίσος μαζί με το φόνο, λέγοντας: «Αυτός πού μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος».

6. « Η αγάπη όλα τα δέχεται, όλα τα υπομένει· η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει», λέει ο Απόστολος. Με το ¨ουδέποτε εκπίπτει΄΄ εννοεί το εξής: Εκείνοι πού έλαβαν τα χαρίσματα του Πνεύματος πού ανέφερε, αλλά δεν αξιώθηκαν ακόμη την τέλεια ελευθερία από τα πάθη μέσω της πλήρους και ενεργούς αγάπης, δεν έφτασαν ακόμη στην ασφάλεια, αλλά η αρετή τους βρίσκεται ακόμη σε κίνδυνο και αγώνα και φόβο λόγω της επιβουλής των πονηρών πνευμάτων. Η τέλεια αγάπη όμως δεν υπόκειται ούτε σε πτώση, ούτε σε πάθος, αλλά, όπως υπέδειξε ο Απόστολος, είναι τέτοια ώστε οι γλώσσες των Αγγέλων, η προφητεία, όλη η γνώση και τα χαρίσματα των ιαμάτων είναι μηδέν όταν παραβληθούν με εκείνη.

7. Ο λόγος πού ο Κύριος παρουσίασε την τελειότητα ως σκοπό, είναι για να βλέπει ο καθένας πόσο φτωχός είναι από ένα τόσο μεγάλο πλούτο και να τρέχει με ζέση και ορμή προς αυτό το τέρμα και να διανύει έτσι τον πνευματικό δρόμο μέχρις ότου το φτάσει, όπως λέει ο Απόστολος: « Έτσι να τρέχετε, για να κερδίσετε το βραβείο».

8. Το να απαρνηθεί κανείς τον εαυτό του σημαίνει το εξής: Να είναι κανείς παραδομένος τελείως στην αδελφότητα και να μην ακολουθεί διόλου δικό του θέλημα, μήτε να έχει τίποτε δικό του, παρά μόνο το ένδυμα, για να είναι από όλα ελεύθερος και να εκτελεί με χαρά ό,τι τον διατάζουν. Τούς αδελφούς όλους και μάλιστα τούς ανωτέρους και εκείνους πού έχουν αναλάβει τα βάρη της μονής, να τούς θεωρεί κυρίους και δεσπότες του για το Χριστό, υπακούοντας σ΄ Αυτόν πού είπε: « Όποιος από σας θέλει να είναι πρώτος και μέγας, ας είναι τελευταίος απ΄ όλους και υπηρέτης σε όλους και δούλος όλων». Να μην επιδιώκει από τούς αδελφούς ούτε δόξα, ούτε τιμή, ούτε έπαινο, ακόμη κι εκείνον τον έπαινο πού συνοδεύει την καλή διακονία και διαγωγή. Γιατί λέει ο Απόστολος: «Να διακονείτε με κάθε καλή διάθεση, όχι για τα μάτια και για να είστε αρεστοί στους ανθρώπους». Και να θεωρεί πάντοτε τον εαυτό του χρεώστη της διακονίας προς τούς αδελφούς με αγάπη και απλότητα.

9. Οι προϊστάμενοι της αδελφότητας, επειδή έχουν αναλάβει μεγάλο έργο, πρέπει να αγωνίζονται προς τις αντίθετες πανουργίες της κακίας με την ταπεινοφροσύνη, για να μην πέσουν στο πάθος της υπερηφάνειας και, ασκώντας δυναστική εξουσία στους υποταγμένους αδελφούς, προξενήσουν στον εαυτό τους ζημία αντί μέγιστο κέρδος. Αλλά σαν εύσπλαχνοι πατέρες και σαν να έχουν παραδώσει για το Θεό τούς εαυτούς των στην αδελφότητα σωματικά και πνευματικά, να φροντίζουν γι΄ αυτούς και να τούς επιμελούνται σαν παιδιά του Θεού. Στα φανερά βέβαια δεν πρέπει να αμελούν τα καθήκοντα του προϊσταμένου, δηλαδή να διατάζουν, η να συμβουλέψουν τούς πιο ώριμους, η να επιπλήξουν, η να ελέγξουν όπου χρειάζεται, η να παρηγορήσουν όπου πρέπει, για να μην επέλθει σύγχυση στα μοναστήρια με την πρόφαση της ταπεινώσεως η της πραότητας, καθώς θα καταργείται η πρέπουσα διάκριση σε προϊσταμένους και υποτακτικούς. Βαθιά όμως στην καρδιά τους να πιστεύουν ότι είναι ανάξιοι δούλοι όλων των αδελφών και, σαν καλοί παιδαγωγοί πού τούς έχουν εμπιστευθεί τα παιδιά του κυρίου τους, να φροντίζουν με κάθε καλή διάθεση και φόβο Θεού να καταρτίζουν καθένα αδελφό σε κάθε καλό έργο, γνωρίζοντας ότι γι΄ αυτόν τον κόπο τους ο Θεός τούς έχει ετοιμάσει μεγάλο και αναφαίρετο μισθό.

10. Αυτοί πού έχουν αναλάβει την παιδαγωγία παιδιών πού τυχαίνει να είναι κάποτε και δικοί τους κύριοι, για χάρη της αγωγής και της ευταξίας δεν παραμελούν και να τα χτυπούν, αλλά με αγάπη. Έτσι πρέπει και οι προεστωτες όχι από θυμό και υψηλοφροσύνη, ούτε για εκδίκηση, να τιμωρούν τούς αδελφούς εκείνους πού έχουν ανάγκη παιδεύσεως, αλλά με σπλάχνα οικτίρμων, και με σκοπό πνευματικής ωφέλειας να προξενούν τη διόρθωσή τους.

11. Ο καθένας πού θέλει να χαραχθούν επάνω του αυτά τα καλά ήθη, πρέπει πριν από κάθε άλλο και παντού να επιδιώκει το φόβο του Θεού και την ιερή αγάπη, η οποία είναι πρώτη και μεγαλύτερη εντολή. Και να την ζητεί από τον Κύριο ακατάπαυστα να την κάνει περιεχόμενο της καρδιάς του, και έτσι με τη συνεχή και αδιάκοπη μνήμη του Θεού, προκόβοντας μέρα τη μέρα με τη χάρη, να προσθέτει σ΄ αυτήν και να την αυξάνει. Γιατί με το ζήλο και το σθένος, το φροντίδα και τον αγώνα, γινόμαστε ικανοί να αποκτήσομε την αγάπη του Θεού, η οποία διαμορφώνεται μέσα μας με τη χάρη και τη δωρεά του Χρστού. Από αυτήν κατορθώνομε εύκολα και τη δεύτερη εντολή, δηλαδή την αγάπη προς τον πλησίον. Γιατί τα πρώτα πρέπει να μπαίνουν μπροστά και να τα φροντίζομε περισσότερα από τα άλλα, και κατόπιν τα δεύτερα ακολουθούν τα πρώτα. Αν τώρα κανείς παραμελήσει την πρώτη και μεγάλη εντολή, δηλαδή την αγάπη προς το Θεό, -η οποία συγκροτείται από την εσωτερική μας διάθεση, την αγαθή συνείδηση και τα ορθά περί Θεού φρονήματα, συνάμα δε και από τη θεία βοήθεια-, και από τη δεύτερη θέλει μόνο στην εξωτερική επιμέλεια της διακονίας να αφοσιωθεί, είναι αδύνατο να την ασκήσει σωστά και καθαρά. Γιατί όταν η κακία βρει το νου έρημο από τη μνήμη και την αγάπη και την αναζήτηση του Θεού, η κάνει να φαίνονται δύσκολα και κοπιαστικά τα θεια προστάγματα, συνδαυλίζοντας στην ψυχή γογγυσμούς και λύπες και κατηγορίες εναντίον της διακονίας των αδελφών, η τον εξαπατά με την ιδέα ότι είναι τάχα ενάρετος και τον φουσκώνει και τον παραπείθει να θεωρεί τον εαυτό του άξιο τιμής και σπουδαίο και τέλειο τηρητή των εντολών.

12. Όταν ο άνθρωπος νομίσει ότι επιμελείται άριστα τις εντολές, τότε είναι φανερό ότι αμαρτάνει και παραβαίνει την εντολή, γιατί έκρινε ο ίδιος τον εαυτό του και δεν περίμενε Εκείνον πού κρίνει αληθινά. Όταν το Πνεύμα του Θεού δίνει κοινή μαρτυρία με το δικό μας πνεύμα, σύμφωνα με το ρητό του Παύλου, τότε είμαστε αληθινά άξιοι του Χριστού και τέκνα Θεού· όχι όμως όταν από τη δική μας ιδέα δικαιώσομε τον εαυτό μας. Γιατί, όπως λέει ο Απόστολος, δεν είναι δόκιμος εκείνος πού αυτοσυσταίνεται, αλλά εκείνος πού τον συσταίνει ο Κύριος. Όταν ο άνθρωπος είναι γυμνός από τη μνήμη και το φόβο του Θεού, τότε είναι αναπόφευκτο να έχει έρωτα για τη δόξα και να κυνηγά τον έπαινο εκείνων τούς οποίους υπηρετεί. Αυτός όμως ελέγχεται ως άπιστος από τον Κύριο, όπως προείπαμε. «Πως μπορείτε, λέει, να πιστεύετε σεις πού δέχεστε δόξα ο ένας από τον άλλον και δε ζητάτε τη δόξα από το μόνο Θεό;»

13. Με μεγάλο αγώνα και κόπο του νου, με σεμνές έννοιες και με συνεχή φροντίδα όλων των καλών κατορθώνεται η αγάπη προς το Θεό, όπως προείπαμε. Και αυτό γιατί ο εχθρός εμποδίζει το νου και δεν τον αφήνει να προσηλώνεται στον θειο έρωτα με τη μνήμη των καλών, αλλά του ερεθίζει την αίσθηση προς τις γήινες επιθυμίες. Γιατί ο θάνατος του εχθρού και η αγχόνη του, μπορούμε να πούμε, είναι όταν ο νους χωρίς περισπασμό ενδιατρίβει στην αγάπη και στη μνήμη του Θεού. Από αυτό μπορεί να γεννηθεί και η ειλικρινής αγάπη του πλησίον· επίσης και η αληθινή απλότητα, η πραότητα, η ταπείνωση, η ακεραιότητα, η αγαθότητα και η προσευχή, και γενικά όλο το πανέμορφο στεφάνι των αρετών, από τη μία και μόνη και πρώτη εντολή, την αγάπη προς το Θεό, αντλεί την τελειότητα. Έχουμε λοιπόν ανάγκη από μεγάλο αγώνα και πόνο κρυφό και εσωτερικό, από έρευνα των λογισμών και γύμναση των εξασθενημένων αισθητηρίων της ψυχής για να διακρίνουν το καλό και το κακό, και από ενδυνάμωση και αναζωπύρωση των καταπονημένων μελών της ψυχής με την επιμελή ύψωση του νου προς το Θεό. Γιατί όταν ο νους μας συνεχώς προσκολλάται με τέτοιο τρόπο στο Θεό, θα γίνει ένα πνεύμα με τον Κύριο, σύμφωνα με το ρητό του Παύλου.

14. Εκείνοι πού αγαπούν την αρετή πρέπει νύχτα και μέρα να έχουν ακατάπαυστα αυτόν τον κρυφό αγώνα και τον πόνο και τη μελέτη κατά την εργασία οποιασδήποτε εντολής, δηλαδή όταν προσεύχονται, όταν διακονούν, όταν τρώνε, όταν πίνουν, η όταν κάνουν οτιδήποτε, ώστε όποιο αγαθό πραγματοποιηθεί, να γίνει για τη δόξα του Θεού και όχι για δική μας δόξα. Έτσι θα είναι ευχερής και εύκολη για μας όλη η επιμέλεια των εντολών, καθώς θα την ευκολύνει και θα ελαφρύνει τον κόπο της η αγάπη του Θεού. Γιατί όλος ο αγώνας και η φροντίδα του εχθρού συγκεντρώνεται, όπως προείπαμε, στο να αποτραβήξει το νου από τη μνήμη του Θεού και το φόβο και την αγάπη Του, και εξαπατώντας τον με γήινα δολώματα να τον στρέψει από το όντως αγαθό στα νομιζόμενα αγαθά.

15. Ο πατριάρχης Αβραάμ, όταν συνάντησε τον ιερέα του Θεού Μελχισεδέκ, του έδωσε δώρο από τα καλύτερα των υπαρχόντων του και έτσι δέχθηκε την ευλογία του. Με αυτό, το Πνεύμα μας ανυψώνει σε υψηλότερη θεωρία. Πρέπει δηλαδή τα άκρα και τα καλύτερα λιπαρά μέρη του όλου ψυχοσωματικού μας συνθέματος, τα όποια είναι ο νους, η συνείδηση, η αγαπητική δύναμη της ψυχής, να τα προσφέρομε πρώτα απ΄ όλα σαν ιερό ολοκαύτωμα. Έπειτα, τούς πρώτους και καλύτερους από τούς ορθούς λογισμούς μας να τούς αφιερώνομε στη μνήμη του Θεού και να τούς απασχολούμε αδιάκοπα στην αγάπη Του και στον μυστικό και υπέρλογο ερωτά Του. Και έτσι μπορούμε να προκόβομε μέρα τη μέρα και να προοδεύομε στην αρετή, με τη βοήθεια της θείας χάρης, οπότε και το φορτίο της δικαιοσύνης των εντολών θα μας φανεί ελαφρό και θα τις εκτελούμε καθαρά και άμεμπτα, βοηθούμενοι από τον ίδιο τον Κύριο με την πίστη μας προς Αυτόν.

16. Σχετικά με την εξωτερική άσκηση και ποια αγαθή εργασία είναι μεγαλύτερη και πρώτη, πρέπει να γνωρίζετε τούτο, αγαπητοί· ότι οι αρετές είναι δεμένες μεταξύ τους και ακολουθούν η μία την άλλη, σαν κάποια ιερή αλυσίδα, πιασμένες η μία από την άλλη. Η προσευχή, για παράδειγμα, από την αγάπη, η αγάπη από τη χαρά, η χαρά από την πραότητα, η πραότητα από την ταπεινοφροσύνη, η ταπεινοφροσύνη από τη διακονία, η διακονία από την ελπίδα, η ελπίδα από την πίστη, η πίστη από την υπακοή, η υπακοή από την απλότητα. Επίσης τα αντίθετα είναι δεμένα το ένα με το άλλο. Το μίσος με το θυμό, ο θυμός με την υπερηφάνεια, αυτή με την κενοδοξία· τούτη με την απιστία, η απιστία με τη σκληροκαρδία, αυτή με την αμέλεια, η αμέλεια με τη χαύνωση, με την ολιγωρία τούτη, αυτή πάλι με την ακηδία, όπως επίσης κι αυτή με την ανυπομονησία, ενώ τούτη με τη φιληδονία. Έτσι και οι υπόλοιπες κακίες, η μία ακολουθεί την άλλη.

17. Ό,τι καλό κάνει ο άνθρωπος, ο πονηρός θέλει να το σπιλώνει και να το καταμολύνει με την επιμιξία των δικών του σπερμάτων, δηλαδή της κενοδοξίας η της οιήσεως η του γογγυσμού η κάποιου άλλου παρομοίου, ώστε να μη γίνεται το καλό για το Θεό μονάχα η με προθυμία. Αναφέρεται στη Γραφή ότι ο Άβελ πρόσφερε στο Θεό θυσία από τα λιπαρά μέρη και από τα πρωτότοκα πρόβατα. Επίσης κι ο Κάιν πρόσφερε δώρα από τούς καρπούς της γης, αλλ΄ όχι από τα πρώτα. Γι΄ αυτό ο Θεός δέχτηκε τις θυσίες του Άβελ, αλλά τα δώρα του Κάιν δεν τα δέχτηκε. Απ΄ αυτό μαθαίνομε ότι ένα καλό, μπορεί να μην το κάνομε καλά· να το κάνομε δηλαδή η με αμέλεια, η καταφρονητικά, η για κάτι άλλο και όχι για το Θεό. Και γι΄ αυτό συμβαίνει να μη γίνεται ευπρόσδεκτο από το Θεό.

Αγίου Μακαρίου του Αιγυπτίου

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Περί των επιστολών του αγίου Ιγνατίου.

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Ιουλίου, 2014

Τα παρόντα, γράφονται ως τεκμήρια για την αξιοπιστία των επιστολών του αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου. Οι αιρετικοί Προτεστάντες, επειδή στριμώχνονται άσχημα από τις επτά γνήσιες επιστολές του αγίου Ιγνατίου, καταφεύγουν σε αστήρικτες δηλώσεις, ότι δήθεν οι επιστολές είναι νοθευμένες και ότι δεν μπορούμε να στηριχθούμε στην μαρτυρία που μας δίνουν. Λένε την μισή αλήθεια, αγνοώντας την επιστημονική βιβλιογραφία, που φυσικά, είναι εναντίον των ισχυρισμών τους. Οι επιστολές αυτές, γραμμένες από άμεσο διάδοχο των αγίων Αποστόλων και επομένως πολύ πρώιμα, μας δείχνουν πολλά πράγματα για την Εκκλησία κατά την επόμενη γενεά μετά τους Αποστόλους. Αν και γραμμένες περιστασιακά κατά τις αρχές του 2ου αιώνος, κατά την πορεία προς το μαρτύριο του αγίου, είναι ικανές να φωτίσουν σε αρκετά θέματα της πίστεως, φανερώνοντας τον Ορθόδοξο τρόπο λατρείας και πρακτικής. Για παράδειγμα, μέσα από τις επιστολές του, φαίνεται ο Ορθόδοξος Επισκοπικός θεσμός, συνδέεται ο Επίσκοπος με την Θεία Ευχαριστία η οποία ως αναίμακτη θυσία τελείται στο Θυσιαστήριο, φανερώνεται η ειδική ιεροσύνη, τονίζεται η πνευματική εξουσία του κανονικού Επισκόπου χωρίς την γνώμη του οποίου τίποτα δεν είναι δυνατόν να γίνει, δηλώνεται καθαρά ότι ο Επίσκοπος είναι το κέντρο της ενότητας της Εκκλησίας, και αναφέρονται οι τρεις βαθμοί της ειδικής ιεροσύνης, η οποία ιεροσύνη συνδέεται άμεσα με την τέλεση των ιερών Μυστηρίων. Κατόπιν των παραπάνω, γίνεται εμφανέστατος ο λόγος για τον οποίο οι Προτεστάντες προσπαθούν να μειώσουν την αξιοπιστία των επιστολών.
Στην εισαγωγή του βιβλίου “Αποστολικοί Πατέρες” του διδάκτορα Θεολογίας Ν. Νικολαϊδη, με υπότιτλο “Γραμματολογική και Θεολογική Προσέγγιση” στη σελίδα 15, υποσημείωση 9 γράφει:
«Είναι γνωστός ο πόλεμος, ιδιαίτερα αρκετών Προτεσταντών, κατά των Επιστολών του Ιγνατίου. Και τούτο, γιατί αυτές διασώζουν και κατοχυρώνουν την πράξη της αρχαίας Εκκλησίας, όσο αφορά στο μυστήριο της Ιεροσύνης και μάλιστα στο θεσμό του επισκόπου».
Σήμερα είναι αποδεκτό ότι υπάρχουν τρεις συλλογές με έργα του αγίου Ιγνατίου. Στην πρώτη συλλογή βρίσκονται οι επιστολές που θεωρούνται από όλους τους επιστήμονες ως γνήσιες. Είναι επτά επιστολές, οι οποίες πέρασαν με επιτυχία τις διεξοδικές έρευνες των ειδικών, που έγιναν σε βάθος χρόνου, όπως απαιτεί η επιστημονική έρευνα. Στην δεύτερη συλλογή, είναι οι ίδιες επιστολές με τις νόθες προσθήκες. Κατά τους ειδικούς, κατά τον τέταρτο αιώνα, κάποιος Αρειανόφρονας, νόθευσε τις γνήσιες επιστολές. Η συγκριτική επιστήμη απέδειξε τις νοθείες με βάση τα χειρόγραφα. Στην τρίτη συλλογή, βρίσκονται επιστολές που φέρονται να είναι επιστολές του αγίου, αν και δεν υπάρχει ομογνωμία μεταξύ των ειδικών επιστημόνων.
Φυσικά, τα στοιχεία που αναιρούν Προτεσταντικές θέσεις, είναι παρμένα από την συλλογή των γνήσιων επιστολών!
Ο καθηγητής Πατρολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Στυλιανός Παπαδόπουλος, αναφέρει: 
«επί δύο αιώνες συζητήθηκε η γνησιότης των επιστολών με αποτέλεσμα να γίνεται σήμερα από όλους δεκτή η προέλευσή τους από τον Ιγνάτιο». (Πατρολογία Στ. Παπαδόπουλου, Α’ τόμος, σελ. 179).

Ο διδάκτορας θεολογίας, Π . Παπαευαγγέλου, αναφέρει · 

«Οι επιστολές που συνολικά έστειλε ο Ιγνάτιος από την Σμύρνη και την Τροία είναι επτά. Προς Εφεσίους, προς Μαγνησείς, προς Τραλλιανούς, προς Ρωμαίους, προς Φιλαδελφείς, προς Σμυρναίους και προς Πολύκαρπον. Οι επιστολές του αυτές διασώθηκαν μέχρι σήμερα στα ελληνικά σε δύο εκδόσεις, μία σύντομη και μια εκτενέστερη. Η γνώμη που επικρατεί σήμερα μεταξύ των ειδικών είναι ότι από τις δύο μορφές των επτά επιστολών του Ιγνατίου, γνήσιες είναι οι επιστολές της σύντομης μορφής, ενώ οι άλλες της εκτενέστερης μορφής είναι νόθες».
(Εισαγωγή στις επιστολές του Ιγνατίου, ”Αποστολικοί Πατέρες, Άπαντα τα έργα”, σελ. 10).

Ο πατρολόγος Π. Χρήστου, αναφέρει· 

«Η εκτύπωσις των εις τας συλλογάς ταύτας περιεχομένων επιστολών, αρξαμένη δια της εκτενούς παραλλαγής, λατινιστί το 1489 και ελληνιστί το 1555, προεκάλεσε διχασμό των κριτικών, οφειλόμενον αρχικώς και εις τας αντιθέσεις μεταξύ Ρωμαιοκαθολικών και Προτεσταντών ως προς την αρχαιότητα του θεσμού του επισκόπου. Δια των εργασιών των ZahnFunkLightfool, και Harnack κατά τα τέλη του παρελθόντος αιώνος, ακολουθησάντων την γραμμήν την οποίαν είχε δείξει δύο αιώνας ενωρίτερον ο Pearson, κατωχυρώθη η γνησιότης των επτά σύντομων επιστολών» (Πατρολογία Χρήστου, Β’ τόμος, σελ. 415).

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Περί των τελουμένων στους κεκοιμημένους.

Συγγραφέας: kantonopou στις 25 Ιουλίου, 2014

«Αφού καθορίστηκαν τούτα, νομίζω ότι είναι αναγκαίο να ειπούμε και για όσα τελούμε ιερώς στους κεκοιμημένους. Διότι ούτε αυτό δεν είναι κοινό ανάμεσα στους ιερούς και στους ανίερους, αλλά όπως το είδος της ζωής του καθενός από τους δύο είναι διαφορετικό,έτσι είναι και όταν πηγαίνουν στο θάνατο· εκείνοι που απέκτησαν ιερή ζωή, οι Χριστιανοί, προσέχοντας στις αληθινές επαγγελίες της θεαρχίας, εφόσον είδαν την επαλήθευσή τους στην ανάστασή της, βαδίζουν με βεβαία και αληθινή ελπίδα μέσα σε θεία ευφροσύνηπρος το τέλος του θανάτου, σαν το τέρμα ιερών αγώνων , διότι γνωρίζουν ότι με την μελλοντική ολική ανάστασή τους ο βίος τους θα ευρίσκεται οπωσδήποτε μέσα σε τέλεια και ατελείωτη ζωή και σωτηρία. Διότι οι μεν ιερές ψυχές, που κατά τον παρόντα βίο μπορούν να καταπέσουν στην πορεία προς το κακό, κατά την παλιγγενεσία θα αποκτήσουν τη θεοειδέστατη μετάταξη προς τον άτρεπτο βίο. Τα δε καθαρά σώματα, τα ομόζυγα και ομοπόρευτα με τις ιερές ψυχές, αφού συνεστρατολογήθηκαν και συνάθλησαν, θα λάβουν, για τουςθείους ιδρώτες των και κατά την ώρα της άτρεπτης εδραιώσεως της ψυχής επάνω στη θεία ζωή, μαζί με αυτήν τη δική τους ανάσταση. Διότι, αφού ενωθούν με τις ιερές ψυχές, τις συνημμένες μαζί τους σ’ αυτόν τον βίο, ως μέλη του Χριστού που έγιναν, θα λάβουν το θεοειδές και άφθαρτο, το αθάνατο και μακάριο τέλος. Τέτοια λοιπόν είναι η κοίμησις των ιερών ανθρώπων, όταν φθάνουν στο τέλος των θείων αγώνων με ευφροσύνη και ασάλευτες ελπίδες.
Από τους ανίερους ανθρώπους, άλλοι νομίζουν ότι οι νεκροί μεταβαίνουν στην ανυπαρξία, άλλοι νομίζουν ότι διασπάται οριστικά η συζυγία των ψυχών με τα σώματά τους, ως ανάρμοστα σε αυτές κατά τη θεοειδή τους ζωή και τη μακαρία ανάπαυσή τους, επειδή δεν κατάλαβαν ούτε διδάχτηκαν επαρκώς δια της θείας επιστήμης ότι άρχισε ήδη η θεοειδέστατη εν Χριστώ ζωή μας. Άλλοι αποδίδουν στις ψυχές συζυγίες άλλων σωμάτων, αδικώντας, νομίζω, εκείνα που συνεκοπίασαν μαζί με τις θείες ψυχές και αποστερώντας κακώς από τις ιερές ανταμοιβές εκείνα που έφθασαν έως το τέλος των θείων δρόμων. Άλλοι αποκλίνοντας σε υλιστικές αντιλήψεις, δεν ξέρω πως, χαρακτήρισαν ως ομοειδή με τον εδώ βίο την επαγγελμένη στους οσίους αγία και μακαριστή κληρονομία και ανέγραψαν ανεπιτρέπτως για τους ισαγγέλους τροφές που ταιριάζουν στο φθαρτό βίο [1].
Αλλά κανείς από τους ιερώτατους άνδρες δεν θα περιπέσει ποτέ σε τέτοιες πλάνες. Γνωρίζοντας όλοι τους ότι θα λάβουν τη χριστοειδή ανάπαυση, όταν φθάσουν στο τέρμα του βίου τούτου, βλέπουν καθαρότερα το δρόμο τους προς την αφθαρσία, αφού ήδη ο δρόμος ήρθε πλησιέστερα, και υμνούν τις δωρεές της θεαρχίας και χορταίνουν με θεία ηδονή· δεν φοβούνται πλέον την προς το κακό στροφή, αλλά γνωρίζουν καλά ότι θα κατέχουν ασφαλώς και αιωνίως τα αποκτηθέντα αγαθά. Οι γεμάτοι μολυσμούς και ανόσιες κηλίδες όμως, αν βέβαια έτυχε να λάβουν ιερή μύηση και την απέρριψαν οι ίδιοι ολεθρίως από το νου τους και αυτομόλησαν προς τις φθοροποιές επιθυμίες, όταν φθάνουν στο τέλος της εδώ ζωής, δεν θα τους φανεί πλέον όσο πριν ευκαταφρόνητη η θεία θεσμοθεσία των Λογίων [2]· αλλά, αφού επισκοπήσουν με διαφορετικά μάτια τις καταστρεπτικές ηδονές των παθών τους και μακαρίσουν την ιερή ζωή από την οποία ανοήτως εξέπεσαν, απέρχονται από τον εδώ βίο ελεεινώς και αθελήτως, χωρίς εξ αιτίας της κακής ζωής των να οδηγούνται σε καμία ιερή ελπίδα.
Επειδή όμως τίποτε τέτοιο δεν συμβαίνει κατά την κοίμηση των ιερών ανδρών, αυτός που φθάνει στο τέλος των αγώνων του χορταίνει ιερή ευφροσύνη και με πολύ ηδονή εισέρχεται στο δρόμο της ιερής παλιγγενεσίας. Οι οικείοι του κοιμηθέντος, κατά τη θεία οικειότητα και ομοτροπία, και αυτόν τον μακαρίζουν όποιος κι αν είναι, αφού έφθασε κατ’ ευχήν στο νικηφόρο τέλος, και προς τον αίτιο της νίκης αναπέμπουν ευχαριστήριες ωδές, ευχόμενοι επί πλέον να φθάσουν κι αυτοί σε παρόμοιο τέρμα. Κι αφού τον παραλάβουν, τον μεταφέρουν προς τον ιεράρχη, σαν για να του δώσει ιερούς στεφάνους· εκείνος δε τον υποδέχεται με χαρά και τελεί τα κατά τον ιερό νόμο καθιερωμένα για τους οσίως κεκοιμημένους».
Σημειώσεις:
[1] Εννοεί τους χιλιαστές που περιγράφει ο Παπίας.
[2] Τα «Λόγια» είναι η Αγία Γραφή.
(Αρεοπαγιτικά συγγράμματα, «Περί Εκκλησιαστικής Ιεραρχίας», Φ. ΕΠΕ 3, σελ. 449-453).

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Ο προφήτης Ιεζεκιήλ (†23 Ιουλίου)

Συγγραφέας: kantonopou στις 23 Ιουλίου, 2014

iezekihlpr2

Ο προφήτης Ιεζεκιήλ, ο γιος του Βουζεί ήταν ιερέας. Καταγόταν από ευγενή οικογένεια της Ιερουσαλήμ, τα μέλη της οποίας μετήχθησαν ως αιχμάλωτοι στη Βαβυλώνα μαζί με ένα μεγάλο μέρος της άρχουσας τάξης της Ιερουσαλήμ και το βασιλιά της Ιεχονία κατά την πρώτη πολιορκία της πόλης από το βασιλιά των Νεοβαβυλωνίων Ναβουχοδονόσορα κατά το 597 π.Χ. Μεταξύ των αιχμαλώτων ήταν ασφαλώς και ο προφήτης Ιεζεκιήλ διότι ανήκε στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις, οι οποίες ασκούσαν πολιτική επιρροή στα τεκταινόμενα του βασιλείου γι αυτό και συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο των αιχμαλώτων, τους οποίους χρησιμοποίησαν ως δουλοπάροικους δίπλα στα μεγάλα αρδευτικά κανάλια της Μεσοποταμίας για τη συντήρηση του συστήματος καναλιών ανάμεσα στους ποταμούς Τίγρη και Ευφράτη.

Η εποχή αυτή, δηλ. οι αρχές του 6ου π.Χ αιώνα, κατά την οποία ο προφήτης Ιεζεκιήλ αιχμαλωτίζεται και ξεκινά το προφητικό του έργο, είναι η εποχή της επέλασης του νεοβαβυλωνιακού κινδύνου προς την περιοχή της Παλαιστίνης. Εποχή πολύ κρίσιμη για το λαό της Ιερουσαλήμ και κατ’ επέκταση ολόκληρου του βασιλείου του Ιούδα διότι μετά από λίγα χρόνια (κατά το 587 π.Χ.) το βασίλειο καταστράφηκε οριστικά και μαζί με αυτό ερειπώθηκε η πόλη της Ιερουσαλήμ και ο Ναός της.

Ο προφήτης Ιεζεκιήλ κλήθηκε στο προφητικό αξίωμα κατά το πέμπτο έτος της αιχμαλωσίας των πρώτων απαχθέντων όπως αυτό μαρτυρείται στο Ιεζ. 1,2. Σύμφωνα με το Ιεζ. 1,1 κατά την πέμπτη ημέρα του τετάρτου μηνός, του τριακοστού έτους, άνοιξαν οι ουρανοί και είδε οράσεις που προέρχονταν απ ευθείας από το Θεό, ενώ κατά την πέμπτη ημέρα του ίδιου μήνα και έτους ο Ιεζεκιήλ δέχτηκε λόγο από το Θεό, ο οποίος αποκαλύφθηκε στον προφήτη μέσα σε όλη του τη δόξα καθήμενος σε θρόνο και περιστοιχιζόμενος από ομοιώματα τεσσάρων ζώων με συγκεκριμένη μορφή το καθένα.

Τότε ο Θεός πρόσταξε τον προφήτη να σταθεί όρθιος στα πόδια του και να ακούσει το λόγο Του. Τον πρόσταξε να μεταβεί προς το λαό του και να τους μεταφέρει το λόγο του με την εξής προσταγή: “υἱὲ ἀνθρώπου, ἐξαποστέλλω ἐγώ σε πρὸς τὸν οἶκον τοῦ ᾿Ισραήλ, τοὺς παραπικραίνοντάς με, οἵτινες παρεπίκρανάν με, αὐτοὶ καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν ἕως τῆς σήμερον ἡμέρας, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· τάδε λέγει Κύριος” (Ιεζ. 2,3). Άξιο παρατηρήσεως αποτελεί το γεγονός ότι ο Θεός αποκαλεί το λαό του ως “παραπικραίνων Αυτόν“.

Και τίθεται το ερώτημα: γιατί ο Θεός αναφέρει πως είναι πικραμένος με το λαό Του; Διότι ο λαός αποστάτησε από Αυτόν και ακολούθησε τη λατρεία των ειδώλων και ξένων θεών αθετώντας τη διαθήκη που είχε συνάψει μαζί του ο Θεός στο όρος Σινά όταν ο λαός είχε ελευθερωθεί από τη δουλεία της Αιγύπτου, είχε διαφύγει τον αιγυπτιακό κίνδυνο και περιπλανιόταν στην έρημο με σκοπό να διεισδύσει στη γη της επαγγελίας. Η εντολή της Διαθήκης φυσικά ήταν σαφέστατη: “οὐκ ἔσονταί σοι θεοὶ ἕτεροι πλὴν ἐμοῦ. Οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον, οὐδὲ παντὸς ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω καὶ ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς. Οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς, οὐδὲ μὴ λατρεύσεις αὐτοῖς· ἐγὼ γάρ εἰμι Κύριος ὁ Θεός σου” (Εξ. 20,3-5).

Η απομάκρυνση του λαού από το Θεό απασχολεί ιδιαίτερα τον Ιεζεκιήλ, ο οποίος ελέγχει το λαό χωρίς να δέχεται την παραμικρή υποχώρηση υπενθυμίζοντας έτσι την προφητική δράση του προφήτη Ηλία του Θεσβίτη τον οποίο κατέτρωγε ο ένθερμος ζήλος για το Θεό. Για τον Ιεζεκιήλ ο Θεός, όπως και για τους άλλους γνήσιους προφήτες, είναι υπερφυσικός, παντοδύναμος, Κύριος πάσης κτίσεως, παντεπόπτης των εθνών και ρυθμιστής της ιστορίας.

Την εποχή του προφήτη, η κοινωνική ζωή και κατάσταση της Ιερουσαλήμ ήταν άκρως απελπιστική, σύμφωνα με τη μαρτυρία που παρέχει η προφητεία του Ιεζεκιήλ. Ο προφήτης χαρακτηρίζει την Ιερουσαλήμ ως “πόλη γεμάτη ἀπὸ αἴματα καὶ ἀκαθαρσία” (Ιεζ. 9,9). Πορνεία, μοιχεία, δωροδοκία, τοκογλυφία, τελεία χαλάρωση των οικογενειακών δεσμών και αποσύνθεση της οικογένειας, εκμετάλλευση των χηρών, καταπίεση των ορφανών, φόνοι και δολοφονίες ήσαν οι βασικές εκφράσεις της κοινωνικής ζωής.

Οι αρμόδιες αρχές όπως ιερείς και προφήτες είτε αδυνατούσαν να παρέμβουν είτε αδιαφορούσαν εντελώς επιτείνοντας την αθλιότητα και οδηγούσαν το λαό με γρήγορους ρυθμούς στον όλεθρο και την καταστροφή. Μέσα σε αυτήν την άθλια και ολέθρια κατάσταση εμφανίστηκε ο Ιεζεκιήλ. Η Ιερουσαλήμ ήταν καταδικασμένη σε αναπόφευκτη καταστροφή, η οποία θα επερχόταν κατά πάντων δηλ. κατά νέων, γυναικών, παιδιών, γέροντες. Ο προφήτης όμως μεσιτεύει προς το Θεό όχι για την αποφυγή ή αποτροπή του κακού, αλλά υπέρ της σωτηρίας ενός κατάλοιπου, στο οποίο θα συγκαταλέγονται οι τυχόν υπάρχοντες δίκαιοι.

Ο προφήτης Ιεζεκιήλ συγκαταλέγεται ανάμεσα στους μείζονες προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, δηλ. τους προφήτες που άφησαν πίσω τους μεγάλο συγγραφικό έργο. Το βιβλίο του αποτελείται από 48 κεφάλαια και περιέχει το κήρυγμα του προφήτου σε χρονολογική σειρά του οποίου το περιεχόμενο διαιρείται σε: α) απειλητικούς λόγους κατά του Ιούδα, β) απειλητικούς λόγους κατά των εθνών και γ) παραμυθητικούς – παρηγορητικούς λόγους προς το λαό του Θεού.

Η μνήμη του τιμάται στις 23 Ιουλίου.

Θεόδωρος Ρόκας, Θεολόγος

pemptousia

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Ο Έλληνας ομογενής που κερδίζει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του!

Συγγραφέας: kantonopou στις 23 Ιουλίου, 2014

diaforetiko.gr : diaforetiko 13 Ο Έλληνας ομογενής που σαρώνει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του!
Τελικά αυτό που μετράει στη φωτογραφία δεν είναι οι σπουδές πάνω στο αντικείμενο, αλλά η έμπνευση.
Αυτή η ξεχωριστή ματιά πάνω σε κάτι που βλέπεις μόνο εσύ και θέλεις να το δείξεις με τον τρόπο σου και στους άλλους.
Αυτή η ιδιαίτερη ματιά έχει φέρει τον Έλληνα ομογενή Βασίλη Γκέκα στην καρδιά του διεθνούς ενδιαφέροντος, ο οποίος αν και ερασιτέχνης κατάφερε μέσα σε ένα χρόνο να αποσπάσει δυο πολύ σημαντικά βραβεία.
diaforetiko.gr : diaforetiko 13 Ο Έλληνας ομογενής που σαρώνει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του!
Στην αρχή του έτους ο ομογενής φωτογράφος της Μελβούρνης τιμήθηκε με το πρώτο διεθνές βραβείο φωτογραφίας του διαγωνισμού The Loupe Awards και τραβώντας τα βλέμματα του διεθνή τύπου.
diaforetiko.gr : bil3f Ο Έλληνας ομογενής που σαρώνει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του!
Ωστόσο λίγες μέρες πριν, συμμετείχε στον μεγάλο διεθνή φωτογραφικό διαγωνισμό International Photography Awards Lucies 2013 όπου έλαβε μέρος με τέσσερις φωτογραφίες και διακρίθηκαν και οι τέσσερις.
diaforetiko.gr : bil4 Ο Έλληνας ομογενής που σαρώνει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του! 
diaforetiko.gr : bil5 Ο Έλληνας ομογενής που σαρώνει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του!
Το επίτευγμα είναι τεράστιο δεδομένου ότι οι συμμετοχές στο διαγωνισμό ξεπέρασαν τις 18.000. Η «πρωταγωνίστρια» των φωτογραφιών είναι η κορούλα του Αθηνά την οποία ο φωτογράφος θεωρεί εξαιρετικό μοντέλο λέγοντας: «Είναι η μούσα μου. Η Αθηνά τρελαίνεται να αλλάζει κοστούμια. Της φαίνεται σαν παιχνίδι όλο αυτό».
Όπως λέει ο ίδιος οι φωτογραφίες του εμπνέονται από την ζωγραφική και κυρίως την ολλανδική σχολή γιατί τον συγκινούν το φως, τα χρώματα, οι εκφράσεις.
diaforetiko.gr : bil6 Ο Έλληνας ομογενής που σαρώνει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του!
diaforetiko.gr : bill gekas08 Ο Έλληνας ομογενής που σαρώνει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του!
diaforetiko.gr : cherries Ο Έλληνας ομογενής που σαρώνει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του!
diaforetiko.gr : geka Ο Έλληνας ομογενής που σαρώνει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του!
diaforetiko.gr : gek3 Ο Έλληνας ομογενής που σαρώνει τα βραβεία φωτογραφίζοντας την 4χρονη κόρη του! 
Φωτογραφίες του Βασίλη Γκέκα μπορείτε να δείτε στοwww.billgekas.com.
Πηγή

Κατηγορία ΓΕΝΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Η ΑΓΙΑ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΣ ΧΡΙΣΤΙΝΑ (24 ΙΟΥΛΙΟΥ)

Συγγραφέας: kantonopou στις 23 Ιουλίου, 2014

«Η αγία Χριστίνα καταγόταν από την πόλη της Τύρου κι ήταν κόρη ενός στρατηλάτη ονόματι Ουρβανού. Αυτός έβαλε την κόρη του σε πύργο υψηλό, της έδωσε εντολή να ζει εκεί και να προσφέρει θυσία στους ειδωλολατρικούς θεούς που εκείνος λάτρευε, κατασκευασμένους από χρυσάφι, ασήμι και άλλα υλικά. Η Χριστίνα όμως τα έκανε κομμάτια και ό,τι πολύτιμο υπήρχε ως υλικό το έδωσε στους φτωχούς. Γι’ αυτόν τον λόγο ο πατέρας της άρχισε να την υποβάλλει σε πολλές τιμωρίες και την έβαλε σε φυλακή, χωρίς να της δίνει τροφή. Η αγία όμως τρεφόταν από αγγέλους, οι οποίοι την θεράπευσαν και από τις πληγές της. Έπειτα ρίχνεται στη θάλασσα, όπου δέχεται το θείο βάπτισμα από τον ίδιο τον Κύριο, και οδηγείται στην ξηρά από θείο άγγελο. Όταν μαθεύτηκε ότι ζει, κλείνεται πάλι στη φυλακή, κατ’ εντολή του πατέρα της, ο οποίος το ίδιο βράδυ πέθανε με άσχημο τρόπο. Στη θέση του πατέρα της έρχεται ο στρατηγός Δίων, ο οποίος αρχίζει να εξετάζει τη μάρτυρα, ο αλιτήριος. Αυτή δε, επειδή κήρυξε τον Χριστό, τιμωρείται σκληρότατα. Μέσα στα μαρτύρια ευρισκόμενη, τέλεσε διάφορα θαύματα, γεγονός που οδήγησε στην πίστη τρεις χιλιάδες από τους στρατιώτες. Μετά τον Δίωνα, ανέλαβε την εξουσία κάποιος Ιουλιανός, ο οποίος ρίχνει την αγία σε κάμινο του πυρός, κι αφού εκείνη έμεινε άφλεκτος, την καταδικάζει να ριχτεί σε δηλητηριώδη φίδια και διατάζει έπειτα να της κόψουν τους μαστούς, από τους οποίους χύθηκε αντί αίμα γάλα. Στη συνέχεια της κόψανε τη γλώσσα, και τελευταίο από όλα, αφού κτυπήθηκε από στρατιώτες με πέτρες, παρέδωσε το πνεύμα της στον Θεό».

Τρία σημεία από το συναξάρι της αγίας είναι εξόχως σημαντικά, προκειμένου να τα σχολιάσουμε:

(1) Λέγεται – και όχι άδικα – ότι ανώτερη αγάπη στον κόσμο τούτο από τη γονεϊκή δεν υπάρχει. Οι γονείς είναι εκείνοι, σχεδόν σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, που είναι έτοιμοι και τη ζωή τους να δώσουν για χάρη των παιδιών τους. Διότι νιώθουν ότι τα παιδιά τους αποτελούν κομμάτι του εαυτού τους: η ζωή των παιδιών τους ήδη εκ κοιλίας μητρός ζυμώθηκε μ’ εκείνους. Κι όμως: στην περίπτωση της αγίας Χριστίνας – δυστυχώς όχι μόνον αυτής – τούτο καταλύεται. Ο ίδιος ο πατέρας της γίνεται ο δήμιός της, εκείνος που θέλει να την καταστρέψει. Αιτία: ο φανατισμός του, που τον κάνει να είναι δέσμιος των ειδώλων, δηλαδή των διαφόρων δαιμονίων, και που γι’ αυτό απαιτεί και η κόρη του να τον ακολουθεί στις δικές του δοξασίες. Εκ διαμέτρου αντίθετη τοποθέτηση από τη χριστιανική, η οποία κάνει τον άνθρωπο να αγαπά με απόλυτο τρόπο τον Θεό, για να μπορεί όμως αυτός στη συνέχεια να αγαπά με απόλυτο πάλι τρόπο και τον συνάνθρωπό του, που σημαίνει και να σέβεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ελευθερία του.

(2) Η αγία άρχισε να διώκεται για την πίστη της στον Χριστό, ενόσω ακόμη δεν είχε γίνει πλήρως χριστιανή, δηλαδή όταν ακόμη δεν είχε βαπτισθεί. Η χάρη του Θεού όμως ενεργούσε πλούσια σε αυτήν, έστω και με εξωτερικό τρόπο. Διότι το βάπτισμα προσφέρει ακριβώς αυτό: συνδέει τον καλοπροαίρετο και ενεργούμενο εξωτερικά από τη χάρη του Θεού άνθρωπο με τον Χριστό, τον κάνει μέλος Του και συνεπώς ο Χριστός δρα μέσα από το κέντρο της καρδιάς του, εκεί που πριν δρούσε το πονηρό. Σ’ έναν τέτοιον άνθρωπο όμως, σαν την αγία Χριστίνα, ο Θεός βρίσκει τρόπους να συνδεθεί με αυτόν, πέραν των «κανονικών και νομίμων». Και τι γίνεται; Μέσα στη θάλασσα ευρισκόμενη η αγία, από την κακία των διωκτών της, έχει τον ίδιο τον Δημιουργό και Σωτήρα της Χριστό να τελεί το άγιο βάπτισμά της, προκειμένου να την κάνει μέλος Του. «Το Πνεύμα όπου θέλει πνει», ενώ θαυμάζει κανείς την «υπακοή» και του ίδιου του Χριστού μας σε ό,τι ο Ίδιος έχει νομοθετήσει. «Ο πιστεύσας και βαπτισθείς σωθήσεται».

(3) Στο μαρτύριο της εκτομής των μαστών της, διαπιστώνεται το παραδοξότατο: αντί αίματος εκχέεται γάλα. Πέραν από την παρατηρούμενη ενέργεια του Θεού, που κάνει ένα θαύμα – προφανώς για να ενισχύσει τους καλοπροαίρετους θεατές του μαρτυρίου της, ώστε να μεταστραφούν ή ν’ αυξηθούν στην πίστη – μπορούμε να επιχειρήσουμε και μίαν ακόμη εξήγηση: αφενός το γάλα αυτό, από μία παρθένο, μπορεί να θεωρηθεί ως σύμβολο της διδασκαλίας που ασκούσε η αγία στους ειδωλολάτρες, κατά το «γάλα υμάς επότισα» που έλεγε στους αρχαρίους στην πίστη ο απόστολος Παύλος, αφετέρου φανερώνει την κυοφορία, μέσα της, της χάριτος του Θεού, που την κάνει και αυτήν μία μικρή «Παναγία», κατά τους λόγους του Κυρίου, που είπε ότι αυτοί που τηρούν το άγιο θέλημά του Πατέρα Του «μήτηρ και αδελφός και αδελφή Του εισίν».

 παπα Γιώργης Δορμπαράκης 

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Η απάντηση της σαλότητας στον πειρασμό της υπερηφάνειας

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

Πηγή: http://imverias.blogspot.gr/

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Στην αντίληψη των κοσμικών ανθρώπων είναι αδιανόητο και άξιο περιφρόνησης να απαρνηθεί κανείς το συμφέρον του και την κοινωνική του επιφάνεια για την ελπίδα των αιωνίων αγαθών[1]. Εάν η ίδια η κατά Χριστόν ζωή και περισσότερο η αποταγή των μοναχών για τους κοσμικούς αποτελεί αφροσύνη, πόσο μάλλον η σαλότητα είναι γι’ αυτούς αφροσύνη, η οποία αποτελεί μια ακόμα πιο ακραία μορφή άσκησης από αυτή των μοναχών. Όσο η άσκηση προχωρεί σε ανώτερα στάδια και ο αγώνας του μοναχού γίνεται τραχύτερος, τόσο ενισχύεται η εντύπωση και εδραιώνεται η βεβαιότητα για την τρέλα τους.

Αυτού του είδους η πνευματική άσκηση ήταν πολύ δύσκολη και μάλιστα επικίνδυνη, καθώς οδηγούσε το μοναχό έξω από τα μοναχικά και ασκητικά του αιτήματα. Η Εκκλησία απέναντι σ’ αυτούς που την ασκούσαν, έπαιρνε επιφυλακτική ή ακόμη και αυστηρή στάση. Η στάση της αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι, πολλοί μοναχοί  υποκρίνονται τη σαλότητα για δικό τους έπαινο[2]. Όμως οι πραγματικοί διά Χριστόν σαλοί έδρασαν μέσα στο χώρο της Εκκλησίας και συντέλεσαν στην πνευματική ανάπτυξη των πιστών. Είναι διαφοροποιημένοι από τον κόσμο σχεδόν σε όλα, για να δείξουν την απόσταση που χωρίζει τον πνευματικό κόσμο, που είναι το διαρκές παρόν της παρουσίας του Θεού στην ύπαρξη του ανθρώπου, από τον υλικό κόσμο της ρευστής μεταπτωτικής καθημερινότητας.

Η ζωή τους είναι ένα διαρκές και καθημερινό μαρτύριο, πνευματικό και σωματικό. Για να μπορέσει κανείς να δει την πνευματική ελευθερία των διά Χριστόν σαλών μέσα από τις φαινομενικά «ανήθικες» πράξεις, χρειάζεται πολύ Χάρη από τον Θεό. Δεν είναι εύκολο να μελετά κανείς τέτοιους είδους βίους, διότι υπάρχει το ενδεχόμενο να τους παρεξηγήσει, πιθανόν να σταθεί σε μερικά εξωτερικά σημεία και να τους αδικήσει. Μόνον «χαριτωμένοι» άνθρωποι μπορούν να εννοήσουν την εργασία των Αγίων και μάλιστα αυτών που προσποιούνται τον σαλό[3].

Ο σαλός ελέγχει την παράλογη λογική των πολλών, κρίνει την κακία του κόσμου, τη ζωή της αμαρτίας και όχι τον πεπτωκότα. Θέλει να ανατρέψει την ψεύτικη παρούσα πραγματικότητα και να μεταφέρει το μόνιμο μήνυμα της Βασιλείας των Ουρανών, όπου θα κυριαρχεί η κοινωνία της αγάπης με τον Χριστό και τους άλλους.

Ο διά Χριστόν σαλός δεν είναι ο ασκητής που κάνει μία ή μερικές πράξεις σαλότητας και μετά, αφού εκλείψει ο λόγος της προσποίησής του, επανέρχεται στα συνηθισμένα μοναχικά ή καθημερινά του καθήκοντα. Αρνείται, φαινομενικά τουλάχιστον, και τα ασκητικά ιδεώδη, αφού κάνει πράξεις αντίθετες προς αυτά. Η παράξενη διαφοροποίηση αυτής της άσκησης έγκειται στο να ατιμάσει και να ντροπιάσει ο ίδιος ο σαλός ακόμη και το όνομά του με ενέργειες που επισύρουν την αγανάκτηση των γύρω του. Επίσης, απ’ έξω φαίνεται σαν «γελωτοποιός» που διασκεδάζει τον κόσμο[4], όμως από μέσα του υποφέρει και κλαίει. Δεν κλαίει για την κατάστασή του όπου εκουσίως βρίσκεται, αλλά κλαίει επειδή λυπάται τους άλλους, τους αμαρτωλούς, τους αμετανόητους, τους οποίους συμπονάει και συμπάσχει για την τραγική τους κατάντια που ενώ είναι άρρωστοι πνευματικά δεν το γνωρίζουν ή και το χειρότερο έχουν συμβιβαστεί.

Η σαλότητα λοιπόν είναι το τελευταίο στάδιο και ο υψηλότερος βαθμός της ταπείνωσης, η απώλεια κάθε υπόληψης και εκτίμησης. Η καθολική άρνηση του εγώ και η υιοθέτηση της «ανυπαρξίας» για το κοσμικό φρόνιμα σε συνδυασμό με την προβολή και επίδειξη μιας α-νόητης συμπεριφοράς. Αυτό συμβαίνει διότι ο σαλός θέλει να κρύψει τις αρετές του και τα πνευματικά του κατορθώματα από τους άλλους. Την αγιότητά του την γνωρίζει μόνο ο Θεός και μονάχα Αυτός επιτρέπει στις ψυχές που ευεργετήθηκαν   πνευματικά και υπαρξιακά -από κάποιον άγιο σαλό- να αναγνωρίσουν αυτή την παράξενη αγιότητα.

Ο αλλόκοτος βίος και πολιτεία των σαλών, επιβεβαιώνουν ότι, όσο υπάρχει κόσμος και Εκκλησία, θα συνυπάρχει και η δυνατότητα του αγιασμού η οποία είναι πέρα από κάθε ηθικιστική και ευσεβιστική προσέγγιση της βίωσης του Θείου.

Οι δια Χριστόν σαλοί είναι οι πλέον ασυμβίβαστοι άγιοι. Είναι οι άγιοι εκείνοι που τόλμησαν να κάνουν την καθημερινότητά τους μια συνεχής μαρτυρία της Βασιλείας του Θεού. Έχοντας οι ίδιοι το ήθος των κεκοιμημένων ενέπαιξαν τον διάβολο και τα έργα του σκότους, κατάφεραν με την ζωή τους να κρατηθούν στην μακαρία ταπείνωση, αλλά δεν έμειναν μέχρις εκεί. Κάνανε άλλο ένα βήμα, το βήμα του εμπαιγμού του εγωισμού, της υπερηφανείας, της έπαρσης, της οίησης, της φιλαυτίας. Κατάφεραν με την σαλότητά τους να βγάλουν στο φως την επικίνδυνη κοσμική θρησκευτική τυπολατρία και αυτοπροβολή που υποβόσκει μέσα στον εφησυχασμό και στην επανάπαυση της εκκλησιαστική κοινότητας.

Μπορεί η ποιμαντική που ακολούθησαν να ήταν ιδιόμορφή και πέρα από τα ποιμαντικά εκκλησιαστικά σχήματα όμως δεν έπαψε να έχει ως σκοπό την πνευματική αφύπνιση του πληρώματος της Εκκλησίας.

Η ελευθερία του ήθους των δια Χριστόν σαλών που ενσαρκώνεται μέσα στην ζωή τους αλλά και μέσα στην ποιμαντική τους μέριμνα, αποτελεί ένα ακόμα μυστήριο του ανεπάντεχου βιώματος της Χάρης του Παναγίου Πνεύματος.

Ο άγιος δεν συγκινείτε από τα χαρίσματά του. Επειδή είναι ο ίδιος αληθινός, είναι αλλοιωμένος, είναι χαριτωμένος, τα σώζει με το να τα περιφρονεί, με το να δίδει χωρίς ιδιοτέλεια και πάθος, προβάλλοντας πάντοτε τον Δωρεοδότη Κύριο και όχι το εγώ του.

Ο άγιος σαλός καταδικάζει τα είδωλα της αγιότητας, τον εγωισμό και την σεμνοτυφία, και τα αντιμετωπίζει ως δαιμονισμό. Διότι όταν λατρεύεις είδωλα ή το χειρότερο γίνεσαι αυτοείδωλο, βασανίζεις και βασανίζεσαι. Ζεις μέσα στις ψυχρολουσίες του φόβου και της ψευδαίσθησης, μέσα στην αβεβαιότητα της δήθεν βεβαιότητάς σου. Γι’ αυτό και βλέπουμε τους τρελά ερωτευμένους αυτούς ανθρώπους να τολμούν να σέρνονται μέσα στις ταπεινές σκιές της περιφρόνησης παρά να στέκονται στο μέσο των ναών όπου υπάρχει ο κίνδυνος της έπαρσης και της φιλαυτίας, τους βλέπουμε να μάχονται κατά της υποκρισίας και της πνευματικής ρηχότητας των πιστών και να αναρριχώνται οι ίδιοι συμπαρασύροντας ταυτόχρονα μαζί τους και τους πάσχοντες πνευματικά ανθρώπους στα βάθη της μυστηριακής εκκλησιαστικής πνευματικότητας.

Ο δια Χριστόν σαλός είναι το πνευματικό ξυπνητήρι για όλους τους εφησυχάζοντες χριστιανούς οι οποίοι αρκούνται στον στείρο εκκλησιασμό και στην επιφανειακή τήρηση κάποιων κανόνων.

Ο δια Χριστόν σαλός ζει καθαρά μία χαρισματική κατάσταση. Έχει φτάσει στο ατέλεστο τέλος της τελειότητος εν Χριστώ και γι’ αυτό ζει ελεύθερος από κάθε υποκατάστατο ευτυχίας και πληρότητος, περιθωριοποιημένος και μισούμενος από πολλούς, αγαπώντας όμως τους πάντες.

Ζει στον κόσμο, για τον κόσμο, έχοντας όμως πεθάνει για τον κόσμο.

***

[1] Μ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, Περί Παρθενίας, ΒΕΠΕΣ 33, σ. 61. ΠΑΛΛΑΔΙΟΥ, Λαυσαϊκή Ιστορία, PG 34, στ. 1106C- 1107C. Πρβλ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, ο.π., σσ. 509-510.

[2] Η Εκκλησία αντιμετώπισε το πρόβλημα των ψευδοσαλών με τον Ξ΄ (60ο) κανόνα της εν Τρούλω Στ΄ Οικ. Συνόδου. Βλ. ΡΑΛΛΗ Γ. – ΠΟΤΛΗ Μ. «Σύνταγμα τῶν Θείων καὶ Ιερών κανόνων», ο.π., σσ. 440 – 442. PG 137, 716.

[3] ΙΕΡΟΘΕΟΥ ΒΛΑΧΟΥ, Παρακλητικά Α’, σελ. 333-334.

[4] «Οἰ δὲ πολίται ἀστειευόμενοι ἔλεγον πρὸς ἀλλήλους: ἄγωμεν, πίωμεν ὅπου ὁ σαλὸς». Βλ. ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς , PG 93, στ. 1713.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 

ΠΗΓΕΣ: 

– ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥΛόγος 19, 7 PG 35.

 

——–, Επιστολή 101PG 37.

 

– ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΑΛΑΜΑ, Προς ΞένηνPG 150.

– ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΥἘκκλησιαστική Ἱστορία, τ. Α΄, κα΄, PG 86.

ΙΩ. ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ, Βαρλαάμ και Ιωάσαφ 12, PG 96.

– ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣPG 136.

– Η ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ, Κατά τήν ἔκδοσιν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἔκδοση Ἄποστολικής Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ἐν Ἀθήναις 1993.

– ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΥΤα Ασκητικά, εκδ. Χ. Σπανός, Αθήνα 1895.

– ΙΩΑΝΝΟΥ ΜΟΣΧΟΥΛειμώνPG 87γ.

– ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥΟμιλία εἰς την Α᾽ προς Κορινθίους 10, 1PG 61.

——–, Λόγος είς μακάριον Βαβύλαν 11, PG 50.

——–, Εις ΜάρτυραςPG 50. 

——–, Είς άγιον Ιγνάτιον 5, PG 50. 

——–, Ομιλία εἰς τον Άγιον Μάρτυρα Λουκιανόν, PG 50. 

——–, Εις Α’ Θεσ. Ομιλ. 4, 3, PG 62. 

——–, Εις Α’ Τιμ. Ομιλ. 14, 3, PG 62.

– ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ ΚΥΡΟΥΦιλόθεος Ιστορία, κεφ. 18, Ευσέβιος, PG 82. 

——–, Φιλόθεος Ιστορία, κεφ. 25, Ασκλίπιος, PG 82.

– ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝΠροκατήχησης, 5, PG 33.

– ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ο άγιος Συμεών ο διά Χριστόν σαλός, PG 93.

– ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΑΙΓΥΠΤΙΟΥ, Φιλοκαλία, Πατερικαί εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς», τομ. 7.

– ΜΑΞΙΜΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗ, PG 90.

– Μ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥΒίος καὶ πολιτεία τοῦ οσίου ΑντωνίουΒΕΠΕΣ 33 και 35.

——–, Περί Παρθενίας, ΒΕΠΕΣ 33. 

– Μ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥΌροι κατά πλάτος, προοίμ3, PG 31. 

– ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥΕκκλησιαστική Ιστορία, βιβλ. 14, κεφ. 50, PG 146. 

– ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ πρεσβυτέρου Κων/πόλεως, Βίος οσ. Ανδρέα του διά Χριστόν σαλού, Αυγουστίνου Ιορδανίτου, PG 111.

– ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΒΑΣΙΛΑ, Είς την θείαν Λειτουργίαν, SC 4. 

– ΟΣ. ΝΕΙΛΟΥ, Προς Ευλόγιον, Γ΄, PG 79. 

– ΠΑΛΛΑΔΙΟΥΛαυσαϊκόνΒίος του αββά Ώρ, κεφ. 9, PG 34.

——–, Λαυσαϊκόν, Περί Σισιννίου, κεφ. 89, PG 34. 

——–, Λαυσαϊκόν, κεφ. ΜΑ΄, Περί της υποκρινομένης μωρίαν, PG 34. 

——–, Περί Πιτηρούν, PG 34.

——–, Λαυσαϊκόν, έκδ. Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα, Άγιον Όρος 1980. 

——–, Εκκλησιαστική Ιστορία, βιβλ.17, κεφ. 22, περί Ιωάννου και Συμεών του δια Χριστόν σαλού, PG147.

– ΣΥΜΕΩΝ ΝΕΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥΕκατοντάς 1, 23, 29, 32, 35, 49, 60 (σσ. 46, 48-50, 53, 56), έκδ. J. Darrouzes,SC 51, Paris 1957. 

——–, Λόγος 4, Περί μετανοίας και κατανύξεως… και ότι άνευ δακρύων αδύνατος εις καθαρότητα και απάθειαν ελάσαι τινάSC 96, έκδ. Β. Krivosheine, Paris 1963.

– ΦΙΛΟΘΕΟΥ Κωνσταντινουπόλεως του Κοκκίνου, Αγιολογικά Έργα Α΄, έκδ. Δ. Τσάμη, Θεσσαλονικείς Άγιοι, Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών, Θεσσαλονίκη 1985. 

ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ: 

– ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΥ ΑΜ., “Η αναγνώρισις των αγίων εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία”, Θεολ. 19 (1941-1948).

– ARSENIEV Ν., Russian piety, St. Vladimir Seminary press, 1975.

– ΒΑΡΡΙΑ ΑΡ., Η ποιμαντική του “περιθωρίου”, Περιθωριακότητα και Εκκλησία, τομ. 1, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2004.

– BEHR-SIGEL E., Prière et Sainteté dans lEglise Russe, éd. du Cerf, Paris 1950.

– ΒΟΓΙΑΤΖΗ Δ., Αναλυτικόν Λεξικόν ρημάτων καὶ ονομάτων, τομ. 3ος, Αθήναι 1975.

– ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., Η ελευθερία του ήθούς, εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα 21979.

——–, “Οι κατά Χριστόν σαλοί και η άρνηση της αντικειμενικής ηθικής”, Χριστιανικόν Συμπόσιον Δ΄, Αθήναι 1970.

– ΓΚΟΡΑΪΝΩΦ ΕΙΡ., Οι διά Χριστόν Σαλοί, εκδ. Τήνος, χ.χ.

– ΓΚΟΡΙΤΣΕΒΑ Τ., «Η τρέλλα νά είσαι Χριστιανός», Freiburg, 1985,

– DELEHAYE H., Sanctus, Essai sur le Culte des saints dans l Antiquité, Bruxelles 1927.

– ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, Ιερά Μονή Παντοκράτορος Σωτήρος Χριστού, Κέρκυρα 2004.

– ΕΥΔΟΚΙΜΩΦ Π., Η προσευχή της Ανατολικής Εκκλησίας, (μτφρ. Μ. Παπαζάχου – Δ. Τζέρπου), εκδ. Αποστολικής Διακονίας, Αθήνα 1980.

– ERNST BENZ, «Heilige Narrheit», (Periodiko) Kyrios 3, 1938.

– GORAINOFF Ι., Les fols en Christ, Desclee de Brouwer, collection Theophanie, Paris 1983.

– ΖΗΣΗ ΘΕΟΔ. (πρωτοπρ.), Οι εικόνες στην Ορθόδοξη Εκκλησία, εκδ. Βρυέννιος, Θεσσαλονίκη 1995.

——–, Η σωτηρία του ανθρώπου και του κόσμου, εκδ. Βρυέννιος, Θεσσαλονίκη 1997.

– HAUSHERR I., Penthos, la doctrine de la compunction dans l’ Orient Cretien, (Orient. ChristAnal. 123), Roma 1944.

– ΗΛΙΑΔΗ ΑΜ., Οι βίοι των αγίων της Βυζαντινής περιόδου ως ιστορικές πηγές, Τρίκαλα 2005.

– ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΗ Ε. ΣΤ., «Εν αρχή εποίησεν ο Θεός», Ερμηνευτική ανάλυση των περί δημιουργίας διηγήσεων της Γενέσεως, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2001.

– ΚΟΪΟΥ Ν., Επ’ ελευθερία εκλήθητε, Αυτονομία και Ετερότητα στην Ηθική, εκδ. Αθ. Σταμούλη, Αθήνα 2004.

——–, «Ήθος και Δόγμα στα έργα του Γ. Σωφρονίου», στον συλ. Τόμο: Γέροντας Σωφρόνιος ο Θεολόγος του Ακτίστου φωτός, Μ.Μ. Βατοπαιδίου, 2008, σσ. 204-208.

– ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ ΙΩ., Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή, Ι. Κελλίον Αγίου Νικολάου Μπουραζέρη, β΄ έκδ. Άγιον Όρος 2004.

– LAMPE G.W.H., A Patristic Greek Lexicon, Oxford 1961.

– Lev Jillet hiéomoine, “Une forme d’Ascèse russe”, Irénikon 3, Monastere de Chovetogne, Belgique 1927, σ. 15. Επίσης, GORAINOFF Ι., Les fols en Christ, Paris 1983.

– Liddell & Scott, Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, τόμ. 3ος, ἔκδ. Ανέστη Κωνσταντινίδου, Αθήναι 1904.

– MALONEY G., «Penthos and Apophatic Spirituality», John XXIII Lectures 1 (1966).

– ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, (Διδακτορική διατριβή), εκδ. Τήνος, Αθήνα 1988.

– ΜΑΤΣΟΥΚΑ Ν., Δογματική και Συμβολική Θεολογία, τομ. 3ος, Θεσσαλονίκη 1985.

– Mme Lot-Borodine, «Le mystere du don des larmes dans l’ Orient Cretien, dans la vie spirituelle»,Etudes et documents 48, 3 (1936).

– ΜΠΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΣΤ. «Το μαρτύριον της σαλότητος», πρακτικά ΙΔ΄ Συνεδρίου: Η Μήτηρ ημών Ορθόδοξος Εκκλησία, Ι. Μ. Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1994, σσ. 323-460.

——–, “Η διά Χριστόν σαλότης, μαρτυρία και μαρτύριον”, Γρηγόριος ο Παλαμάς 744, Θεσσαλονίκη 1992, σσ. 959-965.

– ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ (ΝΑΑΜΑΝ) ΑΝΤΡΑ (πρεσβυτέρου), Δόγμα και ήθος στους βίους των διά Χριστόν σαλών, Θεσσαλονίκη 2010.

– ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ Πατρ. Ιεροσολύμων, Πρὸς τὰς προσκομισθείσας θέσεις παρὰ τῶν ἐν Ιεροσολύμοις φρατόρων διὰ Πέτρου τοῦ αὐτῶν μαΐστορος περί τῆς ἀρχῆς τοῦ Πάπα ἀντίρρησις, Ιάσιο 1682.

– ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ Φ., Αδελφοί Καραμάζωφ, Α΄, εκδ. “Βιβλιοθήκη για Όλους”, μτφρ. Δ. Π. Κωστελένου, Αθήνα 1990.

– Ο όσιος Ανδρέας ο διά Χριστόν σαλός, Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2006.

– ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝ., Αγιολογία 1, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1996.

– ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤ., Διαπίστωση και διακήρυξη της Αγιότητος των ἀγίων, έκδ. Τέρτιος, Κατερίνη 1990.

– ΠΑΣΧΟΥ Β. Π., Έρως Ορθοδοξίας, εκδ. Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήναι41987.

——–, Άγιοι, οι φίλοι του Θεού, εκδ. Αρμός, Αθήνα 1997.

– ΠΕΤΡΙΔΗ ΙΚ., Εμπαίζοντες «Ημείς μωροί διά Χριστόν…», έκδ. Μορφή εκδοθήτω, Αθήνα 2008.

– ΡΑΛΛΗ Γ. και ΠΟΤΛΗ Μ., Σύνταγμα των θείων και ιερών κανόνων, τομ. 2, Αθήνα 1852.

– ROCHAU V., «Que savons–nous des fous -pour-le Christ», Rev. Irénikon, 53, 1980

– RYDEN L., The Holly fool, The Byzantine saint, London 1981.

– SAWARD J., Perfect Fools, Folly for Christ᾽s sake in Catholic and Orthodox Spirituality, Oxford University Ρress, 1980.

– ΣΚΑΡΛΑΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ, Λεξικόν τῆς Ελληνικῆς Γλώσσας, (Εν Αθήναις 1852).

– SPIDLIK Τ., Fous pour le Christ en Orient, Dict. Spirituel, tom. V (Paris 1963).

——–, I Grandi Mistici Russi, Roma 1977.

– ΣΤΑΜΟΥΛΗ ΧΡ., “Σαλοί καὶ ψευδοσαλοί στὴν Ορθόδοξη ἁγιολογία”, Γρηγόριος Παλαμάς, τευχ. 721. Θεσ/νίκη 1990.

——–, Η ειδωλολατρία της σύγχρονης πνευματικότητας, Άσκηση αυτοσυνειδησίας, εκδ. «Το Παλίμψηστον», Θεσσαλονίκη 2004.

– ΤΣΑΜΗ Δ., Η διαλεκτική φύσις της διδασκαλίας Γρηγορίου του Θεολόγου, Θεσσαλονίκη 1969.

——–, Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, εκδ. Πουρναρά, Θεσ/νίκη 1999.

——–, Αγιολογία, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1985.

– ΤΣΕΤΣΗ Γ., Η ἔνταξις τῶν ἁγίων στὸ Ἐορτολόγιο, εκδ. Τέρτιος, Κατερίνη 1992.

——–, “Η ἔνταξις τῶν ἁγίων εἰς τὸ ἐορτολόγιον τῆς Ἐκκλησίας”, Ορθοδοξία 37, 1962.

– VOGT KARI, «La monial folle du monastère des Tabbenésiotes, Une interpretation du chapitre 34 de l᾽Historia Lausiaca de Pellade», Symbolae Osloenses 62, (1987).

– WARE ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ, «The Fool in Christ as Prophet and Apostle», 6, 2, 1984.

– FEDOTOV G., The Russian Religious Mind, Cambridge-Massachusetts 1966,

– ΦΥΤΡΑΚΗ Α., Ταῖς τῶν δακρύων ροαῖς κλαυθμός τῶν μοναχῶν, Αθήνα 1945.

– ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ (Παπαδοπούλου) Αθηνών, «Περὶ τῆς ἀνακηρύξεως τῶν ἁγίων ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ»Εκκλησία 12, 1934.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

Δείτε και

Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Οι Δια Χριστόν Σαλοί ως Ασκητές και Εκκλησιαστικά Πρότυπα

Διά Χριστόν Σαλότητα και Αγιότητα

Η αναγνώριση των διά Χριστόν Σαλών ως αγίων

Η Ελευθερία του Ήθους στους Δια Χριστόν Σαλούς

Δια Χριστόν Σαλοί: Έμπονη αγάπη & μεγάλα μέτρα αρετής

Δια Χριστόν Σαλοί:Σκανδαλώδης Συμπεριφορά & Αυθεντικός Βίος

Δια Χριστόν σαλοί, οι διδάσκαλοι της ακενόδοξης αρετής

Η εσχατολογική Ποιμαντική των δια Χριστόν σαλών

Δια Χριστόν σαλοί:Η απάθεια που οδηγεί στα Έσχατα

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Δια Χριστόν σαλοί:Η απάθεια που οδηγεί στα Έσχατα

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

basil-fool2

Οι σαλοί διά Χριστόν ζουν αυτήν την καινούρια κατάσταση της Βασιλείας, τον καινό άνθρωπο απαλλαγμένο από τα πάθη και από τις αμαρτίες. Με τον τρόπο ζωής τους δηλώνουν ακριβώς την κατάσταση στην οποία θα βρίσκεται ο καινός άνθρωπος. «Ο σαλός, ενώ βρίσκεται στη γη και συναναστρέφεται με τους ανθρώπους, ζει από τώρα στην άνω Βασιλεία. Προκηρύσσει τη διαμάχη μεταξύ του παρόντος κόσμου και του κόσμου που έρχεται»[1]. Με άλλα λόγια, ο σαλός έρχεται από τα έσχατα για να εγκαινιάσει και να μεταμορφώσει το παρόν μέσω των χαρισμάτων που απέκτησε καθ’ όλη τη διάρκεια του πνευματικού του αγώνα[2].

Ο άγιος σαλός τα δίδει όλα χωρίς να κρατά τίποτα, και κρατά τα πάντα προσφέροντάς τα όλα σ’ Αυτόν και στους συνανθρώπους του. Ο άγιος παραδίδεται στην Πρόνοια του Θεού, δεν περιμένει τίποτα από κανέναν, δεν έχει τίποτα το δικό του και όμως έχει τα πάντα δια του Χριστού. Ο άγιος σαλός είναι ο κατ’ εξοχήν τολμηρός που πάει κόντρα όχι μόνο στο δηλωμένο κακό αλλά και στο φαινομενικό καλό που είναι πολλές φορές πιο επικίνδυνο για το πλήρωμα της Εκκλησίας. Η Βασιλεία του Θεού υπάρχει μέσα στον άγιο, πλημμυρίζει το είναι του και τον κάνει να ζει μέσα στον εμπαθή κόσμο απαθώς.

Η έλευση της Βασιλείας συμπίπτει, λοιπόν, με την τέλεια ωρίμανση της απάθειας. Αυτή η κατάσταση φαίνεται στο περιστατικό της εισόδου στο λουτρό των γυναικών όπου ο Συμεών ένιωθε «ώσπερ ξύλον μετά ξύλων»[3]. Έφτασε ο Συμεών σ’ αυτήν την αγγελική κατάσταση έως τρίτου ουρανού ζώντας από τώρα την εσχατολογική πραγματικότητα, μπήκε στο λουτρό γυμνός σαν να μην έχει σώμα, όπως ακριβώς το δείχνει η αγιογραφία, σχεδόν γυμνός. Η γύμνια αυτή του σαλού είναι πολύ σημαντικό στοιχείο. Δεν είναι απλώς ένα σημάδι εκκεντρικότητας, αλλά έχει θεολογικό νόημα. Ο σαλός επιστρέφει, ως ένα βαθμό, στην προπτωτική κατάσταση, στην αθωότητα του Αδάμ στον παράδεισο πριν από την πτώση, όταν ήταν γυμνός και δε ντρεπόταν ούτε τον ένοιαζε, επειδή «ὅλος μου ὁ νοῦς εἰς το ἔργον τοῦ Θεοῦ ἤν», απαγγέλλοντας μ’αυτό τον τρόπο την εσχατολογική κατάσταση του ανθρώπου στην Βασιλεία του Θεού.

Η πίστη δεν είναι μυστηριώδες ή μεταφυσικό γεγονός, που θα συμβεί στο τέλος της ιστορίας, αλλά συνιστά την ουσιαστική διάσταση των μυστηριακών και εσχατολογικών αποκαλύψεων, που ήδη συμβαίνουν μέχρις ότου έλθει το τέλος[4]. Ο διά Χριστόν σαλός είναι άγιος και ο άγιος είναι πιστός και ο πιστός είναι εσχατολογικός άνθρωπος, αυτός ακριβώς που πορεύεται «δια πίστεως, οὐ δι’ είδους»[5] κατά το χρόνο της αναμονής του τέλους, και αυτό δίνει στο χρόνο και πάνω απ ’ όλα στην πίστη ένα σαφή εσχατολογικό χαρακτήρα.

Η σωτηρία που προσδοκά ο κόσμος, δεν έρχεται με το θάμβος των εξελίξεων, αλλά κρύβεται στην καρδιά ενός αγίου και περισσότερο ενός σαλού, που διά της άσκησής του ἐν χάριτι Θεού, ευαγγελίζεται την αγιότητα, στην εσχατολογική της πληρότητα. Γράφει ο Ντοστογιέφσκι: «Κάπου στὸν κόσμο ὑπάρχει ἕνας Άγιος, ζεὶ μέσα στὴν ἀλήθεια, πάει νὰ πει πῶς δὲν πεθαίνει ἡ ἀλήθεια στὸν κόσμο καὶ ἔτσι θα ἔρθει κάποτε καὶ σε μᾶς, καὶ θὰ ξαναδοθεῖ σ’ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ὅπως μας εἶναι ὑπεσχημένο… Ἕνας μονάχα Ἅγιος, για νὰ εἶναι ἅγιος, ἔχει στὴν καρδιὰ τοῦ τὸ μυστικό τῆς ἀναγέννησης ὅλων τῶν ἀνθρώπων, ἔχει ἐκείνη τὴν δύναμη, που θὰ θεμελιῶσει ἐπιτέλους τὴν ἀλήθεια στὸν κόσμο, καὶ θὰ γίνουν ὅλοι ἅγιοι καὶ θὰ ἀγαπάει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο καὶ δὲν θα ὑπάρχουν οὔτε πλούσιοι, οὔτε πτωχοί, οὔτε ἀλαζόνες, οὔτε ταπεινοὶ, μα θὰ εἶναι ὅλοι σαν παιδιά τοῦ Θεοῦ καὶ θα ἕρθει ἡ ἀληθινή βασιλεία τοῦ Χριστοῦ»[6].

Αυτό το απόσπασμα, λοιπόν, ενισχύει την προοπτική άποψη της Εσχατολογίας. Πράγματι, ο σαλός είναι εκείνος ο κατεξοχήν άγιος που ζει μέσα στην εξαιρετική Αλήθεια, που δεν είναι άλλη από τον ίδιο το Χριστό. Έχει στην καρδιά το μυστικό της αναγέννησης όλων, την Αγάπη, που είναι η παρακαταθήκη του σαλού και όλων των αγίων[7]. 

 

[1] Βλ. J. Saward, Perfect Fools, Folly for Christ᾽s sake in Catholic and Orthodox Spirituality, OxfordUniversity Press, 1980, p. 27.

[2] «Η μωρία διά το Χριστόν θα παραμένει ως ἔνδειξη της ἀντιστροφής των ἀξιών, που ἀναγγέλλει και χαρακτηρίζει το ἐρχομό της Βασιλείας του Θεού». Βλ. E. BEHR – SIGEL, Prière et Sainteté dans lEglise Russe, éd. du Cerf, Paris 1950, p. 93.

[3] «Οὔτε γὰρ ὅτι σῶμα ἐφόρουν ουδέ ὅτι εἰς σώματα εἰσήλθον αἰσθανόμουν, ἀλλ ’ ὅλος μου ὁ νοῦς εἰς το ἔργον τοῦ Θεοῦ ἤν και ἐξ αὐτοῦ οὐκ ἀπέστην».  ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ,  Ἅγιος Συμεὼν  διὰΧριστόν σαλὸς, PG 93, 1713C.

[4] «Στο χέρι των Χριστιανών είναι να αποδείξουν ότι οι απαραίτητες αλλαγές δεν έρχονται μόνο απ᾽ έξω με την επανάσταση και την αλλαγή στις εξωτερικές συνθήκες, αλλά ότι στην πραγματικότητα κάθε τι ξεκινάει από μέσα από την πίστη και τη ζωή, σύμφωνα με την πίστη αυτή. Ο Άγιος που παίρνει σοβαρά την πίστη του, είναι ο μόνος αληθινός επαναστάτης σ᾽ αυτόν τον κόσμο». Βλ. ΣΜΕΜΑΝ ΑΛ., Μεγάλη Σαρακοστή, σελ. 12.

[5] Β΄ Κορ. 5, 7.

[6] ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ Φ., Αδελφοί Καραμάζωφ, Α΄, εκδ. “Βιβλιοθήκη για Όλους”, μτφρ. Δ. Π. Κωστελένου, Αθήνα 1990, σσ. 36 -37.

[7] «Ἀγάπησον τὸν πλησίον σου πάσῃ σου δυνάμει, εἰ ἔνδεκτον καὶ ὑπὲρ δύναμιν».ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1744Α.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

http://www.pemptousia.gr

Δείτε και

Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Οι Δια Χριστόν Σαλοί ως Ασκητές και Εκκλησιαστικά Πρότυπα

Διά Χριστόν Σαλότητα και Αγιότητα

Η αναγνώριση των διά Χριστόν Σαλών ως αγίων

Η Ελευθερία του Ήθους στους Δια Χριστόν Σαλούς

Δια Χριστόν Σαλοί: Έμπονη αγάπη & μεγάλα μέτρα αρετής

Δια Χριστόν Σαλοί:Σκανδαλώδης Συμπεριφορά & Αυθεντικός Βίος

Δια Χριστόν σαλοί, οι διδάσκαλοι της ακενόδοξης αρετής

Η εσχατολογική Ποιμαντική των δια Χριστόν σαλών

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Η εσχατολογική Ποιμαντική των δια Χριστόν σαλών

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

Πηγή:theodialogia.blogspot.gr/

4. Το ποιμαντικό και εσχατολογικό μάθημα των δια Χριστόν σαλών: Το μυστικό της ανακαίνισης του βίου των χριστιανών.

Όταν επισημαίνει ο όσιος Συμεών στο συνασκητή του Ιωάννη «Τὶ ὠφελούμεθα, ἀδελφέ, ἐν τῇ ἐρήμῳ ταύτῃ διατρίβοντες; Ἀνάστα, ἀπέλθωμεν, σώσωμεν καὶ ἄλλους…»[1], εκφράζει ακριβώς την εμπειρία της εσχατολογικής αγάπης, που θέλει «πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν»[2], εφαρμόζοντας έτσι τα λόγια του Αποστόλου περί του μυστηρίου της αγάπης, «Μηδείς τὸ ἑαυτοῦ ζητείτω, ἀλλά τὸ τοῦ ἑτέρου»[3] και «Τοῖς πᾱσιν πάντα γέγονα, ἵνα πάντως τινάς σώσω»[4]. Και ακριβώς αυτό κάνουν οι άγιοι σαλοί, γίνονται τα πάντα για να σώσουν και τον πιο μικρό και ασήμαντο, τον πιο αμαρτωλό και ταλαιπωρημένο συνάνθρωπο.

Δεν λογαριάζουν το κύρος τους, το καλό τους όνομα, δεν τους νοιάζει το τι θα που οι άλλοι, οι δήθεν σωστοί χριστιανοί που μένουν στην επιφάνεια των πραγμάτων. Οι άγιοι σαλοί θέλουν να βρούνε και να σώσουν το απολωλός, θέλουν να δημιουργήσουν τις συνθήκες εκείνες ώστε ο αμαρτωλός άνθρωπος να συνέλθει, να διαπιστώσει ότι είναι άρρωστος και ότι θέλει βοήθεια και όλα αυτά χωρίς να υπολογίζουν καθόλου την δική τους προσωπική κοσμική καταξίωση ή απαξίωση.

Ο τρόπος αυτός της σαλότητας αποκτά μια σωτηριολογική προοπτική. Ο άγιος Ιωάννης όμως ο οποίος ήταν συνασκητής του αγίου Συμεών κράτησε μία διαφορετική στάση.Προσπαθούσε να τον εμποδίσει και να τον αποτρέψει: «Τουναντίον κάθησον καὶ τὸν δρόμον ἡμῶν εἰς τὴν ἔρημον ταύτην πληρώσωμεν». Προτιμά ο άγιος Ιωάννης κατά βάθος την ασφάλεια και τη σιγουριά της ερήμου ή την προστασία του μοναστηριού, μακριά από τις άγνωστες δοκιμασίες και από τους κινδύνους ανάμεσα στους ανθρώπους. Έτσι, αντιπροσωπεύει εκείνους τους χριστιανούς, οι οποίοι προτιμούν τη βεβαιότητα και την ασφάλεια, από την ανασφάλεια, την υπομονή και ενδεχομένως τη γενναιότητα που απαιτεί αυτού του είδους η έκφραση της αγάπης. Και κανείς βεβαίως δεν μπορεί να κατακρίνει αυτήν την στάση.

Ο σαλός όμως, δε διεξάγει τον αγώνα του εναντίον τού σατανά και των δαιμόνων μέσα στην ασφάλεια του μοναστηριού και στην παρηγοριά των συναγωνιστών του, αλλά παλεύει μόνος, αδυσώπητα μόνος [5].

Η ασφάλεια βεβαίως και η προφύλαξη αποτελούν φραγμούς στην απόλαυση των εσχάτων, ενώ η αβεβαιότητα και η αστάθεια ευνοούν την πίστη ότι το στήριγμα και η προστασία είναι μόνο ο Θεός[6]. Καθώς ο σαλός απαλλάχτηκε από τους πειρασμούς, έδιωξε το διάβολο και έφτασε στην απάθεια, τώρα πηγαίνει αντίστροφα, δηλαδή καταδιώκει το διάβολο στην κατεξοχήν κατοικία του (στην πόλη, στον κόσμο). Αυτή είναι, λοιπόν, η στάση όλων των σαλών. Επομένως ο σαλός χρειάζεται κόσμο, είτε κοινωνία, είτε πόλη, είτε αγορά, είτε μοναστήρι για να διώχνει από εκεί τα δαιμόνια και να φανερώνει τον ερχομό της βασιλείας του Θεού, όπου ο σαλός κατοικεί από τώρα. Μ’ αυτήν την έννοια έρχεται ο διά Χριστόν σαλός από τα έσχατα να δηλώσει την νίκη στο διάβολο[7].

Η εσχατολογική διάσταση της σαλότητας κρίνεται κατά το μέτρο της ελευθερίας των σαλών να είναι ενωμένοι με το Θεό, που είναι η πηγή της αγιότητας[8]. Μ’ αυτήν την έννοια ο σαλός είναι ο καινός άνθρωπος που οριοθετεί τη χριστιανική Εσχατολογία και κατά συνέπειαν και τη χριστιανική Αγιότητα, διότι η αγιότητα δεν είναι μεταφυσικό αλλά εσχατολογικό γεγονός. Το καινό χάρισμα του Σταυρού και της Ανάστασης είναι το έσχατο στο παρόν, και αυτό ακριβώς ενσαρκώνει η αγιότητα, τη δόξα του καινού, του ανακαινισθέντος όντος[9]. Η αγιότητα, λοιπόν, είναι η εσχατολογική παραδοξότητα, η υπερλογικότητα ή πολύ απλά η χριστιανική σαλότητα, ακριβώς γιατί ενώ προορίζεται για την ιστορία, εκείνη πολιτεύεται στον ουρανό[10].

[Συνεχίζεται]

[1] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1704 Α.

[2] Α΄ Τιμ. 2, 4.

[3] Α΄ Κορ. 10, 24.

[4] Α΄ Κορ. 9, 22.

[5] «Ο σαλός συνδυάζει τη μεγαλύτερη αυτοεγκατάλειψη και αυτοταπείνωση με το μεγαλύτερο ηρωισμό. […] Η λέξη που χαρακτηρίζει αυτόν τον αγώνα είναι η λέξη “μονομαχία”. Δεν είναι ο αγώνας της στρατιάς των αγίων εναντίον των δαιμόνων, είναι η πάλη του Δαβίδ κατά του Γολιάθ, του Γεωργίου εναντίον του Δράκοντα». Βλ. ERNST BENZ, «Heilige Narrheit», Περιοδικό Kyrios 3, 1938, σ. 9. Πρβλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ 24.

[6] «Ἐν τῇ δυνάμει τοῦ Χριστοῦ ὑπάγω ἐμπαίζω τῷ κόσμῳ», ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1704 Β.

[7] «Ταλαίπωρε, ὁ μὴ βλέπων τὰς ἀκτῖνας τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ὁ μὴ ἰδὼν τῆς γεέννης τὴν ἀγριότητα τὴν δριμυτάτην». ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ πρεσβ. Κωνστ/πόλεως, Βίος ἁγίου Ἀνδρέου τοῦ διὰ Χριστὸν σαλοῦ, PG 111, 697Β.

[8] «ὁ ὅλος ἄνθρωπος να γίνεται κοινωνός τοῦ μόνου καὶ ὅλου Θεοῦ, μηδέν ἐπίγειον ἐν ἐαυτῷ φέρων, ἵνα Θεῷ πλησιάση καὶ θεός γένηται ἐκ θεοῦ, τὸ Θεόν εἶναι λαβῶν». Βλ. ΜΑΞΙΜΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗ, PG90, 1189.

[9] «ουδεμία σχέση ἔχει με ό,τι καλούμε νέο στην ιστορία, την ἐφεύρεση δηλαδή με την οποία ἐπιχειρούμε την υπέρβαση της παλαιότητος του πεπτωκότος κόσμου». Βλ. Αρχ. Αρσένιος, Η αγιότητα και ο πολιτισμός της πληροφορικήςΗ «καινή» ζωή στον «νέο» κόσμο, Αρμός 1994.

[10] «Ο σαλός είναι ὁ χαρισματικός, που ἔχει ἄμεση ἐμπειρία τῆς καινῆς πραγματικότητας τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ καὶ ἀναλαμβάνει να καταδείξει προφητικά τὴν ἀντίθεση τοῦ παρόντος αἰῶνος με τὸν αἰῶνα τῆς Βασιλείας, τὴ ριζική διαφοροποίηση τῶν μέτρων καὶ τῶν κριτηρίων». Βλ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., “Οι κατά Χριστόν σαλοί και η άρνηση της αντικειμενικής ηθικής”, Χριστιανικόν Συμπόσιον Δ΄, Αθήναι 1970, σ. 65.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

http://www.pemptousia.gr

Δείτε και

Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Οι Δια Χριστόν Σαλοί ως Ασκητές και Εκκλησιαστικά Πρότυπα

Διά Χριστόν Σαλότητα και Αγιότητα

Η αναγνώριση των διά Χριστόν Σαλών ως αγίων

Η Ελευθερία του Ήθους στους Δια Χριστόν Σαλούς

Δια Χριστόν Σαλοί: Έμπονη αγάπη & μεγάλα μέτρα αρετής

Δια Χριστόν Σαλοί:Σκανδαλώδης Συμπεριφορά & Αυθεντικός Βίος

Δια Χριστόν σαλοί, οι διδάσκαλοι της ακενόδοξης αρετής

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Δια Χριστόν σαλοί, οι διδάσκαλοι της ακενόδοξης αρετής

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

salotis

3. Οι δια Χριστόν σαλοί, διδάσκαλοι της ακενόδοξης αρετής

Με τον τρόπο της ζωής τους, οι δια Χριστόν σαλοί εκπληρώνουν και ένα ανεπανάληπτο ποιμαντικό έργο, όχι μόνο βοηθώντας άμεσα με διάφορους τρόπους τους συνανθρώπους τους στο δρόμο προς τη Βασιλεία του Θεού, αλλά και έμμεσα, με το ήθος τους, με την παράξενη, για τους κατ’ όνομα χριστιανούς, συμπεριφορά τους. Οι άγιοι σαλοί διδάσκουν τρόπους αποφυγής της κενοδοξίας, διδάσκουν με το παράδειγμα της ασυνήθιστης διακριτικότητάς τους την ελευθερία που μπορεί να προσφέρει ο Χριστός, διδάσκουν την απλότητα, την ταπείνωση, την ανεξικακία, την συγχωρετικότητα.

Η παράλογη συμπεριφορά τους είναι δικαιολογημένη διότι με αυτήν οι δια Χριστόν σαλοί καταφέρνουν να αποκρύψουν ή να καλύψουν τις αρετές τους και να διατηρήσουν κατ’ αυτόν τον τρόπο την ακεραιότητα και την καθαρότητα της πνευματικής τους ζωής[1].

Η πατερική πνευματική εμπειρία εξήγησε από πολύ νωρίς το οξύ πρόβλημα της αρετής ως πνευματικής κατακτήσεως και τους κινδύνους που απειλούν τον πνευματικό αγωνιστή, ο οποίος στοχεύει σε μια τέτοια πνευματική κατάσταση.

Όπως σημειώνει ο Όσιος Νείλος, η ουσία της αρετής έγκειται κυρίως «στο σύνολο των δεινών με τα οποία πολεμείται»[2] από τις δαιμονικές δυνάμεις. Διότι όλοι οι πνευματικοί στόχοι του χριστιανού αγωνιστού μπορεί να ματαιωθούν διά της κενοδοξίας[3].

Η δια Χριστόν σαλότητα είναι ακριβώς η ακενόδοξη αρετή, εντελώς απηλλαγμένη από κρυφά και ανύποπτα αισθήματα προσωπικής αυτοεκτίμησης και υπερηφανείας λόγω πνευματικών κατακτήσεων. Δε γίνονται δια Χριστόν σαλοί όλοι οι καλοπροαίρετοι και, κατά τα άλλα, γνήσιοι ίσως πνευματικοί άνθρωποι, αλλά μόνον ορισμένοι εξαιρετικώς ευαίσθητοι και χαρισματούχοι νηπτικοί αγωνιστές[4].

Οι δια Χριστόν σαλοί είναι εραστές της ακενόδοξης αρετής, συμπεριφέρονται σκανδαλωδώς στους  ανθρώπους όχι γιατί τους περιφρονούν ή γιατί δεν τους αγαπἀνε, αλλά γιατί αγωνίζονται να κλείσουν την είσοδο της κενοδοξίας στον εσωτερικό τους κόσμο. Να κλείσουν την πόρτα στην φιλαυτία και να αφεθούν στην θεάρεστη ταπείνωση που επιτυγχάνετε με την  αντίδραση των άλλων που τους βάζουν στο κοινωνικό περιθώριο.

Με την πνευματική τους ευαισθησία και με τη συμπεριφορά τους, οι δια Χριστόν σαλοί καθίστανται υποδείγματα αγώνος εναντίον της κενοδοξίας, προτρέποντας με έμμεσο τρόπο τον πλησίον τους να κρύβει από τα μάτια των ανθρώπων τα πνευματικά του χαρίσματα και μάλλον να θέλει να τα αγνοεί και αυτός ο ίδιος και να αποφεύγει όσο μπορεί τους επαίνους των άλλων.

Η δια Χριστόν σαλότητα δεν αποτελεί λοιπόν μόνο «μάσκα» και «προσωπείο», αλλά  κυρίως τρόπο ταπείνωσης και αυτοεξουθένωσης μπροστά στα μάτια των ανθρώπων και των δαιμόνων.

[Συνεχίζεται]

[1] Βλ. ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ ΙΩ., Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή, ο. π., σ. 99.

[2] ΟΣ. ΝΕΙΛΟΥ, Προς Ευλόγιον, Γ΄, PG 79, 1097B.

[3] Ο όσιος Ιωάννης ο Συναΐτης σκιαγραφεί το βιωματικό πυρήνα της σαλότητας με τον εξής τρόπο: «Παντού λάμπει ο ήλιος άφθονα και παντού, κατά τον ίδιο τρόπο που τίποτε δε μένει χωρίς να πέφτει επάνω του ο ήλιος, σε κάθε έργο πνευματικό χαίρεται και κυριαρχεί η κενοδοξία. Να τι θέλω να ειπώ με το παράδειγμα αυτό. Ὀταν νηστεύω, κενοδοξώ (επειδή καταφέρνω και νηστεύω), αλλά και όταν καταλύω, για να μη φανεί η αρετή μου, πάλιν κενοδοξώ με την ιδέα ότι είμαι συνετός. Όταν φορώ λαμπρά ρούχα, νικώμαι απ`αυτήν, αλλά και όταν τα αντικαταστήσω με ταπεινά πάλι κενοδοξώ. Όταν ομιλώ νικώμαι, γιατί δείχνω ότι λέω σοφά λόγια, αλλά και όταν σιωπώ πάλι νικώμαι, με το λογισμό ότι απέφυγα την κενοδοξία. Όπως και να τη ρήξεις (να την αντιμετωπίσεις) αυτή την τρίβολο άκανθα, στέκεται όρθιο το κεντρί της». Λόγος Ασκητικός (Κλίμαξ), ΚΒ`, PG 88, 949BC (= Εκδ. Ι. Μονής Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 1978, σ. 238.

[4] Βλ. ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ ΙΩ., Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή, ο. π., σ. 104.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

http://www.pemptousia.gr

Δείτε και

Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Οι Δια Χριστόν Σαλοί ως Ασκητές και Εκκλησιαστικά Πρότυπα

Διά Χριστόν Σαλότητα και Αγιότητα

Η αναγνώριση των διά Χριστόν Σαλών ως αγίων

Η Ελευθερία του Ήθους στους Δια Χριστόν Σαλούς

Δια Χριστόν Σαλοί: Έμπονη αγάπη & μεγάλα μέτρα αρετής

Δια Χριστόν Σαλοί:Σκανδαλώδης Συμπεριφορά & Αυθεντικός Βίος

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Δια Χριστόν Σαλοί:Σκανδαλώδης Συμπεριφορά & Αυθεντικός Βίος

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

diaxrsal

2. Η Ποιμαντική των δια Χριστόν σαλών:

Κάλεσμα σε αυθεντικότητα του χριστιανικού βίου μέσω σκανδαλώδους συμπεριφοράς

Ο δια Χριστόν σαλός όπως είδαμε και στις προηγούμενες παραγράφους, εργάζεται δραστήρια για την επανασύνδεση του πλησίον του με τον Χριστό, στηριζόμενος στα πολύμορφα «χαρίσματά» του[1]. Για να γίνεται οδηγός ανθρώπων, κατέχει όχι μόνο σώας τας φρένας του, αλλά και μια δυνατή προσωπικότητα. Επειδή συμπεριφέρεται όπως εμπνέει το Πνεύμα, δεν μπορεί κανείς να του ζητήσει λογαριασμό για τις πράξεις του. Η μάσκα της τρέλας τον κάνει ελεύθερο από την ανθρώπινη τιμή. Είτε ψάχνοντας για περιφρόνηση, είτε σαν επακόλουθο μιας θεϊκής ανεξέλεγκτης έμπνευσης, οι πράξεις του καταπατούν τους κανόνες της καλής συμπεριφοράς, κάποτε ακόμη και της πιο υποτυπώδους.

Μπορεί ο σαλός να μην τηρεί τους κανόνες της Εκκλησίας περί νηστείας και λατρείας, τρώγοντας κρέας δημόσια τη Μεγάλη Εβδομάδα[2], όμως δεν είναι σχισματικός ή αιρετικός. Αντίθετα, κάτω από το κάλυμμα της μωρίας, μετατρέπει Εβραίους[3] και αιρετικούς[4] σε χριστιανούς πιστούς και θεραπεύει δαιμονιζόμενους. Κατά τον καθηγητή Χρ. Γιανναρά[5]: «αυτή η πρόκληση του σκανδαλισμού των ευσεβών θυμίζει την “προκλητική” κατάλυση του Σαββάτου από τον Χριστό: την ανάληψη της ευθύνης για την “ἂρση τοῦ κραββάτου” από τον παραλυτικό[6], την κάλυψη των μαθητών που “ἢρξαντο τίλλειν στάχυας και ἐσθίειν” την ημέρα του Σαββάτου[7] ή που “ἢσθιον ἂρτους κοιναῖς, τοῦτ’ ἒστιν ἀνίπτοις χερσίν”»[8].

Όμως, όπως ο Χριστός δεν καταλύει το Νόμο, αλλά φανερώνει την υπέρβαση του Νόμου στα όρια της Βασιλείας, έτσι και ο διά Χριστόν σαλός (π.χ. άγιος Συμεών) είναι πολίτης της Βασιλείας, όπου ενσαρκώνει στο πρόσωπό του την υπέρβαση που είναι σκάνδαλο μόνο για όσους ζούμε ακόμα με την ανάγκη του νόμου και με την ανάγκη της υποταγής, γιατί δεν έχουμε φτάσει ή αγνοούμε το «τέλος» του νόμου που είναι η ελευθερία των αγίων[9], η ελευθερία που προσφέρει η εν Χριστώ αγάπη.

Στους βίους των σαλών αγίων πολλές φορές αφήνεται το ενδεχόμενο της μη συμμετοχής τους στην λατρευτική ζωή της Εκκλησίας[10], ενώ οι διηγήσεις είναι γεμάτες με εμπειρίες φωτισμού και θεοπτίες[11]. Στα μάτια των πολλών φαίνονται δαιμονισμένοι, καταραμένοι, να μην έχουν σχέση με τίποτα ιερό, ενώ για τους ελάχιστους ήταν πνευματικοί καθοδηγητές. Σ’ αυτό το σημείο, μάλιστα, έγκειται η αιτία της εμφάνισής τους, δηλ. η αντιπαράθεση ανάμεσα στη εξωτερική και την εσωτερική τους ύπαρξη[12]. Φαίνονται βέβηλοι και ασεβείς, αλλά στην ουσία είναι όσιοι και θαυματουργοί. Θέλουν να δείξουν στους άλλους πώς να αναβιώσουν τη λατρεία κατά βάθος, στην καρδιά, πώς να ζήσουν το μυστήριο την αγάπης του Θεού, να κατανοήσουν το είναι της Εκκλησίας και να μην αρκεσθούν στα φαινομενικά, από τους τύπους να περάσουν στην ουσία.

Γι’ αυτό το σκοπό, ανέλαβαν τις αμαρτίες των συνανθρώπων και δέχτηκαν κάθε είδους εξευτελισμούς και ταπεινώσεις. Ο καθ. Χρ. Γιανναράς επισημαίνει πως: «Αὐτή ἡ ἐκούσια ἀποδοχή τῶν συκοφαντιῶν δεν ἥταν για τοὺς μοναχούς μόνο μια ἀφορμή ταπείνωσης, ἀλλά βασιζόταν καὶ στὴν πεποίθηση για τὴν κοινότητα τῆς ἀμαρτίας, για τὸ σταυρὸ τῆς καθολικῆς πτώσεως καὶ ἀποτυχίας τοῦ ἀνθρώπου, που σηκώνει ἡ Εκκλησία» [13].

Ο άγιος Συμεών γινόταν ταραχοποιός στη Έμεσα μη τηρώντας τις «τάξεις» της Εκκλησίας, πειράζοντας τους «πιστούς» μέσα στην εκκλησία, ρίχνοντάς τους καρύδια, σβήνοντας τις καντήλες και κάνοντας φασαρία την ώρα της λειτουργίας[14]. Φαίνεται να παίζει το ρόλο του δαιμονισμένου στην συνείδηση των άλλων, αυτό όμως δεν συμβαίνει χωρίς σκοπό, δεν είναι τυχαίο, ο σαλός ξέρει καλά τα της Εκκλησίας, εφόσον η αποστολή του είναι να σώσει τους άλλους[15] και με την ευρύτερη έννοια να σώσει τους πιστούς που απαρτίζουν την Εκκλησία.

Βλέπει, λοιπόν, «πιστούς – εκκλησιαζομένους» δίχως εκκλησιολογική συνείδηση. Ναι μεν μπορεί να «τηρούν» την τάξη και τους κανόνες «εὐσχημόνως καὶ κατὰ τάξιν»[16], αλλά δεν μπορούν να αγγίξουν την πνευματικότητα του μυστηρίου. Γι’ αυτούς η Εκκλησία δεν είναι βίωμα, αλλά μία συνήθεια, μία «ρουτίνα», ένας χώρος εκδηλώσεων και τελετών, ένας τόπος συνάντησης μεταξύ τους και όχι με το Θεό, τόπος χωρίς καρδιακή προσευχή, χωρίς Πνεύμα, που μοιάζει με τόπο ειδωλολατρίας[17].

Ο σαλός ήθελε ακριβώς να επαναφέρει την Εκκλησία στην ιδανική και μοναδική της πραγματικότητα ως σώμα Χριστού. Γι’ αυτό το λόγο επιχείρησε να σπάσει το κατεστημένο, την συνήθεια, να συντρίψει τους τύπους, την δήθεν ευταξία, τον ευσεβισμό των εκκλησιαζομένων,να αποσπάσει την προσοχή με τα καμώματά του και βλέπουμε ότι το κατάφερε. Όλοι τον κυνηγούν, κανένας απ’ αυτούς τους δήθεν προσευχομένους δεν ήταν πραγματικά προσηλωμένος στη λειτουργία, όλοι θύμωσαν και τον έβγαλαν έξω και τον έδερναν μέχρι που κόντευε να πεθάνει, «Πολλῷ οὗν κόπῳ  ἐξενεγκάντων αὐτὸν, […] οἵ καὶ ἔδωκαν αὐτῷ πληγὰς εἰς θάνατον»[18].

[1] Βλ. ROCHAU V., «Que savons–nous des fous -pour-le Christ», Rev. Irénikon, 53, 1980, p. 350.

[2] «Ἀπὸ πρωΐ τῇ ἁγίᾳ πέμπτῃ ἐκαθέζετο εἰς τὸν ἰτρᾶν, τρῶγων, ὥστε ἐσκανδαλίζοντο οἰ θεωρούντες αὐτὸν», ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ,  Ἅγιος Συμεὼν  διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1728Α. Βλ. επίσης, ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., Η ελευθερία του ήθούς, ο. π., σ. 94.

[3] «Ἤ βαπτίζῃ ἤ πρὸς αὐτὴν ἔχεις», ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ,  Ἅγιος Συμεὼν  διὰ Χριστόν σαλὸς, PG93, 1724 Β.

[4] Ο Λεόντιος τονίζει ότι το να είσαι αιρετικός σημαίνει να είσαι εκτός Εκκλησίας, ενώ γίνεσαι μέλος της Εκκλησίας όταν κοινωνάς, «εἰς τὴν Ἐκκλησίαν μου κοινωνεῖτε». ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1724Α.

[5] Βλ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., Η ελευθερία του ήθούς, ο. π., σ. 94.

[6] Ιω. 5, 1-16.

[7] Μθ. 12, 1-8.

[8] Μκ. 7, 1-16.

[9] Βλ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., Η ελευθερία του ήθούς, ο. π., σ. 94.

[10] Η πατερική γραμματεία περιέχει πολλές μαρτυρίες περί ασκητών που δεν κοινωνούσαν σωματικώς. Βλ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΒΑΣΙΛΑ, Είς την θείαν Λειτουργίαν, SC. 4, bis, σ. 242.

[11] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, «Μὴ νυστάξητε, ἵνα μὴ χλιανθῇ τὸ περικαῖον ὑμῶν τὰς καρδίας πῦρ», στ. 1680Α, «σφαίρας πυρός ἀνερχομένας ἐξ αὐτοῦ εἰς τὸν οὐρανόν», στ. 1732C, και 1724Α.

[12] «Ἡ ζωή καί ἡ ἀλήθεια τοῦ “ἄλλου κόσμου” εἶναι ἀντίθετη ἀπό τή ζωή καί τήν ἀλήθεια τοῦ κόσμου τοῦτου. Ὁ ἄνθρωπος τοῦ “ἄλλου κόσμου”, πρέπει μέ τή ζωή του νά δείξει αὐτή τήν ἀντίθεση. Ἔτσι ὁ Σαλός, συνδυάζοντας τή μεγαλύτερη αὐτοεγκατάλειψη καί αὐτοταπείνωση μέ τόν μεγαλύτερο ἡρωισμό, προσπαθεῖ νά ἀνατρέψει τά κατεστημένα ὅταν αὐτά δέν ἐξυπηρετοῦν ἀνώτερους σκοπούς καί καταντοῦν κενό γράμμα μίας φορμαλιστικῆς ἠθικῆς καί ἑνός κοινωνικοῦ εὐπρεπισμοῦ». Βλ. BENZ E., «Heilige Narrheit», Periodico Kyrios 3, 1938, p. 42.

[13] Βλ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., «Οι Κατά Χριστόν Σαλοί καὶ ἡ άρνηση τῆς αντικειμενικῆς ηθικής»,Χριστιανικόν Συμπόσιον Δ΄, Αθήναι 1970, σ. 67.

[14] «Τῇ ἐπαύριον Κυριακής οὔσης ἔλαβεν κάρυα καὶ εἰσῆλθεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς λειτουργίας καρυδίζων καὶ σβύννων τὰς κανδήλας, ἐλίθαζεν τὰς γυναῖκας τοῖς καρυδίοις,… ἐν τῷ ἐξέρχεσθαι ἔστρεψεν τὰ ταβλία τῶν πλακουνταρίων». Βλ. ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1708D.

[15] «ἀπέλθωμεν, σώσωμεν καὶ ἄλλους», ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1704Α. Το χωριο αυτό φανερώνει το εκκλησιαστικό φρόνημα του σαλού, που είναι η αγάπη προς τους άλλους.

[16] Α΄ Κορ. 14, 40.

[17] «Το πώς κατάντησε η εκκλησιολογία να περιορίζεται μόνο εντός του ναού, μέσα στις πέτρες, μοιάζει με τυπολατρία ή καλύτερα ειδωλολατρία» Βλ. ΣΤΑΜΟΥΛΗ ΧΡ., Η ειδωλολατρία της σύγχρονης πνευματικότητας, Άσκηση αυτοσυνειδησίας, εκδ. «Το Παλίμψηστον», Θεσσαλονίκη 2004, σσ. 55-77.

[18] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1708D.

[19] «Ὁ πνευματικός ἀνακρίνει μέν τά πάντα, αὐτός δέ ὑπ’ οὐδενός ἀνακρίνεται» (Α’ Κορ. 2, 15). Ο χαριτωμένος είναι μια κατάσταση που πρώτιστα αναφέρεται στον εσωτερικό «τῆς καρδίας ἄνθρωπο, ἐν τῷ ἀφθάρτῳ τοῦ πνεύματος,ὅ ἔστιν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ πολυτελές», (Α’ Πέτρ. 3, 3 — 4). Σχολιάζει η Τατιάνα Γκορίτσεβα: «Ἕνας ἄνθρωπος μπορεῖ νά γίνει ἀντικείμενο μελέτης καί ἐξετάσεων. Μπορεῖς νά τόν μελετήσεις, νά μάθεις πολλά ἀπ’ αὐτόν… Κανείς ὅμως δέν μπορεῖ νάκρίνει ἕναν Ἅγιο… (διότι) Ἁγιότητα σημαίνει κατ’ ἐξοχήν ἐσωτερικότητα». Βλ. ΓΚΟΡΙΤΣΕΒΑ Τ., «Η τρέλλα νά είσαι Χριστιανός», Freiburg, 1985, σ. 37.

[20] Κολ. 3, 11.

[21] «Τι καὶ ἡμεῖς κινδυνεύομεν πᾶσαν ὥραν; καθ’ ἡμέραν ἀποθνῂσκω, νὴ τὴν ὑμετέραν καύχησιν, ἀδελφοί, ἥν ἔχω ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν», Α΄ Κορ. 15, 30-31.

[22] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1725C.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

http://www.pemptousia.gr

Δείτε και

Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Οι Δια Χριστόν Σαλοί ως Ασκητές και Εκκλησιαστικά Πρότυπα

Διά Χριστόν Σαλότητα και Αγιότητα

Η αναγνώριση των διά Χριστόν Σαλών ως αγίων

Η Ελευθερία του Ήθους στους Δια Χριστόν Σαλούς

Δια Χριστόν Σαλοί: Έμπονη αγάπη & μεγάλα μέτρα αρετής

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Δια Χριστόν Σαλοί: Έμπονη αγάπη & μεγάλα μέτρα αρετής

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

salos

Έτσι, στην περίπτωση της τιμωρίας ενός αμαρτωλού, ο Άγιος Ανδρέας έκλαψε τόσο πολύ «ὥστε ἐκ πολλῶν δακρύων ὀγκωθῆναι αὐτοῦ τά ὤμματα»[1]. Ο δε Άγιος Συμεών συζητούσε με τις αμαρτωλές γυναίκες με ένα «ύφος» πραγματικά παράξενο και φιλελεύθερο για τα δεδομένα της εποχής εκείνης. Έλεγε, λοιπόν, σε μια τέτοια γυναίκα: «Θέλεις ἕχω σε φίλη; Καὶ δίδω σοι ἑκατὸν ὁλοκοτίν. Ἐρεθιζόμενη οὖν αὐτῷ ἐπίθοντο. Ἐδείκνυεν γὰρ αὐτῇ καὶ τὸ λογάριν· εἶχε γὰρ ὅσα ἤθελε, τοῦ Θεοῦ ἀοράτως αὐτῷ χορηγοῦντος διὰ τὸ ἕνθεον αὐτόν σκοπόν. Καὶ λοιπὸν ὄρκον ἀπῂτει παρὰ τῆς λαμβανούσης, ὅτι οὐκ ἀθετεῖ αὐτόν»[2].

Ο σαλός λοιπόν, μισεί την αμαρτία, συμπονάει και συμπαραστέκεται στους αμαρτωλούς. Προσπαθεί με κάθε τρόπο, ακόμη και με την τρέλα του, να τους απαλλάξει από τα πάθη τους, να διορθώσει τη ζωή τους και τα φρονήματά τους. Ο αντικειμενικός στόχος της επιστροφής του στον κόσμο είναι να «συμπαθῆσαι καὶ σῶσαι τοὺς πολεμουμένους»[3]. Έχει τέλεια επίγνωση της αποστολής του που δεν ήταν άλλη από το να σταματήσει την αμαρτία να οδηγήσει τους συνανθρώπους του σε μετάνοια και να χαλάσει τις διαπλοκές του Διαβόλου[4].

Όπως βλέπουμε, η διά Χριστόν σαλότητα είναι η μέγιστη έκφραση της χριστιανικής δικαιοσύνης και αγάπης. Ο σαλός συμμετέχει στον πόνο του άλλου έως το τέλος, όπως αναφέρθηκε πριν, πραγματοποιεί την ένωση μεταξύ του Θεού και του ανθρώπινου γένους πάνω στο Σταυρό.

Με μια προσεκτική ανάγνωση των βίων των δια Χριστόν σαλών, διακρίνει κανείς μια σωστή ανθρωπολογική θεώρηση. Επιδεικνύεται καταρχήν, η ελευθερία τους να διαλέξουν τέτοια ακραία μορφή άσκησης, η οποία φαίνεται από την απάντησή τους στην πρόσκληση του Θεού[5].

Η τραγική πορεία των δια Χριστόν σαλών μέσα στον κόσμο στοχεύει πάντα προς αυτή την κατεύθυνση, την παροχή βοήθειας στον πλανεμένο του πλησίον. Πως θα βοηθήσει τον συνάνθρωπό του, ο οποίος βρίσκεται κάτω από την επιρροή του δαιμονικού στοιχείου, πως θα του αποκαλύψει την αλήθεια, η οποία δε βρίσκεται κάτω από τα λογικά και ευπρεπή σχήματα του κόσμου τούτου[6].

Επομένως η αμαρτία ως αστοχία και αρρώστια θεραπεύεται από το Θεό με τη βασική, όμως, προϋπόθεση της ελεύθερης συγκατάθεσης και της συμμετοχής του ανθρώπου.

Ο ρόλος των σαλών είναι να ανακαλύπτουν την αμαρτία και να κάνουν, όσο το δυνατόν, τους αμαρτωλούς να συνειδητοποιούν την αμαρτωλή κατάστασή τους ώστε να την αλλάξουν[7], διά της πρωτοβουλίας τους και της Χάριτος του Θεού, ώστε να πουν μερικοί «καὶ ὁ Θεὸς καὶ αἱ εὐχαί σου σῷζουσίν με»[8].

Όπως σε κάθε ορθόδοξη ασκητική διδασκαλία και ζωή, έτσι και εδώ ο νους και η καρδία του σαλού αποτελούν κεντρικό θέμα της ανθρωπολογίας του. Συγκεκριμένα, ο νους χαρακτηρίζεται ως «πρωτοπαθής»[9], τόσο κατά την προγονική, όσο και σε κάθε μεταπατορική πτώση του ανθρώπου. Όταν ο ασκητής προσεύχεται  υπερβαίνει όλα τα γήινα και τα ανθρώπινα[10], χωρίς όμως να τα περιφρονεί, ακριβώς γιατί πληρώθηκε το εσωτερικό του από υπεργήινες καταστάσεις. Σε τέτοιες καταστάσεις, λοιπόν, έφτασαν και οι σαλοί, όπως μαρτυρεί ο Λεόντιος: «ὠρθοδρόμησεν (ο Διάκονος Ἰωάννης) εἰς τὸν τόπον, ὅπου ᾔδει πάντοτε προσεύχεσθαι τὸν ἀββάν Συμεῶνα, καὶ ἰδών αὐτόν ἀπὸ μήκοθεν ἐκτείνοντα τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανόν, ἐφοβήθη· ὤμνυεν γὰρ, ὅτι σφαίρας πυρός ἀνερχομένας ἐξ αὐτοῦ εἰς τὸν οὐρανόν ἐθεώρει, καὶ κύκλῳ αὐτοῦ ὡς κλίβανον καιόμενον, καὶ αὐτόν εἰς τὸ μέσον, ὥστε μὴ τολμῆσαί με πλησιάσαι αὐτῷ, ἕως οὐ τὴν εὐχήν ἐτελείωσεν»[11].

Με την αδιάλειπτη προσευχή, εφαρμόζει πιστά ο σαλός τη διδασκαλία του Παύλου «ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε»[12]. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στον όσιο Ανδρέα[13]. Η διαφορά στην συμπεριφορά του σαλού μεταξύ νύχτας και ημέρας είναι ιδιαίτερα σημαντική. Βιώνει μια διπλή ζωή όπου, μπροστά στον κόσμο, στους δρόμους, στην αγορά ή στις ταβέρνες, ο σαλός είναι τρελός, ενώ «κατ’ ἱδίαν»[14] στις εκκλησίες, στο καλύβι του ή σε κρυπτό μέρος, είναι ο άνθρωπος της προσευχής, ο κατεξοχήν ασκητής[15]. Σχεδόν κανείς, εκτός του πνευματικού του, δε γνωρίζει την πραγματική ζωή του. Μόνο μετά την κοίμησή του γνωστοποιείται το μυστικό της αληθινής του ζωής στους πάντες και τότε άρχισαν να τον τιμάνε.

Η πλαστή φύση της αγίας σαλότητας είναι πραγματικά προβληματική. Συνδέει ξεκάθαρα το αγιογραφικό φαινόμενο κατά κάποιο τρόπο με το κοσμικό[16]. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να υπάρχουν κάποιοι αληθινοί τρελοί που πάσχουν από διανοητική ασθένεια ώστε να τους μιμούνται οι άγιοι σαλοί και να φοράνε τη μάσκα τους, προκειμένου να χάνονται ανάμεσά τους, κρύβοντας έτσι την αρετή τους από τους ανθρώπους. Με την ιδέα του κόσμου περί της αγιότητας, οι σαλοί ήταν στα μάτια του “πραγματικά” τρελοί, ενώ για το Θεό ήταν πραγματικά σοφοί.

[Συνεχίζεται]

 

[1] Βλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 30.

[2] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς , PG 93, 1725Α. Πρβλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 30.

[3] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1725 Α.

[4] «Διὰ τούτου γὰρ πολλάκις καὶ ἤλεγχεν, καὶ ἀνέκοπεν ἀμαρτίας, καὶ ὀργήν τινι πρὸς διόρθωσιν ἔπεμπε, καὶ προέλεγέ τινα, καὶ ὅσα ἤθελε ἐποίει… Καὶ ὅσα περ ἄν ἐποίει, εἵχον αὐτὸν ὥσπερ τοὺς πολλοὺς τοὺς ἐκ δαιμόνων διαλαλοῦντας καὶ προφητεύοντας». ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1725Β.

[5] «οὐ γὰρ ἀπ’ ἐμαυτοῦ βούλομαι τοῦτο πράξαι, ἀλλὰ του Θεοῦ κελεύντός μοι», ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1705C. «Τρέχε τὸν καλὸν ἀγῶνα γυμνὸς, καὶ γενοῦ σαλὸς δι’ ἐμὲ», ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ πρεσβυτέρου Κων/πόλεως, Βίος ἁγίου Ἀνδρέου τοῦ διὰΧριστὸν σαλοῦ, PG 111, 636 D.

[6] Βλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 29.

[7] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93: Τα παραδείγματα της έγκυου δούλης, 1717Β, του ταχυδακτυλουργού 1716Β, του φουσκάριου, 1721Β. Επίσης: «Θαῦμα γὰρ φοβερὸν τὸ ἐπ’ αὐτὸν τότε γενόμενον· ἐν τοσοῦτοις γὰρ μαλαγμοῖς οῖς ἐποίησαν ἐπ’ αὐτὸν, ουδαμῶς κινῆσαι ἤ ὁρεξαι αὐτὸν ἵσχυσαν πρὸς τὸ δυσῶδες πάθος. Ὅθεν μεταβαλλόμεναι (ἅλλαξαν συμπεριφορά) ἔλεγον: “Οὗτος νεκρός ἐστιν, ἤ ξύλον”». Βλ. ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ πρεσβυτέρου Κων/πόλεως,Βίος ἁγίου Ἀνδρέου τοῦ διὰ Χριστὸν σαλοῦ, PG 111, 636D. Και το παράδειγμα της μεταστροφής του φιλάργυρου μοναχού, «ἐπὶ τὴν πνευματικὴν ἐργασίαν προκόπτων, καὶ τὴν εὐχαριστίαν καθεκάστην προσέφερε τῷ Θεῷ», PG 111, 757Α – 760Α.

[8] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1705 Α.

[9] ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ, Επιστολή 101PG 37, 188B. Πρβλ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΑΛΑΜΑ, Προς ΞένηνPG150, 1069A.

[10] «Ἀρπάζεται εἰς προσευχήν ὁ ἔσω ἄνθρωπος, εἰς ἄπειρον βάθος ἐκεῖνου τοῦ αἰῶνος ἐν ἡδύτητι πολλῇ, ὥστε ξενίζεται τὸν νοῦν ὅλον ὄντα μετέωρον καὶ ἡρπασμένον ἐκεῖ, ὥστε κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρόν λήθην ἐγγενέσθαι τοῖς λογισμοῖς τοῦ φρονήματος τοῦ ἐπιγείου, διά τὸ μεστωθῆναι τοὺς λογισμούς καὶ αἰχμαλωτισθήναι εἰς τὰ θεῖα καὶ ἐπουράνια…». ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΑΙΓΥΠΤΙΟΥ, Φιλοκαλία, Πατερικαί εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς», τομ. 7, σσ. 152-153.

[11] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1732C.

[12] Α΄ Θεσ. 5, 17.

[13] «Ἒκτοτε ἄϋπνος διετέλει πάσας τὰς νύκτας, τὴν ἀκατάπαυστον δοξολογίαν προσφέρων Θεῷ· δι’ ὅλης δὲ τῆς ἡμέρας ἧν ἐν μέσῳ θορύβου ἀσχολούμενος, τὰ συνήθη ἔπραττεν ἀγωνιζόμενος». ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ πρεσβυτέρου Κων/πόλεως, Βίος ἁγίου Ἀνδρέου τοῦ διὰ Χριστὸν σαλοῦ, PG 111, 677D.

[14] «Αυτός ὁ θεατρικός καὶ ἐπιδεικτικός χαρακτήρας τοῦ σαλού πραγματικά αὐτοεκφράζεται στο γεγονός ὅτι ὁ ἅγιος, που προσωποποιεί τὸν τρελό καθοδηγεί μια τέλεια διπλή ζωή. Τὴν ημέρα περιπλανάται τοὺς δρόμους, τὴν ἀγορά καὶ τις ταβέρνες, παίζοντας τὰ ἀστεία του. Ωστόσο, τὴ νύχτα ἀποσύρεται σε κρυφό μέρος, σε καμιά γωνία, ἤ ἄμα εἶναι μόνος του στο καλύβι, τότε βγάλλει τὴν μάσκα τῆς μωρίας καὶ βυθίζεται σε ἀδιάλειπτη προσευχή, όπου ενώνεται πνευμαυικά με τους αγίους και συνομιλεί με το Θεό, όσπου να χαράξει τὸ πρωί τῆς ἐπόμενης ημέρας…». Βλ. ERNST BENZ, «Heilige Narrheit», Periodico Kyrios 3, 1938, p. 12.

[15] Μθ. 6, 6. «Σύ ὅταν προσεύχῃ, εἴσελθε εἰς τὸ ταμεῖον σου καὶ κλείσας τὴν θύραν σου πρόσευξαι τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ, καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδῶσει σοι».

[16] «Το σημαντικό, βέβαια, είναι ὅτι οἱ “κοσμικοί τρελοί” ἐξαφανίστηκαν ἀπὸ τις πλατείες καὶ τοὺς δρόμους τῆς Εὐρώπης ἀκριβώς τὴν ίδια ἐποχή, που ἔγιναν οἱ ἅγιοι σαλοί ἐλάχιστοι στὴ χριστιανική κοινότητα». Βλ. SAWARD J., Perfect Fools, Folly for Christ’s sake in Catholic and Orthodox Spirituality, Oxford University press, 1980, p. 26.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

http://www.pemptousia.gr

Δείτε και

Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Οι Δια Χριστόν Σαλοί ως Ασκητές και Εκκλησιαστικά Πρότυπα

Διά Χριστόν Σαλότητα και Αγιότητα

Η αναγνώριση των διά Χριστόν Σαλών ως αγίων

Η Ελευθερία του Ήθους στους Δια Χριστόν Σαλούς

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Η Ελευθερία του Ήθους στους Δια Χριστόν Σαλούς

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

st-basil-fool-for-xc

Β΄ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΗΘΟΥΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΒΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΤΩΝ ΔΙΑ ΧΡΙΣΤΟΝ ΣΑΛΩΝ

Εισαγωγικά

Όπως προαναφέραμε στο προηγούμενο κεφάλαιο, η άτυπη συμπεριφορά των δια Χριστόν σαλών αποτελούσε μια ιδιαίτερη γλώσσα, κατά την οποία οι συνάνθρωποί τους διδάσκονταν μέσω ενίοτε σκανδαλωδών σχημάτων συμπεριφοράς, τα οποία έφερναν σαφή συμβολικό χαρακτήρα και οδηγούσαν σε βαθύτερο προβληματισμό τους άλλους ανθρώπους.

Η ποιμαντική συνεισφορά των διά Χριστόν σαλών στηρίζεται στην καλλιέργεια της βαθειάς ταπείνωσης, στον εμπαιγμό της ανθρώπινης ματαιοδοξίας και κενοδοξίας, των αβαθών κριτηρίων της ανθρώπινης ηθικής και πολλές φορές στην ομολογία του ορθοδόξου βιώματος[1]. Η ηθική τους ήταν αμφιλεγόμενη από τις εξωτερικές τους συμπεριφορές, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι ήταν ανήθικοι. Όχι μόνο ανήθικοι δεν ήταν αλλά είχαν ξεπεράσει κατά πολύ αυτό που λέγεται ηθική τελείωση και είχαν εισέλθει πλέον στον κόσμο της απόλυτης εν Χριστώ ελευθερίας του ήθους, σε μία κατάσταση που τα αποδεκτά σχήματα συμπεριφοράς δεν έχουν θέση μιας και τα πάντα γίνονται με κριτήριο την θυσιαστική εν Χριστώ αγάπη.

  1. 1.     Η Ελευθερία του ήθους των δια Χριστόν σαλών:

Πρότυπα αυθεντικής πίστης και αγάπης προς τον Θεό και τον πλησίον.

Ο σκοπός της ποιμαντικής των δια Χριστόν σαλών δεν είναι άλλος από την σωτηρία του πλησίον. Όμως η σωτηρία και η πνευματική προκοπή του πλησίον περνάει μέσα από τον προσωπικό αγώνα και τη σκληρή άσκηση του δια Χριστόν σαλού, προκειμένου να πραγματοποιήσει και το δικό του εξαγιασμό. Ο άγιος Συμεών έπρεπε να παραμείνει 29 χρόνια στην έρημο, να αποκτήσει μια πλήρη απάθεια[2], για να έλθει στη συνέχεια στον κόσμο.

Ο άνθρωπος πρώτα υπηρετεί τη δική του σωτηρία και έπειτα τη σωτηρία του πλησίον[3]. Η θέωση έχει και κοινωνικό χαρακτήρα. Η θέωση δεν νοείται ευδαιμονικά και εγωιστικά. Συχνά τονίζεται ότι ο άνθρωπος που έχει θεωθεί, παρόλο που είναι τέλειος «ἐν τελείῳ Θεῷ»  και ενωμένος με τις υπέρτατες αγγελικές δυνάμεις, δεν επαναπαύεται στη μακάρια κατάστασή του, αλλά γίνεται εν Αγίω Πνεύματι διάκονος των μυστηρίων του Θεού ανάμεσα στους ανθρώπους και στο Θεό υπηρετώντας τους με το λόγο, όπως οι απόστολοι. Καθώς βλέπει το Θεό μπορεί να φωτίσει τον εν Χριστώ πλησίον του και καθώς γνωρίζει το Θεό γίνεται ικανός να διδάξει και να οδηγήσει τους συνανθρώπους του στη σωτηρία και τη θέωση. Αυτή είναι ακριβώς η περίπτωση των αγίων σαλών .

Ο Λεόντιος Νεαπόλεως μας πληροφορεί ότι ο άγιος Συμεών ο διά Χριστόν σαλός προτρέπει τον συνασκητή του άγιο Ιωάννη «Ἀπέλθωμεν, σώσωμεν καὶ ἄλλους»[4], δηλ. αφού σωθήκαμε εμείς, μπορούμε να παρακινούμε και άλλους στην όδο της σωτηρίας, η οποία είναι «ἡ μετάβαση ἀπὸ τὸ “κατὰ φύσιν” καὶ τὸ “παρὰ φύσιν” στὸ “ὑπέρ φύσιν” διὰ τῆς συνεργίας τῆς θείας Χάριτος»[5].

Ο άγιος Συμεών δε διστάζει καθόλου να μεταβαίνει στην πόλη της Έμεσας ή ακόμα στην Κωνσταντινούπολη και να εργάζεται για την σωτηρία των ανθρώπων παρόλο που εκεί κυριαρχούσαν η αμαρτία και η φθορά, δίνοντας αμέσως θετική απάντηση στο κάλεσμα του Θεού με σκοπό να απαλλάξει όλη την κοινότητα αλλά και ολόκληρη την πόλη από τα σχέδια του διαβόλου.

Στην κλήση του αγίου Ανδρέα του δια Χριστόν σαλού φαίνεται η διπλή αποστολή του σαλού, η δική του πνευματική εξέλιξη και προκοπή, η οποία συντελείται ταυτόχρονα με αυτήν του πλησίον. «Τρέχε οὔν τὸν καλὸν αγῶνα γυμνὸς καὶ γενοῦ σαλὸς δι’ ἐμὲ, καὶ πολλῶν ἀγαθῶν δεσπότης καθίσεις ἐν τῇ ἡμέρα τῆς βασιλεἰας μου».

Σ’ αυτό το σημείο πρέπει να διευκρινίσουμε πως την απάντηση στο ερώτημα πώς μπορούν να σωθούν οι χριστιανοί της πόλης, μας τη δίνει ο επίσκοπος Νεαπόλεως Λεόντιος. Η οδός της σωτηρίας περνάει από την συνείδηση και τη διάθεση του καθενός, αρκεί να βοηθάει, να δίνει, να ελεεί και να αγαπάει τον πλησίον του. Ως έμπειρος δάσκαλος της Εκκλησίας, ο Συμεών έλεγε τη συμβουλή του στο τέλος του μαθήματος όταν έβγαζε τη μάσκα του τρελού και μιλούσε με παρρησία στο ποίμνιό του, τονίζοντας ότι η αγάπη[6] είναι ο οδηγός μας σε κάθε πτωχό και εξουθενωμένο, σε κάθε ξένο και απόβλητο της κοινωνίας και προτρέποντας τους ακροατές να ακούσουν έμμεσα το λόγο του Παύλου ο οποίος μας επισημαίνει να διώκουμε την αγάπη[7]. Όποιος δεν έχει αγάπη μέσα του δεν θα μπορέσει ποτέ να γνωρίσει το Θεό, δε γίνεται σωτηρία χωρίς αγάπη, και η έκφραση της αγάπης είναι η ελεημοσύνη[8].

Η πίστη μαρτυρείται με τις πράξεις, δεν αναγγέλλεται με λόγια ή ρητορικές αποδείξεις, αλλά με έργα ελεημοσύνης[9]. Ο βιογράφος του οσίου Ανδρέα του διά Χριστόν σαλού, περιγράφει ένα περιστατικό «κρυφής» ελεημοσύνης[10], όπου ο όσιος έψαχνε να βρει ένα κρυφό μέρος, όπου ήταν συγκεντρωμένοι και άλλοι φτωχοί. Πλησίαζε τότε, καθόταν ανάμεσά τους και για να γίνεται αντιληπτή η εργασία του, έκανε πως παίζει. Αν κάποιος απ’ αυτούς του άρπαζε κάτι, τον ράπιζε. Τότε οι άλλοι για να υπερασπίσουν το σύντροφό τους, χτυπούσαν τον Ανδρέα με ραβδιά. Εκείνος χρησιμοποιούσε την ευκαιρία αυτή για να φύγει και σκόρπιζε όλα τα χρήματα. Τότε ο καθένας ό,τι άρπαζε, το κρατούσε δικό του[11].

Πολλές φορές ο σαλός ελέγχει τους αμαρτωλούς ώστε να μετανοήσουν, να αλλάξουν τρόπο σκέψεως και ζωής, είτε πρόκειται για πόρνες[12], είτε για μοιχούς[13], είτε για κλέφτες[14], είτε για ασώτους[15]. Έτσι, με συμβολισμούς και παραβολές, με αυστηρά λόγια και πειράγματα, προσπαθεί ο σαλός να σταματήσει κάποιο κακό και να αποκαλύψει κάποια αλήθεια, για να σώσει μια ψυχή[16]. Και αυτό πηγάζει από τη χαρακτηριστική αγάπη του για τους φτωχούς και τους αμαρτωλούς. Η αγάπη αυτή τον ωθεί μέχρι τα καπηλειά, τα πορνεία και σε όποια γωνιά κρύβεται η ηθική και η υλική αθλιότητα, προκειμένου να την ανακαλύψει και να τη θεραπεύσει[17].

 

[1] Βλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Φιλοθέου Κοκκίνου, Βίος Αγίου Σάββα του Νέου, ΕΕΘΣΠΘ 24, στιχ 1 ε., Θεσσαλονίκη, 1983.

[2] Σχετικά με την “απάθεια” έγινε λόγος στην εισαγωγή της παρούσας εργασίας. Βλ. επίσης την 9ηπαραπομπή.

[3] Τότε εκπληρώνεται ο λόγος του Απ. Παύλου, που λέει: «ἡ γὰρ κατά θεὸν λύπη μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον ἐργάζεται, ἡ δὲ τοῦ κόσμου λύπη θάνατον κατεργάζεται». Β΄ Κορ. 7, 10.

[4] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς , PG 93, 1704 Α.

[5] Βλ. ΜΑΤΣΟΥΚΑ Ν., Δογματική και Συμβολική Θεολογία, τομ. 3ος, Θεσσαλονίκη 1985, σσ. 103-117.

[6] «Δυσωπῶ σε, ἵνα πᾶσαν ψυχὴν, μάλιστα δὲ μοναχὸν ἥ πτωχὸν, μηδέποτε ἐξουδενώσῃς, ὡς ἔτεχεν. Οἶδεν γὰρ ἡ ἀγάπη, ὅτι εἰσὶν εἰς τοὺς πτωχοὺς», ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς , PG 93, 1741 D.

[7] «Διώκετε τὴν ἀγάπην». Α΄ Κορ. 14, 1. «Διὸ παρακαλῶ ἡμᾶς κυρῶσαι εἰς αὐτὸν ἀγάπην» Β΄ Κορ. 2, 8.

[8] «Διὸ παρακαλῶ σε, τέκνον, πάσῃ σου δυνάμει, εἰ ἔνδεκτον καὶ ὑπὲρ δύναμιν ἀγάπησον τὸν πλησίον σου διὰ τῆς ἐλεημοσύνης, αὕτη γὰρ ἡ ἀρετὴ ὑπὲρ πάσας βοηθεῖ ἡμῖν τότε (ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Κρίσεως)». ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1744 Α.

[9] ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ WARE, «The Fool in Christ as Prophet and Apostle», Sobornost, 6, 2, 1984. pp. 6-28.

[10] Σύμφωνα με τα λόγια του Κυρίου: «Προσέχετε τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιείν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς». Μθ. 6, 1.

[11] ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ πρεσβυτέρου Κων/πόλεως, Βίος ἁγίου Ἀνδρέου τοῦ διὰ Χριστὸν σαλοῦ, PG 111, 656AB. Πρβλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 30.

[12] «Πολλάκις δὲ καὶ γύναια ἄσεμνα και πορνικὰ τὰ μὲν ἐπὶ νόμιμον γάμον παιγνικῶς ἐφερεν, τὰ δὲ σωφρονεῖν» ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς , PG 93, 1708Β.

[13] «Μηκέτι μοίχευε, ταπεινέ καὶ οὐ ἐγγίζει σοι ὁ δαίμων», ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς , PG 93, 1716Α.

[14] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς , PG 93, 1736Α, και 1737C.

[15] ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ πρεσβυτέρου Κων/πόλεως, Βίος ἁγίου Ἀνδρέου τοῦ διὰ Χριστὸν σαλοῦ, PG 111, 643CD , 653AB.

[16] Βλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 30.

[17] Βλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 30.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

http://www.pemptousia.gr

Δείτε και

Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Οι Δια Χριστόν Σαλοί ως Ασκητές και Εκκλησιαστικά Πρότυπα

Διά Χριστόν Σαλότητα και Αγιότητα

Η αναγνώριση των διά Χριστόν Σαλών ως αγίων

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Η αναγνώριση των διά Χριστόν Σαλών ως αγίων

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

agsimeon

4. Η αναγνώριση των αγίων

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν αγιοποιεί, δεν κατασκευάζει αγίους, δεν προβιβάζει, ούτε ανεβάζει πρόσωπα σε βαθμούς αγιοσύνης, αλλά αναγνωρίζει επίσημα την υπάρχουσα αγιότητα κάποιου προσώπου, που βρίσκεται κοντά στον Θεό[1]. Από τους όρους «αναγνώριση» και αγιοποίηση των αγίων, ο πιο ορθός είναι ο όρος «αναγνώριση». Ο όρος «ανακήρυξη» δίνει την πρωτοβουλία της αναγνωρίσεως στην εκκλησιαστική αρχή, ενώ ο όρος «αγιοποίηση» είναι δυτικός[2] και δεν εκφράζει το πνεύμα της Ορθοδοξίας.

Με τον όρο «αναγνώριση» εννοείται η ιδιαίτερη ἐν Χριστῷ αποδοχή και τιμή, που αυθόρμητα αποδίδει το πλήρωμα μιας τοπικής εκκλησίας σ’ ορισμένα αποθανόντα μέλη της, τα οποία ξεχώρισαν για την αφοσίωσή τους στο Θεό[3]. Μετά την αναγνώριση, η διοικούσα Εκκλησία γράφει τα μέλη αυτά στα Δίπτυχά Της, τα προβάλλει στους πιστούς και τους προτρέπει να τα τιμούν και να τα μιμούνται[4]. Η ποιμαντική αυτή προτροπή επικράτησε να δηλώνεται με τους όρους διακήρυξη, ανακήρυξη, ένταξη, συναρίθμηση, ανάδειξη, καθολική αναγνώριση, κατάταξη και όχι αγιοποίηση ή κανονισμός[5].

Στην πρώτη Εκκλησία το κριτήριο της αναγνώρισης ενός αγίου ήταν η αναγνώρισή του από τον πιστό λαό. Αυτό σημαίνει ότι δε χρειαζόταν κάποια εκκλησιαστική διαδικασία.  Στους επόμενους αιώνες το καθεστώς αυτό σε γενικές γραμμές διατηρήθηκε, όμως λαμβανόταν υπόψη για την αναγνώριση του αγίου από την εκκλησιαστική αρχή το ορθόδοξο φρόνημα, ο μαρτυρικός ή άγιος βίος και η τέλεση θαυμάτων. Ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Νεκτάριος γράφει τα εξής: «Τρία θεωροῦνται τὰ μαρτυροῦντα τὴν ἀληθῆ ἐν ἀνθρώποις ἁγιότητα· πρῶτον ὀρθοδοξία ἄμωμος, ἀρετῶνκατόρθωσις ἁπασῶν, ἐν αἷς ἕπεται ἡ περί τὴν πίστιν μέχρις αἵματος ἀντικατάστασις, και τέλος ἡ περί Θεόν ἐπίδειξις σημείων ὑπερφυῶν και θαυμάτων» [6].

Όταν κάποιος διακρινόταν στην αρετή και στην πίστη και ιδιαίτερα ως μάρτυρας που υπέστη αληθινά μαρτυρικό θάνατο, επερχόταν “de facto” η αναγνώρισή του ως αγίου[7]. Πολλοί από τους Μάρτυρες δεν είχαν λάβει βάπτισμα, όμως η Εκκλησία αναγνώρισε το μαρτυρικό τους τέλος ως «βάπτισμα εξ αίματος», που αντικαθιστούσε το μυστήριο του βαπτίσματος[8]. Έτσι αναγνωρίστηκαν πολύ άγιοι όπως ο Πολύκαρπος Σμύρνης, Ιγνάτιος Αντιοχείας κ.α. Με το τέλος των διωγμών, ο βασικός παράγοντας για τη διαπίστωση της αγιότητας ενός προσώπου αποτελεί ο ευσεβής βίος και η τέλεια εν Χριστώ ζωή[9].

Ένα εξίσου σημαντικό γνώρισμα είναι η θαυματουργία, δηλ. η ικανότητα ενός αγίου να διενεργεί θαύματα[10]. Είναι μεγάλο προνόμιο ενός αγίου να πραγματοποιεί θαυμαστές πράξεις. Όμως μέσα από την ιστορία της Εκκλησίας αποδεικνύεται, ότι τα θαύματα δεν αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για να αναγνωριστεί ένα πρόσωπο ως άγιος, καθότι πολλοί μάρτυρες και ομολογητές δε διακρίθηκαν ιδιαίτερα για τις θαυματουργικές τους ιδιότητες. Επίσης κριτήριο αγιότητας, θεωρήθηκε το αδιάφθορο και άλυτο του σώματος ή η ευωδία που αναπέμπεται από αυτό, ιδιαίτερα στη ρωσική Εκκλησία[11].

Η τιμή που αποδίδεται σε έναν άγιο έχει ανάλογα με τη φήμη του τοπικό χαρακτήρα ή αφορά όλη την Εκκλησία. Αρχικά, η αναγνώριση είχε τοπικό χαρακτήρα η οποία μάλιστα ξεκινάει από τους πιστούς και η σχετική πρωτοβουλία ανήκει σ’ αυτούς[12]. Στη συνέχεια όταν η τιμή σε έναν τοπικό άγιο γενικεύεται, τότε η Εκκλησία τον περιλαμβάνει στα βιβλία της (Μαρτυρολόγια, Συναξάρια, Αγιολόγια, κ.α.)[13].

Μερικές φορές (ακόμη και σήμερα) υπάρχει μία σύγχυση σχετικά με τους όρους λατρεία ή τιμή των αγίων. Λαμβάνοντας υπόψη ορισμένες υπερβολές αλλά και παρεξηγήσεις ως προς την αποδιδόμενη τιμή των αγίων, η Εκκλησία ξεκαθάρισε το θέμα με την Ζ΄ Οικουμενική σύνοδο[14]. Στη σύνοδο αυτή τονίσθηκε πως λατρεία αρμόζει μόνο στα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, ενώ στους αγίους η τιμή. Προσκυνούμε και λατρεύουμε τον Τριαδικό Θεό, αλλά τιμούμε και απονέμουμε τη «σχετική» προσκύνηση στους αγίους[15], όπου η Εκκλησία καθαγιάζει τα λείψανά τους και προτρέπει να προσκυνούμε και να τιμούμε αυτά[16], αλλά και τις εικόνες[17] των αγίων, μάλιστα η ίδια απόδοση τιμής ισχύει και για την Παναγία, η οποία βρίσκεται υπεράνω των Αγγέλων και πάντων των αγίων[18]. Με αυτό τον τρόπο και παράλληλα ψάλλοντας τις διάφορες ακολουθίες προς τιμήν τους, ζητάμε τις πρεσβείες τους προς το Θεό.

Πρέπει να γνωρίζουμε πως η τιμητική προσκύνηση των λειψάνων, βασίζεται στο δόγμα της ενανθρωπίσεως του δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος. Ο Χριστός έγινε τέλειος άνθρωπος για να θεώσει ολόκληρη την ανθρώπινη φύση. Έτσι, η άκτιστη ενέργεια του θεώσεως επεκτείνεται και παραμένει στα σώματα των αγίων ακόμη και μετά το θάνατό τους και τα κάνει ζωοποιά και πηγή θαυμάτων[19]. Προσκυνώντας τα λείψανά τους δημιουργείται μία άμεση επικοινωνία μαζί τους, με αποτέλεσμα οι πιστοί να ενισχύονται στους πνευματικούς τους αγώνες.

5. Η αναγνώριση των διά Χριστόν Σαλών ως αγίων

Σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο πρέπει να αποφεύγουμε κάθε είδος σκανδαλισμού των ανθρώπων[20]. Όμως μέσα από τους βίους των διά Χριστόν σαλών, βλέπουμε ότι κατά κάποιο τρόπο οι σαλοί αρνούνται την παραίνεση του αποστόλου, καθώς προκαλούν συστηματικά των σκανδαλισμό των πιστών και διασύρουν ακόμη και την κανονική τάξη της Εκκλησίας, την ευπρέπεια του ναού και την υποχρέωση της νηστείας[21].

Όπως προαναφέραμε, αυτό γινόταν για την απόκρυψη των αρετών τους. Έπρεπε όμως να γίνεται πολύ προσεκτικά, ώστε να επέλθει το επιθυμητό αποτέλεσμα, δηλ. η ωφέλεια των υπολοίπων. Σε κάποιες περιπτώσεις οι σαλοί ήταν εντολοδόχοι από τον ίδιο τον Κύριο. Το ότι ήταν εντολοδόχοι έχουμε την μαρτυρία από τον ίδιο τον αγ. Συμεών τον δια Χριστόν σαλό, όταν επρόκειτο να αφήσει τον συνασκητή του Ιωάννη στην έρημο, για να πάει στις πολιτείες να εμπαίξει τον κόσμο. «Ἐν τῇ δυνάμῃ τοῦ Χριστοῦ ὑπάγω ἐμπαίζων τὸν κόσμον»[22]. Γράφει χαρακτηριστικά ο καθ. Χρ. Γιανναράς:«Οι διά Χριστόν σαλοί δεν διαλέγουν σαν μια μορφή άσκησης αυτή τη σαλότητα, αλλά διαλέγονται από τον ίδιο τον Θεό για κάτι τέτοιο. Το κάνουν “άθελά” τους. Ο δρόμος τους έφερε εκεί. Και είναι αυτό γεύση αλήθειας και επικίνδυνης ελευθερίας»[23]. Τους χρησιμοποίησε δηλαδή ο Κύριος, όπως ακριβώς τους αποστόλους Του, σώζοντας μέσω αυτών και όσους μπόρεσαν να πάρουν τα σωστά μηνύματα[24].

Ο άγιος σαλός κατόρθωνε να κερδίσει τη συμπάθεια και την εμπιστοσύνη των αμαρτωλών και των δυστυχισμένων[25]. Επίσης, έσωζε γυναίκες που ζούσαν στην πορνεία, τις οδηγούσε σε νόμιμο γάμο ή ακόμα και στο μοναχικό βίο ή τις ελευθέρωνε από τη διαφθορά προμηθεύοντάς τους χρήματα. Ακόμη, κέρδιζε και τους άπιστους ή τους αιρετικούς και τους επέστρεφε στη ορθή πίστη[26]. Επομένως, οι διά Χριστόν σαλοί κατείχαν μία ξεχωριστή θέση στη συνείδηση των πιστών.

Γι’ αυτούς τους λόγους, όπως και με όλους τους αγίους, έτσι και με τους διά Χριστόν σαλούς, αυτοί οι οποίοι αναγνώρισαν πρώτοι την αγιότητα τους, ήταν οι πιστοί άνθρωποι, το πλήρωμα της Εκκλησίας και κυρίως οι αυτόπτες μάρτυρες που ζούσαν μαζί τους και ενδεχομένως και να σκανδαλίστηκαν από το φέρσιμό τους. Ιδιαίτερα όμως μετά το θάνατο ενός σαλού, όσοι ευεργετήθηκαν από εκείνον, έσπευσαν για να διηγηθούν όσα τους έκανε ο σαλός για την σωτηρία τους[27].

Εφόσον λοιπόν, οι σαλοί έχουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την αναγνώριση της αγιότητά τους, δηλ. την ορθή πίστη, τα θαύματα και προπάντων τη συγκατάθεση των πιστών, η Εκκλησία δεν μπορεί παρά μόνον να επισημοποιήσει την αγιότητα των ανθρώπων αυτών[28] που αγάπησαν τον Θεό και τον πλησίον τόσο πολύ που παραμέρισαν την δική τους «έξωθεν καλή μαρτυρία» προφυλάσσοντας με αυτόν τον τρόπο και τον εαυτό τους από την θανατηφόρο υπερηφάνεια αλλά και δίνοντας το παράδειγμα του όντως εν Χριστώ ελεύθερου ανθρώπου, ο οποίος μπορεί να κινείται άφοβα πέρα από τα όρια της ηθικότητας, των κανόνων και της επιβαλόμενης κοινωνικής συμπεριφοράς, μιας και ο ίδιος έχει φτάσει με την Χάρη του Θεού στην απόκτηση μιας χριστομίμητης αγάπης που είναι ανώτερη από κάθε είδους καθωσπρεπισμού και επιφανειακής ευγένειας.

 [Συνεχίζεται]

[1] Βλ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝ., Αγιολογία 1, ο.π., σ. 74.

[2] Σχετικά με την ανακήρυξη αγίων στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, Βλ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝ.,Αγιολογία 1, ο.π., σσ. 77-79.

[3] Βλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο. π., σ. 127.

[4] Πρβλ. ΚΟΪΟΥ Ν., Επ’ ελευθερία εκλήθητε, Αυτονομία και Ετερότητα στην Ηθική, ο. π., σ. 137.

[5] Για τους όρους αυτούς βλ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤ., Διαπίστωση και διακήρυξη της Αγιότητος των ἀγίων, έκδ. Τέρτιος, Κατερίνη 1990, σ. 21. «Οι όροι: κανονισμός, ανακήρυξη, και ανάδειξη, είναι λιγότερο αποκρουστικοί, αλλά το θεολογικό περιεχόμενο τους δεν υποδηλώνει και φιλολογικά το σημαινόμενο», βλ. ΠΑΣΧΟΥ Β. Π., Ἅγιοι οἰ φίλοι τοῦ Θεοῦ, ο. π., σ. 122. Επίσης, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ (Παπαδοπούλου) Αθηνών, «Περὶ τῆς ἀνακηρύξεως τῶν ἁγίων ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ»Εκκλησία 12, 1934, σσ. 331-335. Βλ. επίσης, ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΥ ΑΜ., “Η αναγνώρισις των αγίων εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία”, Θεολ. 19 (1941-1948) σσ. 18-52.

[6] Βλ. ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ Πατρ. Ιεροσολύμων, Πρὸς τὰς προσκομισθείσας θέσεις παρὰ τῶν ἐν Ιεροσολύμοις φρατόρων διὰ Πέτρου τοῦ αὐτῶν μαΐστορος περί τῆς ἀρχῆς τοῦ Πάπα ἀντίρρησις, Ιάσιο 1682, σ. 201. Πρβλ. Χρυσοστόμου Αθηνών, «Περὶ τῆς ἀνακηρύξεως τῶν ἁγίων… » ό.π. σ. 334. Πρβλ. επίσης, ΤΣΑΜΗ Δ., Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο. π., σ. 128.

[7] ΗΛΙΑΔΗ ΑΜ., Οι βίοι των αγίων της Βυζαντινής περιόδου ως ιστορικές πηγές, Τρίκαλα 2005, σ. 36.

[8] «Ὣσπερ οἱ βαπτιζόμενοι τοῖς ὕδασιν, οὕτως οἱ μαρτυροῦντες τῷ ἰδίῳ λούονται αἵματι», ΙΩ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Ομιλία εἰς τον Άγιον Μάρτυρα Λουκιανόν, PG 50, στ. 522.

[9] ΤΣΕΤΣΗ Γ., Η ἔνταξις τῶν ἁγίων στὸ Ἐορτολόγιο, εκδ. Τέρτιος, Κατερίνη 1992, σσ. 89-90.

[10] DELEHAYE H., Sanctus, Essai sur le Culte des saints dans l Antiquité, Bruxelles 1927, σ. 244.

[11] Βλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο. π., σ. 128.

[12] «Πᾶς ὁ βουλόμενος ἑορτάζῃ τούτῳ κατ’ ἰδίαν. Καὶ νῦν τοῦτο λέγω, ὃτι πᾶς ὁ θέλων ἑορτήν ἐπιτελεῖν τούτῳ ἀκωλύτως ταύτην ποιείτω», PG 151, 711D.

[13] ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ (Παπαδοπούλου) Αθηνών, «Περὶ τῆς ἀνακηρύξεως τῶν ἁγίων ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ», ο. π., σσ. 331-335. Βλ. επίσης, ΤΣΕΤΣΗ Γ., “Η ἔνταξις τῶν ἁγίων εἰς τὸ ἐορτολόγιον τῆς Ἐκκλησίας”, Ορθοδοξία 37, 1962, σσ. 238-253. Βλ. επίσης, ΗΛΙΑΔΗ ΑΜ., Οι βίοι των αγίων της Βυζαντινής περιόδου ως ιστορικές πηγές, ο.π., σσ. 36-39.  Πρβλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο. π., σ. 129.

[14] Επίσης, η Ζ΄ Οικ. Σύνοδος επισημοποίησε τη διδασκαλία του αγ. Ιω. Δαμασκηνού, κατά την οποία τα λείψανα των αγίων δόθηκαν από το Θεό για τη σωτηρία των Χριστιανών. Βλ. Κανών ζ΄ της Ζ΄ Οικ. Συνόδου, ΡΑΛΛΗ Γ. και ΠΟΤΛΗ Μ., Σύνταγμα των θείων και ιερών κανόνων, τομ. 2, Αθήνα 1852 σ. 58.

[15] Βλ. ΠΑΣΧΟΥ Β. Π., Ἅγιοι οἰ φίλοι τοῦ Θεοῦ, ο. π., σσ. 32-33.

[16] Σχετικά με την τιμή προς τα λείψανα των Αγίων, βλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο. π., σσ. 150-162, ειδικά τις σσ. 150-151. Βλ. επίσης, ΠΑΣΧΟΥ Β. Π., Ἅγιοι οἰ φίλοι τοῦ Θεοῦ,ο. π., σσ. 143-160∙ βλ. επίσης, ΤΡΕΜΠΕΛΑ ΠΑΝ., Δογματική, τομ. 3, σσ. 399-402.

[17] Σχετικά με την προσκύνηση των εικόνων βλ. ΖΗΣΗ ΘΕΟΔ. (πρωτοπρ.), Οι εικόνες στην Ορθόδοξη Εκκλησία, εκδ. Βρυέννιος, Θεσσαλονίκη 1995.

[18] Βλ. σχετικά, ΠΑΣΧΟΥ Β. Π., Ἅγιοι οἰ φίλοι τοῦ Θεοῦ, ο. π., σσ. 81-86. Βλ. επίσης, ΤΣΑΜΗ Δ.,Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο. π., σσ. 57-63.

[19] ΙΩ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Λόγος είς μακάριον Βαβύλαν 11, PG 50, 550-551∙ Εις ΜάρτυραςPG 50, 664-665∙ Είς άγιον Ιγνάτιον 5, PG 50, 595∙ ΙΩ. ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ, Βαρλαάμ και Ιωάσαφ 12, PG 96, 964Β. Πρβλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο. π., σ. 150.

[20] Α΄ Κορ. 8, 13: «διόπερ εἰ βρῶμα σκανδαλίζει τὸν ἀδελφόν μου, οὐ μὴ φάγω κρέα εἰς τὸν αἰῶνα, ἵνα μὴ τὸν ἀδελφόν μου σκανδαλίσω.».

[21] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ο άγιος Συμεών ο διά Χριστόν σαλός, PG 931712D, 1728AB. Πρβλ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., Η ελευθερία του ήθους, ο.π., σσ. 92-94.

[22] PG 93, 1704B. Πρβλ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., Η ελευθερία του ήθους, ο.π., σ. 92. Βλ. επίσης, ΠΕΤΡΙΔΗ ΙΚ.,Εμπαίζοντες «Ημείς μωροί διά Χριστόν…», ο.π., σσ. 12-13.

[23] Βλ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., Η ελευθερία του ήθους, ο.π., σ. 88.

[24] Βλ. ΠΕΤΡΙΔΗ ΙΚ., Εμπαίζοντες «Ημείς μωροί διά Χριστόν…», ο.π., σ. 12.

[25] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ο άγιος Συμεών ο διά Χριστόν σαλός, PG 93, 1713.

[26] «Ὅλος οὖν ὁ σκοπός τοῦτου οὗτος ὑπήρχε· πρώτον μὲν εἰς τὸ σῶσαι ψυχάς, εἴτε δι’ ἐπιφορῶν, ὧν αὐταῖς γελοιωδῶς ἢ μεθοδευτικῶς ἐπετέλει, εἴτε διά παραγγελιῶν, ὧν πρὸς αὐτούς σαλίζων ἔλεγεν, ἔπειτα δὲ ἵνα μὴ γνωσθῇ αὐτοῦ ἡ ἀρετή και λάβῃ ἔπαινον παρά τῶν ἀνθρώπων καὶ τιμήν», ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ο άγιος Συμεών ο διά Χριστόν σαλός, PG 93, 1728. Πρβλ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., Η ελευθερία του ήθους, ο.π., σ. 95.

[27] «Τότε ἅπαντες ὥσπερ ἐξ ὕπνου ἀνένηψαν καὶ ἐξηγοῦντο ἀλλήλοις ὅσα ἐποίησεν ἑνὶ ἑκάστῳ θαυμάσια καὶ ὅτι διὰ τὸν Θεὸν προσεποιείτο τὸν σαλόν». ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ο άγιος Συμεών ο διά Χριστόν σαλός, PG 93, 1745Β.

[28] Οι σαλοί άγιοι που αναγνωρίζει η Εκκλησία είναι οι εξής: άγ. Ανδρέας (28 Μαΐου), άγ. Θεόδωρος (25 Φεβρουαρίου), άγ. Συμεών (21 Ιουνίου), αγ. Ισιδώρα (1 Μαΐου), άγ. Παύλος (6 Νοεμβρίου), άγ. Σάββας ο Βατοπαιδινός (5 Οκτωβρίου) και ο άγ. Θεόδουλος ο Κύπριος (3 Δεκεμβρίου). Πλην αυτών, η Εκκλησία της Ρωσίας τιμά μεγαλύτερο αριθμό διά Χριστόν σαλών αγίων, ανδρών και γυναικών. Βλ. ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ ΙΩ., Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή, ο.π., σ. 98.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

http://www.pemptousia.gr

Δείτε και

Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Οι Δια Χριστόν Σαλοί ως Ασκητές και Εκκλησιαστικά Πρότυπα

Διά Χριστόν Σαλότητα και Αγιότητα

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Διά Χριστόν Σαλότητα και Αγιότητα

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

fool-in-christ-e1268614859126

Η ίδια λέξη χρησιμοποιούνταν αμετάφραστη στη Ρωσία[1] και αργότερα αντικαταστάθηκε από τη σλαβική λέξη «Pokhab», η οποία σημαίνει άσεμνος, αισχρός, ανήθικος[2]. Τέλος επικράτησε ο ευρύτερος όρος «Υοurodstvo» που μεταφράζεται τρελός, (η λέξη yourod προέρχεται από μια σλαβική ρίζα που σημαίνει αλλότροπος ή παράξενος)[3] «yourodstvo khrista radi» που σημαίνει ότι, η διά Χριστόν μωρία ή μανία, είναι μια μορφή άσκησης που συνίσταται στο ότι αυτός που την εφαρμόζει (ο σαλός) δίνει για την αγάπη του Χριστού την εντύπωση του ανόητου. Η Ρωσική Εκκλησία διατήρησε την παράδοση των διά Χριστόν σαλών με περισσότερο ενθουσιασμό από τους βυζαντινούς. Δεκαέξι Ρώσοι σαλοί είναι αναγνωρισμένοι επίσημα, ενώ λιγότεροι είναι οι Έλληνες σαλοί. Έτσι, έγινε η Ρωσία η χώρα της προτιμήσεως αυτού του τρόπου άσκησης: «Η μανία για την αγάπη του Χριστού ήταν πυκνό φαινόμενο στη Ρωσία, οι σαλοί ήτανε πολυάριθμοι και δημοφιλείς παρά οπουδήποτε αλλού» [4]. Επίσης, ο Νικόλαος Αρσενιέφ στο βιβλίο του «η Ρωσική Ευσέβεια», αναφέρει: «από τους σαλούς, που έζησαν από τον 14ο αιώνα μέχρι το 17ο, ανακηρύχτηκαν άγιοι καμιά τριανταριά. Στους αιώνες 18ο  και 19ο, ο αριθμός αυτών των Yourodivy, κανονικών αγίων, είναι σχετικώς πολύ μεγάλος»[5].

Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι ο σαλός άνθρωπος είναι μία περίπτωση ψυχικά αρρώστου, δηλ. τρελού, ο οποίος δρα και φέρεται ανισσόροπα, χωρίς λογική και έχοντας χάσει την επαφή με τον τρόπο που σκέπτονται και ενεργούν οι άνθρωποι του περιβάλλοντός του[6]. Αντίθετα, οι διά Χριστόν σαλοί ζουν και συμπεριφέρονται “σαν” να είναι τρελοί, προκειμένου να κερδίσουν τον Χριστό, αλλά και για να αποκρύψουν τις αρετές και τα χαρίσματα που τους έδινε ο Θεός[7].

3. Η έννοια της «Αγιότητος»

Οι άγιοι δεν αποτελούν ξεχωριστή κάστα ανθρώπων, αλλά είναι εκείνοι οι οποίοι ανταποκρίνονται ελεύθερα στο κάλεσμα που ο Χριστός απευθύνει σε όλους, μέσα από το ευαγγελικό κήρυγμα[8]. Όμως, για τους περισσότερους ανθρώπους, άγιος είναι εκείνος που δεν αμαρτάνει, δηλ. ο ηθικός από κάθε άποψη. Επίσης, για κάποιον “χριστιανό”, άγιος είναι εκείνος που έχει εσωτερικά βιώματα, ζει πνευματικά, περιέρχεται σε έκσταση και βλέπει πράγματα που δεν τα βλέπουν οι άλλοι, με απλά λόγια ζει υπερφυσικές καταστάσεις και ενεργεί υπερφυσικές πράξεις, δηλ. περιέχει ένα στοιχείο με χροιά μυστικισμού.

Στην ελληνική γραμματεία ο όρος άγιος παράγεται από το ρήμα ἅζεσθαι, που εκφράζει το υποκειμενικό συναίσθημα του ανθρώπου απέναντι στο άγιο[9]. Το ρήμα ἃζομαι στην αρχαία ελληνική θρησκεία έχει τη σημασία της εκδηλώσεως φόβου προς το Θεό[10]. Σε παλαιότερο λεξικό ο όρος αυτός προέρχεται από τη λέξη άγος ή άζω, που έχει την έννοια του καθαρού, ιερού, σεβάσμιου[11].

Στην ελληνιστική εποχή, άγιοι αρχίζουν να χαρακτηρίζονται και οι θεοί της εποχής αυτής (Σέραπις, Ίσις, Βαάλ)[12]. Στην Παλαιά Διαθήκη, συναντούμε την λέξη άγιος στην μετάφραση των Ο΄, ως μετάφραση της εβραϊκής λέξης gadosh ή godesh[13]. Η λέξη αυτή έχει άμεση σχέση με πρόσωπα και πράγματα της λατρείας, όπως Θεός, άνθρωπος, χώρος, χρόνος. Οι άνθρωποι που ονομάζονται άγιοι, είναι εκείνοι που τηρούν τις εντολές του Θεού και αποφεύγουν την αμαρτία (Αβραάμ, Ισαάκ, Προπάτορες)[14]. Στην Καινή Διαθήκη η λέξη άγιος έχει την ίδια έννοια με αυτή της Παλαιάς. Άγιος είναι ο Θεός-Πατήρ, ο Υιός, το άγιο Πνεύμα, η Εκκλησία, τα μέλη της θριαμβεύουσας Εκκλησίας κ.α. Μέχρι και σήμερα, οτιδήποτε σχετίζεται με την θ. λατρεία είναι άγιο (σκεύη, βιβλία)[15].

Κατά τους Πατέρες, το επίθετο άγιος αποδίδεται πρώτιστα στο Θεό, ως ουσία και πηγή αγιότητας, από τον οποίο εξαρτάται κάθε ιερό και άγιο στοιχείο του κόσμου, που ποτέ δεν είναι άγιο από τη φύση του, αλλά πάντα «τῇ μεθέξει». Οι όροι (gadosh, άγιος) υποδηλώνουν μια σχέση ολοκληρωτικής εξαρτήσεως από το Θεό[16]. Επίσης, οι Πατέρες παρατηρούν ότι η τελείωση του ανθρώπου αποτελεί δωρεά του Θεού προς τον άνθρωπο, την οποία οικειοποιείται ο άνθρωπος με την πίστη. Αυτοί οι οποίοι επιθυμούν να γίνουν άγιοι πρέπει να διέλθουν από ορισμένες βαθμίδες πνευματικής προόδου, δηλ. από την καθαρτική σε φωτιστική και τέλος στην μυστική ή τελειοποιό[17], όπου ο άνθρωπος από δούλος o οποίος φοβάται τις τιμωρίες και από μισθωτός που αποβλέπει σε αμοιβές, γίνεται υιός του Θεού, που αγαπά το Θεό και ενώνεται μ’ Αυτόν λόγω αγάπης[18], καθώς ο Θεός «ἀγάπη ἐστί»[19] και η τέλεια αγάπη «ἒξω βάλλει τὸν φόβον, ὅτι ὁ φόβος κόλασιν ἔχει, ὁ δὲ φοβούμενος οὐ τετελείωται ἐν τῇ ἀγάπῃ»[20].

Οι άγιοι με τον αγώνα τους επιδεικνύουν την αμετάκλητη απόφασή τους να κατευθύνουν τη βούλησή τους στον αληθινό της σκοπό, που είναι η ομοίωση προς το θεό. Η απόφαση αυτή ενεργείται με απόλυτη ελευθερία, χωρίς να επιβάλλεται. Από τη στιγμή που υπάρχει η ελεύθερη συγκατάθεση, το έργο το αναλαμβάνει η θ. Χάρη[21].

Παρόλα αυτά, για να φθάσει κανείς στην τελειοποιό κατάσταση της θεώσεως, απαιτείται άσκηση[22]. Ειδικά τα δάκρυα (μετανοίας ή και δοξολογίας) κατέχουν εξέχουσα θέση στη μυστική διδασκαλία των Πατέρων[23]. Πρέπει να τονίσουμε πως η άσκηση δεν στρέφεται ενάντια στη φύση, αλλά αντίθετα αποσκοπεί στην αποδέσμευσή της από την αμαρτία. Με την άσκηση καταπολεμούνται τα πάθη και εκδιώκεται ο διάβολος από το νου. Ο διάβολος πολεμάει τον άνθρωπο από μίσος προς το Θεό, αφού δεν μπορεί να βλάψει το Θεό, στρέφεται εναντίον του ανθρώπου, που είναι η εικόνα του Θεού[24].

Πρέπει όμως να γνωρίζουμε πως η αγιότητα δεν ταυτίζεται με τα επιτεύγματα της ηθικής και της άσκησης, ούτε με υπερφυσικές εμπειρίες οποιασδήποτε μορφής, διότι όλα αυτά μπορεί να τα βρει κανείς και έξω από το χριστιανισμό. Η αγιότητα δίνεται από το Θεό ἐν Ἁγίῳ Πνεῦματι ως μετοχή στην ίδια τη ζωή Του, αφού οι άγιοι δε διαθέτουν δική τους αγιότητα, αλλά μετέχουν σ’ εκείνη του Θεού, η οποία είναι ιδιότητα εκ φύσεώς Του μόνο. Αυτό σημαίνει ότι οι άγιοι δεν είναι πρωτότυπα της αγιότητας, αλλά εικόνες του μόνου Αγίου. Ο ιερός Χρυσόστομος συνδυάζει την αγιότητα με την ορθή πίστη και βίο και συνεχίζει λέγοντας πως δεν είναι άγιοι μόνο αυτοί που κάνουν θαύματα ή εκβάλλουν δαιμόνια, αλλά «πάντες εἰσι»[25]. Ορθός βίος σημαίνει άρνηση της αμαρτίας.


[1] Βλ. ΓΚΟΡΑΪΝΩΦ ΕΙΡ., Οι διά Χριστόν σαλοί, ο.π., σ.15.

[2] SPIDLIK Τ., I Grandi Mistici Russi, Roma 1977, p. 140.

[3] E.BEHR-SIGEL, Prière et Sainteté dans lEglise Russe, éd. du Cerf, Paris 1950, p. 92.

[4] Βλ. Lev Jillet hiéomoine, “Une forme d’Ascèse russe”, Irénikon 3, Monastere de Chovetogne, Belgique 1927, σ. 15. Επίσης, GORAINOFF Ι., Les fols en Christ, Paris 1983, σ. 191. Ο Γ. Fedotov αριθμεί 36 σαλούς αναγνωρισμένους επίσημα από την Εκκλησία της Ρωσίας. FEDOTOV G., The Russian Religious Mind, 1966, σ. 330. Πρβλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 15.

[5] Βλ. ARSENIEV Ν., Russian piety, St. Vladimir Seminary press, 1975, p.107. Πρβλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 15.

[6] Βλ. ΠΕΤΡΙΔΗ ΙΚ., Εμπαίζοντες «Ημείς μωροί διά Χριστόν…», ο.π., σ. 9.

[7] Βλ. ΠΕΤΡΙΔΗ ΙΚ., Εμπαίζοντες «Ημείς μωροί διά Χριστόν…», ο.π., σσ. 10-11.

[8] Α΄ Πέτρ. 1, 16. Πρβλ. ΚΟΪΟΥ Ν., Επ’ ελευθερία εκλήθητε, Αυτονομία και Ετερότητα στην Ηθική,εκδ. Αθ. Σταμούλη, Αθήνα 2004, σσ. 136-137.

[9] Βλ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝ., Αγιολογία 1, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1996, σ. 25.

[10] Ο Eduard Williger στην εγασία του “Hagios” τοποθετεί τον φόβο του ανθρώπου απέναντι στο Θεό σε τρεις βαθμίδες και σημαίνει: α) δειλία απέναντι σε μία υπερφυσική δύναμη, β) φυσικό φόβο απέναντι στο μυθικό Θεό και γ) σεβασμό. Βλ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝ., Αγιολογία 1, ο.π., σ. 25.

[11] ΣΚΑΡΛΑΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ, Λεξικόν τῆς Ελληνικῆς Γλώσσας, ο.π., σ. 43.

[12] Βλ. ΠΑΣΧΟΥ Β. Π., Άγιοι, οι φίλοι του Θεού, εκδ. Αρμός, Αθήνα 1997, σ. 30. Βλ.  επίσης, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝ., Αγιολογία 1, ο.π., σ. 26.

[13] Βλ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝ., Αγιολογία 1, ο.π., σσ. 26-27

[14] ΠΑΣΧΟΥ Β. Π., Άγιοι, οι φίλοι του Θεού, ο. π., σ. 30.

[15] Ο. π., σσ. 30-31.

[16] Βλ. LAMPE G.W.H., A Patristic Greek Lexicon, Oxford 1961, σ. 18. Βλ. επίσης, ΕΥΔΟΚΙΜΩΦ Π., Η προσευχή της Ανατολικής Εκκλησίας, (μτφρ. Μ. Παπαζάχου – Δ. Τζέρπου), εκδ. Αποστολικής Διακονίας, Αθήνα 1980, σ. 44.

[17] Βλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, εκδ. Πουρναρά, Θεσ/νίκη 1999, σσ. 163-167.

[18] Βλ. Μ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Όροι κατά πλάτος, προοίμ3, PG 31, 896B: «Όλως δε τρεις ταύτας ἐγώ διαφοράς της διαθέσεως προς την ἀπαραίτητον ἀνάγκην της υπακοής καθορώ. Ή γάρ φοβούμενοι τας κολάσεις ἐκκλίνομεν ἀπό του κακού και ἐσμεν ἐν τη διαθέση τη δουλική, ή τα ἐκ του μισθού κέρδη διώκοντες της ἐαυτών ἔνεκεν ωφελείας πληρούμεν τα προστάγματα και κατά τούτο προσεοίκαμεν τοίς μισθίοις, ή δι᾽ αυτό το καλόν και την προς τον δεδωκότα ημίν τον νόμον ἀγάπην, χαίροντες ότι ούτως ἐνδόξω και ἀγαθώ Θεώ δουλεύειν κατηξιώθημεν και ἐσμεν ούτως ἐν τη των υιών διαθέσει».

[19] Α΄ Ιω. 4, 16. Βλ. ΜΑΝΤΖΑΡΙΔΗ Γ., Χριστιανική Ηθική, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2000, σ. 227.

[20] Α΄ Ιω. 4, 18. Πρβλ. Συμεών του Νέου Θεολόγου, Έρωτας θείων ύμνωνSC 147 p.194, «φόβος γὰρ ἐν τῇ ἀγάπῃ οὐχ εὐρίσκεται οὐδ᾽ὅλως, οὐδέ πάλιν δίχα φόβο ἐν ψυχῄ καρποφορείται». Βλ. επίσης ΜΑΝΤΖΑΡΙΔΗ Γ., Χριστιανική Ηθική, ο. π., σσ. 228-229.

[21] ΚΟΪΟΥ Ν., Επ’ ελευθερία εκλήθητε, Αυτονομία και Ετερότητα στην Ηθική, ο. π., σ. 138.

[22] Βλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο. π., σσ. 168-176.

[23] Βλ. ΣΥΜΕΩΝ ΝΕΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ, Εκατοντάς 1, 23, 29, 32, 35, 49, 60 (σσ. 46, 48-50, 53, 56), έκδ. J. Darrouzes, SC 51, Paris 1957, και 60, 53, 56∙ Λόγος 4, Περί μετανοίας και κατανύξεως… και ότι άνευ δακρύων αδύνατος εις καθαρότητα και απάθειαν ελάσαι τινάSC 96, σσ. 312-372, έκδ. Β. Krivosheine, Paris 1963∙ Εκατοντάς 3, 8, 12, και 21 (σ. 82, 83 και 86). Ο Συμεών επικαλείται σχετικά τον Γρηγόριο Θεολόγο. Βλ. Λόγος 29 (3, σσ. 180-182) και ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ, Λόγος 19, 7 PG 35, 1049D-1052A∙ Mme Lot-Borodine, «Le mystere du don des larmes dans l’ Orient Cretien, dans la vie spirituelle», Etudes et documents 48, 3 (1936) 65-110∙ HAUSHERR I., Penthos, la doctrine de la compunction dans l’ Orient Cretien, (Orient. Christ. Anal. 123), Roma 1944∙ ΦΥΤΡΑΚΗ Α., Ταῖς τῶνδακρύων ροαῖς κλαυθμός τῶν μοναχῶν, Αθήνα 1945∙ A Monk of the Eastern Church, Orthodox Spirituality: An Outline of the Orthodox Ascetical and Mystical Tradition, London 1961, p. 47∙ MALONEY G., «Penthos and Apophatic Spirituality», John XXIII Lectures 1 (1966), p. 33-41. Πρβλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Αγιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο. π., σσ. 168-169.

[24] Περί του κατ’ εικόνα Βλ. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΗ Ε. ΣΤ., «Εν αρχή εποίησεν ο Θεός», Ερμηνευτική ανάλυση των περί δημιουργίας διηγήσεων της Γενέσεως, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2001, σσ. 231-285. Βλ. επίσης, ΖΗΣΗ ΘΕΟΔ. (πρωτοπρεσβυτέρου), Η σωτηρία του ανθρώπου και του κόσμου, εκδ. Βρυέννιος, Θεσσαλονίκη 1997, σσ. 67-74.

[25] «Άγιοι εισι πάντες, όσοι πίστιν ορθήν μετά βίου έχουσι· κάν σημεία μη εργάζωνται κάν δαίμονας μη εκβάλλωσιν, άγιοί εισιν». Βλ. ΙΩ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Εις Α’ Τιμ. Ομιλ. 14, 3, PG 62, 575. Εις Α’ Θεσ. Ομιλ. 4, 3, PG 62, 420. Βλ. επίσης, ΚΟΪΟΥ Ν., «Ήθος και Δόγμα στα έργα του Γ. Σωφρονίου», στον συλ. Τόμο: Γέροντας Σωφρόνιος ο Θεολόγος του Ακτίστου φωτός, Μ.Μ. Βατοπαιδίου, 2008, σσ. 204-208.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

http://www.pemptousia.gr

Δείτε και

Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Οι Δια Χριστόν Σαλοί ως Ασκητές και Εκκλησιαστικά Πρότυπα

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Οι Δια Χριστόν Σαλοί ως Ασκητές και Εκκλησιαστικά Πρότυπα

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

sal

Α΄. Η  «ΣΑΛΟΤΗΤΑ» ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΑΛΩΝ ΑΓΙΩΝ

1. Μία ιδιαίτερη μορφή άσκησης

Μία ιδιαίτερη μορφή άσκησης που αναπτύχθηκε κυρίως στην Ανατολική Εκκλησία, είναι ησαλότητα, η οποία μάλιστα αποτελεί ενιαίο και αναπόσπαστο τμήμα της ορθοδόξου πνευματικής ζωής. Στα συναξάρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας οι σαλοί αποτελούν αγιογραφική «κατηγορία», όπως είναι οι Ιεράρχες, οι Μάρτυρες, οι Όσιοι, κ.α. Σαλός θεωρείται εκείνος ο οποίος κλήθηκε από το Θεό, για να υπακούει και να εφαρμόζει τα λόγια του Αποστόλου: «εἴ τις δοκεῖ σοφός εἶναι ἐν ὑμῖν ἐν τῷ αἰῶνι τοῦτῳ, μωρός γενέσθω, ἵνα γένηται σοφός»[1].

Ήδη από τον Β΄ μ. Χ. αιώνα πολλοί χριστιανοί ακολούθησαν αυστηρή μορφή άσκησης εξαιτίας της τότε διαφθοράς[2] και των διωγμών[3]. Τότε εμφανίστηκαν μορφές άσκησης πολύ σκληρές, που τις εφάρμοζαν αυστηροί ασκητές[4], έγκλειστοι[5], στυλίτες[6], δενδρίτες[7], όπως περιγράφει ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης (ΙΒ΄αι.): «Ταύτης μέρος τῆς ζωῆς οἱ διὰ Χριστόν τὴν αὐτοσοφίαν, καὶ οὔ τῆς συνέσεως οὔκ έστιν ἀριθμός, ἀπαρνησάμενοι τὴν κατά βίον δοκούσαν σοφίαν καὶ φρόνησιν· ταύτης οἱ γυμνίται, οἱ τῶν τριχῶν ανεπίστροφοι, οἱ χαμαιεύναι, οἱ ἀνιπτόποδες, οἱ ρυπώντες, οἱ σιγώντες, οἱ σπηλαιώται»[8]. Μάλιστα υπάρχουν μερικοί ασκητές που ζουν σε μία τέλεια απομόνωση στην έρημο οι οποίοι έχουν αφομοιωθεί με τα ζώα και είναι γνωστοί με το όνομα «βοσκοί»[9]. Όμως τα σπάνια φαινόμενα αυτής της ακραίας μορφής δεν έτυχαν ούτε κατανόησης ούτε συμπάθειας από το πλήρωμα, ούτε θέση ή δικαίωση βρήκαν στη συνείδηση της Εκκλησίας[10].

Όπως μας πληροφορούν εκκλησιαστικοί ιστορικοί[11], τότε εμφανίζεται και η σαλότητα με τη μορφή της προσποιητής μωρίας (περί τον 4ο αι.)[12]. Η σαλότητα ήταν ένα είδος τεχνητού βίου ορισμένων μοναχών, αφού -όπως προαναφέραμε στην εισαγωγή- είχαν ασκηθεί στην απάθεια, επειδή είχαν ζήσει πολλά χρόνια στην έρημο, ενώ ελάχιστοι προέρχονταν από Κοινόβια[13].

Καθώς οι ασκητές αγωνίζονται μέσα στην έρημο, μακριά από τους πειρασμούς της κοινωνίας, ο σαλός αγωνίζεται μέσα στις πόλεις μεταξύ των ανθρώπων. Γι’ αυτό το λόγο ίσως η σαλότητα να αποτελεί δυσκολότερη οδό τελείωσης.

2. Ετυμολογική ανάλυση των λέξεων μωρός, σαλός και σαλότητα

Η λέξη «μωρός» προέρχεται από το ρήμα «μωραίνω» που σημαίνει ανοηταίνω, φέρομαι ωςανόητος[14]. Στην αρχαία Ελληνική γλώσσα ο όρος «μωρός» (η μωρία που ισοδυναμεί με ανοησία, αφροσύνη)[15] προηγείται του όρου «σαλός», που αρχικά δεν υπάρχει και δεν αναφέρεται καθόλου στην Καινή Διαθήκη. Όμως στην Α΄ πρὸς Κορινθίους επιστολή[16] βρίσκεται η ευρύτερη έννοια της μωρίας που συνδέεται με τη χάρη του Χριστού, «οὐχί ἐμῶρανεν ὁ Θεός τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου τοῦτου; […] Ἡμεῖς μωροί διά Χριστόν, […] ὅτι τὸ μωρόν τοῦ Θεοῦ σοφῶτερον τῶν ἀνθρώπων ἐστίν»[17], «ἡ σοφία τοῦ κόσμου τοῦτου μωρία παρά τῷ Θεῷ ἐστίν»[18], που σημαίνει: κάμνω τι μωρόν, ἀποδεικνύω τι μωρόν[19]. Αυτήν τη μωρία αναζήτησαν οι μετέπειτα άγιοι σαλοί ως πνευματικό θεμέλιο για να δείχνουν με τον τρόπο τους το ασύμβατο της σωτηρίας και της αγιότητας.

Μέσα από την Παλαιά Διαθήκη βλέπουμε πως οι πρόγονοι του “διά Χριστόν σαλού” είναι οι παλαιοδιαθηκικοί προφήτες, που αναδείχθηκαν στόματα του Θεού, για να προσελκύσουν την προσοχή ενός λαού αμβλύνοα για τα θεία θελήματα[20]. Παρατάυτα ο όρος μωρός συναντάται σπάνια, όπως στον Ησαΐα και πάλι με τη μορφή ρήματος, «μωρεύω»: «διασκεδάσει σημεῖα ἐγγαστριμύθων καὶ μαντείας ἀπὸ καρδίας ἀποστρέφων φρονίμους εἰς τὰ ὀπίσω καὶ τὴν βουλήν αὐτῶν μωρεύων»[21]. Συνηθέστερα αντί του μωρός χρησιμοποιείται η λέξη άφρων[22]. Αντιθέτως, στην Καινή Διαθήκη η λέξη μωρός[23] χρησιμοποιείται πολύ συχνά όπως στην επί του Όρους ομιλία[24], όπως και στις παραβολές των «οικοδόμων»[25] και των Δέκα παρθένων[26].

Ο όρος σαλός συναντάται για πρώτη φορά στη «Λαυσαϊκή Ιστορία» του Παλλαδίου, σε μία διήγηση που αφορά μία μοναχή η οποία προσποιούνταν την τρελή και δαιμονισμένη[27]. Σχετικά με την ετυμολογία των λέξεων σαλός και σαλότητα, υπάρχει κάποια σύγχυση. Μια υπόθεση είναι ότι προήλθε από την συριακή μετάφραση της Α΄ προς Κορινθίους επιστολής. Σύμφωνα με τον καθηγητή Χρ. Σταμούλη: «Εάν αυτή η υπόθεση είναι σωστή, ο διά Χριστόν σαλός γεννήθηκε στην Συρία και ο δικός του πνευματικός πατέρας είναι ο απόστολος Παύλος»[28]. Κατά τον καθηγητή π. T. Spidlik[29], η λέξη αυτή προέρχεται από τη συριακή λέξη Sakhla (σάχλα), πού αντιστοιχεί στην ελληνική λέξη μωρός. Η ίδια πηγή παρουσιάζει ως πιθανή την ετυμολογία της λέξης από τον ελληνικό όρο «σάλος», ο οποίος σημαίνει κίνηση, ταραχή[30].

Κατά μία άλλη άποψη, του καθηγητή L. Ryden, η ετυμολογία της λέξης σαλός είναι αμφίβολη. Μάλιστα αποκλείει την προέλευσή της από την συριακή λέξη Sakhla, αλλά ότι έχει τις ρίζες της στην αιγυπτιακή ιστορία[31]. Επίσης ο J. Staward μας δίνει την εξής πληροφορία: «η έρημος της Αιγύπτου τον 4ο  αιώνα ήταν η γενέτειρα της παράδοσης, που βλέπει την τρέλα ως μια συγκεκριμένη κλήση και δώρο του αγίου Πνεύματος»[32].

Στο Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας ο όρος «σαλός» ετυμολογικά προέρχεται από το ρήμα σαλεύωπου σημαίνει κινώ, ταράσσω και κινούμαι, ανησυχώ, ταράσσομαι. Κάνω κάτι να σαλευθεί, δηλ. να κινηθεί εδώ και εκεί, να κλονισθεί[33]. Παράγωγο του σαλεύω είναι και ο όρος σαλεία, ο οποίος σημαίνει ταραχή, κυματισμό, ανησυχία και ασταθή κίνηση. Διασώζεται και δεύτερος τύπος του ρήματος σαλεύω, το ρήμα σαλόω-ῶ και σαλέω-ῶ, πάντα με την ίδια σημασία[34]. Επομένως σαλόςσημαίνει εκείνον που έχει ταραγμένο νου, τον ηλίθιο, τον ανόητο, ενώ σαλότητα είναι η ταραγμένη ψυχική κατάσταση, η μωρία και η ηλιθιότητα. Τεκμηριώνεται έτσι η άποψη που θέλει τον όροσαλός να έχει ελληνική προέλευση.

[1] Α΄ Κορ. 3, 18.

[2] Αναφέρει ο άγ. Κύριλλος Ιεροσολύμων ότι μερικοί από τους ακροατές του προσέφευγαν στο χριστιανικό βάπτισμα όχι με αγνά κίνητρα, αλλά με ιδιοτελείς σκοπούς. Βλ. ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ, Προκατήχησης, 5, PG 33, 341C.

[3] Βλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 13.

[4]  Μ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, Βίος καὶ πολιτεία τοῦ οσίου ΑντωνίουΒΕΠΕΣ 33, σσ. 18-19 και 35, σ. 236. Επίσης, ΠΑΛΛΑΔΙΟΥ, ΛαυσαϊκόνΒίος του αββά Ώρ, κεφ. 9, PG 34, στ. 1027 και Περί Σισιννίου, κεφ. 89, στ. 1212.

[5].ΙΩΑΝΝΟΥ ΜΟΣΧΟΥ, ΛειμώνPG 87γ, 2864-2865.

[6] ΘΕΟΔΟΡΥΤΟΥ ΚΥΡΟΥ, Φιλόθεος Ιστορία, κεφ. 25, Ασκλίπιος, PG 82, στ. 1473.

[7] «Ἦν δὲ Θεσσαλονικεύς ὁ γέρων καὶ διηγήσατο ἡμῖν, λέγων ὅτι ἐν τῇ χώρᾳ μου ἔξωθεν τοῦ τείχους τῆς πόλεως, ὡς ἀπό σταδίων τριῶν, ἔγκλειστος ἦν, τῷ μὲν γένει Μεσοποταμινός, τῷ ὀνόματι Δαβίδ, ἐνάρετος πάνυ καὶ ἐλεήμων καὶ ἐγκρατευτής». ΙΩΑΝΝΟΥ ΜΟΣΧΟΥ, ΛειμώνPG 87γ, στ. 2921.

[8] ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, PG 136, 241. Βλ. επίσης, ΓΚΟΡΑΪΝΩΦ ΕΙΡ., Οι διά Χριστόν Σαλοί, ο.π., σ. 29.

[9] ΘΕΟΔΟΡΥΤΟΥ ΚΥΡΟΥ, Φιλόθεος Ιστορία, κεφ. 18, Ευσέβιος, PG 82, στ. 1428, ΙΩΑΝΝΟΥ ΜΟΣΧΟΥ,ΛειμώνPG 87γ, στ. 3028. Βλ. επίσης, PG 146, 1236. Επίσης και ο Ευάγριος στην Ιστορία του μιλά για γυρολόγους, για τους «βοσκούς» που περιέτρεχαν τα βουνά και τις ερήμους, δίχως καταλύματα και δίχως ψημένη τροφή. Βλ. ΓΚΟΡΑΪΝΩΦ ΕΙΡ., Οι διά Χριστόν Σαλοί, ο.π., σ. 27.

[10] ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ, Εκκλησιαστική Ιστορία, Βιβλ. 14, κεφ. 50, PG 146, 1235.

[11] «Περί τῶν ἐξ ἐρήμου ἀπερχομένων μοναχῶν καὶ ὑποκρινομένων σαλότητα ἐν τῷ κόσμῳ». ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ (Ιορδανίτου), Βίος και πολιτεία του οσίου πατρός ημών Ανδρέου του δία Χριστόν σαλού, Ιεροσόλυμα 1912, Πρόλογος σ. 5. Βλ. επίσης, ΕΥΑΓΡΙΟΥ, Εκκλησιαστική Ιστορία,βιβλ. 4, κεφ. 34, Περί Συμεών μοναχού του δια Χριστόν σαλού, PG 86, 2764. ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ,Εκκλησιαστική Ιστορία, βιβλ.17, κεφ. 22, περί Ιωάννου και Συμεών του δια Χριστόν σαλού, PG 147, στ. 273.

[12] Βλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 13. Αναφορά περί σαλών ή μεμονωμένων πράξεών τους, γίνεται και στην Ασκητική Γραμματεία. Βλ. ΠΑΛΛΑΔΙΟΥ, Λαυσαϊκή Ιστορία, ΙΩ. ΜΟΣΧΟΥ, Λειμών ή Λειμωνάριον και ΙΩΑΝΝΟΥ ΣΙΝΑΪΤΟΥ, Κλίμαξ.

[13] ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΥ, Ἐκκλησιαστική Ἱστορία, τ. Α΄, κα΄, PG 86B΄, στ. 2480C- 2481B. Βλ. επίσης, ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, ο.π., σ. 513.

[14] Liddell & Scott, Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, τόμ. 3ος, ἔκδ. Ανέστη Κωνσταντινίδου, Αθήναι 1904, σ. 205. Βλ. επίσης, ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 15.

[15] Liddell & Scott, Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, τόμ. 3ος, ο.π., σ. 206.

[16] Ο Ιω. Χρυσόστομος μας πληροφορεί πως ο Παύλος λόγω της υπερηφάνειας και υψηλοφροσύνης κάποιων χριστιανών της Κορίνθου που καμάρωναν για την κοσμική τους σοφία, αναγκάστηκε να συνειδητοποιήσει καλά ότι Κορίνθιοι έπεσαν σε πειρασμό να κρίνουν τον κηρυττόμενο Χριστό με κοσμικά και όχι με πνευματικά κριτήρια. Έτσι τους προτρέπει να γίνουν μωροί για τη ζωή αυτή, γιατί μόνο τότε μας δίδεται η αληθινή σοφία. και γίνεται μωρός δια τον κόσμο αυτός που περιφρονεί τη σοφία του κόσμου. Βλ. ΙΩ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Ομιλία εἰς την Α᾽ προς Κορινθίους 10, 1PG 61, 81- 82.

[17] Α΄ Κορ. 1, 20-25.

[18] Α΄ Κορ. 3, 19.

[19] Βλ. Μεταπτυχιακή εργασία ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ (ΝΑΑΜΑΝ) ΑΝΤΡΑ (πρεσβυτέρου), Δόγμα και ήθος στους βίους των διά Χριστόν σαλών, Θεσσαλονίκη 2010, σ. 14.

[20] Βλ. ΓΚΟΡΑΪΝΩΦ ΕΙΡ., Οι διά Χριστόν Σαλοί, ο.π., 16. Βλ. επίσης, ΠΕΤΡΙΔΗ ΙΚ., Εμπαίζοντες «Ημείς μωροί διά Χριστόν…», έκδ. Μορφή εκδοθήτω, Αθήνα 2008, σ. 10.

[21] Ησ. 44, 25.

[22] Παρ. 1, 22 και 10, 1. Σειρ. 22, 13 και Ψαλμ. 13, 1.

[23] Συνώνυμοι όροι που επίσης βρίσκονται στην Κ. Διαθήκη είναι «άφρων» (Λκ. 12, 20) και «νήπιος» ή «νήποιοι» (Μθ. 11, 25 και Λκ. 10, 21). Βλ. επίσης Λεξικό Βιβλικής Θεολογίας όπου: «Είναι μωρία να στηρίζεται κανείς στον πλούτο όπως ο άφρων πλούσιος της παραβολής (Λκ. 12, 20). Είναι μωρία να μην ανταποκρίνεται κανείς στις προσκλήσεις του Θεού, όπως οι μωρές παρθένες (Μθ. 25, 1-13) ή να προσπαθεί να τις παραποιήσει, όπως οι Φαρισαίοι (Μθ. 23, 17). Πρβλ. . ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 16.

[24] Μθ. 5, 13 και Λκ. 13, 34: «ἐὰν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ,»

[25] Μθ. 7, 26: «καὶ μὴ ποιῶν αὐτοὺς ὁμοιωθήσεται ἀνδρὶ μωρῷ».

[26] Μθ. 25, 1-13.

[27] ΠΑΛΛΑΔΙΟΥ, Περί της υποκρινομένης μωρίανΛαυσαϊκή Ιστορία, κεφ. ΜΑ΄, PG 34, στ. 1106, Περί Πιτηρούν, στ. 1107. Σε μεταγενέστερες πηγές μερικές φορές ταυτίζεται με την αγία Ισιδώρα (1 Μαΐου). Βλ. VOGT KARI, «La monial folle du monastère des Tabbenésiotes, Une interpretation du chapitre 34 de l᾽Historia Lausiaca de Pellade», Symbolae Osloenses 62, (1987), σελ. 95 – 108.

[28] ΣΤΑΜΟΥΛΗ ΧΡ., “Σαλοί καὶ ψευδοσαλοί στὴν Ορθόδοξη αγιολογία”, Γρηγόριος Παλαμάς, τευχ. 721. Θεσ/νίκη 1990, σ. 113 κ. εξ.

[29] SPIDLIK Τ., Fous pour le Christ en Orient, Dict. Spirituel, tom. V (Paris 1963), p.753.

[30] Βλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Άγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 14.

[31] RYDEN L., The Holly fool, The Byzantine saint, London 1981, p. 107. Πρβλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Άγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σσ. 14-15.

[32] SAWARD J., Perfect Fools, Folly for Christ᾽s sake in Catholic and Orthodox Spirituality, Oxford University press, 1980, p. 14.

[33] Liddell & Scott, Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, τόμ. 4ος, ἔκδ. Ανέστη Κωνσταντινίδου, Αθήναι 1904, σ. 34.

[34] ΣΚΑΡΛΑΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ, Λεξικόν τῆς Ελληνικῆς Γλώσσας, (Εν Αθήναις 1852), σ. 1249. Επίσης ΒΟΓΙΑΤΖΗ Δ., Αναλυτικόν Λεξικόν ρημάτων καὶ ονομάτων, τόμ. 3ος, Αθήναι 1975, σ. 219.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

http://www.pemptousia.gr

Δείτε και-Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

sal

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η διά Χριστόν σαλότητα αποτελεί ίσως την πιο παράξενη και συγκλονιστική μορφή ορθόδοξης άσκησης. Σαλός σημαίνει τρελός. Έτσι χαρακτηρίζεται ένας άνθρωπος λόγω της ιδιόμορφης, περίεργης ή και παράξενης για την κοινή λογική συμπεριφορά του. Ο τρόπος της ζωής του, τα φερσίματά του και γενικά ή όλη εικόνα του, φαίνεται να ταιριάζει με την εικόνα κάποιου ανθρώπου που έχει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό σαλεμένη λογική του[1]. Ένα είδος τρέλας για το Χριστό, πάθαιναν και οι μοναχοί που ασκούνταν στη σαλότητα[2].

Όπως είναι γνωστό, ο μοναχισμός είναι ένας δυναμικός πνευματικός θεσμός ο οποίος επηρέασε βαθιά την ιστορική πορεία της Εκκλησίας, αλλά και την αποστολή της μέσα στον κόσμο. Οι μοναχοί είτε σαν ασκητές στις λαύρες και τα κοινόβια, είτε ως αναχωρητές στην έρημο, γίνονται επιλεκτικά στελέχη της Εκκλησίας και παρ’ όλο που φαινομενικά βρίσκονται μακριά από τον κόσμο, προσεύχονται και ζουν μέσα σ’ αυτόν και τα προβλήματά του. Υπάρχει μία διαρκής επικοινωνία μεταξύ κόσμου και μοναχών.

Οι μοναχοί πρωτοστατούν στους αγώνες κατά των αιρέσεων και ενισχύουν τους χριστιανούς στους διάφορους διωγμούς. Όμως υπήρξαν περιπτώσεις μοναχών και ασκητών οι οποίοι ξάφνιασαν ή ακόμη και σκανδάλισαν τον κόσμο, καθώς οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να συλλάβουν άμεσα το μήνυμα που έστελνε ο ασκητής όταν έφτιαχνε την καλύβα του και «διά βίου» έμενε πάνω σ’ ένα δένδρο (δενδρίτες) ή σ’ ένα στύλο (στυλίτες) ή παρέμενε σε μία τέλεια σιωπή και απομόνωση (έγκλειστοι).

Οι μοναχοί που ανήκουν σ’ αυτή τη μορφή της ορθόδοξης άσκησης, δηλαδή τη σαλότητα, έχουν εγκαταλείψει το κύρος που απορρέει στον άνθρωπο από τη λογική και την αρετή του και κατέχονται από την ανδρεία της ταπείνωσης και της πίστης[3]. Ο σαλός συνδυάζει τη μεγαλύτερη αυτοεγκατάλειψη και αυταπάρνηση με το μεγαλύτερο ηρωισμό, καθώς διεξάγει τον αγώνα του κατά τον σατανά μόνος του και όπως παρατηρεί στο άρθρό του ο Ernst Benz, «παλεύει αδυσώπητα μόνος», έξω από την ασφάλεια του Μοναστηριού[4]. Επίσης, ο άγ. Σεραφείμ στου Σάρωφ με αφορμή τη σαλή Πελαγία († 1884) του Ντιβέγιεβο γράφει πως «Σ’ αυτό το δρόμο ο Κύριος δεν καλεί τους αδύναμους. Διαλέγει αυτούς που είναι ανδρείοι και δυνατοί.[5]»

Η εσωτερική πραγματικότητα της ψυχικής ζωής του σαλού ανθρώπου, είναι τελείως διαφορετική από την εξωτερική του εικόνα. Αυτό συμβαίνει επειδή η σαλότητα αυτού του ανθρώπου δεν είναι παθολογική κατάσταση, με την έννοια της ψυχοπαθητικής συμπτωματολογίας[6], αλλά έκφραση και βεβαίωση μιας σπάνιας πνευματικής και μάλιστα χαρισματικής δυναμικότητος[7]. Είναι χαρισματικοί άγιοι της Εκκλησίας οι οποίοι έχουν μέσα τους πλούσια τη χάρη και τα χαρίσματα του Αγ. Πνεύματος. Προσεύχονται αδιαλείπτως, νηστεύουν, αγρυπνούν, προφητεύουν, γίνονται θεόπτες και θαυματουργούν. Αγαπούν τον συνάνθρωπό τους, πονούν και θλίβονται μέχρι συντριβής για την πτώση του. Γι’ αυτό το λόγο η Εκκλησία έχει αναγνωρίσει κατά το παρελθόν ως αγίους επτά διά Χριστόν σαλούς, των οποίων η μνήμη τιμάται όπως των λοιπών αγίων της[8].

Ο Ευάγριος Σχολαστικός συνοψίζοντας την πολιτεία των σαλών επισημαίνει ιδιαίτερα τηναπάθεια[9], που αποτελεί υπέρβαση της φύσεως του άρρενος και θήλεως, την απόκτηση της προπτωτικής καθαρότητος, τη βίωση της κατά Θεόν νέκρωσης και ανάστασης που αναδεικνύει τους τέτοιους ασκητές πολίτες του καινού αιώνος.

Οι διά Χριστόν σαλοί έχοντας κατακτήσει την απάθεια και βεβαίως έχοντας σε ύψιστο βαθμό νοερά ενέργεια και σώας τας φρένας[10], ζουν μετά την κλήση της σαλότητας συνήθως στις πόλεις, μ’ έναν τρόπο απόλυτα κενωτικό ως ξένοι και ανέστιοι[11] περιθωριακοί[12], όπου παρουσιάζουν εξωφρενικές εκδηλώσεις, για να φαίνονται τρελοί και αμαρτωλοί, μέσα σε μία κοινωνία που βασίζεται κυρίως στη λογική και την ηθική αξιοπρέπεια. Η μωρία των σαλών συνήθως εκδηλωνόταν με παράδοξες και αμφιλεγόμενες πράξεις, με κύριο στόχο αυτές να προσβάλουν τη συμβατική ηθική και το εκκλησιαστικό κατεστημένο που είχε χάσει την χαρισματική του διάσταση. Όπως ήταν επόμενο, τέτοιες πράξεις δημιουργούσαν βίαιες αντιδράσεις και ισχυρό σκανδαλισμό σε αρκετούς πιστούς[13]. Όμως, η χάρη που δίνεται στο σαλό με την αποδοχή της κλήσης του, τον ικανώνει και τον οδηγεί σε τρόπο άσκησης διαφορετικό από εκείνον που θα μπορούσαν να αντιληφθούν και να ανεχθούν όχι μόνο οι κοσμικοί άνθρωποι, αλλά ακόμα και οι μοναχοί. Φαινομενικά φτάνουν οι σαλοί με τις πράξεις τους μερικές φορές να αρνούνται και τις ασκητικές αρετές[14].

Οι σαλοί με την ιδιότυπη άσκησή τους συντρίβουν όχι μονάχα τις ρίζες της υπερηφάνειας, αλλά ακόμη και τον ίδιο τον υπερήφανο διάβολο. Στην ακολουθία του αγ. Συμεών (21 Ιουλίου) ψάλλουμε: «Μωραῖς προσποιήσεσι, τὸν σοφιστήν ἀπεμώρανας, τῆς κακίας μακάριε, τελῶν τὰ παράδοξα καὶ μωρίαν προσποιήσει σοφῶς ὑποκρίνεται, τὸν σοφιστὴν τῆς κακίας, Συμεὼν μωραίνων σεσοφισμέναις ἐνεργείαις, τοῦ τὰ πάντα σοφίζοντος Πνεύματος». Κατά την πατερική πνευματική εμπειρία, ο μεγάλος ληστής των πνευματικών κόπων είναι ο διάβολος. Και ιδιαίτερα απ’ αυτόν πρέπει να αποκρύπτει ο νηπτικός αγωνιστής τα εν Θεώ πνευματικά κατορθώματα.[…] Η σαλότητα δεν αποτελεί μόνο “μάσκα” και “προσωπείο” που καλύπτει την πραγματική πνευματική του εικόνα, αλλά και τρόπο ταπεινώσεως και αυτoεξουθενώσεως μπροστά στα μάτια των ανθρώπων και των δαιμόνων[15]. Με τα καμώματά τους ξεγελούν και περιπαίζουν τα πονηρά πνεύματα. Αυτό το ομολογεί το εξής απόσπασμα όπου ο άγ. Ανδρέας λέγει: «μωροῖς συμφυρόμενος ὡς μωρός διεπάλαιον∙ καὶ γὰρ αὐτοί ἒξηχοι χρηματίζετε. Μωρούς γὰρ ἐκάλει τοὺς ὀλεθρίους δαίμονας μεθ’ ὧν ἑκάστοτε τὴν πάλην ἐποιεῖτο» [16]. Γι’ αυτό και οι δαίμονες εύχονται να μην εγείρει ο Θεός εναντίον τους ἂλλον τοιοῦτον τύραννον[17].

Οι διά Χριστόν σαλοί αποτελούν μία συγκλονιστική περίπτωση αγιότητας, γιατί οι ίδιοι, στον έσχατο βαθμό ταπεινούμενοι, ζουν τη νέκρωση της ατομικότητας, κατόρθωμα που διαλύει κάθε συμβατικότητα και είναι ανάσταση στη ζωή της ελευθερίας και της αγάπης[18].

Η σαλότητα λοιπόν είναι μία εξαιρετικά σπάνια κλήση, στην οποία δεν είναι εύκολος ο διαχωρισμός του ψεύτικου από το γνήσιο, του αγίου αθώου από την ανίερη απάτη. Κι αυτό επειδή υπάρχουν κάποιοι αυτόκλητοι που υποκρίνονται στη σαλότητα, ακριβώς για να επαινεθούν. Ο όσ. Σεραφείμ του Σαρώφ έλεγε ότι υπάρχουν τρεις δρόμοι που δεν πρέπει να ακολουθήσει κάποιος χωρίς ιδιαίτερη κλήση του Αγίου Πνεύματος: της ηγουμενίας, του ερημιτικού βίου και της διά Χριστόν σαλότητας[19]. Ο ψεύτικος σαλός είναι ανωφελής και καταστρεπτικός όχι μόνο για τους άλλους, αλλά και για τον ίδιο του τον εαυτό. Ο πραγματικός διά Χριστόν σαλός  με την αγιότητα της καρδιάς του, έχει στους γύρω του μία επίδραση που βελτιώνει τις συνθήκες της ζωής τους και κυρίως τους ξυπνά από τον πνευματικό λήθαργο που έχουν περιπέσει.

Η άσκηση της διά Χριστόν σαλότητος δεν είναι για πολλούς[20]. Άλλωστε, οι ίδιοι οι μεγάλοι σαλοί άγιοι, απέτρεπαν από τη δυσκολία αυτής της άσκησης αυτούς που τους παρακαλούσαν να τους ακολουθήσουν[21]. Ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος αναφερόμενος σ’ αυτή την ηρωική αγιότητα των εν αταξίαι ευτάκτων όντων[22] καταλήγει να εύχεται, «ταύτην την άνοιαν αξιώσαι ημάς ο Θεός φθάσαι[23]».

Στην παρούσα εργασία θα επιδιώξουμε να αναπτύξουμε το θέμα της ελευθερίας του ήθους των δια Χριστόν σαλών το οποίο ενσαρκώνεται μέσα στον βίο τους και στην ποιμαντική τους.

Πρώτα όμως θα δούμε στο Α΄ κεφάλαιο, τον όρο σαλότητα ετυμολογικά και κυρίως ως μορφή άσκησης. Στη συνέχεια θα εξετάσουμε την έννοια της «αγιότητος» και την αναγνώριση των αγίων εν γένει, καθώς και την αναγνώριση των σαλών αγίων και την αγιότητα αυτών. Στο Β΄ κεφάλαιο θα επικεντρωθούμε στο ουσιαστικό μέρος της εργασίας το οποίο αφορά την πέρα από τα συνηθισμένα ποιμαντική των δια Χριστόν σαλών αλλά και την ελευθερία του ήθους τους μέσα από την σκανδαλώδη για πολλούς συμπεριφορά τους.

[1] ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ ΙΩ., Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή, Ι. Κελλίον Αγίου Νικολάου Μπουραζέρη, β΄ έκδ. Άγιον Όρος 2004, σ. 97.

[2] Βλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, (Διδακτορική διατριβή), εκδ. Τήνος, Αθήνα 1988, σ. 9.

[3] ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΥ, Ἐκκλησιαστική Ἱστορία, τ. Α΄, κα΄, PG 86B΄, στ. 2480C- 2481B. Βλ. επίσης, ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, ο.π., σσ. 136-138.

[4] BENZ E., «Heilige Narrheit», per. Kyrios, 3, 1938, p. 9.

[5] Οσία Πελαγία Ιβάνοβα, μτφρ. Μπότση Π., Αθήνα 1996, σ. 136. Βλ. επίσης, ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, Ιερά Μονή Παντοκράτορος Σωτήρος Χριστού, Κέρκυρα 2004, σ. 502.

[6] ΜΠΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΣΤ. «Το μαρτύριον της σαλότητος», πρακτικά ΙΔ΄ Συνεδρίου: Η Μήτηρ ημών Ορθόδοξος Εκκλησία, Ι. Μ. Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1994, σ. 352.

[7] ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ ΙΩ., Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή, ο.π., σ. 97

[8] Βλ. ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ ΙΩ., Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή, ο.π., σ. 98.

[9] ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΥ, Ἐκκλησιαστική Ἱστορία, τ. Α΄, κα΄, PG 86B΄, στ. 2480C- 2481B. Βλ. επίσης, ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, ο.π., σ. 513. Βλ. επίσης, ΠΑΣΧΟΥ Β. Π., Έρως Ορθοδοξίας, εκδ. Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήναι 41987, σ. 438.

[10] Βλ. την απάντηση ενός χαρισματικού γέροντα προς τον υποτακτικό του, ο οποίος κινήθηκε αυτοβούλως προς τη σαλότητα: «για να γίνεις σαλός διά Χριστόν, πρέπει να είσαι λογικός, διά να έχεις μισθόν. Εμείς τί σαλοί να γίνουμε, αφού είμαστε». «Γ. Χερουβείμ ο Αγιοβασιλιώτης», Άγκυρα Ελπίδος, Ι. Μ. Ιεραπύτνης, τχ. 8 (2002), σ. 33.

[11] Οι διά Χριστόν σαλοί ήταν οι κατ’ εξοχήν ανέστιοι άγιοι. Για την ανεστιότητα των Χριστιανών, βλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Η διαλεκτική φύσις της διδασκαλίας Γρηγορίου του Θεολόγου, Θεσσαλονίκη 1969, σ. 38 κ. εξ. Πρβλ. ΜΠΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΣΤ. “Η διά Χριστόν σαλότης, μαρτυρία και μαρτύριον”, Γρηγόριος ο Παλαμάς 744, Θεσσαλονίκη 1992, σ. 960. Βλ. επίσης, ΜΠΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΣΤ. «Το μαρτύριον της σαλότητος», ο.π., σ. 364.

[12] Βλ. ΒΑΡΡΙΑ ΑΡ., Η ποιμαντική του “περιθωρίου”, Περιθωριακότητα και Εκκλησία, ο.π., σ. 370. Επίσης περισσότερα για την έννοια του “περιθωρίου” βλέπε την Εισαγωγή του ιδίου, σσ. 19-47.

[13] Βλ. ΤΣΑΜΗ Δ., Αγιολογία, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1985, σ. 151.

[14] Βλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ. 26. Πρβλ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, ο.π., σσ. 502-503.

[15] Βλ. ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ ΙΩ., Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή, ο.π., σσ. 97-98.

[16] ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ πρεσβυτέρου Κων/πόλεως, Βίος οσ. Ανδρέα του διά Χριστόν σαλού, Αυγουστίνου Ιορδανίτου, σσ. 5, 32, 51, 53-54, 151. PG 111, στ. 636D, 677C-680A, 708A-C, 712AB. Πρβλ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, ο.π., σ. 144.

[17] Βλ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, ο.π., σσ. 144-145.

[18] Γενικότερα για την ενότητα αυτή βλ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., Η ελευθερία του ήθους, ο.π., σσ. 85-96.

[19] Βλ. ΓΚΟΡΑΪΝΩΦ ΕΙΡ., Οι διά Χριστόν Σαλοί, εκδ. Τήνος, χ.χ., σ. 218.

[20] Βλ. ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΥ, Ἐκκλησιαστική Ἱστορία, τ. Α΄, κα΄, PG 86B΄, στ. 2480C- 2481B.

[21] Βλ. Βίος οσ. Ανδρέα, §ξ΄ (60), PG 111, στ. 701A, όπου ο όσιος αποτρέπει από τη σαλότητα τον δούλο του μαθητή του Επιφανίου: Οὐ δύνασαι ὑποφέρειν τοὺς ἱδρώτας καὶ τὰ σκάμματα τῆς ἀρετής ταύτης, ἐπειδὴ βιαστή ἐστιν ἡ ὁδός, καὶ ἀπείρου πόνου καὶ μόχθου. Πρβλ. Ο όσιος Ανδρέας ο διά Χριστόν σαλός, Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2006, σσ. 74-76.

[22] Βλ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, ο.π., σ. 505.

[23] ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΥ, Τα Ασκητικά, εκδ. Χ. Σπανός, Αθήνα 1895, σ. 105.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

http://www.pemptousia.gr

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Η οσία Σοφία της Κλεισούρας και η δια Χριστόν σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

Η οσία Σοφία (Χοτοκουρίδου) καταγόταν από τον Πόντο, από χωριό της επαρχίας Αρδάσης της Ι. Μητροπόλεως Τραπεζούντος. Το 1914 πήραν οι Τούρκοι τον άντρα της στα τάγματα εργασίας, όπου και μάλλον απεβίωσε. Είχε αποβιώσει και το παιδί της, κι έτσι η νεαρή χήρα κατέφυγε στα βουνά, όπου ζούσε ασκητικά, με μεγάλη νηστεία. Εκεί της εμφανίστηκε ο άγιος Γεώργιος και την προειδοποίησε για επικείμενη επιδρομή των Τσετών. Η Σοφία ενημέρωσε τους συγχωριανούς της, που κρύφτηκαν και απέφυγαν τον κίνδυνο. Στην ανταλλαγή των πληθυσμών το καράβι που μετέφερε τους συγχωριανούς της Σοφίας στην Ελλάδα κινδύνεψε να καταποντιστεί. Αυτή έβλεπε τα κύματα γεμάτα από Αγγέλους και την Παναγία. Ζήτησε απ᾿ αυτήν να πνιγεί η ίδια και να σωθούν οι συγχωριανοί της. Η Παναγία τους έσωσε όλους. Ο καπετάνιος δεν το πίστευε πώς σώθηκαν κι έλεγε: «Κάποιον άγιο έχουμε.» Οι χωριανοί του απάντησαν: «Τη Σοφία.»

Η Παναγία την έστειλε στο μοναστήρι της στην Κλεισούρα της Καστοριάς, στην Ι. Μονή του Γενεθλίου της Υπεραγίας Θεοτόκου, όπου έζησε ασκητικά για μισό περίπου αιώνα. Εκεί βρήκε έναν ενάρετο ιερομόναχο, τον π. Γρηγόριο, που είχε έλθει από το Άγιο Όρος, ο οποίος την κατάρτισε στη μοναχική ζωή. Έζησε ασκητικά ως λαϊκή, φορώντας τα μαύρα της χηρείας και της ασκήσεως, καθισμένη πάνω στο τζάκι και αλείφοντας το πρόσωπό της με στάχτη, για να μη φαίνεται η ομορφιά του.

Τα περισσότερα χρόνια τα πέρασε μόνη της, με μόνο τον Θεό, μια και το μοναστήρι έμεινε χωρίς μοναχούς. Υπέμεινε τους δριμείς χειμώνες, με τη θερμοκρασία να πέφτει στους -15 βαθμούς, και την πολλή υγρασία του τόπου. Όταν της έλεγαν ν᾿ ανάψει φωτιά, φώναζε ένα μακρὀσυρτο «Όχι!», που ακόμα ηχεί στα αυτιά όσων την άκουσαν. Κυκλοφορούσε ξυπόλητη, ενώ τα ρούχα της ήταν πάντα κουρελιασμένα και ανεπαρκή για τις συνθήκες της περιοχής. Της έδιναν καινούργια. Δεν τα φορούσε, αλλά τα πρόσφερε σε όσους είχαν ανάγκη. Κοιμόταν και σ᾿ έναν άλλο χώρο, πάνω σε άχυρα, αλλά από κάτω είχε βάλει σουβλερές πέτρες. Δεν λουζόταν ποτέ ούτε χτενιζόταν, και τα μαλλιά της είχαν σκληρύνει πολύ. Όταν κάποτε χρειάστηκε να τα σηκώσει από τα μάτια της, για να βλέπει καλύτερα, αναγκάστηκε να τα κόψει με το ψαλίδι που κούρευαν τα πρόβατα. Παρ᾿ όλη όμως την αλουσία, το κεφάλι της ευωδίαζε.

Το φαγητό της ήταν λιτότατο, συνήθως με ό,τι έβρισκε στην περιοχή: μανιτάρια, μούσκλια, αγριόχορτα, φτέρη, φύλλα των δέντρων, ή με λίγη ντομάτα τουρσί, μουχλιασμένη. Τα σαββατοκύριακα έβαζε και μια κουταλιά λάδι στο πιάτο της. Άλλες φορές άνοιγε καμιά κονσέρβα ψάρι και το έτρωγε όταν είχε πιάσει ένα δάχτυλο μούχλα. Έτρωγε και σε παλιά σκουριασμένα ορειχάλκινα σκεύη, αλλά δεν πάθαινε τίποτα. Όταν κάποιοι διαμαρτύρονταν για τις «υπερβολές» της, τους απαντούσε: «Παιδεύω το σαρκίο μου».

Κι όμως, αυτή η αυστηρή με τον εαυτό της ασκήτρια ήταν πολύ γλυκιά και επιεικής με τους άλλους. Δεν κρατούσε δραχμή από τα χρήματα που της έδιναν, αλλά τα έκρυβε για να τα δώσει στους αναγκεμένους όταν θα ερχόταν η ώρα. Τα τότε κοριτσάκια, σημερινές γερόντισσες της Κλεισούρας, που μιλούσαν ελληνικά και βλάχικα, αγαπούσαν τη συντροφιά της, έστω κι αν δεν καταλάβαιναν τα ποντιακά της. Νουθετούσε τις άγαμες κοπέλες που τύχαινε να παραστρατήσουν, φρόντιζε να παντρευτούν, τις προίκιζε από τα χρήματα που της έδιναν και ανέθετε στην Παναγία την προστασία τους. «Η Παναΐα κι θα χαντ᾿ σας» (δεν θα σας χάσει η Παναγία), τους έλεγε.

Ποτέ δεν πλήγωσε ή στενοχώρησε κανένα. Αν καταλάβαινε ότι κάποιος είχε προβλήματα μέσα του, περνούσε από δίπλα του, του έλεγε ένα δυο λόγια, χωρίς να την αντιληφθούν οι άλλοι, απομακρυνόταν, κι εκείνος την ακολουθούσε. Τον παρηγορούσε, τον συμβούλευε, τον ενίσχυε με τη χάρη του Θεού, κι αυτός έφευγε άλλος άνθρωπος. Έλεγε πολλές φορές: «Αυτοί ήρθαν μαύροι στην Παναγία και φεύγουν άσπροι». Γνώριζε πολλά σκάνδαλα από ιερείς, μοναχούς, λαϊκούς… Δεν κατηγορούσε ποτέ κανέναν, αλλά έλεγε: «Να σκεπάζετε, να σας σκεπάζει ο Θεός».

Αγαπούσε και τα ζώα. Είχε μια αρκούδα, που ζούσε στο δάσος και την έλεγε «ρούσα». Ερχόταν κι έπαιρνε τροφή από τα χέρια της, της έγλειφε τα χέρια και τα πόδια από ευγνωμοσύνη κι επέστρεφε στο δάσος. Έβαζε ψίχουλα στα περβάζια των παραθύρων για τα πουλάκια, κι αυτά, όταν η αγία προσευχόταν, φτερούγιζαν γύρω της και κελαηδούσαν. Σαν να ζούσε στον Παράδεισο, πριν από την πτώση.

Είχε κοινωνία με την Παναγία και τους Αγίους. Κάποτε αρρώστησε βαρειά, από σκωληκοειδίτιδα ή κήλη, ώστε να διπλωθεί στα δύο από τον πόνο. Δεν δέχτηκε γιατρό αλλά ελεγε: «Θα ᾿ρθει η Παναγία να με πάρει από τον πόνο». Έβαζε στουπιά η φυτίλια από τις κανδήλες, ώσπου σάπισε η πληγή κι έβγαζε κακοσμία. Τότε της εμφανίστηκε η Παναγία με τον αρχάγγελο Γαβριήλ και τον άγιο Γεώργιο. Της είπε ο αρχάγγελος: «Θα σε κόψουμε τώρα». Αυτή απάντησε: «Είμαι αμαρτωλή, να εξομολογηθώ, να κοινωνήσω, και να με κόψεις». Μια «εγχείρηση θα σου κάνουμε», της απαντά. Έγινε η επέμβαση, η Σοφία έγινε καλά και συχνά σήκωνε χωρίς ντροπή την μπλούζα ή το φόρεμά της, για να δείξει στον κόσμο την τομή που έκλεισε μόνη της.

Εκοιμήθη εν Κυρίω στις 6 Μαΐου 1974. Η ανακομιδή των λειψάνων της έγινε το 1982, και για μέρες ευωδίαζαν βασιλικό.

Κάποιες φορές η αγία έκανε αλλοπρόσαλλα πράγματα, για να μην αποκτήσει φήμη ανάμεσα στους ανθρώπους. Έτσι, πολλοί την παρεξηγούσαν και την αποκαλούσαν «παλάλα», παλαβή. Όσο ζούσε, ήταν γνωστή μόνο στην Κλεισούρα και στη γειτονική περιοχή της Πτολεμαΐδας· δεν είχε ενταχθεί σε κανέναν από τους εκκλησιαστικούς κύκλους που συνηθίζουν να διαφημίζουν τα ενάρετα μέλη τους. Μετά την κοίμησή της όμως, πολλοί, ακούγοντας άλλους να διηγούνται τα θαύματα, τη διάκριση, τις συμβουλές και τη βοήθεια της Αγίας, κατάλαβαν ποιον θησαυρό είχαν δίπλα τους και δεν τον εκτίμησαν. Όμως οι προσευχές της ίσως να βοήθησαν και κάποιους απ᾿ αυτούς, χωρίς να το αντιληφθούν. Απλοί άνθρωποι διηγήθηκαν ονομαστικώς και ενυπογράφως στον τοπικό επίσκοπο πολλές ιάσεις που έγιναν δια πρεσβειών της, πριν και μετά την οσιακή της κοίμηση, και πώς πολλές φορές τους συμπαραστάθηκε ψυχικά. Έτσι, η Μεγάλη Εκκλησία την ενέταξε πέρυσι στις αγιολογικές δέλτους της και φέτος, την 1η Ιουλίου, έγινε η επίσημη ανακήρυξή της από τον Οικουμενικό Πατριάρχη στην Καστοριά.

Οι δια Χριστόν σαλοί εμφανίζονται στη βυζαντινή περίοδο. Είναι κάποιοι, που μετά από πολλή άσκηση, με έμπνευση του Θεού, υποκρίνονται τους τρελούς, «ὑπάγουν, ἐμπαίζουσι τῷ κόσμῳ», όπως λέει ένας άγιος του 6ου αιώνα, ο Συμεών, ο δια Χριστόν σαλός, στον συνασκητή του άγιο Ιωάννη. «Μὴ φοβηθῇς, ἀδελφὲ  Ἰωάννη· οὐ γὰρ ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ βούλομαι τοῦτο πράξαι ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ κελεύοντός μοι», τον διαβεβαιώνει, όταν αυτός του εκθέτει τους κινδύνους στους οποίους θα υποβάλει τον εαυτό του.

Ένας λόγος για την προτίμηση αυτής της παράδοξης ζωής είναι η αποφυγή της ανθρωπαρέσκειας και του κινδύνου της υπερηφάνειας. Όπως γράφεται στον βίο του αγίου Συμεών, «ἡ δὲ εὐχὴ πᾶσα αὐτοῦ ὑπῆρχεν τοῦ σκεπασθῆναι αὐτοῦ τὴν ἐργασίαν μέχρι τῆς αὐτοῦ μεταστάσεως ἐκ τοῦ βίου, ἵνα διαφύγῃ τὴν τῶν ἀνθρώπων δόξαν, δι᾿ ἧς παραγίνεται ὑπερηφανία καὶ οἴησις ἡ καὶ ἀγγέλους ἀπολέσασα ἐξ οὐρανῶν.» Κι ο Θεός τον εισακούει. «Καὶ γὰρ τοσαύτας θαυματουργίας αὐτοῦ ἐπιτελέσαντος καὶ τοσαῦτα παράδοξα κατεργασαμένου, […] οὐκ ἐγένετο δήλη ἡ τοῦ ὁσίου έργασία τοῖς ἀνθρώποις», συνεχίζει ο βιογράφος του.

Ένας δεύτερος λόγος είναι η αποφυγή του συγχρωτισμού με τις εξουσίες του κόσμου και η απόρριψη των κοινωνικών συμβάσεων στις οποίες είχαν εθιστεί οι χριστιανοί μετά την επικράτηση της Ορθοδοξίας στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Προσπαθούν να μιμηθούν τους πιστούς των πρώτων αιώνων, που ζούσαν στο περιθώριο της κοινωνίας,  χαρακτηρίζονταν «μωροὶ διὰ Χριστὸν»[1] και γίνονταν «θέατρον … τῷ κόσμῳ καὶ ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις»[2], όπως ο Απόστολος Παύλος. Να μιμηθούν τους μάρτυρες και να μαρτυρήσουν με τη ζωή τους πως η κοινωνία αυτή είναι πρόσκαιρη και πως το «πολίτευμα» των χριστιανών βρίσκεται στους ουρανούς[3].

Γι᾿ αυτό και κάνουν σκανδαλώδη πράγματα, διασαλεύοντας την κοινωνική και την εκκλησιαστική τάξη, καταπατώντας επιδεικτικά τη συμβατική ηθική, προκαλώντας αμηχανία και δυσανασχέτηση στους πολλούς, επισύροντας δαρμούς, εξευτελισμούς και την έσχατη κοινωνική απόρριψη. Κάποιοι όμως, διακρίνουν την αγιότητα κάτω από το σχήμα της τρέλας, τους πλησιάζουν, εκπλήσσονται από την ισάγγελη ζωή τους και δέχονται κάτι από τη χάρη του Θεού που έχουν άφθονη. Κάτω από τα προσχήματα μιας ανορθόδοξης και σκανδαλώδους συμπεριφοράς, οι δια Χριστόν σαλοί ευεργετούν τους συνανθρώπους με διδασκαλίες και θαύματα, τους ελέγχουν για παρεκτροπές και τους διορθώνουν, επιβάλλοντας όμως πάντα στους ευεργετούμενους τη σιωπή, για να μην αποκαλυφθούν. Συνήθως, ενώ οι εκκλησιαστικές αρχές τους αγνοούν ή τους καταφρονούν, έχουν ένα εκκλησιαστικό πρόσωπο στο οποίο «αναφέρονται» και μέσω του οποίου διατηρούν δεσμούς και με τη στρατευομένη Εκκλησία. Στο τέλος της ζωής τους, ο Θεός τους δοξάζει με υπερφυσικά φαινόμενα, οι ευεργετηθέντες αποκαλύπτουν τις ευεργεσίες τους κι η Εκκλησία τους τιμά ως Αγίους.

Σε πολλά οι δια Χριστόν σαλοί μάς θυμίζουν και τους Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης. Ζουν με μεγάλη εγκράτεια και άσκηση, ελέγχουν πλούσιους και υψηλά ιστάμενους, τιμωρούν και κάποιους σωματικά, για το καλό τους. Ενεργούν με μιαν άλλη εξουσία, μη θεσμική, αυτήν από τον Θεό, και διασώζουν το προφητικό χάρισμα μετά Χριστόν.

Οι αυθεντικοί δια Χριστόν σαλοί είναι ελάχιστοι (εκτός από τον άγιο Συμεών, κατά τη βυζαντινή περίοδο γνωρίζουμε την αγία Ισιδώρα της μονής των Ταβεννησιωτών και τους οσίους Θεόδωρο, Παύλο εκ Κορίνθου, Θωμά Αντιοχείας, Μάρκο «τον του Ίππου», Ανδρέα Κωνσταντινουπόλεως και Σάββα τον Βατοπεδινό). Περισσότεροι είναι αυτοί που, όχι από θέλημα Θεού αλλ᾿ από εγωιστικούς λόγους, μιμούνται την ακραία συμπεριφορά τους. Η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος (692) καταδικάζει τους «υποκρινομένους δαιμονᾶν» και «τρόπων φαυλότητι προσποιητῶς τὰ ἐκείνων σχηματιζομένους»[4]. Η διάθεση όμως κάποιων να υποκρίνονται σαλότητα, για ν᾿ αποκτήσουν κάποια φήμη φανερώνει μια κοινωνία που εκτιμούσε και όσους ζούσαν στα περιθώριά της.

 Μάλλον τα άκρα είναι πιο προσφιλή στη ρωσική ψυχοσύνθεση απ᾿ ό,τι στη δική μας. Γι’ αυτό, δια Χριστόν σαλοί με ακραίες συμπεριφορές παρουσιάζονται περισσότεροι στη Ρωσία, μέχρι πρόσφατα. Ο Ταρκόφσκι γράφει γι᾿ αυτούς: «Οι άνθρωποι αυτοί, με την εξωτερική τους κιόλας εμφάνιση, σαν προσκυνητές και κουρελιάρηδες ζητιάνοι, τραβούσαν την προσοχή των «φυσιολογικών» ανθρώπων στις προφητείες, στις εξιλαστήριες θυσίες και στα θαύματα πέρα απ’ τα όρια του «κανονικού» κόσμου. Μόνο η τέχνη διασώζει σήμερα κάποια ίχνη αυτού του υπερφυσικού κόσμου.»[5] Όμως και στην εποχή του υπήρχαν κάποιοι δια Χριστόν σαλοί στη χώρα του, μόνο που δεν γίνονταν ευρύτερα γνωστοί λόγω της αυστηρής σοβιετικής λογοκρισίας.

Στα καθ᾿ ημάς, κάποιοι Άγιοι κάποιες φορές μεταχειρίζονται σχήματα σαλότητας, για ν᾿ αποφύγουν τον έπαινο του δήμου και τη δόξα των ανθρώπων, αλλά δεν φτάνουν σε ακραίες συμπεριφορές. Έχω υπ᾿ όψιν μου τον άγιο Αρσένιο τον Καππαδόκη (†1924), την αγία Σοφία και κάποιους αγιορείτες του 20ού αιώνα, σαν τον γέροντα Γεώργιο τον αναχωρητή, τον Κώστα τον Καβιώτη, τον γέροντα Ιάκωβο της Νέας Σκήτης (†1982), τον γέροντα Τιμόθεο της Καψάλας (†1989), τον γέροντα Ηρωδίωνα τον Ρουμάνο (†1990) κι έναν ανώνυμο Ρώσο μοναχό, που είτε είχαν λάβει το μοναχικό σχήμα, είτε περιφέρονταν στο Όρος ως λαϊκοί[6]. Δεν κάνουν εξαλλοσύνες για να προκαλέσουν αλλά υποκρίνονται κάποιες «παραξενιές», μιαν ελαφρότητα ή μια «χαζομάρα», που η συμβατική ηθική πολλών χριστιανών δεν τους τα συγχωρεί. Είναι μια προσπάθεια κυρίως να κρυφτούν αλλά και να δείξουν πόσο διάτρητος είναι ο ηθικισμός που διέσπειραν οι μισιονάριοι κι οι παρεκκλησιαστικές οργανώσεις στη χώρα μας.

Οι Άγιοι, κυρίως όσοι ‒όπως οι προαναφερθέντες‒ δεν έχουν προβληθεί στη διάρκεια της ζωής τους από εκκλησιαστικούς ή άλλους κύκλους, αρδεύουν μυστικά τις χριστιανικές ρίζες του λαού μας, ώστε ν᾿ αντέξει στους ανέμους της εκκοσμίκευσης, της χλιαρότητας, του μηδενισμού, της κάλπικης «προοδευτικότητας», της κυριαρχίας του ευτελούς και κίβδηλου στον δημόσιο λόγο, κλπ. που φυσούν στην επιφάνεια. Στηρίζουν τον λαό και μεσιτεύουν στον Θεό γι᾿ αυτόν. Είναι σαν τους δίκαιους της Παλαιάς Διαθήκης που δεν αφήνουν την κοινωνία να αποσυντεθεί και καταστραφεί. Είναι η μυστική δύναμη του λαού μας. Αυτοί μας τρέφουν πνευματικά κι αποτελούν την ελπίδα μας για το παρόν και το μέλλον.

Μαρτυρίες όσων τη γνώρισαν εν ζωή

 

σεβ. κ. Θεοκλήτου, μητρ. Φλωρίνης, επιστολή προς τον σεβ. μητρ. Καστορίας κ. Σεραφείμ, 5-4-2011

αρχιμ. Νικηφόρου Μανάδη, αρχιερατικού επιτρόπου Εορδαίας της Ι. Μητροπόλεως Φλωρίνης, επιστολή προς τον σεβ. μητρ. Καστορίας κ. Σεραφείμ, 6-3-2011, όπου γράφει: «Στα χρόνια αυτά της ασκήσεώς της μέχρι και της τελευτής της εκκλησιαζόταν, κοινωνούσε και εξομολογούνταν στους ιερείς της Μητροπόλεως Καστορίας οι οποίοι λειτουργούσαν στο μοναστήρι. Την δε εξόδιο ακολουθία της ετέλεσαν ιερείς των Μητροπόλεων Καστορίας και της γείτονος Φλωρίνης

 Στέργιου Ν. Σάκκου, καθηγ. Πανεπιστημίου, αχρονολόγητη

 Χρήστου Φατούση, υποστράτηγου ε.α. (1998)

 Άννας Τρύπη-Μάντη, άρθρο στην εφημερίδα «Κλεισούρα», Μάρτιος 2001, με τίτλο «Αφιερωμένο στην γερόντισσα Σοφία»

 Βασίλη Γιαννακόβα, άρθρο στην εφημερίδα «Ελευθερία», 19-2-2009, με τίτλο «Σοφία Χοτοκουρίδου: Μια ξεχασμένη λαϊκή ασκήτρια»

Αναστάσιου Γκοσιόπουλου από την Κλεισούρα, επιστολή προς τον σεβ. μητρ. Καστορίας κ. Σεραφείμ, 7-5-2011

Μαρτυρίες για θαύματα μετά την κοίμησή της

Επιστολή της Γερόντισσας Εφραιμίας, Καθηγουμένης της Ι. Μονής Γενεθλίου της Θεοτόκου Κλεισούρας προς τον σεβ. μητρ. Καστορίας κ. Σεραφείμ, 9-[δεν διακρίνεται ο μήνας]-2011, όπου καταγράφονται 21 μαρτυρίες για θαύματα και εμφανίσεις της Αγίας:

από

1) Ζαχαρούλα Κορακάκη από Θεσσαλονίκη,

2) Κωνσταντίνο και Ευδοξία Σταμίδη, από Ν. Μηχανιώνα Θεσσαλονίκης,

3) ανώνυμο παιδάκι,

4) Δημήτρη από Καβάλα,

5) από Γ.Π. και Μ.Μ,

6) Βαΐα Σταμκοπούλου από Σέρβια Κοζάνης,

7) Βασιλική από Λέχοβο Φλώρινας,

8) Ε. Τ. από Θεσσαλονίκη,

9) Ευαγγελία Μαστροσάββα από Αθήνα,

10) Σοφία Ποντίκα από Θεσσαλονίκη (δεν θυμόταν το όνομά της, την επικαλέστηκε στην προσευχή της, ρωτώντας την πώς τη λένε, κι άκουσε την απάντηση: «Σοφία με λένε»),

11) Άννα Εφραιμίδου από Βέροια,

12) Σοφία Μεθενίτη από Αττική,

13) Κυριάκο και Χρυσή Τιμπέλλου από Βέσελινγκ Γερμανίας,

14) Θεοδόση Τσιφλάκο από Χαλκίδα,

15) Αθηνά Ρήγα από Πειραιά,

16) Ευαγγελία Τσαρουχά από Θεσσαλονίκη,

17) Αθηνά Ιωαννίδου για τον θείο της Σωτήριο Μητσιούλη από Καναδά,

18) Αντίκλεια Σπυροπούλου από Κομνηνά Πτολεμαΐδας (θαύμα που έγινε το 1969),

19) Ειρήνη από Λέχοβο Φλώρινας,

21) Ζωή από Αθήνα, γεννημένη στην Κλεισούρα (θαυμαστό γεγονός της Αγίας εν ζωή).

 Ιερέως Χρήστου Μεσημέρη από την Καστοριά, 8-4-2011

Αθηνάς Ζαχαριουδάκη από Άγιο Χριστόφορο Πτολεμαΐδας, 1998

Μαρίας Μπλάνα από Καταχά Πιερίας, Φεβρουάριος 1999

Βασιλικής Ευταξιάδου από Πτολεμαΐδα, 1999

Χριστίνας Μητσάογλου από Βέροια, 1999

Συμέλας Καπλανίδου από Πτολεμαΐδα

Σοφίας Γιώτα

Νιόβη Κούση

Αναστασίας Τοπάλη, Καρδιά Πτολεμαΐδας

[i] Τα περισσότερα στοιχεία για τον βίο της οσίας Σοφίας προέρχονται από το βιβλίο «Σοφία Χοτοκουρίδου. Μια λαϊκή ασκήτρια», Θεσσαλονίκη 22006. Κάποια βασίζονται σε άρθρα διάσπαρτα σε εφημερίδες και περιοδικά και σε χειρόγραφες ή δακτυλόγραφες μαρτυρίες που έχω υπ᾿ όψιν. Τα αποσπάσματα του βίου του οσίου Συμεών παρατίθενται από το βιβλίο Λεοντίου Νεαπόλεως, Ο άγιος Συμεών ο δια Χριστόν σαλός, Θεσσαλονίκη 1984, που αναδημοσιεύει το κείμενο του Migne (PG 93, 1670-1748).

[1] Α΄ Κορ. 4, 10.

[2] ό.π., 4, 9.

[3] βλ. Φιλ. 3, 20.

[4] Από την εισαγωγή του βιβλίου Λεοντίου Νεαπόλεως, Ο άγιος Συμεών ο δια Χριστόν σαλός, Θεσσαλονίκη 1984, σ. 8.

[5] Αντρέι Ταρκόφσκι, Θυσία, Αθήνα 1990, σ. 186.

[6] Βλ. Μον. Παϊσίου Αγιορείτου, Αγιορείται Πατέρες και Αγιορείτικα, Σουρωτή Θεσσαλονίκης 21993, σσ. 81-85 (γέρο Γεώργιος) και 91-94 (Κώστας ο Καβιώτης), Από την ασκητική και ησυχαστική αγιορείτικη παράδοση, Μεταμόρφωση Χαλκιδικής 2011, σσ. 99-109 (Κώστας ο Καβιώτης), 254-260 (γέρο Ηρωδίων) και σσ. 406-407 (ανώνυμος Ρώσος) και Νικολάου, μητρ. Μεσογαίας, Άγιον Όρος το υψηλότερο σημείο της γης, Αθήνα 2000, σσ. 114-117 (γέρο Ηρωδίων).

Πηγή: ahdoni.blogspot.gr/pemptousia.gr

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟΝ ΕΞΑΓΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΕΛΕΙΩΣΕΩΣ – π. Ιωήλ Κωνστάνταρος

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟΝ ΕΞΑΓΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΕΛΕΙΩΣΕΩΣ
Θα πρέπει να ζει κανείς εκτός πραγματικότητος για να μην βλέπει πως περισσότερο απ’ όλους τους θεσμούς της κοινωνίας μας, αυτός που έχει χτυπηθεί είναι ο γάμος. Αλλά το παράδοξο είναι πως και σ’ αυτόν τον χώρο της Εκκλησίας κάποιες φορές ακούονται γνώμες αντιφατικές και εκ διαμέτρου αντίθετες από την πραγματικότητα.
Όσοι δεν γνώρισαν την Ευαγγελική αλήθεια και όσοι απέκοψαν εξ’ αυτής, έχουν τις δικές τους αντιλήψεις, που αργά ή γρήγορα τις πληρώνουν πολύ ακριβά. Για τους πιστούς όμως Ορθοδόξους Χριστιανούς δεν έχει καμία απολύτως σημασία τι φρονούν ή πώς πορεύονται οι άλλοι, αλλά σημασία και μάλιστα πρωταρχική επί του θέματος έχει τι διδάσκει ο Χριστός και πώς εφαρμόζεται αυτό εντός της Εκκλησίας μας.
Ας επικεντρώσουμε λοιπόν την προσοχή μας σε μια χαρακτηριστική παραβολή. Στην παραβολή κατά την οποία ο Κύριος εδίδαξε ότι«ομοιώθη η βασιλεία των ουρανών ανθρώπω βασιλεί, όστις εποίησε γάμους τω υιώ αυτού. (Ματθ. ΚΒ’ 2).
Χρησιμοποίησε δηλ. την εικόνα του γάμου για να εξεικονίσει την Βασιλεία των Ουρανών!
Και ευλόγως, ο καθένας διερωτάται, ποια σχέση μπορεί να έχει ο γάμος με τη Βασιλεία των Ουρανών; Φυσικά έχει μεγάλη σχέση, διότι ο ίδιος ο Χριστός θεωρεί τον γάμο και τον παρουσιάζει στις σωστές του πάντοτε προδιαγραφές, δηλ. την ευλογημένη οικογένεια ως μέσον εξαγιασμού.
Ας δούμε όμως στην συνέχεια το θέμα μας όπως αυτό αναδεικνύεται μέσω της Ορθοδόξου πνευματικότητος, αφού ως γνωστόν, σκοπός του γάμου είναι, θα πρέπει να είναι α) η αμοιβαία ψυχική συμπλήρωσις των συζύγων και β) η τεκνογονία και η ανατροφή των τέκνων. Αλλά ο διπλός αυτός σκοπός του γάμου, όπως μας τον διδάσκει η Εκκλησία μας και όπως τον έζησαν οι έγγαμοι άγιοι, δεν είναι καθόλου άσχετος με την Βασιλεία των Ουρανών.
Μέσα στο πλαίσιο του σωστού γάμου, ο άνθρωπος επιτυγχάνει, όσο του είναι δυνατόν, την κατά Χριστόν ωρίμανσήν του και τελειοποίησίν του.
Πόσοι άραγε από όλους αυτούς που ευρίσκονται μέσα στην ατμόσφαιρα του γάμου αλλά και πόσα πρόσωπα τα οποία πρόκειται να έλθουν εις γάμου κοινωνίαν, γνωρίζουν αυτές τις αλήθειες και πόσοι προσπαθούν συνειδητά να κατακτήσουν τον σκοπό τους; Εννοείται δε ότι για έναν πιστό Χριστιανό απορρίπτεται ολοσχερώς ο λεγόμενος «πολιτικός γάμος», όπως επίσης και το «σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης» ή οτιδήποτε άλλο ο μακράν του Θεού κόσμος θα επινοήσει για να καταστρατηγήσει το μυστήριο που έθεσε ο ίδιος ο Θεός.
Βεβαίως για να θεωρήσει κανείς τον γάμο με τις προδιαγραφές της Εκκλησίας μας, δηλ. για να δει αυτόν στις αντικειμενικές του διαστάσεις, προαπαιτείται η πίστις και ο συνειδητός Ορθόδοξος βίος. Εάν απουσιάζουν οι παραπάνω προϋποθέσεις, τότε είναι αδύνατον να υπάρξει συνέχεια στην ανάπτυξη του θέματος. Όπως επίσης, εάν κάποιοι αρνούνται την ιερολογία του μυστηρίου για λόγους δήθεν οικονομικής δυσπραγίας και συζούν παρανόμως κατά Θεόν, είναι αδύνατον να αισθανθούν του λόγου το αληθές και την αγωνιώδη κραυγή της Εκκλησίας μας για ευλογημένη οικογενειακή ζωή.
Να συνεχίσουμε λοιπόν μέσα στην ευλογία του μυστηρίου. Ο βίος του Ορθοδόξου Χριστιανικού γάμου παρέχει τις ευνοϊκές συνθήκες για μια ζωή νοικοκυρεμένη, προγραμματισμένη και δημιουργική η οποία οικοδομείται επάνω στην βάση της πνευματικής προαγωγής των συζύγων. Γίνεται δε ευκόλως κατανοητόν ότι μέσα στο πλαίσιο του ευλογημένου γάμου, ο άνθρωπος δύναται να αναπτύξει τον συναισθηματικό του πλούτο και φυσικά όλα του τα χαρίσματα και ολόκληρη την δέσμη του δυναμισμού του. Αν τώρα αντικρίσουμε και την άλλη πλευρά της πραγματικότητος, ότι δηλ. δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει τις ελλείψεις του και να μην φέρει τις αδυναμίες του, καθίσταται φανερή η ανάγκη βοηθού και συνεργού στο έργο της αυτογνωσίας, της καθάρσεως και του εν γένει αγώνος προς τον δρόμο του εξαγιασμού ο οποίος αποτελεί και τον υψηλό προορισμό του ανθρώπου.
Χρειάζεται άραγε να επισημανθεί το πόσα μπορεί να προσφέρει ο καλός ή η καλή σύντροφος στον τομέα αυτό, όταν είναι γνωστό ποία και πόση επίδραση ασκεί απλώς ένας φίλος όταν η φιλία φιλτράρεται και αυγάζεται μέσα στο φως της πανταχού παρουσίας του Θεού; Ο δε αποστολικός λόγος «ανεχόμενοι αλλήλων εν αγάπη», και στο σημείο αυτό υπονοεί πλην των άλλων την αγάπη και τον ψυχικό σύνδεσμο που χρειάζεται να υπάρχει ανάμεσα στα δύο πρόσωπα (Εφεσ. Δ’ 2). Την αγάπη και την προσοχή που επιβάλλεται να έχει ο σύζυγος «πώς αρέσει τη γυναικί» και της συζύγου «πώς αρέσει τω ανδρί» (Α’ Κορ. Ζ’ 33-34), και που εννοείται πως εδώ απουσιάζει ολοσχερώς η υποκρισία αλλά και η ανθρωπαρέσκεια. Ο αγώνας λοιπόν αυτός που δεν είναι καθόλου εύκολος, καταρτίζει τα πρόσωπα για την Βασιλεία των Ουρανών. Επίσης, ο λόγος του Πνεύματος«αλλήλων τα βάρη βαστάζετε» (Γαλ. ΣΤ’ 2) και το «περίσσευμα» της πνευματικής καταρτίσεως να προσφέρεται στην διακονία και στην κάλυψη του άλλου κάποιου «υστερήματος» (Β’ Κορ. Η’ 14),ώστε να αποφεύγονται οι προστριβές, οι διενέξεις και οι συγκρούσεις, καταδεικνύει ότι η όλη προσπάθεια και ολόκληρος ο έγγαμος βίος μόνο με την επισκίαση της χάριτος είναι δυνατά και κατορθωτά.
Αυτό έχει υπ’ όψιν του ο Απ. Παύλος, δηλ. την ενδοοικογενειακή πνευματική καλλιέργεια και ομιλεί περί «κατ’ οίκον εκκλησίας» (Ρωμ. ΙΣΤ’ 5, Κολ. Δ’ 15). Χαρακτηρίζει λοιπόν ως μικρή Εκκλησία την συνειδητά Χριστιανική οικογένεια, αφού γενικός σκοπός της Εκκλησίας είναι ο «καταρτισμός των Αγίων» (Εφεσ. Δ’ 12).
Επομένως, με τις προϋποθέσεις που θέτει η Εκκλησία στον γάμο, ο σκοπός αυτός της Αγιότητος, άριστα κατακτάται δια της «κατ’ οίκον Εκκλησίας»!
Εφ’ όσον μάλιστα πραγματοποιείται και ο δεύτερος σκοπός του γάμου, η γέννησις και η ανατροφή των τέκνων «εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου» (Εφεσ. ΣΤ’ 4), είναι βέβαιο ότι ο γάμος και η οικογένεια καθίστανται εργαστήριον κατεργασίας χαρακτήρων και χώρος όπου τα πρόσωπα διαπαιδαγωγούνται προς την Βασιλεία των Ουρανών.
Από αυτή δε την εν Χριστώ αντικειμενική άποψη περί Γάμου, είναι πολύ σωστό αυτό το οποίο προσφυώς ελέχθη, ότι δηλ. ο γάμος ως μυστήριον ιερόν είναι «πατήρ αγίων»! Και όντως, στο μυστήριο του Γάμου ανήκει η τιμή και η ευλογία να γεννά Αγίους, οι οποίοι και στη ζωή αυτή αποτελούν συνειδητά μέλη της στρατευομένης Εκκλησίας αλλά και στη συνέχεια θα αποτελούν το πλήρωμα της Βασιλείας των Ουρανών.
Ας γίνει κατανοητό, κυρίως από τους πιστούς ότι στην Ορθόδοξη Χριστιανική οικογένεια ανετέθη η υψίστη και ουρανόπεμπτη αποστολή να σπείρει τα πρώτα σπέρματα αρετής, ευσεβείας, αγιότητος, ορθού πατριωτισμού και σωστής κοινωνικότητος στα τέκνα της. Και είναι αλήθεια ότι ο οικογενειακός βίος συνεπάγεται ευθύνες και υποχρεώσεις για την αντιμετώπιση των οποίων πολλοί, σε αρκετές περιπτώσεις  εκδαπανώνται μέχρι τέτοιου σημείου, ώστε να λησμονούν ή να μη μπορούν να επαρκέσουν, όπως νομίζουν σε άλλα καθήκοντα. Όμως ουδέποτε θα πρέπει να μένουμε στα αρνητικά παραδείγματα, διότι τα θετικά όχι απλώς υφίστανται αλλά είναι μάλιστα πολύ περισσότερα απ’ όσα μπορούμε να φαντασθούμε. Λίγοι είναι αυτοί που δια του ευλογημένου γάμου εισήλθαν στην νόμιμη και ευλογημένη οδό και πρόκοψαν στον οικογενειακό τους βίο από κάθε άποψη;
Και πόσοι ανέθρεψαν τέκνα που αναδείχθηκαν τόσο στο σώμα της Εκκλησίας όσο και της εν γένει κοινωνίας, που όταν ξεκίνησαν τον έγγαμο βίο τους ούτε καν φαντάζονταν τα δώρα αυτά του Θεού;
Βεβαίως, οι «του ιδίου οίκου καλώς προϊστάμενοι, τέκνα έχοντες εν υποταγή» (Α’ Τιμ. Γ’ 4), διακρίνονται όχι μόνο για την επιτυχημένη οικογένειά τους, αλλά και για την επίδοσή τους σε όλα τα Ορθόδοξα Χριστιανικά τους καθήκοντα. Και άνευ αντιρρήσεως υπάρχει στον έγγαμο βίο η δυνατότητα της αφιερώσεως σε έργα «καλά και ωφέλιμα τοις ανθρώποις» (Τιτ. Γ’ 8). Τα δε συναξάρια των Αγίων μας είναι γεμάτα από αγίους με ανειλημμένες οικογενειακές υποχρεώσεις, οι οποίοι βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των θυσιών για την αγάπη και την δόξα του Θεού και στην υπηρεσία της αγάπης των εν Χριστώ αδελφών και του πλησίον, ακόμα και αυτών των εχθρών.
Φυσικά αυτή η ευλογημένη αγιότης που παράγεται μέσα από την «κατ’ οίκον Εκκλησίαν» και ωριμάζει στον χώρο της Χάριτος, ούτε έπαυσε στις φοβερές ημέρες που ζούμε, ούτε και θα παύσει ποτέ, έως το τέλος των αιώνων.
Ευχή και προσευχή μας είναι οι νέοι άνθρωποι που σκοπό έχουν να ακολουθήσουν την ευλογημένη έγγαμη ζωή, να μην χρονίζουν και να μη φοβούνται, την οικογενειακή κρίση και τόσο άλλα δεινά. Να συνδεθούν συνειδητά με τον Ιησού και δια του μυστηρίου του γάμου να τον καλέσουν να τους ευλογήσει και να είναι βέβαιοι ότι όλα θα έρθουν πολύ καλύτερα απ’ όσο είναι δυνατόν να φαντασθούν.
Αμήν
Αρχιμανδρίτης  Ιωήλ  Κωνστάνταρος
Κόνιτσα.
http://anastasiosk.blogspot.gr/

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Στην ιερή μνήμη του πυρφόρου Προφήτη, Ηλία του Θεσβίτη (20 Ιουλίου) Η ΙΣΤΟΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ ΩΣ ΤΥΠΟΥ ΤΩΝ ΕΣΧΑΤΩΝ

Συγγραφέας: kantonopou στις 21 Ιουλίου, 2014

Του Γεωργίου Φωτ. Παπαδόπουλου- Κήρυκα του θείου λόγου
 
Αγαπητοί μου αδελφοί,
Στις 20 Ιουλίου, εν μέσω θέρους, η Αγία μας Εκκλησία εορτάζει και τιμά την μνήμη ενός πυρφόρου Προφήτη, του Προφήτη Ηλία του Θεσβίτη (από την πόλη Θέσβη). Μέσα στην καλοκαιρινή θερμοπληξία η μορφή του λαμπρού Προφήτη έρχεται ως <<δρόσος Αερμών η καταβαίνουσα επί τα όρη Σιών>>, ως δροσερό αεράκι, να φέρει ανακούφιση στις πληγές της κοινωνίας μας από τα κάθε είδους <<πεπυρωμένα βέλη του πονηρού>>, που την μαστίζουν.
Ο Προφήτης Ηλίας υπήρξε ο μεγαλύτερος Προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης, μετά τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο. Κήρυξε και ομολόγησε τον Κύριο, ως αληθινό Θεό, προφήτευσε δε πάμπολλα στοιχεία της θεανθρώπινης ιδιότητάς του, αλλά και την εξέλιξη της ιστορίας των Εθνών, μεταξύ των οποίων και του Ισραήλ. Ας μην το πιστεύουν αυτό κάποιοι ιστορικοί και κάποιοι φιλόσοφοι. Είναι, όμως, γεγονός. Ας ανοίξουν την Αγία Γραφή. Όλοι οι Προφήτες μιλούν για όρια των εθνών, των λαών της γης και την θεία παρέμβαση στη διαμόρφωσή των (Ας μην λησμονούμε ότι, ήδη, από την δημιουργία των Πρωτοπλάστων ο Θεός γνώρισε σε αυτούς τον χώρο της δράσης τους, τον Παράδεισο και τοποθέτησε αυτούς <<εργάζεσθε αυτόν και φυλάττειν>>, να εργάζονται σ΄ αυτόν και να τον προστατεύουν– ιδού γιατί ο χριστιανός πρέπει να αγαπά τη φύση και να προστατεύει το περιβάλλον, ως δημιούργημα του Θεού–). Και αναφέρουν ότι, <<ο Κύριος έθετο τας οροθεσίας των λαών και φυλών της γης>>. Ναι, ο Θεός επεμβαίνει στην ιστορία. Όπως και στη φύση, ως δημιούργημά Του. Ας διαβάσουν, όσοι αυτά τα αμφισβητούν, τους Προφήτες, τον Ιεζεκιήλ, τον Ιερεμία, τον Ησαία, εμείς δε οι Έλληνες τον Δανιήλ. Τι λέει ο Προφήτης Δανιήλ για τους Έλληνες ? Ότι θα συγκρουστούν οι Έλληνες με τους Πέρσες και ότι θα έλθει κάποιος από την Δύση σαν σαρωτικό κριάρι που θα υποτάξει όλους τους κατοίκους της γης μέχρι την Περσία και θα τους μεταφέρει το ελληνικό στοιχείο, τα ήθη και έθιμα. Και να, που η προφητεία εκπληρώθηκε. Ποιος ήταν αυτός που σάρωσε από τη Δύση μέχρι την Ανατολή και κατετρώπωσε τους Πέρσες ? Ο Μέγας Αλέξανδρος. Όπως προφητεύθηκαν και τα μετέπειτα και όπως προφητεύθηκαν και τα γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας αλλά και μέχρι τον νεοελληνικό διαφωτισμό από τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό και πολλούς Πατέρες της Εκκλησίας μας για τα μέλλοντα γενέσθαι. Και, όντως, ο Μέγας Αλέξανδρος απεικονιζόταν ήδη από την εποχή του σε επιγραφές και νομίσματα ως κριάρι. Είναι τυχαίο ? Όμως, ας επανέλθουμε στον ένδοξο Προφήτη Ηλία, τον μεγάλο Προφήτη.
Βρισκόμαστε περίπου εννέα (9) αιώνες προ Χριστού, 900 χρόνια πριν έλθει ο Σωτήρας και Λυτρωτής στη γη εν μορφή ανθρώπου. Βρισκόμαστε στο Ισραήλ, στον ευλογημένο λαό του Θεού, που όμως παρέκλινε της ορθής οδού, του σωστού δρόμου. Ισραήλ σημαίνει <<αγαπημένος>>, κι αν και αγαπημένος για τον Θεό λαός, ο Ισραήλ, εν τούτοις αρνήθηκε την ιερή παράδοση και δόξασε αλλότρια δόγματα. Εάν ανατρέξουμε στην Αγία Γραφή και ειδικότερα στην Παλαιά Διαθήκη θα μάθουμε για πράγματα θαυμαστά, για τα μεγαλεία του Θεού, όπως αυτά γίνονταν με θαυματουργικό τρόπο σε μύριες όσες περιπτώσεις. Στα βιβλία των Βασιλειών (και ιδιαίτερα προς το τέλος της Βασιλειών Β΄και στα Γ΄και Δ΄) γίνεται, μεταξύ άλλων, εκτενής μνεία των όσων υπέστησαν οι φυλές του Ισραήλ ως κοινωνική οντότητα. Πρέπει να τονίσουμε ότι ο Ισραήλ αποτελείτο από δώδεκα φυλές, δέκα στο βόρειο τμήμα του και δύο στο νότιο. Οι δε του βορείου παρέκλιναν του σωστού δρόμου. Κι εκεί βασίλευε, στο ισχυρότερο βασίλειο ο Αχαάβ, Ισραηλίτης, ο οποίος είχε ως σύζυγο την Ιεζάβελ, Σύρια, η οποία και τον επηρέαζε αρκετά στις αποφάσεις του. Αυτός, λοιπόν, είχε καθιερώσει ως θεότητες προς λατρεία δύο είδωλα, δυο ψεύτικους θεούς, τον Βάαλ και την Αστάρτη (κάτι σαν την αρχαία Αφροδίτη της Ελλάδας). Σ΄αυτόν, αναφέρει η Αγία Γραφή, εμφανίστηκε ο Προφήτης Ηλίας αιφνιδίως (εντελώς ξαφνικά και κατά παράδοξο τρόπο) και του είπε ότι αναμένει ο Θεός την μετάνοιά του και την επιστροφή του στην αληθινή πίστη, διαφορετικά θα καταστραφεί ο λαός του οποίου άρχει-ηγείται, η φυλή του. Και του τόνισε ότι, από εκείνη τη στιγμή δεν θα ξαναβρέξει για 1260 ημέρες, δηλαδή τρεισήμισι χρόνια, έως ότου και πάλι εκείνος (ο Προφήτης δηλαδή) δώσει την εντολή και λυθεί ο αφορισμός της ανομβρίας. (τα τρεισήμισι χρόνια δεν είναι τυχαίος αριθμός, αποτελεί προτύπωση και άλλου γεγονότος που πρόκειται να συμβεί στο μέλλον. Εδώ ο Προφήτης Ηλίας προφητεύει αυτό που προφητεύει και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην Αποκάλυψη, ότι δηλαδή η εποχή-δράση του Αντιχρίστου θα διαρκέσει τρεισήμισι χρόνια και έπειτα θα έλθει η λύτρωση, δια του Κυρίου Ιησού, με την Δευτέρα Παρουσία). Έτσι και έγινε. Ο Προφήτης εξαφανίστηκε αυτοστιγμεί ενώπιον του Αχαάβ και έλαβε την εντολή από τον Θεό να πορευτεί σε συγκεκριμένο τόπο-κρυψώνα-ερημητήριο όπου θα ζούσε ερημικά και όπου ο Θεός εμφάνισε πηγή νερού και ο Προφήτης σιτιζόταν από ένα κοράκι, απεσταλμένο από τον Θεό, που του μετέφερε, κάθε μέρα, άλλοτε ψωμί και άλλοτε κρέας (είναι δε χαρακτηριστική η επιλογή του πουλιού που μετέφερε το κρέας, ως φαγητό, στον Προφήτη Ηλία, για ποιον λόγο ? Διότι τα κοράκια είναι σαρκοβόρα, δηλαδή τρώνε το κρέας και μάλιστα το βρώμικο κρέας, τρώνε πτώματα. Αλλά για να φανεί ότι είχε σταλεί από τον Θεό, το κοράκι αυτό, δεν άγγιζε καθόλου το κρέας που επρόκειτο να μεταφέρει στον Προφήτη για να σιτιστεί, απόδειξη ότι ήταν από Θεού και ήταν ακίνδυνο προς βρώση από τον Προφήτη Ηλία. <<Μέγας Ει Κύριε και θαυμαστά τα έργα Σου και ουδείς λόγος εξαρκέσει προς ύμνον των θαυμασίων Σου>>). Όταν η αμαρτία υπερπληθύνθηκε στον Ισραήλ ο Ηλίας απευθύνθηκε στον Κύριο: <<Κύριε, όλοι προσκύνησαν τον Βάαλ>>. Και ο Θεός του απήντησε: <<Όχι, Ηλία, δεν τον προσκύνησαν όλοι. Επτά χιλιάδες (7.000) άνδρες δεν τον προσκύνησαν>>. Στην δε συνέχεια ακολούθησαν φοβερά γεγονότα που επαλήθευσαν τον Προφήτη. Έτσι, ο Προφήτης κατ΄εντολήν του Θεού μόχθησε να οδηγήσει μια ανθρώπινη φυλή, ένα ολόκληρο έθνος, στη σωτηρία. Κι έτσι, αποδεικνύεται ότι ο Θεός επεμβαίνει στην ιστορία και στα θεμέλια των φυλών, των εθνών, των λαών της γης. Δεν βλέπουμε ότι, μέχρι και σήμερα, στα μέρη εκείνα, γίνονται πόλεμοι, και φοβερές μάχες με εκατομμύρια θύματα, θανάτους και σκοτωμούς για τη γη. Η αποστασία των φυλών αυτών από την αληθινή πίστη, σύμφωνα με την Αγία Γραφή, οδήγησε τους λαούς σε διαμάχες, έριδες, πολέμους. Μπήκαν οι αιρέσεις, τα σχίσματα και το καταραμένο Ισλάμ και άσπρη μέρα ο τόπος δεν έχει δει από τότε στο διάβα των αιώνων.
Η μορφή του Προφήτη Ηλία αποτελεί εξαίσιο παράδειγμα ιστορικότητας, ως τύπος των εσχάτων. Ο Προφήτης Ηλίας, με πυρίμορφο άρμα μετέστη στους ουρανούς. Κάπου τον έχει τοποθετήσει ο Θεός στον ουρανό και θα τον ξαναδούμε. Ναι ! Ναι ! Ναι ! Θα τον ξαναδούμε ! Ο Προφήτης Ηλίας δεν πέθανε κατά σάρκα για να αναστηθεί όπως τους ανθρώπους που προσδοκούν, που αναμένουν την βέβαιη στο μέλλον ανάσταση των νεκρών, την κρίση, κατά την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία. Ο Προφήτης Ηλίας, απέδειξε ότι μετέστη στα ουράνια, με πυρίμορφο άρμα, ζωντανός ων και από ένα άλλο γεγονός, το οποίο αποτελεί προτύπωση δυο άλλων γεγονότων, στο πρόσωπο του Χριστού αλλά και της Παναγίας. Ανερχόμενος στα ουράνια, άφησε να πέσει εξ ουρανού η <<μηλωτή>> του, η ζώνη του, την οποία έπιασε ο μαθητής του, Προφήτης Ελισσαίος. Το ίδιο συνέβη και μετά την Ανάσταση του Χριστού. Οι αντικρίσαντες τον Πανάγιο Τάφο άδειο, βρήκαν το <<σουδάριον>>, το ρούχο με το οποίο είχαν ενταφιάσει τον Χριστό νεκρό. Αλλά και η Παναγία μας, η Υπεραγία Θεοτόκος, κατά την μετάστασή της στους ουρανούς, μετά την κοίμησή Της, κι ενώ ανέβαινε, παρέδωσε, κατά την αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας, στον Απόστολο Θωμά την Τιμία Ζώνη Της, επειδή δεν πρόφτασε να συμμετάσχει στην κηδεία Της και να Την αποχαιρετίσει.
Και ο Προφήτης Ενώχ, αναφέρει η Επιστολή Ιούδα, στην Καινή Διαθήκη, <<μετετέθη από τον Θεό του μη ιδείν θάνατον>>, τον έστειλε ο Θεός αλλού (προφανώς στα ουράνια μαρτυρεί το <<μετετέθη>>, μετάθεσις ή μετάστασις σημαίνει εδώ -αλλά και αλλού, στην Αγία Γραφή- μετάβαση σε αιώνιους τόπους, <<στας ουρανίους μονάς>>) και θα επανέλθει όπως και ο Ηλίας, πριν τη Δευτέρα Παρουσία να ελέγξει τον κόσμο.
Ο Προφήτης Ηλίας είναι το πρόσωπο που συνδέει περίτρανα την Παλαιά Διαθήκη με την Αποκάλυψη του Ιωάννη, το ιερό βιβλίο της Καινής Διαθήκης που αναφέρει χαρακτηριστικά όσα πρόκειται να συμβούν στο μέλλον και στα οποία θα έχει και πάλι πρωτεύοντα ρόλο ο Προφήτης Ηλίας, αφού, μέλλει να έλθει (σύμφωνα με την ιερή Αποκάλυψη), να κηρύξει και να προφητεύσει τον Χριστό και ο Αντίχριστος θα τον κυνηγήσει για να τον σκοτώσει. Το ίδιο θα συμβεί και με τον Προφήτη Ενώχ. Από εκεί και πέρα θα συμβούν σημεία θαυμαστά και αποκαλυπτικά.
Διαβάστε την Αγία Γραφή σιγά σιγά, λίγο λίγο και θα αποκτήσετε γνώση των πραγμάτων (προς βοήθεια όλων προτείνεται από την μετάφραση του Παν. Τρεμπέλα, του Ι. Κολιτσάρα, του Αρχιμ. π. Χαραλάμπους Βασιλόπουλου ή του Νικ. Σωτηρόπουλου). Ο Προφήτης Ηλίας είδε οράματα, κήρυξε προφητείες, ανέστησε νεκρούς, έκανε φοβερά θαύματα, έλεγξε τρομερά την εξουσία, ήταν πλησίον του ίδιου του Θεού κατά την Μεταμόρφωση. Γεγονότα που λιγοστοί της Παλαιάς Διαθήκης αξιώθηκαν να δουν και να βιώσουν.
Το μέγεθος του έργου και της προσωπικότητας του Προφήτη Ηλία αποτυπώνει κομψότατα ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, στον <<Συναξαριστή>>: <<Ούτος είναι ο Ηλίας εκείνος, όστις εκατέβασε πυρ από τον ουρανόν τρεις φοράς. Ούτος με την γλώσσαν του εμπόδισε την βροχήν και δεν έβρεξεν ο ουρανός τρεις ήμισυ χρόνους. Ούτος ανέστησε τον νεκρόν υιόν της Σαρεφθίας χήρας. Ούτος κατέκαυσε τας δύω πεντηκοντάδας των ανθρώπων, τους οποίους απέστειλεν ο βασιλεύς Οχοζίας. Ούτος εις το όρος το Χωρήβ είδε τον Θεόν, καθώς είναι δυνατόν να τον ιδή άνθρωπος, και τον Ιορδάνην ποταμόν έσχισε. Και ανελήφθη με άμαξαν πύρινην εις τον ουρανόν. Ούτος και εις την Μεταμόρφωσιν παρεστάθη πλησίον του μεταμορφουμένου Χριστού ομού με τον προφήτην Μωυσήν>>.
Αδελφοί μου,
Στις ημέρες μας, η ανομία έχει υπερπληθυνθεί. Οι άνθρωποι τρέχουν σαν τρελοί να κατακτήσουν τον κόσμο, τον χρόνο, τη ζωή. Αλλά δεν καταφέρνουν τίποτε. Διότι από τη ζωή τους λείπει ο Χριστός. Λείπει Εκείνος, που δάμασε τον –κατ΄ άνθρωπον– πανδαμάτορα χρόνο. Κάτι, δηλαδή, αντίστοιχο με αυτό που συνέβαινε την εποχή του Προφήτη Ηλία. Ο Προφήτης κήρυττε τον αληθινό Θεό, μα οι άνθρωποι αρέσκονταν στους ψεύτικους, τους νεκρούς, τους ανύπαρκτους, διότι εκείνοι ήσαν σύμφωνοι με τα υπερφίαλα, εγωιστικά και αμαρτωλά θελήματά τους.
Η Αγία Γραφή αναφέρει <<ού επλεόνασεν η αμαρτία, υπερπερίσσευσεν η χάρις>>. Εκεί που η αμαρτία είναι μεγαλύτερη έδωσε ο Θεός πλούσιο έλεος, μεγάλη χάρη. Αλλά πότε ? Όταν μετανόησε ο αμαρτωλός. Σ΄εκείνον που μετανοεί ειλικρινά, ο Θεός δίδει περισσότερη χάρη κατόπιν. Γι΄αυτό δεν πρέπει να απελπιζόμαστε, αλλά να μετανοούμε. Ολόκληρο το κήρυγμα του Προφήτη Ηλία, ήταν κήρυγμα μετανοίας. Και ολόκληρο το κήρυγμα και το μήνυμα που δίδει η Εκκλησία μας είναι κήρυγμα και μήνυμα μετανοίας. Το επιβεβαίωσε ο ίδιος ο Κύριος μόλις ξεκίνησε τη δημόσια δράση Του, το κήρυγμα. Ας διαβάσουμε το πρώτο κεφάλαιο του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου. Με τι ξεκίνησε τον λόγο Του ο Κύριος ? <<Μετανοείτε, ήγγικε γάρ η βασιλεία των Ουρανών>>. Αμήν.-
Γεώργιος Φωτ. Παπαδόπουλος
Κήρυξ του θείου λόγου

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »