Το διάβασμα μας κάνει όλους μετανάστες. Μας παίρνει μακριά από τα σπίτια μας, αλλά το σπουδαιότερο, μας βρίσκει σπίτια παντού.
Jean Rhys
Το διάβασμα μας κάνει όλους μετανάστες. Μας παίρνει μακριά από τα σπίτια μας, αλλά το σπουδαιότερο, μας βρίσκει σπίτια παντού.
Συγγραφέας: kantonopou στις 14 Οκτωβρίου, 2014
Κατηγορία ΑΞΙΕΣ ΖΩΗΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ο ιός του Έμπολα και η πείνα
Συγγραφέας: kantonopou στις 14 Οκτωβρίου, 2014
Νέαρχος Παναγή
Δύο οντότητες άσχετες μεταξύ τους αλλά οι οποίες οδηγούν συνήθως στο ίδιο αποτέλεσμα, το θάνατο.
Τον τελευταίο καιρό, αν και ήταν γνωστό εδώ και χρόνια, αυξήθηκαν τα κρούσματα του ιού του Έμπολα, ενός θανατηφόρου ιού με θνητότητα άνω του ογδόντα τοις εκατό. Ξεκίνησε από την Αφρική και η υφήλιος φοβάται την εξάπλωσή του. Κινητοποιήθηκαν κράτη, νοσοκομεία, φαρμακοβιομηχανίες, ερευνητές να τον περιορίσουν στην πηγή του, στην Αφρική. Που και που ακούγονται σποραδικά κρούσματα σε χώρες του δυτικού κόσμου. Ο κόσμος και λόγω των μέσων μαζικής ενημέρωσης τρομοκρατείται στην ιδέα της νόσησης από τον ιό. Δικαιολογημένα σίγουρα. Αν και η πιθανότητα στατιστικά να γλιστρήσεις στο μπάνιο και να σκοτωθείς είναι χιλιάδες φορές περισσότερη.
Από την άλλη πλευρά έχουμε και την πείνα η οποία μαστίζει εκατοντάδες χρόνια την Αφρική και άλλες υπανάπτυκτες χώρες. Η έλλειψη καθαρού νερού φέρνει σε θάνατο δεκάδες μωράκια ανά λεπτό. Προσπάθειες γίνονται κυρίως από ομάδες , όπως οι Γιατροί του Κόσμου , Μητροπόλεις, ακόμη και από Ιεραποστολικές εκστρατείες από Ορθόδοξους Χριστιανούς , Ρωμαιοκαθολικούς κ.λ.π. Τα κράτη κυρίως του δυτικού κόσμου προσφέρουν κάποια υποτυπώδη βοήθεια, μάλλον για τα μάτια του κόσμου. Το ενδιαφέρον τους για την ανάπτυξη στρατιωτικών , διαστημικών εξοπλισμών υπερτερεί κατά πολύ σε σύγκριση με την βοήθεια στους πεινώντας.
Δεν χωρά καμία αμφιβολία ότι οι δύο καταστάσεις, αν και καταλήγουν για τον άνθρωπο στο ίδιο θανατηφόρο αποτέλεσμα, αντιμετωπίζονται από τα κράτη του δυτικού κόσμου εντελώς διαφορετικά. Η προσπάθεια γι α εξάλειψη τους είναι πολύ διαφορετική, τα χρήματα που ξοδεύονται το ίδιο, το προσωπικό που ασχολείται, οι υπηρεσίες κ.λ.π.
Ενώ η πείνα σκοτώνει εκατομμύρια κάθε χρόνο και ο Έμπολα έως της παρούσης τέσσερεις πέντε χιλιάδες, το ενδιαφέρον της κοινότητας είναι πολύ διαφορετικό στις δυο περιπτώσεις.
Αν ψάξουμε να βρούμε την αιτία θα δούμε ότι όλα ξεκινούν από τον εγωισμό , την φιλαυτία, την αδιαφορία για τον συνάνθρωπό μας , από την υποκρισία, τη δίψα ίσως και για άλλο χρήμα (φαρμακοβιομηχανίες).
Η πείνα, ως γνωστό, δεν είναι μεταδοτική και δεν είναι ασθένεια. Αντίθετα ο ιός Έμπολα και άλλοι θανατηφόροι ιοί είναι . Η πείνα δεν μπορεί να μεταδοθεί σαν ένας ιός στις πλούσιες χώρες, στην Αμερική , στη Γαλλία, στην Αγγλία κ.λ.π. Άρα και τον ενδιαφέρον γι ‘ αυτή πολύ περιορισμένο. Αφού είναι αδύνατον να μας ακουμπήσει δεν πολυασχολούμαστε. Αντίθετα ο κάθε λογής θανατηφόρος ιός δεν περιορίζεται. Μπορεί άμεσα να σκοτώσει Αμερικανούς, Άγγλους κ.λ.π. Εκεί δίνουμε το maximum των δυνάμεών μας. Αφορά τον κόσμο μας. Η πείνα όχι.
Η υποκρισία στο ζενίθ της.
Μέσα από αυτά τα δύο προβλήματα μπορεί να διακρίνεις το πρόβλημα του δυτικού κόσμου ο οποίος επικεντρώνεται στο πρόβλημα μόνο το οποίο έχει επίπτωση στον κόσμο του. Εγωκεντρικός τρόπος σκέψης. Τώρα αν τύχει εσύ, μικρό κράτος ,να είσαι μπλεγμένος στο θέμα τότε από σπόντα μπορεί και εσύ να βοηθηθείς. Ας μην περιμένουμε όμως βοήθεια πραγματική. Μαζί με το βασιλικό ποτίζεται και η γλάστρα. Αν είσαι τουλάχιστον γλάστρα κάτι θα πάρεις και εσύ.
Τόσα χρόνια η Κύπρος ταλαιπωρείται από τους Τούρκους. Ενδιαφέρον δεν υπάρχει από μεγάλο κράτος. Τώρα που ανακαλύφθηκαν ενεργειακοί πόροι, φυσικό αέριο κ.λ.π. μ ας θυμήθηκαν δήθεν. Θέλουν λύση οι μεγάλοι, χθες.
Είναι ξεκάθαρη η πολιτική του δυτικού κόσμου, «τα καλά και συμφέροντα ημών». Έχοντας στο νου το κλασικό παράδειγμα του θανατηφόρο ιό και την πείνα ας μην περιμένουμε πολλά από τους μεγάλους. Ό,τι μπορέσουμε να κάνουμε αδέλφια εμείς ανθρωπίνως για το έθνος μας, αλλά και την ελπίδα μας στο Θεό να έχουμε.
Κατηγορία ΓΕΝΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Τα ζώδια στη βυζαντινή κοσμοαντίληψη
Συγγραφέας: kantonopou στις 11 Οκτωβρίου, 2014
Τα ζώδια στη βυζαντινή κοσμοαντίληψη δηλώνουν συγκεκριμένους αστερισμούς του Σύμπαντος, παραπέμπουν στο Θεό-Δημιουργό και ουδόλως έχουν σχέση με τα λεγόμενα ζώδια της σημερινής Αστρολογίας.
Διακηρύσσουν από κοινού μετά των αγγέλων την αϊδιότητα του Λόγου και συγχρόνως δοξολογούν ακαταπαύστως τον Δημιουργό, κατά τον ψαλμωδό (αινείτε αυτόν πάντα τα άστρα και το φως). Είναι, επίσης, σε όλους γνωστό, ότι ο κύκλος των ζωδίων ιστορείται σε πλήθος ναών και φορητών έργων, ήδη στα πρώιμα βυζαντινά χρόνια.
Στη μονή Lesnovo (1346/7) έχουν φιλοτεχνηθεί οι Αίνοι με τα σύμβολα του ζωδιακού κύκλου γύρω από τη μορφή του Παντοκράτορος.
Το θέμα κοσμεί επίσης το παρεκκλήσιο της Κουκουζέλισσας στη Μ. Λαύρα (1715).
Ο ζωδιακός κύκλος περιβάλλει την Παναγία σε μεγάλο αριθμό εικόνων κρητικής τέχνης με θέμα το «Επί σοι χαίρει» Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι ζώδια καθώς και προσωποποιήσεις Μηνών και Εποχών απαντούν και σε λειτουργικά βιβλία της βυζαντινής περιόδου, όπως στο Τυπικό της μονής Βατοπαιδίου του έτους 1346 (κωδ. 1199)
Ο Φ. Κόντογλου υποδεικνύει ακόμη και την ιεραρχική τάξη με την οποία τα ζώδια πρέπει να εικονίζονται!
“Σπάνια απεικόνιση αποτελεί η αγιογράφηση του ζωδιακού κύκλου γύρω από τον Ήλιο και τη Σελήνη, συμβολίζοντας εμφανώς, την Υπεραγία Θεοτόκο ως υπερλάμπουσαν κάθε αστερισμού ή πλανήτη, μέσα από την οποίαν πέρασε ο Χριστός, ο νοητός Ήλιος για τη σωτηρία του ανθρώπου.
Γίνεται αναφορά ακόμα στο Θεοτοκάριον που έγραψε ο Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης ο Νάξιος:… χαίρε κύκλε λαμπρότατε, δώδεκα ζωδίων, δι ου μέσου ώδευσεν Χριστός ο ήλιος. Και οικονομίας ενσάρκου, υπέρ σωτηρίας ανθρώπων, πάσαν την περίοδον επλήρωσεν. 
Γίνεται αναφορά ακόμα στο Θεοτοκάριον που έγραψε ο Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης ο Νάξιος:… χαίρε κύκλε λαμπρότατε, δώδεκα ζωδίων, δι ου μέσου ώδευσεν Χριστός ο ήλιος. Και οικονομίας ενσάρκου, υπέρ σωτηρίας ανθρώπων, πάσαν την περίοδον επλήρωσεν.
Λεπτομέρεια από το βημόθυρο του Αγίου Γεωργίου της Άρπερας στην Τερσεφάνου
Τα κεφαλαία γράμματα ανά δύο μέσα σε κύκλο Κ.Κ – Α.Ξ – Τ.Θ – Ε.Λ. που τοποθετεί ο αγιογράφος Θεοφάνης ερμηνεύονται με τη φράση: ΚΥΡΙΕ ΚΥΡΙΕ [Κ.Κ] ΑΝΟΙΞΟΝ [Α.Ξ] ΤΗΝ ΘΥΡΑ [Τ.Θ] του ΕΛΕΟΥΣ [Ε.Λ.].
Πηγή: Βασίλης Βασιλείου, Ο ιστορικός ναός του Αγίου Γεωργίου της Άρπερας στην Τερσεφάνου, σσ.54 – 55, 2011. Οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο.
Μια σπάνια εξαιρετική παράσταση – τοιχογραφία, ανώνυμου αγιογράφου, από τον νάρθηκα του Ι. Ν. των Παμμεγίστων Ταξιαρχών στις Μηλιές του Πηλίου, ο οποίος φέρει την επιγραφή «Ο μάταιος βίος του πλάνου κόσμου». Ένας τροχός συμβολίζει το έτος που κυλάει. Μια περιστροφή του τροχού αντιστοιχεί στο πέρασμα ενός ημερολογιακού έτους. Στην περιφέρεια του τροχού είναι ζωγραφισμένος ο ζωδιακός κύκλος. Κάθε ζώδιο συμβολίζει κι ένα μήνα του έτους. Στο εσωτερικό του τροχού οι εποχές. Για την άνοιξη ένας νέος παίζει λύρα, το καλοκαίρι θερίζει ενώ το χειμώνα, γέροντας, ζεσταίνεται στη φωτιά. Στο κέντρο του κύκλου ηλικιωμένος βασιλιάς «ο Μάταιος Κόσμος».
”Ο ζωδιακός κύκλος”Ι.Ναός Αγίου Νικολάου Τσαριτσάνης
”Ο ζωδιακός κύκλος”Ι.Ν.Αγίου Ιωάννου Πλάτσα Μάνης
”Ο ζωδιακός κύκλος”.Λεπτομέρεια από τοιχογραφία με θέμα την δημιουργία του κόσμου από το Βαπτιστήριο του Καθεδρικού Ναού της Πάδοβα(1378)
”Ο ζωδιακός κύκλος”Ιερά Μονή Δεκούλου στο Οίτυλο της Μάνης.
”Ο ζωδιακός κύκλος”σε ναό της Γεωργίας(17ος αιώνας)
Επιμέλεια – proskynitis.blogspot
Κατηγορία ΒΥΖΑΝΤΙΟ, ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Τα όνειρα – + Αρχιμ. Χαραλάμπους Δ. Βασιλοπούλου.
Συγγραφέας: kantonopou στις 11 Οκτωβρίου, 2014
Χθες το βράδυ αναγνώστα, ίσως είδες κάποιο όνειρο στον ύπνο σου. Αν σκεφθής τώρα και προσπαθήσης να μετρήσης όσα όνειρα είδες κατά την διάρκεια του βίου σου, ασφαλώς δεν θα το κατορθώσης, γιατί ο αριθμός τους δεν έχει τελειωμό. Και δεν βλέπεις μόνο εσύ όνειρα, αλλά και όλοι οι συνάνθρωποί σου. Δεν υπήρξε άτομο, που να μην είδε όνειρα. Πολλοί μάλιστα βλέπουν συνέχεια δύο και τρία όνειρα την νύκτα. Αφήνω δε, ότι οι περισσότεροι «ζουν με όνειρα”.
Μερικοί συνήθως, δίνουν σ’ αυτά μεγάλη σημασία και αναστατώνουν πολύ τη ζωή τους. Γι’ αυτό ανησυχούν και αγωνιούν, όταν ξυπνήσουν. Την μεν νύκτα ονειρεύονται, την δε ημέρα την διαθέτουν για να τα εξηγήσουν. Το πρωί τα ανακοινώνουν σε όποιον βρουν μπροστά τους. Τρέχουν σε μάντισσες και συμβουλεύονται ονειροκρίτες. Αν πη κάποιος το όνειρο του, αμέσως μερικοί από τους παριστάμενους θα προσπαθήσουν να του το εξηγήσουν. Άλλοι όμως θ’ αντιδράσουν, γιατί δεν παραδέχονται τα όνειρα και τις διδόμενες σ’ αυτά ερμηνείες.
Είναι πολλοί οι άνδρες και προ παντός οι γυναίκες, που δίνουν μεγάλη πίστη στα όνειρα. Εξ’ αντιθέτου άλλοι δεν δίνουν καμιά σημασία στα όνειρα και χαρακτηρίζουν ως προληπτικούς εκείνους, που τα παραδέχονται. Το θέμα των ονείρων είναι σκοτεινό. Γι’ αυτό, γύρω από αυτό υπάρχει μεγάλη σύγχυσις, άγνοια και διχογνωμία.
Δεν γνωρίζει κανείς τι να πράξη σχετικώς: Να τα παραδέχεται ή να τα απορρίπτη; Να τα προσέχη ή να αδιαφορεί; Να πιστεύει σ’ αυτά ή όχι;
Τι συμβαίνει άραγε και πως εξηγείται το όντως περίεργο φαινόμενο των ονείρων;
Καταλαβαίνεις επομένως, αναγνώστα, ότι αυτό το ζήτημα μας ενδιαφέρει όλους. Γι’ αυτό, όσα γράφουμε στο παρόν βιβλιαράκι έχουν σκοπό να αποκτήσωμε πραγματική γνώση και να μάθομε την αλήθεια, όσον αφορά τα όνειρα. Θα σε παρακαλέσω, λοιπόν, να δώσης την δέουσα προσοχή. Άλλωστε το πραγματευόμενον σ’ αυτό το θέμα των ονείρων είναι τόσο ζωηρό, ώστε προκαλεί πάντοτε ενδιαφέρον.
Στις μέρες μας μάλιστα, είναι ανάγκη να διαβαστή το βιβλίο αυτό από όλους, διότι ο Σατανάς κάνει μεγάλη θραύση με τις λεγόμενες «φωτισμένες”. Τι είναι αυτές;
Οι γυναίκες αυτές, από τις οποίες γέμισαν οι πόλεις και ιδίως η Αθήνα, νομίζουν, ότι η Παναγία επικοινωνεί με αυτές δια μέσω ονείρων. Γι’ αυτό ξυπνούν κάθε βράδυ και γράφουν τα όνειρα που είδαν. Ολόκληρα τετράδια και βιβλία γεμίζουν. Αυτές δεν είναι φωτισμένες, αλλά σκοτισμένες. Τις σκοτίζει και τις πλανά ο σατανάς. Αυτές έχουν ένα εωσφορικό εγωισμό και δεν ακούνε συμβουλή Πνευματικού και Εκκλησίας. Προχωρούν στην απώλεια. Κρίμα!…
Κατηγορία ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΑ, ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
“ὁ ἀναγκαῖος ἀθεϊσμὸς τῶν πιστῶν” π. Ἰωάννης Μπρέκ
Συγγραφέας: kantonopou στις 11 Οκτωβρίου, 2014
[…] Πράγματι, αὐτὸν τὸν Θεὸ ποὺ οἱ ἄθεοι ἀρνοῦνται, ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ τὸν ἀρνοῦνται καὶ οἱ ἐνσυνείδητοι Χριστιανοί – νὰ τὸν ἀπορρίπτουν ὡς σκέτη καρικατούρα. Πρὶν ἀπὸ πολλὰ χρόνια ὁ Βαπτιστὴς θεολόγος J. B. Phillips ἔγραψε ἕνα ἐντυπωσιακὸ μικρὸ βιβλίο μὲ τίτλο Ὁ Θεός σου εἶναι πολὺ μικρός. Αὐτὸ ποὺ κεῖται πίσω ἀπὸ τὸν ἀθεϊσμὸ πολλῶν ἀνθρώπων, φαίνεται πὼς εἶναι λίγοτερο μιὰ συνειδητοποιημένη σύγκρουση μεταξὺ ἐπιστήμης καὶ θρησκείας καὶ περισσότερο μιὰ ἐνστικτώδης ἀπόρριψη ἑνὸς Θεοῦ ποὺ ἁπλὰ εἶναι πολὺ μικρός, συνεπῶς δὲν εἶναι καθόλου Θεός.
Ἀληθινά, δὲν θὰ ἔπρεπε καθόλου νὰ μᾶς προβληματίζει τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτοὶ οἱ «νέο-ἄθεοι» ἀποκτοῦν δημοσιότητα, ἔστω κι ἂν τὸ κίνητρο πίσω ἀπὸ κάποια ἔργα τους εἶναι νὰ δημιουργήσουν σκάνδαλο, νὰ «σπάσουν» τὰ ταμποὺ καὶ νὰ δρέψουν τὰ κέρδη. Στὴν πραγματικότητα, θὰ ἔπρεπε νὰ νιώθουμε εὐγνωμοσύνη γιὰ τὴν ἀπήχηση ποὺ ἔχουν. Μᾶς ἀναγκάζουν νὰ κάνουμε μιὰ γερὴ καὶ μιὰ εἰς βάθος ἔρευνα γιὰ τὸ ποιὰ εἶναι ἡ δική μας ἀντίληψη γιὰ τὸν Θεὸ καὶ νὰ ἀναρωτηθοῦμε μήπως αὐτὴ ἡ ἀντίληψη, αὐτὴ ἡ πολύτιμη εἰκόνα ποὺ κάποτε κρατάει ἀπὸ τὰ παιδικά μας χρόνια, εἶναι «πολὺ μικρὴ» γιὰ Κεῖνον. Καὶ ἂν κάτι τέτοιο συμβαίνει, τότε ἄθελά μας τοποθετούμαστε στὸ στρατόπεδο τῶν ἀπίστων. Εὐθυγραμμιζόμαστε μὲ τοὺς κατ’ ἐξοχὴν ἀθέους, τοὺς ὁποίους ἀπορρίπτουμε. Διότι, στὴν περίπτωση αὐτή, πιστεύουμε σ’ ἕνα θεὸ ἢ σὲ κάποιους θεοὺς δικῆς μας κατασκευῆς μᾶλλον παρὰ στὸν Θεὸ ποὺ ἀποκαλύπτει τὸν Ἑαυτό Του ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ὡς Δημιουργὸ καὶ Λυτρωτῆ. […]
π. Ἰωάννης Μπρέκ, Στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ, Κείμενα πίστης καὶ ἐλπίδας, μτφρ. Πολυξένη Τσαλίκη-Κιοσόγλου, ἐκδ. Ἐν πλῷ, Ἀθήνα 2009
Κατηγορία ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΑ, ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ο ΕΧΩΝ ΩΤΑ ΑΚΟΥΕΙΝ ΑΚΟΥΕΤΩ (ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ΛΟΥΚΑ)
Συγγραφέας: kantonopou στις 11 Οκτωβρίου, 2014
Οι άνθρωποι έχουμε μάθει να λειτουργούμε με τη λογική των αισθήσεών μας. Πραγματικό είναι ό,τι μπορούμε να το αντιληφθούμε με τα αισθητήρια όργανά μας και να το επεξεργαστούμε με το λογικό μας. Ακόμη κι όταν η εμπειρία μας μάς πληροφορεί για τους λόγους που ο συνάνθρωπός μας συμπεριφέρεται ή θα συμπεριφερθεί με κάποιον συγκεκριμένο τρόπο, για ένα γεγονός πού πρόκειται να συμβεί, για μία εξέλιξη η οποία δεν φαινόταν ότι ήταν στον ορίζοντα, μιλούμε για μία «έκτη αίσθηση» ή για ένα ένστικτο το οποίο μας παρακινεί να σκεφτούμε, να υπολογίσουμε, να γνωρίσουμε ή να προ-γνωρίσουμε την πορεία των γεγονότων. Και βεβαίως, τα πάντα λειτουργούν στην προοπτική του ορθολογισμού μας. Του τρόπου δηλαδή με τον οποίο το μυαλό μας μπορεί να αποδεχθεί, να τροποποιήσει, να συμπληρώσει ή και να απορρίψει τις εμπειρίες των αισθήσεων που γίνονται πληροφορίες.
Υπάρχει όμως και μια άλλη δυνατότητα στον τρόπο που οι αισθήσεις μας υπάρχουν. Είναι το άνοιγμά τους στον νοητό κόσμο και η προέκταση της λειτουργίας τους πνευματικά, για να κατασταθούν αισθήσεις πνευματικές. Η Εκκλησία μας πιστεύει ότι λάβαμε αυτόν τον τρόπο ως δωρεά στην ψυχή μας από τον Θεό κατά το ξεκίνημα της ύπαρξής μας και αυτός ο τρόπος λειτουργεί αχώριστα με το σώμα, οδηγώντας το σε μία πορεία αγιασμού. Όταν οι αισθήσεις μας γίνονται πνευματικές, τότε ο άνθρωπος μπορεί να αντιληφθεί ένα άλλον κόσμο, ο οποίος συμπλέκεται με αυτόν τον αισθητό. Μιλούμε για τον νοητό κόσμο, ο οποίος είναι και αυτός δημιούργημα του Θεού, χωρίς να νικιέται από την φθορά του χρόνου. Είναι ο πνευματικός κόσμος, ο οποίος όμως δεν είναι εκτός της κοινωνίας με τον αισθητό, διότι τότε θα είχαμε να κάνουμε με μία πραγματικότητα απρόσιτη, από τη στιγμή που θα ήταν σε μία διάσταση που δεν θα είχε να κάνει με τις δικές μας προοπτικές, αλλά για έναν κόσμο στον οποίο καλούμαστε να εισέλθουμε εξασκώντας τις δυνατότητές που μας έχουν δοθεί παρά Θεού. Δεν είναι ένας κόσμος παραψυχολογικός, ούτε μυστηριώδης. Είναι οι διαστάσεις της Δημιουργίας τις οποίες οι αισθήσεις μας δεν μπορούν, εάν δεν εξασκηθούν, να τις αναγνωρίσουνε, όντας πεπερασμένες. Η πνευματική και ασκητική παράδοση της Εκκλησίας μας μιλά ακριβώς για τον τρόπο με τον οποίο οι αισθήσεις μας μπορούν να λεπτυνθούν και να αφήσουν σταδιακά πίσω τους την παχύτητά τους, η οποία δεν μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε την ύπαρξη του νοητού κόσμου. Δια της προσευχής, της νηστείας, της πίστης στον Λόγο του Θεού, δια της αγάπης ο άνθρωπος, χωρίς να υποτιμά την σημασία των αισθήσεων, διότι τότε θα ήταν σα να πιστεύαμε πως ο Θεός μας τις έδωσε για να μας αιχμαλωτίσουν στον «νυν» του αιώνος τούτου και να μας χωρίσουν από την αιωνιότητα, κάνει βήματα να ανοιχτεί στην δυνατότητα της συμπόρευσης με τον σύμπαντα κόσμο προς την κοινωνία με το Θεό, άνευ νίκης από τον χρόνο. Κι εδώ, η ανθρώπινη αδυναμία θεραπεύεται εν Χριστώ δια της χάριτος του Αγίου Πνεύματος, το οποίο αναπληρώνει τις ελλείψεις μας και θεραπεύει την ασθένειά μας. Διότι ποθούμε συνήθως αυτό που βλέπουμε και νικιόμαστε από το παρόν, χωρίς να μπορούμε να αντιληφθούμε ότι δια της πίστεως ανοίγει η προοπτική της αιωνιότητας, της Βασιλείας, της κοινωνίας της Αγάπης με τον Θεό και όσα Εκείνος θέλησε να μπορούν να κοινωνούν την Αγάπη. Η χάρις όμως του Πνεύματος υπάρχει εν τη Εκκλησία. Γι’ αυτό η λέπτυνση των αισθήσεων δεν οδηγεί στο άνοιγμα του ανθρώπου στον νοητό κόσμο όταν είναι απλώς ένα φιλοσοφικό γύμνασμα ή μία ασκητική που μας κλείνει στον εαυτό μας, για να αισθανόμαστε καλύτερα ή μια προοπτική απλώς απάρνησης της ζωής τούτης, μόνο και μόνο για μια αιωνιότητα η οποία δεν θα περιλαμβάνει και τον κόσμο που ζούμε. Γι’ αυτό και η Εκκλησία μας πιστεύει και ομολογεί ότι με την ανάσταση των νεκρών, την οποία προσδοκούμε, οι άνθρωποι θα γευτούμε την πληρότητα της σωτηρίας, λαμβάνοντας το σώμα μας πνευματικό και ζώντας την κοινωνία με το Χριστό ως ακέραιες υπάρξεις σε μία καινή κτίση, η οποία όμως θα έχει και κάλλος και είδος.
Ο Χριστός μιλώντας στους μαθητές Του για την παραβολή του σπορέως ζητά από αυτούς να γίνουν «γη αγαθή» και την ίδια στιγμή προσθέτει: «ο έχων ώτα ακούειν, ακουέτω» (Λουκ. 8,8).Όποιος έχει αυτιά για ν’ ακούει ας τα ακούει, είναι ο θεανθρώπινος λόγος. Δεν είναι μόνο τα αισθητά ώτα. Αυτά λειτουργούν και ο λόγος του Θεού ακούγεται δι’ αυτών. Είναι το άνοιγμα στα πνευματικά ώτα αυτό που ζητά ο Χριστός, για να γίνουμε «γη αγαθή». Και για να ανοίξουν αυτά χρειάζεται πρωτίστως να υπάρχει ένα τρίπτυχο, το οποίο προϋποθέτει εργασία πνευματική. Είναι η θέληση, είναι η πίστη και είναι η αγάπη.
Η θέληση συνεπάγεται την δίψα της ύπαρξης για κοινωνία με το Θεό. Χωρίς αυτήν, δεν υπάρχει λόγος να ανοίξουν τα πνευματικά μας ώτα. Το πολύ να φτάσουν μέχρι την κατάκτηση της γνώσης του αισθητού κόσμου ή της φιλοσοφίας ή της επιστήμης. Να γίνουν οι πόροι της επεξεργασίας των αισθητών δεδομένων και αφορμές προόδου του νου μας και της γνώσης για τη ζωή που βλέπουμε ή θα θέλαμε να βλέπουμε ότι θα πραγματωθεί. Όμως η θέληση που ανοίγει τις πνευματικές αισθήσεις είναι αυτή που έχει να κάνει με την διάθεσή μας να αποδεχτούμε ότι υπάρχει μία άλλη γνώση, η Θεογνωσία, την οποία δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε αν δεν ανοιχτούμε στα νοητά. Στην ουσία πρόκειται για την διάθεσή μας να ενεργοποιήσουμε ό,τι μας έχει δοθεί ως δυνατότητα από το Θεό και υπάρχει ως σπόρος στη συνείδησή μας, στη χαρά που έχουμε όταν αγαπάμε και όταν αναζητούμε όχι απλώς αλήθειες, αλλά την Αλήθεια.
Η πίστη μας βοηθά να εμπιστευθούμε τον Λόγο του Θεού και να τον αφήσουμε να καρποφορήσει στις καρδιές μας. Να νικήσουμε τον πειρασμό των αισθήσεων που μας υπόσχεται ικανοποίηση των επιθυμιών που γεννώνται στην ύπαρξή μας στο «νυν» του κόσμου και της ζωής, ακόμη κι αν αυτές δεν έχουν να κάνουν με το θέλημα του Θεού ή, ακόμη περισσότερο, όταν αυτές είναι αντίθετες με ό,τι ο Θεός ζητά. Όταν δηλαδή μας ωθούν στην αμαρτία, η οποία συμπνίγει με τα αγκάθια της ή στις πέτρες που μας ρίχνει ή μας παραδίδει στον διάβολο, ύπαρξη και αυτή του νοητού κόσμου, η οποία έχει σκοπό της να χωρίζει τα πάντα από τον Θεό. Η πίστη μας κάνει να μην λυγίζουμε από την παχύτητα στην οποία οι μέριμνες και οι δυνατότητες της ζωής μας κρατούν. Μας υπενθυμίζει την εμπιστοσύνη που καλούμαστε να έχουμε στην κοινωνία με τον Θεό, ακόμη κι αν αυτή θέλει χρόνο και την δική Του χάρη για να γίνει φανερή εντός μας. Και η ζωή της Εκκλησίας μας δίνει την δυνατότητα να καλλιεργούμε την πίστη μας και να την ενισχύουμε, για να κάνουμε τα βήματα προς την λέπτυνση. Βάζουμε την διάθεση και τον αγώνα και ο γεωργός Θεός εν Χριστώ Ιησού μιλά στην καρδιά μας και την καλλιεργεί δια της πίστεως.
Τέλος, η αγάπη αποτελεί τον τρόπο με τον οποίο συνεχώς ανανεώνουμε την επιθυμία μας για κοινωνία με τον Θεό και με το νοητό και την ίδια στιγμή ανοιγόμαστε στο συνάνθρωπό μας και τον κόσμο, γιατί δεν κληθήκαμε στην Βασιλεία του Θεού για να είμαστε μόνοι μας. Η αγάπη μας κάνει να θέλουμε να υπερβούμε τα πάθη μας, διότι γνωρίζουμε ότι όταν αυτά κυριαρχούν, η ύπαρξή μας δεν μπορεί να στραφεί προς τον ουρανό, αλλά τραβιέται στο μαρτύριο μιας ζωής που μας ταλαιπωρεί με μίσος, εκδίκηση, φροντίδες, λογισμούς εναντίον των άλλων και αυτοδικαίωσης, γεννώντας συνεχώς εμπόδια στην αγαθότητα της καρδιάς μας. Και τότε θριαμβεύουν οι αισθήσεις του «νυν», διότι μας απομυζούν με τα φορτία που βάζουν επάνω μας, με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να κάνουμε το άνοιγμα προς το Θεό και την Βασιλεία Του.
Λόγοι που δεν μπορούν εύκολα να αγγίξουν τον κόσμο και τον πολιτισμό μας αυτοί. Αν σκεφτούμε μάλιστα ότι ο τελευταίος γεννά συνεχώς ευκαιρίες και μέσα για να κρατηθούν οι αισθήσεις μας στην παχύτητά τους, κυρίως δια των εικόνων και της τεχνολογίας, ενώ μας κάνει να φοβόμαστε την άσκηση, την ησυχία, την προσευχή, την μελέτη του λόγου του Θεού. Και την ίδια στιγμή μας προτρέπει να παραδινόμαστε στην ικανοποίηση κάθε επιθυμίας μας, ιδίως αυτής που μας κρατά δεμένους με τις ηδονές των αισθήσεων, οι οποίες γίνονται παγίδες για να παραμείνουμε στο «νυν». Και για πιο ανήσυχες υπάρξεις, βάζει μπροστά υποκατάστατα του νοητού, όπως η παραψυχολογία, η μαγεία, τα ανεξήγητα, για να αφήνει να αιωρείται ότι υπάρχει κάτι, που όμως δεν είναι προσιτό στη λογική μας και βεβαίως δεν έχει να κάνει με την σωτηρία μας, αλλά μόνο με την ικανοποίηση της περιέργειάς μας και την ερμηνεία των όσων αδυνατούμε να ερμηνεύσουμε με τις γνώσεις που οι αισθήσεις μας παρέχουν. Ο πολιτισμός μας αγωνίζεται να αποκρύψει το νοητό.Γι’ αυτό και η Εκκλησία θα μας προτρέπει με τον λόγο του Χριστού να είμαστε σε εγρήγορση και αγώνα: «ο έχων ώτα ακούειν, ακουέτω».
Κέρκυρα, 12 Οκτωβρίου 2014
π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Οι δύο Διαθήκες διακρίνονται μεν, αλλά δεν διασπώνται.
Συγγραφέας: kantonopou στις 10 Οκτωβρίου, 2014
Η προσπάθεια χωρισμού της Παλαιάς Διαθήκης από την Καινή δεν είναι νέο, αλλά αρχαίο φαινόμενο. Οι αρχαίοι Γνωστικοί ήταν από τους πρώτους που την απέρριπταν εντελώς, ενώ από την Καινή δέχονταν ορισμένα βιβλία και πάλι διαστρέφοντας το πραγματικό νόημα και προσδίδοντας αλληγορικήερμηνεία. Αλλά και στην μετέπειτα ιστορία εμφανίστηκαν αιρετικές ομάδες που δεν την δέχονταν. Όλο αυτό οφείλονταν στην ειδωλολατρική διαρχική θεώρηση των πραγμάτων (δύο αρχές, δύο θεοί, όπου ο κακός προβάλλεται στην Παλαιά Διαθήκη και ο καλός στην Καινή). Όμως, στην Παράδοση της Εκκλησίας δεν βρίσκουμε ούτε την διαρχία, ούτε την απόρριψη της Παλαιάς Διαθήκης. Έχουμε τον Χριστό που κατά την επίγεια διακονία Του αναφέρεται και ερμηνεύει την Παλαιά Διαθήκη. Έχουμε τους αποστόλους οι οποίοι αργότερα θα κάνουν το ίδιο, εφόσον τα γραπτά τους (αλλά και όσα είπαν προφορικά- είτε αυτά διασώθηκαν από τον Λουκά στις «Πράξεις των Αποστόλων» είτε όχι) είναι γεμάτα από παλαιοδιαθηκικά χωρία, αλλά και τους Αποστολικούς Πατέρες. Αργότερα, οι Πατέρες όχι απλά θα κάνουν χρήση της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά θα υπομνηματίσουν και θα σχολιάσουν ολόκληρα βιβλία της. Πέρα από αυτά όμως, έχουμε τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης ενταγμένα στον κανόνα με τα βιβλία της Αγίας Γραφής. Έχουμε δηλαδή κανόνες Πατέρων και τοπικών συνόδων, που έλαβαν έγκριση από την Πενθέκτη Οικουμενική, πράγμα που δείχνει την οικουμενική ισχύ. Τέλος, η αποδοχή της Παλαιάς Διαθήκης από την Εκκλησία εκφράζεται και στα λειτουργικά της κείμενα (στις Θείες Λειτουργίες κλπ).
«Πρωταρχικά είναι ένα βιβλίο που αφηγείται τη δημιουργία, την πτώση και την σωτηρία του ανθρώπου. Είναι η ιστορία της σωτηρίας και γι’ αυτό ο άνθρωπος οργανικά ανήκει στην ιστορία αυτή. Μας παρουσιάζει τον άνθρωπο στην παρακμή του και στην πεισματική του ανταρσία, στην πτώση του και στην αποκατάστασή του. Και η όλη ανθρώπινη ειμαρμένη συμπυκνούται και παραδειγματικά διερμηνεύεται στην μοίρα του Ισραήλ, του παλαιού και του νέου, του εκλεκτού δηλ. λαού του Θεού, του περιούσιου λαού. Το γεγονός της εκλογής στο σημείο ακριβώς αυτό είναι μεγίστης σπουδαιότητας. Ένας λαός εκλέγεται, διαχωρίζεται από όλα τα υπόλοιπα έθνη, καθίσταται η ιερή όαση ανάμεσα στο γενικό ανθρώπινο χάος. Με ένα μόνο λαό επί της γης ο Θεός συνέστησε τη Διαθήκη του και σ’ αυτόν παραχώρησε τον ιερό του νόμο. Εδώ ακριβώς δημιουργήθηκε αληθινή ιεροσύνη, αν και αυτή ήταν προσωρινή. Μόνο στο έθνος αυτό ύψωσαν το ανάστημά τους Προφήτες αληθινοί που διεκήρυξαν με λόγους μεστούς απ’ το Πνεύμα του Θεού. Υπήρξε ο λαός αυτός ένα ιερό, αν και κρυμμένο κέντρο ολόκληρου του κόσμου, μια όαση χαρισμένη απ’ το έλεος του Θεού σε έναν κόσμο ‘’πεπτωκότα’’, αμαρτωλό, χαμένο και αλύτρωτο. Όλα αυτά δεν είναι το ‘’γράμμα’’, αλλά η εσώτατη ουσία του βιβλικού μηνύματος. Και όλα αυτά προέρχονταν από τον Θεό και δεν ήταν ούτε ανθρώπινες αξιομισθίες ούτε ανθρώπινα επιτεύγματα.
Ωστόσο όλα αυτά έγιναν για χάρη του ανθρώπου, ‘’δι ημάς τους ανθρώπους και δια την ημετέραν σωτηρίαν’’. Όλα τούτα τα προνόμια τα χαρισμένα στον παλαιό Ισραήλ ήταν υποτεταγμένα σε ένα απώτατο σκοπό, στην παγκόσμια σωτηρία: ‘’Ότι η σωτηρία εκ των Ιουδαίων εστίν’’ (Ιωάννης 4:22). Ο λυτρωτικός σκοπός είναι, πράγματι, παγκόσμιος, αλλά πάντοτε πραγματοποιείται με τα στοιχεία του διαχωρισμού, της επιλογής ή της απομονώσεως. Μέσα στην ανθρώπινη πτώση και στα ερείπια μια ιερή όαση εγκαθιδρύεται από τον Θεό. Η Εκκλησία επίσης είναι ακόμη μία όαση αποκεχωρισμένη, αν και δεν είναι εκτός κόσμου. Γιατί και πάλι η όαση αυτή δεν είναι ένα καταφύγιο ή ένα άσυλο μόνο, αλλά μάλλον μια ακρόπολη και μια εμπροσθοφυλακή του Θεού.
Υπάρχει ένα κέντρο στην βιβλική ιστορία ή ένα κρίσιμο σημείο στη σειρά των χρονικών γεγονότων. Υπάρχει μία νέα αφετηρία εντός της πορείας, που οπωσδήποτε δεν την διαιρεί ούτε την τεμαχίζει, αλλά μάλλον της προσδίδει μία έσχατη συνοχή και ενότητα. Η διάκριση των δύο Διαθηκών ανήκει καθ’ εαυτή στην ενότητα της βιβλικής αποκαλύψεως. Είναι αναγκαίο να διαχωρίζονται με προσοχή οι δύο Διαθήκες και να μην συγχέονται ποτέ. Εν τούτοις συνδέονται οργανικά μεταξύ τους όχι μόνο ως δύο συστήματα, αλλά πρωταρχικά στο πρόσωπο του Χριστού. Ο Ιησούς Χριστός ανήκει και στις δύο. Είναι ο σταυρωτής της Παλαιάς Οικονομίας και με την ίδια πράξη, με την οποία συμπληρώνει ‘’τον νόμον και τους προφήτας’’ [1], εγκαινιάζει το νέο Ισραήλ και γίνεται ο έσχατος πληρωτής και των δύο, του όλου Ισραήλ. Είναι αυτό τούτο το κέντρο της Βίβλου, επειδή ακριβώς είναι η ‘’αρχή’’ και το ‘’τέλος’’. Και απροσδόκητα η μυστική αυτή ταυτότητα αρχής, κέντρου και τέλους, αν και καταστρέφει την υπαρκτή χρονική πραγματικότητα, προσδίδει όμως στην χρονική πορεία την αυθεντική της πραγματικότητα και το πλήρες νόημά της. Δεν υπάρχουν απλά συμβάντα, που διαδέχεται το ένα το άλλο, αλλά μάλλον γεγονότα και επιτεύγματα και καινά πράγματα γίνονται, που κατά το παρελθόν ήταν ανύπαρκτα, ‘’ιδού καινά ποιώ πάντα’’ (Αποκάλυψη 21:5).
Σε τελευταία ανάλυση η Παλαιά Διαθήκη ως σύνολο πρέπει να θεωρείται σαν ‘’Βίβλος γενέσεως Ιησού Χριστού υιού Δαβίδ υιού Αβραάμ’’ (Ματθαίος 1:1). Ήταν η περίοδος των υποσχέσεων και της προσδοκίας, ο χρόνος των διαθηκών και των προφητειών. Δεν ήταν μόνο οι Προφήτες, που προφήτευσαν. Και τα γεγονότα ακόμη ήταν προφητείες. Ολόκληρη η ιστορία ήταν περισσότερο προφητική ή ‘’των τύπων’’, ένα προφητικό σημείο που υποδήλωνε και καθοδηγούσε προς την προοπτική της ερχόμενης πληρώσεως. Τώρα ο χρόνος της προσδοκίας τελείωσε. Η υπόσχεση εκπληρώθηκε. Ο Κύριος ήρθε. Και ήρθε για να παραμείνει με το λαό Του παντοτινά. Η ιστορία ‘’σαρκός και αίματος’’ έπαυσε. Η ιστορία του Πνεύματος άρχισε: ‘’η χάρις και η αλήθεια δια Ιησού Χριστού εγένετο’’ (Ιωάννης 1:17). Αλλά τούτο υπήρξε η πλήρωση και όχι η καταστροφή του παλαιού. ‘’Vetus Testamentum in novo patet’’. (Η Παλαιά Διαθήκη εκτείνεται μέσα στην Καινή). Ο όρος ‘’patet’’ σημαίνει ακριβώς αποκαλύπτεται, φανερώνεται, πληρούται. Λοιπόν, η Παλαιά Διαθήκη εξακολουθεί να είναι ιερή ακόμη και για το νέο Ισραήλ του Χριστού, δεν εγκαταλείπεται ούτε αγνοείται. Εξακολουθεί να μας γνωστοποιεί την ιστορία της σωτηρίας. Μας φέρνει τη μαρτυρία περί του Χριστού. Διαβάζεται στην Εκκλησία ως βιβλίο της ιερής ιστορίας, όχι μεταμορφωμένο μέσα σε μία συλλογή ορισμένων εδαφίων ή θεολογικών τόπων, ούτε μέσα σε κάποιο βιβλίο παραβολών. Η προφητεία εκπληρώθηκε και ο νόμος αντικαταστάθηκε από τη Χάρη. Αλλά τίποτα δεν καταστράφηκε. Στην ιερή ιστορία το ‘’παρελθόν’’ δεν σημαίνει απλώς κάτι το ‘’περασμένο’’ ή κάτι που ‘’συνέβη’’, αλλά πρωταρχικά αυτό που ολοκληρώνεται και πληρούται. Η ‘’πλήρωση’’ είναι η βασική κατηγορία της αποκαλύψεως. Ότι κατέστη ιερό παραμένει εξαγιασμένο και ιερό παντοτινά. Έχει τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος. Και το Πνεύμα ‘’πνεί’’ μέσα από τους λόγους που κάποτε ενέπνευσε.
Είναι αλήθεια ίσως, ότι για την Εκκλησία και για μας σήμερα η Παλαιά Διαθήκη δεν είναι παρά ένα βιβλίο, διότι απλώς ο Νόμος και οι Προφήτες αντικαταστάθηκαν από το Ευαγγέλιο. Ολοφάνερα η Καινή Διαθήκη είναι κάτι περισσότερο από ένα βιβλίο. Εμείς ανήκουμε στην Καινή Διαθήκη. Είμαστε ο λαός της Καινής Διαθήκης. Αυτή είναι ακριβώς η αιτία για την οποία καταλαβαίνουμε την αποκάλυψη στην Παλαιά Διαθήκη πρωταρχικά σαν το Λόγο: μαρτυρούμε ‘’το Πνεύμα το Άγιον το λαλήσαν δια των προφητών’’. Γιατί στην Καινή Διαθήκη ο Θεός ελάλησε δια του Υιού Του και καλούμεθα όχι μόνο να ακούσουμε, αλλά και να δούμε. ‘’Ο εωράκαμεν και ακηκόαμεν, απαγγέλλομεν και υμίν’’ (Α’ Ιωάννου 1:3). Και κάτι ακόμα περισσότερο, καλούμεθα να είμαστε ‘’εν Χριστώ’’. Ο Ιησούς Χριστός είναι το πλήρωμα της αποκαλύψεως».
Σημείωση:
[1]. Το εδάφιο έχει ως εξής: «Μη νομίσητε ότι ήλθον καταλύσαι τον Νόμον ή τους Προφήτας· ουκ ήλθον καταλύσαι αλλά πληρώσαι» (Ματθαίος 5:17). Δηλαδή, ο Κύριος λέει ότι δεν ήρθε για να καταργήσει τον Νόμο και τους Προφήτες, αλλά να τους «πληρώσει». Το «πληρώσαι» έχει δύο έννοιες: α. την εκπλήρωση και β. την συμπλήρωση. Ο Ζιγαβηνός ερμηνεύει ως εξής: «Τους προφήτας μεν επλήρωσε, πληρώσας έργοις πάντα όσα περί αυτού προφήτευσαν [..] τον νόμον ενί μεν τρόπω πεπλήρωκεν, εν τω μηδέν νόμιμον παραβήναι [..] ετέρω δε εν τω προσθείναι αυτώ τα λείποντα» (Βλ. Υπόμνημα Π. Τρεμπέλα «Εις το Κατά Ματθαίον», σελ. 90). Από την ερμηνεία αυτή, καταλαβαίνουμε ότι στο εδάφιο ισχύουν και οι δύο έννοιες του «πληρώσαι». Οι προφητείες εκπληρώθηκαν στο πρόσωπό του Χριστού, και ο Νόμος εκπληρώθηκε στην επίγεια ζωή Του, και από την άλλη συμπλήρωσε τον Δεκάλογο προχωρώντας πέρα από το γράμμα στο πνεύμα. Για παράδειγμα, ο Χριστός δεν στέκεται στο γράμμα του Νόμου όταν ο νόμος λέει «ου φονεύσεις», αλλά ο Χριστός πάει στην αιτία που είναι η οργή (αναλυτική εξήγηση του Νόμου κάνει ο Χριστός στην επί του Όρους Ομιλία Του).
(Απόσπασμα από το βιβλίο «Θέματα Ορθοδόξου Θεολογίας», π. Γ. Φλορόφσκι, σελ. 47-49).
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Η ΠΕΘ προς το Υπουργείο Παιδείας για τις β΄ αναθέσεις στον κλάδο των Θεολόγων
Συγγραφέας: kantonopou στις 10 Οκτωβρίου, 2014
Αθήνα 2 Οκτωβρίου 2014
Αριθμ. Πρωτ.: 153
Προς
Τον αξιότιμο κύριον
Αλέξανδρο Δερμεντζόπουλο,
Υφυπουργό Παιδείας & Θρησκευμάτων
Ανδρέα Παπανδρέου 37
15180 Μαρούσι
Αθήνα
Κοιν. :
Τον αξιότιμο κύριον
Σωτήριο Γκλαβά,
Πρόεδρο Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής
Αν. Τσόχα 36,
115 21
Αθήνα
ΘΕΜΑ: Β΄ ανάθεση στον κλάδο των Θεολόγων.
Αξιότιμε κύριε Υφυπουργέ,
Με την υπ. Αριθμ. Πρωτ. 137852/Γ2/02-09-2014 εγκύκλιο σας αποστείλατε νέες «Οδηγίες για τις αναθέσεις των μαθημάτων του Γυμνασίου, του Γενικού και του Επαγγελματικού Λυκείου για το σχ. έτος 2014-2015». Όσον αφορά τον κλάδο των Θεολόγων και με αυτή την τελευταία εγκύκλιο δεν δόθηκε ως Β΄ ανάθεση η διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας στις τάξεις Α΄ και Β΄ του Γενικού και Επαγγελματικού Λυκείου, που αποτελεί πάγιο αίτημα του κλάδου μας. Βεβαίως οι αναθέσεις των μαθημάτων βασίζονται στις εισηγήσεις του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής και για τούτο παρακαλούμε να ζητήσετε από το ΙΕΠ, προς το οποίο κοινοποιούμε το παρόν, να εξετάσει ενδελεχώς τη δυνατότητα Β΄ ανάθεσης στον κλάδο των Θεολόγων της διδασκαλίας του μαθήματος της Ιστορίας στην Α΄ και Β΄ τάξη των παραπάνω τύπων Λυκείου.
Το αίτημά μας στηρίζεται σε επιστημονικά κριτήρια καθώς οι πτυχιούχοι των Θεολογικών Σχολών έχουν διδαχθεί πολλά μαθήματα Ιστορίας στη διάρκεια των προπτυχιακών τους σπουδών, όπως καταδεικνύεται από τα κοινοποιούμενα Προγράμματα Σπουδών των Οδηγών Σπουδών των τεσσάρων Θεολογικών Τμημάτων. [1]
Ευχαριστούμε θερμά.
Με τιμή
Για το ΔΣ της ΠΕΘ
Ο Πρόεδρος Ο Γενικός Γραμματέας
Κωνσταντίνος Σπαλιώρας Παναγιώτης Τσαγκάρης
Δρ Θεολογίας Θεολόγος
[1]Σας διαβιβάζουμε συνημμένα πίνακα με τα Προγράμματα Σπουδών των Οδηγών Σπουδών των τεσσάρων Θεολογικών Τμημάτων.
Συνολικός Αριθμός Μαθημάτων Ιστορίας στα Τμήματα των Θεολογικών Σχολών
|
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ |
ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ |
ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ (ΚΑΙ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ) ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ |
| ΕΚΠΑ |
21 |
7 |
| ΑΠΘ |
14 |
12 |
· ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΚΠΑ
Ιστορικός Τομέας
Μαθήματα:
1. Γενική Εκκλ. Ιστορία Α΄
2. Ιστορία Αρχαίας Ελληνικής Θρησκείας
3. Ιστορία και Αρχαιολογία της Παλαιάς Διαθήκης
4. Αρχαίος Ιουδαϊσμός και κόσμος
5. Ιστορία Εποχής της Καινής Διαθήκης
6. Βυζαντινή Ιστορία
7. Παλαιογραφία και άλλες βοηθητικές επιστήμες της Ιστορίας
8. Ιστορία Σλαβικών Εκκλησιών
9. Πηγές Εκκλησιαστικής και Βυζαντινής Ιστορίας
10. Γενική Εκκλησιαστική Ιστορία Β΄
11. Ιστορία Θρησκευμάτων
12. Ο συνοδικός θεσμός μέχρι και το Μεγάλο Σχίσμα
13. Ιστορία των Δογμάτων Α΄
14. Εκκλησιαστική Ιστορία Ελλάδος
15. Ιστορία Αρχαίων Ανατολικών Εκκλησιών
16. Εκκλησιαστική Ιστορία των Βενετοκρατούμενων περιοχών
17. Ιστορία των Δογμάτων Β΄ (Θεολ. Οικουμ. Συνόδων /Θεολ. Πατέρων 4ου-8ου αι.)
18. Θέματα Εκκλησιαστικής Ιστορίας της Ελλάδος
19. Νεώτερη Εκκλησιαστική Ιστορία της Ορθόδοξης Ανατολής
20. Ιστορία και θεολογική παραγωγή της Ρωσικής Διασποράς του 20ου αιώνα
21. Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1827-1850
· ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΚΠΑ
Δεν έχει τομέα Ιστορίας
Μαθήματα:
1. 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη και Ιστορία εποχής Καινής Διαθήκης
2. 31Υ204 Γενική Εκκλησιαστική Ιστορία
3. 31Υ018 Ιστορία Θρησκευμάτων
4. Ιστορία Δογμάτων
5. 31Ε006 Βυζαντινή Ιστορία-Πηγές
6. Ιστορία Νεοελληνικής Εκπαίδευσης και Θρησκευτικής Αγωγής
7. 31Ε004 Εκκλησιαστική Ιστορία της Ελλάδος
· ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ
Τομέας Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Χριστιανικής Γραμματείας, Αρχαιολογίας και Τέχνης
Μαθήματα:
1. Ιστορία και Γραμματεία της Εκκλησίας της Ελλάδος
2. Γενική Εκκλησιαστική Ιστορία: Από την ίδρυση της Εκκλησίας μέχρι το σχίσμα (1054)
3. Γενική Εκκλησιαστική Ιστορία: Από το σχίσμα (1054) μέχρι σήμερα
4. Ιστορία των Σλαβικών Εκκλησιών
5. Ιστορία του βιβλικού Ισραήλ
6. Η καθημερινή ζωή στον ελληνορωμαϊκό κόσμο
7. Η Μικρασιατική καταστροφή. Εκκλησιαστική συνείδηση και ταυτότητα στους πρόσφυγες της Ελλάδος
8. Εκπαιδευτικά κέντρα του Ελληνισμού κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας
9. Από τους Γερμανούς στους Σλάβους. Η διαμόρφωση της σύγχρονης Ευρώπης κατά τις μεσαιωνικές γραμματειακές πηγές του ελληνικού και του σλαβικού κόσμου
10. Προσφυγικοί πληθυσμοί στις Μητροπόλεις της ελληνικής επικράτειας
11. Ιστορία του Πατριαρχείου Αντιοχείας (11ος-20ός αι.)
12. Slavia Orthodoxa. Η ιστορία της Ορθοδοξίας στον σλαβικό κόσμο
13. Πνευματική κίνηση και ιδεολογικά ρεύματα του Γένους και του Ελληνισμού στους χρόνους της Οθωμανικής κυριαρχίας
14. Εισαγωγικά στην Εκκλησιαστική Ιστορία της Ελλάδος
· ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ
Τομέας Ιστορίας, Δόγματος, Διορθοδόξων και Διαχριστιανικών Σχέσεων
Μαθήματα:
1. Ιστορία και διδασκαλία των ξένων θρησκειών
2. Εκκλησιαστική Ιστορία. Εισαγωγή στην Εκκλησιαστική Ιστορία
3. Εκκλησιαστική Ιστορία
4. Ιστορία και σύγχρονη κατάσταση του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των άλλων Πρεσβυγενών Πατριαρχείων
5. Ιστορία και σύγχρονη κατάσταση της Εκκλησίας της Ελλάδος και της Kύπρου
6. Ιστορία και σύγχρονη κατάσταση των Σλαβικών και λοιπών Ορθοδόξων Εκκλησιών
7. Ιστορία του Νέου Ελληνισμού
8. Ιστορία του βυζαντινού πολιτισμού
9. Ιστορία δογμάτων
10. H Καππαδοκία-Εκκλησιαστική ιστορία πετρομονάστηρα, ο πολιτισμός της
11. Ιστορία της Θεσσαλονίκης. Θέματα βυζαντινής και νεώτερης εκκλησιαστικής ιστορίας
12. Ειδικά θέματα της ιστορίας της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ ΤΗΣ ΠΕΘ ΓΙΑ ΤΗ Β΄ ΑΝΑΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ
Κατηγορία ΜΑΘΗΜΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ερώτημα της ΠΕΘ προς το Υπουργείο Παιδείας για τα κενά Θεολόγων
Συγγραφέας: kantonopou στις 10 Οκτωβρίου, 2014
Αθήνα 2 Οκτωβρίου 2014
Αριθμ. Πρωτ.: 152
Προς
Τον αξιότιμο κ. Αλέξανδρο Δερμεντζόπουλο,
Υφυπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων
Ανδρέα Παπανδρέου 37
151 80 Μαρούσι
Αθήνα
ΘΕΜΑ: Ενημέρωση σχετικά με τα κενά του κλάδου (ΠΕ 01) Θεολόγων.
Αξιότιμε κύριε Υφυπουργέ,
Παρακαλούμε όπως μας ενημερώσετε για τα κενά του κλάδου των Θεολόγων (ΠΕ 01) στις σχολικές μονάδες Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σε όλη την ελληνική επικράτεια και για τις ενέργειες στις οποίες προτίθεται να προβεί το Υπουργείο σας για την κάλυψη των κενών αυτών.
Ευχαριστούμε θερμά.
Με τιμή
Για το ΔΣ της ΠΕΘ
Ο Πρόεδρος
Κωνσταντίνος Σπαλιώρας
Δρ Θεολογίας
Κατηγορία ΜΑΘΗΜΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΚΗΡΥΓΜΑΤΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Δ´ ΛΟΥΚΑ (ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΣΠΟΡΕΩΣ)
Συγγραφέας: kantonopou στις 10 Οκτωβρίου, 2014
῾῾Υμῖν δέδοται γνῶναι τά μυστήρια τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ᾽
(Λουκ. 8, 10)
α. ῾Η γνωστή παραβολή τοῦ καλοῦ σπορέως δίνει τήν ἀφορμή μέ τήν καθοδήγηση τοῦ Κυρίου νά ῾φωτογραφηθοῦμε᾽ οἱ ἄνθρωποι στή γενική κατάσταση τῆς ζωῆς μας. Τό κάθε ἔδαφος γιά τό ὁποῖο κάνει ὁ λόγος ὁ Κύριος παραπέμπει σέ συγκεκριμένο εἶδος ἀνθρώπων. ᾽Αλλά ἀπό τά τέσσερα ἐδάφη – ἀνθρώπους, μόνο τό ἕνα εἶναι τό σωτήριο καί εὐλογημένο ἀπό τόν Θεό. Σέ πρώτη φάση οἱ μαθητές δέν κατάλαβαν τήν παραβολή. ῾Ο Κύριος τούς τήν ἐξηγεῖ, μέ τήν παρατήρηση ὅτι ῾σ᾽ αὐτούς ἔδωσε ὁ Θεός νά γνωρίσουν τά μυστήρια τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ᾽. Τί σημαίνει αὐτό;
β. 1. ῾Η βασιλεία τοῦ Θεοῦ πού ἔρχεται στό πρόσωπο τοῦ Κυρίου ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ εἶναι μυστήριο. Διότι ὁ Θεός εἶναι μυστήριο, συνεπῶς καί ὅσα σχετίζονται μέ Αὐτόν. ῎Ετσι καμμία ἀνθρώπινη δύναμη δέν μπορεῖ ἀπό μόνη της νά προσεγγίσει τόν Θεό. Πολύ περισσότερο, μέ τό δεδομένο τῶν διεστραμμένων λόγω τῆς πτώσεως στήν ἁμαρτία δυνάμεων τοῦ ἀνθρώπου. ῾Η ἁμαρτία ὡς γνωστόν σκοτείνιασε, ζόφωσε τόν νοῦ καί τήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου: ἐκεῖ πού εἶναι ὁ ῾τόπος᾽ φανέρωσης τοῦ Θεοῦ, ὁπότε ἀποκομμένη ἡ λογική ἀπό τήν καρδιά καί τόν φωτισμό της ἀπό τόν Θεό δέν βρίσκει Αὐτόν καί δημιουργεῖ εἴδωλα- φαντάσματα τοῦ ζοφωμένου νοῦ. ῾Ο Θεός λοιπόν δέν μπορεῖ νά κατανοηθεῖ ἀπό τόν ἄνθρωπο καί παραμένει πάντοτε γι᾽ αὐτόν ἄγνωστος καί ἀπρόσιτος.
2. ῎Αν ὅμως δέν ὑφίσταται ἡ δι᾽ ἰδίων δυνάμεων τοῦ ἀνθρώπου ἀνεύρεση καί γνώση τοῦ Θεοῦ, γίνεται αὐτή ἐν μέρει κατορθωτή ἀπό μία ἄλλη δοσμένη ἀπό τόν Θεό δύναμη τοῦ ἀνθρώπου, τήν πίστη. ῾Η πίστη εἶναι τό ὄργανο, τό μέσο πού ἔδωσε ὁ Κύριος, μετά μάλιστα τόν ἐρχομό Του καί τήν ἀποκάλυψή Του, προκειμένου ὁ ἄνθρωπος νά νιώσει καί νά δεῖ τόν Θεό. ῾Μακάριοι οἱ μή ἰδόντες καί πιστεύσαντες᾽. Κι αὐτό βεβαίως μέ τήν προϋπόθεση τῆς ἐν χάριτι καθάρσεως τῆς καρδιᾶς τοῦ ἀνθρώπου πού εἶναι ὁ ὅρος γιά νά ὑπάρξει ἡ πίστη αὐτή. ῾Μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ ὅτι αὐτοί τόν Θεόν ὄψονται᾽.
3. ῾Η χαρισματική αὐτή πίστη προσφέρεται βεβαίως ὡς δυνατότητα σέ ὅλους τούς ἀνθρώπους, ὅπως ὁ σπόρος πέφτει σέ ὅλα τά ἐδάφη, μά ἐνεργοποιεῖται σ᾽ αὐτούς ἀνάλογα μέ τήν καρδιακή ἤ ὄχι ἀνταπόκρισή τους. ᾽Αρνητική ἀπάντηση στήν κλήση τῆς πίστεως καθιστᾶ ἀνίσχυρη καί νεκρή τή δυνατότητα τῆς δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ, θετική ἀπάντηση τήν ἐνεργοποιεῖ καί ἀνοίγει τόν δρόμο γιά τήν ἀγάπη καί τή γνώση τοῦ Θεοῦ, συνεπῶς καί γιά τή σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου. ῾Πολλοί οἱ κλητοί, ὀλίγοι οἱ ἐκλεκτοί᾽.
4. ῎Ετσι ἡ ἀναλογική ἀνταπόκριση τοῦ ἀνθρώπου φανερώνει τίς διαβαθμίσεις καί τά στάδια πού ὑπάρχουν στήν πίστη. Περνᾶ αὐτή πρῶτον ἀπό τό στάδιο τῆς ἁπλῆς ἀποδοχῆς τῆς κλήσης τοῦ Θεοῦ (πίστη ἐξ ἀκοῆς) – κάτι πού βλέπουμε καί στά ἐδάφη μέ τίς πέτρες καί τ᾽ ἀγκάθια τῆς παραβολῆς – γιά νά καταλήξει στή βεβαία ἀποδοχή, τή σταθερή πίστη, πού εἶναι ὅραση καί γνώση (ἐδῶ ἔχει θέση ἡ κάθαρση πού λέει ὁ Κύριος στόν παραπάνω μακαρισμό) καί πού δηλώνεται μέ τήν ἀναφορά στό καλό ἔδαφος πού καρποφορεῖ.
Γιά τό πέρασμα ὅμως ἀπό τό ἕνα στάδιο στό ἄλλο ὑπάρχουν δοκιμασίες καί κίνδυνοι, (κάτι πού δηλώνεται μέ τίς πέτρες καί τ᾽ ἀγκάθια τῆς παραβολῆς), πού ἄν δέν προσεχθοῦν κάνουν τήν ἁπλή ἀποδοχή τῆς κλήσεως καί αὐτήν ἀνενεργή.
5. Τί εἶναι αὐτό πού συντελεῖ στήν εὕρεση τῆς βεβαίας πίστης καί τή γνώση τῶν μυστηρίων τοῦ Θεοῦ; ῾Η παραμονή μας μέ ὑπομονή στόν λόγο τοῦ Θεοῦ. ῞Οποιοι κρατοῦν τόν σπόρο, τόν λόγο δηλαδή τοῦ Θεοῦ, ὅποιοι συνεπῶς τηροῦν τό ἅγιο θέλημά Του, αὐτοί βλέπουν καί τήν παρουσία Του ὡς καρποφορία στή ζωή τους. ῾Καρποφοροῦσιν ἐν ὑπομονῇ᾽.
γ. ῾Η παραβολή τοῦ σπορέως μᾶς θέτει σέ ἄμεση κρίση. Γιατί λειτουργεῖ ὡς πνευματικός καθρέπτης. Σέ ποιό ἀπό τά τέσσερα ἐδάφη ἀνήκουμε; Τί ποιότητα πίστεως ἔχουμε; ῾Ο καθένας καλεῖται μόνος του νά δώσει μέ εἰλικρίνεια τήν ἀπάντησή του.
παπα Γιώργης Δορμπαράκης
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΚΗΡΥΓΜΑΤΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Δ´ ΛΟΥΚΑ (ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΤΗΣ Ζ´ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ)
Συγγραφέας: kantonopou στις 10 Οκτωβρίου, 2014
α. ῾Η ᾽Εκκλησία μας σήμερα ἑορτάζει τούς Πατέρες τῆς Ζ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, οἱ ὁποῖοι ἀσχολήθηκαν μέ τή χριστολογική αἵρεση τῆς εἰκονομαχίας. Χωρίς νά ἀσχοληθοῦμε μέ τήν οὐσία τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, τό ὁποῖο ταλάνισε τήν ᾽Εκκλησία πλέον τοῦ ἐνάμιση αἰῶνα καί προκάλεσε ἑκατόμβη αἱμάτων γιά τήν ὑπεράσπιση τῶν εἰκόνων, θά κάνουμε λόγο γιά τό ἴδιο τό γεγονός τῆς Οἰκουμενικῆς Συνόδου, θέμα πού ἀπαιτεῖ πάντοτε ἰδιαίτερη προσοχή καί ἐνδιαφέρον.
β. 1. ῾Η ᾽Ορθόδοξη ᾽Εκκλησία μας εἶναι ᾽Εκκλησία τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων. Διότι σ᾽ αὐτές ἔχουμε παροῦσα ὅλη τήν ᾽Εκκλησία ὡς ἀλάθητο ἐκφραστή τῆς ἀλήθειας. ῾Ως γνωστόν ἡ ᾽Εκκλησία δέν εἶναι ἀλάθητη οὔτε στά ἐπιμέρους πρόσωπα τῶν μελῶν της, (κάτι πού ἀποδέχονται γιά παράδειγμα οἱ Ρωμαιοκαθολικοί μέ τό ἀλάθητο τοῦ πάπα), οὔτε στίς ἐπιμέρους ὁμάδες αὐτῶν. Εἶναι ἀλάθητη ὡς ὅλο. Καί τό ὅλο, ἐκπροσωπούμενο ἀπό τούς κατά τόπους ἐπισκόπους τῶν ᾽Εκκλησιῶν, φανερώνεται στίς Οἰκουμενικές Συνόδους. ῾Η Οἰκουμενική Σύνοδος ἔτσι συνιστᾶ τή φωνή τῆς ᾽Εκκλησίας, συνεπῶς τή φωνή τοῦ ἴδιου τοῦ Χριστοῦ, ἀφοῦ ἡ ᾽Εκκλησία εἶναι τό μυστικό σῶμα ᾽Εκείνου.
2. ῾Η ἀλάθητη φωνή τῆς ᾽Εκκλησίας διά τῆς Οἰκουμενικῆς Συνόδου ἀκούγεται τότε κυρίως, ὅταν παρουσιάζονται ξένες καί ἀλλότριες φωνές πρός αὐτήν καί τόν Κύριο καί ἀρχηγό Της ᾽Ιησοῦ Χριστό, δηλαδή ὅταν παρουσιάζονται διάφορες αἱρέσεις. Οἱ αἱρέσεις συνιστοῦν τό μεγαλύτερο πρόβλημα τῆς ᾽Εκκλησίας, γιατί σκοτίζουν τήν ἀλήθεια παρουσιάζοντας μία παραμορφωμένη εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ καί τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ. Γι᾽ αὐτό καί ἡ Οἰκουμενική Σύνοδος δέν λειτουργεῖ μέ τυπικό καί τακτικό προγραμματισμένο τρόπο, ἀλλά εἶναι ἰδιαίτερα χαρισματικό γεγονός τῆς ᾽Εκκλησίας. ῎Αλλο οἱ κατά τόπους Σύνοδοι μέ τήν τακτική λειτουργία τους καί ἄλλο οἱ Οἰκουμενικές Σύνοδοι.
3. ῎Εργο κάθε Οἰκουμενικῆς Συνόδου πού συνέρχεται μέ τήν ἐμφάνιση μίας καταστροφικῆς αἵρεσης, εἶναι ἀφενός νά καταδικάσει τή διαστροφή τῆς ἀλήθειας πού φέρνει ἡ αἵρεση, ἀφετέρου νά διατυπώσει τήν ἀλήθεια πού ζεῖ ἡ ᾽Εκκλησία, τήν καθαρή ἀλήθεια δηλαδή τοῦ Χριστοῦ καί τῆς παρουσίας Του. Κι ἡ διατύπωση αὐτή γίνεται ὅσον ἀφορά στήν πίστη μέ τά λεγόμενα δόγματα ἤ τούς ὅρους, ὅσον ἀφορᾶ στήν ἐκκλησιαστική τάξη καί τή λατρεία μέ τούς κανόνες.
᾽Από τήν ἄποψη αὐτή τά δόγματα ἤ οἱ ὅροι δέν ἔχουν καμμία σχέση μέ τούς διαφόρους δογματισμούς πού ὑπάρχουν στόν κόσμο καί πού ταλαιπωροῦν τόν ἄνθρωπο, διότι κατανοοῦνται ὡς ἐκεῖνοι οἱ δεῖκτες πορείας πού ὀρθά ἀκολουθούμενοι ἀπό τόν πιστό ἐκβάλλουν στή ζωντανή σχέση μέ τόν Χριστό καί τόν Τριαδικό Θεό. Τό δόγμα π.χ. ὅτι ὁ Χριστός εἶναι τέλειος Θεός καί τέλειος ἄνθρωπος χωρίς ἁμαρτίας ἀποτελεῖ τόν δείκτη γιά τόν χριστιανό πού τοῦ λέει ὅτι ἄν δέν συναντήσει Αὐτόν στή διφυΐα Του αὐτή, ἔχει λαθέψει, δηλαδή δέν ζεῖ σωστά τήν ἐκκλησιαστική ζωή. Οἱ κανόνες ἐπίσης ὁριοθετοῦν τή ζωή τῆς ᾽Εκκλησίας, ὥστε καί πάλι ὁ πιστός νά μή ξεφύγει ἀπό τή σχέση του μέ τόν Χριστό, γεγονός πού σημαίνει ὅτι οἱ κανόνες ἀποτελοῦν τίς ἐκφράσεις τοῦ δόγματος στήν καθημερινή ἐφαρμογή του.
4. ῎Ετσι τά δόγματα ἀλλά καί οἱ κανόνες (καί κυρίως οἱ δογματικοί λεγόμενοι) δέν εἶναι θέμα ἐπιλογῆς τῆς βούλησης τοῦ πιστοῦ: ἄν θέλω τά ἀποδέχομαι καί τά τηρῶ, ἀλλά ἔχουν ὑποχρεωτικό χαρακτήρα γιά ὅλους τούς πιστούς. Χρειάζεται ὅμως προσοχή στούς κανόνες νά γίνεται ὀρθή ἑρμηνεία αὐτῶν, προκειμένου ὄντως νά βοηθοῦν στήν εὕρεση τοῦ Χριστοῦ καί στή ζωντανή σχέση μέ τόν Τριαδικό Θεό. Διαφορετικά μία ἐπιπόλαια καί ἀδιάκριτη ἐφαρμογή τους μπορεῖ νά ὁδηγήσει στό ἐντελῶς ἀντίθετο ἀποτέλεσμα: νά γίνουν καταστροφικά μέσα τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. Ὁ μεγάλος ἅγιος Γέροντας τῆς ἐποχῆς μας π. Παΐσιος ἐξέφραζε τήν ἀλήθεια μέ τόν γνωστό χαριτωμένο καί ἄμεσο τρόπο του: ῾Οἱ κανόνες στά χέρια ὁρισμένων ἀδιακρίτων γίνονται κανόνια πού καταστρέφουν τούς ἀνθρώπους᾽.
5. ῞Ενα ἐρώτημα πού τίθεται βεβαίως συχνά γιά τίς Οἰκουμενικές Συνόδους εἶναι: ὅλες οἱ Σύνοδοι ἅμα τῇ συγκροτήσει τους εἶναι καί οἰκουμενικές; Κι ἡ ἀπάντηση εἶναι, ἀσφαλῶς καί ὄχι. Διότι ὐπῆρξαν Σύνοδοι πού συγκροτήθηκαν μέ ὅλα τά δεδομένα μίας Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἀλλ᾽ ἀπορρίφτηκαν ἀπό τήν ᾽Εκκλησία (π.χ. ἡ εἰκονομαχική Σύνοδος τῆς ῾Ιέρειας, ἡ Σύνοδος τῆς Φερράρας- Φλωρεντίας). ᾽Εκεῖνο πού συνιστᾶ κριτήριο γιά τή γνησιότητα μίας Συνόδου καί τοῦ χαρακτηρισμοῦ της ὡς Οἰκουμενικῆς εἶναι ἡ ἔκφραση τῆς ἀλήθειας, ἡ συνέχεια δηλαδή τῆς ἀπαρχῆς Παράδοσης τοῦ Χριστοῦ, τῶν ᾽Αποστόλων καί τῶν Πατέρων τῆς ᾽Εκκλησίας. Κι αὐτός πού βεβαιώνει ἤ ὄχι ὅτι ἐκφράστηκε ὀρθά ἡ ἀλήθεια εἶναι ὁ πιστός λαός, κληρικοί καί λαϊκοί. ῎Αν ὁ πιστός λαός ἀποδεχθεῖ ἐν εὐχαριστίᾳ τίς ἀποφάσεις τῆς Συνόδου, ἄν τό ἔργο της νύξει τίς καρδιές καί ὁ λαός ὀδηγηθεῖ σέ δοξολογία τοῦ Θεοῦ, τότε ναί! ἡ ἀλήθεια ἐκφράστηκε, ἡ Σύνοδος ἑπομένως ἔχει χαρακτήρα Οἰκουμενικό.
γ. Στήν ᾽Ορθόδοξη ᾽Εκκλησία μας, ᾽Εκκλησία τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, ζοῦμε μέ ἀσφάλεια τήν πίστη μας. Μποροῦμε χωρίς προβλήματα νά ζήσουμε τόν Χριστό καί Θεό μας. Τό μόνο πρόβλημα ἀσφαλῶς πού ὑφίσταται διαχρονικά εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ἑαυτός μας. ῾Η δική μας βούληση συνιστᾶ τίς περισσότερες φορές τό ἀνάχωμα πού ἐμποδίζει τήν ἐμπειρική ἐπιβεβαίωση τῆς ἀλήθειας. ᾽Αλλά βεβαίως σ᾽ αὐτό δέν φταίει ἡ ᾽Εκκλησία.
παπα Γιώργης Δορμπαράκης
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ταπείνωση (αποφθέγματα)
Συγγραφέας: kantonopou στις 7 Οκτωβρίου, 2014
Μπορεί κάποιος να μιλάει για τις αμαρτίες του και να είναι υπερήφανος κι άλλος να μιλάει για τις αρετές του και να είναι ταπεινός.
Γέροντας Πορφύριος
* * * * * * * *
Η πίστη οδηγεί τον άνθρωπο στο φόβο. Ποιό φόβο; Να φοβάται την αμαρτία. Να φοβάται να μη λυπήσει τον Θεό. Ο φοβούμενος ταπεινώνεται. Και εκείνος που είναι ταπεινός έχει μέσα του το Άγιο Πνεύμα.
Γέροντος Φιλόθεος
* * * * * * *
Κάθε πρωΐ ο Θεός ευλογεί τον κόσμο με το ένα χέρι, άλλ’ όταν ιδή κανέναν ταπεινό άνθρωπο, τον ευλογεί με τα δυο Του χέρια. εκείνος πού έχει μεγαλύτερη ταπείνωση, είναι ο μεγαλύτερος απ’όλους.
Κάθε πρωΐ ο Θεός ευλογεί τον κόσμο με το ένα χέρι, άλλ’ όταν ιδή κανέναν ταπεινό άνθρωπο, τον ευλογεί με τα δυο Του χέρια. εκείνος πού έχει μεγαλύτερη ταπείνωση, είναι ο μεγαλύτερος απ’όλους.
Γέροντας Τύχων
* * * * * * *
Ο άνθρωπος που έχει εγωισμό δεν ελκύει κανέναν. Και αν κάποιον ελκύσει, γρήγορα θα απομακρυνθεί. Ο πνευματικός σύνδεσμος γίνεται αδιάλυτος, μόνο όταν συναντήσει παιδικό πνεύμα,αθωότητα και αγιασμό.
Γέροντας Αμφιλόχιος
* * * * * *
Χωρίς ταπείνωση ο άνθρωπος δεν βλέπει Θεού πρόσωπο. Ταπείνωση για το σώμα είναι η νηστεία, η αγρυπνία, η σκληραγωγία,και γενικά η άσκηση. Ταπείνωση για την ψυχή είναι η αφάνεια,. Άσκηση λοιπόν και αφάνεια. Ιδού τα μέσα που κρατούν σε ταπείνωση και το σώμα και την ψυχή. Και ο μοναχός αυτό ακριβώς
Εκείνος που αγωνίζεται πολύ καιρό και δεν βλέπει πνευματική πρόοδο , υπάρχει υπερηφάνεια και εγωισμός.Πνευματική πρόοδος υπάρχει εκεί που υπάρχει πολύ ταπείνωση.
Γέροντας Παΐσιος
Γέροντας Παΐσιος
* * * * * * * *
Η μεγαλύτερη αρρώστια είναι η υπερηφάνεια, η οποία μας μετέφερε από τον παράδεισο στη γη και από τη γη προσπαθεί να μας πάει στη κόλαση.
Γέροντας Παΐσιος
* * * * * * * *
Να είμαστε σε όλα ταπεινοί, στη σκέψη, στα λόγια, στη συμπεριφορά. Ποτέ να μην παρουσιαστούμε στον Θεό και να πούμε: ” Έχω αρετές.” Ο Θεός δεν θέλει την αρετή μας.Πάντα να παρουσιάζεσαι στον Θεό ως αμαρτωλός χωρίς, όμως, απελπισία, αλλά ”θαρρόν εις τον έλεος της ευσπλαχνίας Του”. Αρκεί να βρούμε το μυστικό.
Γέροντας Πορφύριος
* * * * * * *
Η απλότητα είναι αγία ταπείνωση,δηλαδή απόλυτη εμπιστοσύνη στον Χριστό. Να δίνουμε στον Χριστό όλη μας την ζωή.
Γέροντας Πορφύριος
Γέροντας Πορφύριος
* * * * * * * *
Ο εγωιστής στενοχωριέται πολύ με το καθετί. Ο ταπεινός είναι ελεύθερος και ανεξάρτητος απ’όλους και από όλα.
Γέροντας Πορφύριος
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Τό σέβας καί ἡ αἰδώς
Συγγραφέας: kantonopou στις 7 Οκτωβρίου, 2014
Του Κωνσταντίνου Ερρίπη, θεολόγου – Καρδιολόγου
Εἶναι αἰσθήματα ἀλληλένδετα. Ντρέπομαι αὐτόν πού σέβομαι, αὐτόν πού ἐκτιμῶ, πού «μετράει γιά μένα», πού τόν θαυμάζω. Γι’ αὐτό καί ἡ ἔλλειψη αἰδοῦς, ἡ ἀδιαντροπιά, χαρακτηρίζει τίς κοινωνίες πού βρίσκονται σέ κατάπτωση, σέ ἀποσύνθεση.
Ἀναίδεια εἶναι:
– Ἡ ἐκδίκηση τοῦ ἀδίκωςπεριφρονημένου ἀπό τόν περίγυρό του.
– Ἡ ἔμμεση ἀντίδραση τοῦ καταπιεζομένου πρός τόν δυνάστη (μέ τήν εὐρεῖα ἔννοια τοῦ ὅρου).
– Ἡ διαφοροποίηση τοῦ ἀτόμου καί ὁ ἐθελούσιος διαχωρισμός του ἀπό τόν κοινωνικό ἱστό.
– ἡ ἀνενδοίαστη ἐπιθετικότητα χωρίς προκάλυμμα.
– Ἡ ἀτέρμων ἐκδίκηση μέ πενιχρά μέσα.
– Ἡ μομφή πρός ἐκείνους πού ἐξέπεσαν στήν συνείδησή του.
– Ἡ διακοπή τῶν διανθρωπίνων σχέσεων, ὁ περιορισμός τοῦ φιλικοῦ περιβάλλοντος, ὁ ἀπομονωτισμός μέ κατάληξη ἐνίοτε τήν μελαγχολία.
Ὁ ἀναιδής:
– Πετροβολεῖ τόν συνάνθρωπό του χωρίς νά ἀντιλαμβάνεται ὅτι ταυτόχρονα πυροβολεῖ τόν ἑαυτόν του.
– Βιώνει τήν παρουσία τοῦ ἄλλου στήν ζωή του σάν ἐνόχληση μέ ἀποτέλεσμα νά χάνει κάθε ἠθικό ἔρεισμα καί νά μένει ἐσαεί μετέωρος.
Στήν οὐσία ἡ ἀναίδεια εἶναι:
– Ἡ ἀπάντηση τοῦ ἀσυνειδήτου τοῦ ἀτόμου πρός τήν ἀπρεπῆ συμπεριφορά τῶν συνανθρώπων του.
– Εἶναι ἡ ἀποτυχία τῶν πιστῶν νά δείξουν τό πρόσωπο τοῦ Θεοῦ στούς ἀδελφούς τους.
Ἀναίδεια εἶναι:
– Ἡ ἐκδίκηση τοῦ ἀδίκωςπεριφρονημένου ἀπό τόν περίγυρό του.
– Ἡ ἔμμεση ἀντίδραση τοῦ καταπιεζομένου πρός τόν δυνάστη (μέ τήν εὐρεῖα ἔννοια τοῦ ὅρου).
– Ἡ διαφοροποίηση τοῦ ἀτόμου καί ὁ ἐθελούσιος διαχωρισμός του ἀπό τόν κοινωνικό ἱστό.
– ἡ ἀνενδοίαστη ἐπιθετικότητα χωρίς προκάλυμμα.
– Ἡ ἀτέρμων ἐκδίκηση μέ πενιχρά μέσα.
– Ἡ μομφή πρός ἐκείνους πού ἐξέπεσαν στήν συνείδησή του.
– Ἡ διακοπή τῶν διανθρωπίνων σχέσεων, ὁ περιορισμός τοῦ φιλικοῦ περιβάλλοντος, ὁ ἀπομονωτισμός μέ κατάληξη ἐνίοτε τήν μελαγχολία.
Ὁ ἀναιδής:
– Πετροβολεῖ τόν συνάνθρωπό του χωρίς νά ἀντιλαμβάνεται ὅτι ταυτόχρονα πυροβολεῖ τόν ἑαυτόν του.
– Βιώνει τήν παρουσία τοῦ ἄλλου στήν ζωή του σάν ἐνόχληση μέ ἀποτέλεσμα νά χάνει κάθε ἠθικό ἔρεισμα καί νά μένει ἐσαεί μετέωρος.
Στήν οὐσία ἡ ἀναίδεια εἶναι:
– Ἡ ἀπάντηση τοῦ ἀσυνειδήτου τοῦ ἀτόμου πρός τήν ἀπρεπῆ συμπεριφορά τῶν συνανθρώπων του.
– Εἶναι ἡ ἀποτυχία τῶν πιστῶν νά δείξουν τό πρόσωπο τοῦ Θεοῦ στούς ἀδελφούς τους.
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ποιο παράδοξο έργο αρχαίου Έλληνα διέσωσε ο Πατριάρχης Φώτιος;
Συγγραφέας: kantonopou στις 7 Οκτωβρίου, 2014
.jpg)
Ποιο παράδοξο έργο αρχαίου Έλληνα διέσωσε ο Πατριάρχης Φώτιος;
Ένα ακόμη δείγμα της αγάπης και του σεβασμού που έτρεφαν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας απέναντι στα αρχαία ελληνικά κείμενα είναι και η διάσωση ενός έργου του Αντωνίου Διογένους, που έγραψε μια συλλογή φανταστικών θαυμαστών ιστοριών οι οποίες έλαβαν χώρα σε ένα περιπετειώδες ταξίδι προς τη Θούλη!.. Διαβάστε το κείμενο!..
.jpg)
Η αρχαία Θούλη.
Ο Αντώνιος Διογένης, ήταν ένας μυθιστοριογράφος του Ιου ή του 2ου αι. μ.Χ. Έγραψε μια συλλογή φανταστικών θαυμαστών ιστοριών που έλαβαν χώρα σε ένα περιπετειώδες ταξίδι προς τη Θούλη (Τά υπέρ θούλην άπιστα, 24 βιβλία).
Το έργο μας σώθηκε με τη μορφή επιτομής στην Βιβλιοθήκη του Φωτίου και με τη μορφή απανθισμάτων στον Βίον Πυθαγόρου του Πορφύριου.
Θα πρέπει εδώ να πούμε ότι το βιβλίο αποτελεί μια περίεργη ανάμειξη ταξιδιωτικής έκθεσης, ερωτικής ιστορίας και περιπετειώδους μυθιστορίας.Η αφηγηματική όμως παρουσίαση του έρωτα, της απόδρασης, του ταξιδιού ως το φεγγάρι, του θανάτου και της καθόδου στον Άδη, της ανάστασης και της τελικής σωτηρίας δεν υπηρετεί απλώς ψυχαγωγικούς σκοπούς, αλλά συμβολίζει τις πεπρωμένες τύχες και τη σωτηρία της ψυχής με το νόημα της πυθαγορικής διδασκαλίας, που στον Ιο αι. μ.Χ. γνώρισε μια έντονη αναβίωση.
Οι λογής-λογής εμπειρίες του ήρωα δίνονταν με μια ραφιναρισμένη αφηγηματική τεχνική – όσο, βέβαια, μας επιτρέπουν να το αναγνωρίσουμε τα κομμάτια που έχουμε από το έργο.
Ο Λουκιανός από τα Σαμόσατα παρώδησε το μυθιστόρημα στις Αληθινές του ιστορίες. Το μυθιστόρημα ωστόσο εξακολούθησε να είναι πολύ δημοφιλές ως τον 4ο και τον 5ο αιώνα!..
Ποιος ήταν ο Φώτιος
Ο Φώτιος Α΄ ήταν Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης (820 -891 μΧ) κατά τα έτη 858 – 867 μ.Χ. και 877 – 886 μ.Χ. Ήταν συγγραφέας και μία από τις μεγαλύτερες μορφές των γραμμάτων και της εκκλησίας κατά τη βυζαντινή περίοδο. Καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια κι έκανε πολυετείς συστηματικές σπουδές. Το 858 μ.Χ., όταν καθαιρέθηκε ο πατριάρχης Ιγνάτιος, ο Φώτιος χειροτονήθηκε πατριάρχης μέσα σε πέντε μέρες, αφού διέτρεξε όλα τα στάδια της ιεροσύνης μέσα στο διάστημα αυτό. Η δράση του, κατά την περίοδο που ήταν πατριάρχης, συνδέεται με το Σχίσμα των Εκκλησιών.
Υπήρξε συγχρόνως θεολόγος, ιστορικός, νομικός, φιλόλογος, μουσικός, ποιητής, αρχαιολόγος, μαθηματικός, γιατρός, πολιτικός και ρήτορας και αφιέρωσε όλες τις δυνάμεις του στη διδασκαλία των μαθητών. Έγραψε πολλά και σπουδαία συγγράμματα, όπως είναι η “Μυριόβιβλος”, τα “Αμφιλόχια”, που αναφέρονται κυρίως στην ερμηνεία των Αγίων Γραφών, ο “Νομοκανών”, που είναι συλλογή των αποστολικών και συνοδικών κανόνων κ.ά.
Η διπλή πατριαρχεία του Φώτιου, έγινε το κέντρο της πνευματικής και φιλολογικής κίνησης κατά το δεύτερο ήμισυ του 9ου αιώνα στο Βυζάντιο.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:
Φώτιος, χφ 166.
Κ. Burger, Studien zur Gesch. d. gr. Romans II, Progr. Blankenburg 1903.
Κατηγορία ΒΥΖΑΝΤΙΟ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ο Όσιος Πορφύριος ως αγιορείτης(αρχιμ.Βασιλείου Γοντικάκη)
Συγγραφέας: kantonopou στις 5 Οκτωβρίου, 2014
Δεν ευχόμαστε να υπήρχε κάποιος που να μας έδιδε μια ζωντανή μαρτυρια της πίστεως. Ούτε σχολιάζομε κάποιον ασκητή που βρίσκεται εν ζωή,αγωνίζεται.Καί δεν ξερουμε πώς θα τελειώσει.Τώρα ειναι διαφορετικά.
Μιλούμε για καποιον πού άρχισε καί τελειωσε τον αγώνα της ζωής με ένα άγιο καί θαυμαστό τρόπο. Μπορεί να πη αφώνως στον Κύριο που τον έστειλε μεταξύ μας: «Το έργο ετελείωσα ο δέδωκάς μοι ίνα ποιήσω(Ιωαν.17,5) .
Αλλά πάλι δεν είναι εύκολα τα πράγματα στην περίπτωση του γέροντος Πορφυρίου είναι κάτι το τελείως ιδιαίτερο από την αρχή μέχρι τέλους. Είναι μία θεοφάνεια κάτι τόσο άγιο καί καθαρό,για το οποίο ταιριάζει ή φράση: «Ψαυετω μηδαμώς χείρ αμύητων». Γι’ αυτό δίσταζα και δεν ήθελα να μιλήσω. Καί τώρα διστάζω, γιατί μας ξεφεύγει το ασύλληπτο μεγαλείο του. “Εχομε ένα έκτακτο φαινόμενο προφητικής κλήσεως καί ζωής.
Τον καλεί ό Θεός δωδεκάχρονο στα άγια των αγίων της έρημου του Αγίου “Ορους.Ενας θείος ερωτάς τον έλκει. Αστήρ μυστικός τον όδηγεί στον συγκεκριμενο γεροντα Παντελεήμονα, στην Καλΰβη του Αγίου Γεωργίου της Σκήτης των Καυσοκαλυβίων. Το Κυριάκο βρίσκεται κοντά, λίγο παρακάτω. Το ξεροκάλυβσ του γερο-Δημα βρίσκεται λίγο παραπάνω.
Το κελί του Οσίου Πορφυρίου
Έκεί ζή. Ανοίγει τα μάτια του στον νεο κόσρο της ασκήσεως. Αναπνεει τον καθαρό αέρα της ερήμου. Όσφραίνεται τα μυρίπνοα άνθη του Παραδείσου. Μπαίνει μεσα στο κάλλος της λειτουργικής θεολογίας.Την ίδια εποχή πολλοί έπισκέπτονται τό’Αγιον Όρος. Ό Σικελιανός καί ό Καζαντζάκης έρχονται ως έπισκέπτες στα Καυσοκαλύβια. Καθένας όμως, ανάλογα με το περιεχόμενο της ζωής του, έπισκεπτεται καί ανακαλύπτει ένα άλλο Άγιον Όρος.
Ό μικρός Ευάγγελος γνώρισε το άληθινό Αγιον Όρος καί μας το κοινοποίησε. Ως άγγελος καθαρός, τα δίδει όλα στον Χριστό καί δεχεται τη Χάρη. Μπαίνει,όπως λεει ό ίδιος στην άκτιστη Εκκλησία. Χαίρεται τίς ακολουθίες. Τρεφεται από την ευχή. Δεν χωρίζει την προσευχή από την εργασία. Κάνει υπακοή με’ όλη του την καρδιά. Τρέχει σε όλα τα διακονήματα με προθυμία. Στενοχωριεται όταν δεν του φερωνται αυστηρά. Ριζώνει στη νεα γη της πνευματικής πολιτείας. Τρέφεται από το μυστήριο της ταπεινώσεως καί της αγάπης. Γι’ αυτό καί οί κλάδοι των έφεσεων καί των προσδοκιών του εϊναι ούρανομήκεις καί φτάνουν στον γνόφο της άορασίας καί της ανυπαρξίας. Θέλει, όπως λεει ό ίδιος, να φυγή, να χαθή, να μην υπάρχη. Ζή μέσα στον χώρο της ορθοδόξου ελευθερίας. Νοιώθει καί ομολογεί ότι η θρησκεία μας είναι αγάπη,είναι ερωτάς, είναι ενθουσιασμός, είναι τρέλα, είναι λαχτάρα του θείου».
Του συμβαίνει το θαυμαστό γεγονός με τον γέρο-Δημα. Μεσα στον σκοτεινό νάρθηκα του Κυριάκου, όπου ό περιφρονημένος γέροντας κάνει μετάνοιες, βγάζει κραυγή δοξολογίας. Εκπέμπει τη λάμψη της Χάριτος. Καί παίρνει φωτιά ή εύφλεκτη ϋλη του μικρού ασκητή!
Κοσμογονικά γεγονότα πράττονται εν σιγή. Κανείς δεν παίρνει είδηση τι του συνέβη έκείνο το βράδυ στη Σκήτη. “Οπως κανείς δεν άκουσε πρίν από δύο χίλιαδες χρόνια τη συζήτησι του αρχαγγέλου Γαβριήλ με την άγνωστη Κόρη της Ναζαρέτ, πού δέχεται τον ουράνιο ασπασμό, συλλαμβάνει τον Λόγο του Θεοΰ καί αναδεικνύεται Θεοτόκος καί κοσμοσώτειρα.
Του συμβαίνει το θαυμαστό γεγονός με τον γέρο-Δημα. Μεσα στον σκοτεινό νάρθηκα του Κυριάκου, όπου ό περιφρονημένος γέροντας κάνει μετάνοιες, βγάζει κραυγή δοξολογίας. Εκπέμπει τη λάμψη της Χάριτος. Καί παίρνει φωτιά ή εύφλεκτη ϋλη του μικρού ασκητή!
Κοσμογονικά γεγονότα πράττονται εν σιγή. Κανείς δεν παίρνει είδηση τι του συνέβη έκείνο το βράδυ στη Σκήτη. “Οπως κανείς δεν άκουσε πρίν από δύο χίλιαδες χρόνια τη συζήτησι του αρχαγγέλου Γαβριήλ με την άγνωστη Κόρη της Ναζαρέτ, πού δέχεται τον ουράνιο ασπασμό, συλλαμβάνει τον Λόγο του Θεοΰ καί αναδεικνύεται Θεοτόκος καί κοσμοσώτειρα.
Εσωτερικό Ι.Ν.Αγ.Γεωργίου στα Καυσοκαλύβια
Ό μικρός μοναχός δεν δίδει σημασία στο χάρισμα, μόνο τρέμει σύγκορμος από τη συγκίνηση. Γεννάται μέσα του ή χαρά, ή εκπληξη, ή γνώση, ή θεολογία. Γεννάται μεσα του ό νέος άνθρωπος, με νέες αισθήσεις, χαρές καί εφέσεις. Βλέπει, ακούει καί όσφραίνεται διαφορετικά, Φουντώνει μέσα του ό θείος έρως. Θέλει να μείνη μόνος καί άγνωστος μεσα στη σιωπή. Να ζήση καί να προχώρηση όπου τον φέρνει ή ανέκφραστη του εμπειρία. Να χαθη με τους αγνώστους καί μυστικούς μοναχούς μέσα στον παράδεισο της ερημικής κοινωνίας.
Ό Θεός όμως ενεργεί διαφορετικά γι’ αυτόν καί για μας. Τον βλέπει ικανό για την έκτελεση δύσκολης αποστολής. Τον στέλνει σε άλλους χαμένους, στα άπολωλότα πρόβατα Του, στον κόσμο. Τον στέλνει σε μας.
Το να είσαι άπολωλώς καί να νομίζης ότι είσαι δάσκαλος της πνευματικής ζωής καί της θεολογίας, είναι επικίνδυνο. Σ’ αυτούς στέλνει ό Θεός τον ανύπαρκτο καί ελάχιστο τούτο μοναχό.Φτάνει στην καρδιά της Αθήνας, στην καρδιά του εικοστού αιώνα. Μένει στην Όμόνοια 33 χρόνια, από το 1940 μέχρι το 1973. Τα ζή όλα, όπως λέει, σαν μία μέρα.
Τί κάνει; Τίποτε, μόνο αγαπά. Αφήνει από μέσα του να ξεχυθή το φως της χαράς καί της Αναστάσεως πού έζησε καί πήρε από την αγιορείτικη του ζωή καί εμπειρία.Βλέπει ότι όλοι, δίκαιοι καί αμαρτωλοί έχουν ανάγκη από αγάπη. Τους έχει λείψει ή στοργή της Ορθοδόξου Εκκλησίας πού αυτός πλουσιοπάροχα δέχτηκε στο ‘λγιον “Ορος, μέσα στη ζωή της ησυχίας καί το μέλος της θεολογίας.
Εδώ βλέπει τους ανθρώπους σαν παιδιά προβληματικά, ατροφικά καί σαστισμένα. Ύποσιτιζόμενα με μια άψυχη καί αναιμική θεολογία καί εύσέβεια.Έχουν ανάγκη από στοργή καί αγάπη, από ελευθερία καί χάρη,όχι από φωνές καί εκνευρισμούς.
Θυμάται ότι «στο Άγιον “Ορος το πνεύμα πού έμαθε ήταν ορθόδοξο, βαθύ, άγιο, σιωπηλό, χωρίς έριδες, χωρίς καυγάδες καί χωρίς κατακρίσεις». Είχε βρη αγάπη, ευλάβεια, ουράνια πολιτεία. Αγάπησε τον Χριστό. Αναγεννήθηκε ολόκληρος. Πήγε «κουτός καί ντροπαλός». Καί έγινε έξυπνος, τολμηρός καί ωραίος. Ανοιξαν οί αισθήσεις του. “Ελαμψε το πρόσωπο του. “Εζησε το γεγονός ότι (όπως ομολογεί ό άλλος σταλμένος στον κόσμο Αγιορείτης Κοσμάς ό Αιτωλός) ό Θεός είναι «όλος φως, όλος χαρά, όλος ευσπλαχνία, όλος ευεργεσία, όλος αγάπη. Αυτό είπε με την παρουσία του ό γερων Πορφύριος στον κόσμο.
Μπαίνοντας στον χώρο μας δεν μίλησε τη γλώσσα μας. Δεν σχολίασε τίς απόψεις μας. Απλώς άνοιξε ένα παράθυρο καί ήλθε άνεμος καθαρός καί δροσερός, που παρέσυρε την πνευματική νωθρότητα καί αχλύ. Αναζωογόνησε τα σωθικά του κόσμου.
Δεν έδωσε ούτε επιεικείς ούτε αυστηρές συμβουλές, αλλά έξεχεε τη χάρη του Πνεύματος, πού «λύει τα δεσμά καί δροσίζει την φλόγα». Αυτή είναι ή αγιορείτικη καί ορθόδοξη θεολογία.
Ή συμπεριφορά του, οί κινήσεις της ψυχής και του σώματος του, δεν ρυθμίζονται από προσπάθεια να μην σκανδαλίση κανένα, ούτε από πρόθεση να φανή καλόςκαί ευσεβής.”Ολα αυτά -το να παριστά-
νης κάτι- είναι ξένα καί ανύπαρκτα για την αγιορείτικη του αγωγή καί το ήθος.Ολα ρυθμίζονται μόνα τους από μια ζέση πίστεως καί ένα θείο ερωτά, πού κοχλάζει μέσα του και φτάνει στον άλλο ως ευλογία καί εκπληξη. Δεν έχεις μπροστά σου έναν άνθρωπο ευγενή καί μετρημένο, που σου μιλά συνετά, αλλά έναν ένθεο, μεθυσμένο από έρωτα θεϊκό. Καί σε κατακλύζει με κύματα ενθουσιασμού πού, εκείνη την ώρα, αναδύονται από εκρήξεις χαράς πού ξεσπούν στην καρδιά του
Ολα είναι άρτιγέννητα, αυθεντικά καί ατελείωτα. “Εξω από τα τυποποιημένα, ξεθωριασμένα καί γνωστά. Είναι ό νεος οίνος πού σχίζει τα παλιά ασκιά. Νέα συμπεριφορά, λόγος, κίνηση, μανία καί χαρά ενός αγίου, που σε γεμίζει με άνάπαυση. Σοϋ δημιουργεί αϊσθηση εμπιστοσύνης. Σοϋ διαστέλλει τον χώρο της ζωής. Σοϋ διαλύει τα είδωλα της γνωστής θεολογίας: ή συντηρητική είναι στενόκαρδη καί σε πνίγει ή φιλελεύθερη, διάτρητη καί σε παγώνει.
Δεν μπορείς να τον πής συντηρητικό,ούτε φιλελεύθερο. Δεν μπορείς να τον σχολιάσης, είναι το άνωθεν ερχόμενο, πού τα ξεπερνά όλα. Σοϋ προκαλεί δέος καί σου ανοίγει την καρδιά όλα είναί γεμάτα παιδική χάρη, αλήθεια καί τόλμη, που δημιουργούν μια θεία οικειότητα. “Εμεινε κοντά μας πάνω από εξήντα χρόνια, σαν ήλιος εΰσπλαγχνίας. Μας μαλάκωσε την ψυχή, χωρίς να το περιμένωμε. Μας έλυσε τα προβλήματα, πρίν τον ρωτήσωμε. Αφαίρεσε τους κακοήθεις όγκους, χωρίς να το καταλάβωμε. Μας έκανε μια υποδόρια ένεση καί μας χάρισε μια ουράνια ανεση. Μας είπε πώς να ζήσωμε καί να χαρούμε τη ζωή μας, περιφρονώντας τον διάβολο καί τα πάθη, καί αγαπώντας τον Χριστό. Ζητώντας να γίνεται πάντοτε το θέλημα Του στίς χαρές καί στίς λύπες.
Κυκλοφόρησε μεταξύ μας ως άμεμπτος καί πολιτεύθηκε ελεύθερα ως άγιος. Φανερωσε την ελευθερία του μελλοντος αιώνος. Δεν κραυγάζει, δεν ακούει κανείς τη φωνή του στίς πλατείες (πρβλ. Ματθ. 12-19).
Ως σίφουνας αθόρυβης αγάπης, θωπεύει ιαματικά την ανθρώπινη ύπαρξη. Μίλα προσωπικά, εκφράζεται ελεύθερα καί έπισκέπτεται όλους. Δεν κρίνει, αλλά θεραπεύει. Δεν άποπαίρνει, μόνο χαροποιεί.
Ενώ βλέπει την πνευματική αναιμία της θεολογίας των πανεπιστημίων καί των κηρυγμάτων, δεν κάνει σχόλια αρνητικά. Παρακολουθεί κάποια μαθήματα στο Πανεπιστήμιο. Παίρνει ποιήματα του Βερίτη καί μιλά επαινετικά.
Ενώ βλέπει τί είναι ό κόσμος καί ή κοσμικότητα πού βασανίζει τον άνθρωπο, δεν διστάζει να πάρη λαϊκά τραγούδια καί να τα σχολιάση με τον δικό του άγιο τρόπο.
Ενώ ξέρει τί είναι ό αρχαιοελληνικός παγανισμός, επισκεπτόμενος το Μουσείο διακρίνει στον καλλιτεχνη πού έφτιαξε το άγαλμα του Δία στοιχεία πνευματικής γνησιότητας, καί δεν φοβάται να τα σχολιάση θετικά.
Ενώ γνωρίζει την ταλαιπωρία των γυναικών πού βρίσκονται στους οίκους ανοχής, χαίρεται όταν βρίσκεται κοντά τους. Ψάλλει μ’ όλη του την καρδιά το «Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου, Κύριε…». Τίς καλεΐ νά προσκυνήσουν τον τίμιο Σταυρό. Καί τους μιλά για το πόσο ό Θεός είναι αγάπη για όλους καί βρέχει επί δικαίους καί αδίκους.Ενώ βλέπει ότι τα κάνομε θάλασσα, δεν μας άποστρεφεται. Τα ξέρει όλα καί δεν αντιπαθεί κανένα. Ή όξυδέρκειά του μας φωτίζει καί ή επιείκεια του μας μαστιγώνει.
Μόνη ή παρουσία του είναι μια ευλογία καί μια δοκιμασία. Είναι παρηγοριά για τους πονεμένους καί παραστρατημένους. Καί κρίση φιλάνθρωττη αλλά καί αδέκαστη για τους θεωρούμενους πνευματικούς καί δασκάλους της ζωής.
Πράγματι «έγενετο ημϊν εις ελεγχον εννοιών… ότι ανόμοιος τοις άλλοις ό βίος αΰτοΰ» (Σοφ. Σολ. 2, 14-15). Διακρίνει μ’ σαφήνεια τα αόρατα στους πολλούς καί αφήνει διακριτικά να φανή έκεί που πρέπει. Την ταπεινολογία χαρακτηρίζει ως δαιμονισμό.
Έκεί που αυτός όσφραίνεται κάποια βαριά μυρωδιά καί άποφορά, άλλοι, πού παρουσιάζονται πνευματικοί οδηγοί, αισθάνονται καί μιλούν για εύωδία θυμιάματος.
Είχε τη δική του, διαφορετική γνώμη για γεγονότα του καιρού μας καί πρόσωπα, πού άλλα πήγαν να τιμηθούν ως άγιοι καί αλλά να αντιμετωπισθούν ως έκλυτοι. Βλέπει αγίους στον κόσμο έκεί πού έμεΐς δεν υποψιαζόμαστε.
Διακρίνει τα πνεύματα καί οδηγεί όλους στον λιμένα της σωτηρίας, στον λιμένα της Εκκλησίας.
Μένει πιστός στην Εκκλησία καί την ηρεμία του Πνεύματος.
Οι γέροντές του, ιερομόναχοι Παντελεήμων καί Ίωαννίκιος, καλοί καί αγαθοί -πού πάντα τους σεβόταν- παρασύρθηκαν καί έπεσαν στην παγίδα του ζηλωτισμού με την αλλαγή του ημερολογίου. Αυτός όχι.
Αργότερα, με το 666 καί τόν Αντίχριστο, πολλοί ταράχθηκαν καί μετέδωσαν την ταραχή τους σε άλλους.
Αυτός έμεινε γαλήνιος καί αντιμετώπισε σταθερά το θέμα με τη δύναμη πού του χάριζε ή διαρκής παρουσία του Χρίστου μεσα του.
Ή αταλάντευτη ηρεμία καί το αγγελικό του χαμόγελο ήταν δωρεά του Πνεύματος καί άποτελεσμα σκληρού αγώνα καί ασκήσεως στην ταπείνωσι καί την αγάπη. Το να εκνευρίζεσαι καί να έκνευρίζης είναι εύκολη αλλά καί όλεθρια παρεκτροπή, όσο καί αν την όνομάζωμε προφητικό ζήλο.
Απαιτείται διάκρισι καί θείος φωτισμός για όλες τίς ενέργειες μας.Δεν πρεπει να τα νύζωμε κάτι μικρό καί ανθρώπινο μεχρι να το έξαρθρώσωμε. Ούτε να καταπιεζωμε κάτι μεγάλο καί θεϊκό μεχρι να το έξουθενώσωμε, για να το φέρουμε στα μέτρα μας.
Πρέπει να έναποθετωμε τα πάντα στη θέληση του Θεού καί Εκείνος να άποφασίζη.
Άλλο είναι το ανθρώπινο καί φτιαχτό, πού ρυθμίζεται από δικές μας σκέψεις καί επιδιώξεις. Καί άλλο είναι το αληθινό κσί θεοκίνητο, πού δ’ν έλεγχεται από ανθρώπινες επεμβάσεις.
Το πρώτο θα προδοθή αργά ή γρήγορα καί θα φθαρή,ως κτιστό καί ανθρώπινο, όοο κι αν το στολίσωμε με θαύματα καί προφητείες.
Το δεύτερο και αληθινό θα μείνη ως ευλογία θεία καί άειλαμπής, παρ’ όλες τίς προσπάθειες να περιφρονηθή καί να ταφή.
Τό’Αγιον ‘Όρος πήγαμε να το ξεχάσωμε καί να το θάψωμε, αλλά μένει έκεΐ ασβεστη η άκτιστη φλόγα της ζωής της Εκκλησίας.
Ό γέρων Πορφύριος ήταν μια φανέρωση αυτοϋ του ασπίλου καί αδύτου φεγγους καί μια μαρτυρία της Χάριτος της αγιορείτικης ζωής καί εμπειρίας για την εποχή μας.
Εστάλη από τον Θεό σε περίοδο πνευματικής καχεξίας καί έξεπλήρωσε μία θεία αποστολή.”Οταν πλησίαζε το τέλος του, παρακαλούσε τον Θεό να τον αξίωση να τελείωση τη ζωή του στα Καυσοκαλύβια, εκεί πού γεννήθηκε πνευματικά. Να χαθη με τους χαμένους καί άείζωους αδελφούς του, πού αγάπησε καί έγινε ένα μ’ αυτούς. Του δώσανε τη χάρη. Καί δεν τους ξέχασε, ούτε χωρίστηκε άπ’ αυτούς, όσα χρόνια κι αν έζησε μακριά τους.
Ό Θεός άκουσε τη δέηση του. Επέστρεψε καί έκοιμήθη στην Καλύβη πού έκάρη μοναχός.”Εγινε το εξόδιό του στό Κυριακό της Σκήτης.
Ζήτησε να ταφή στον τάφο όπου είχαν βάλει νωρίτερα ένα χοντρό καί γελαστό μοναχό, για να πάρη κάτι από την αγιότητα του. Μετά την έκταφή του π. Πορφυρίου, ετάφη στον ίδιο χώρο ό γέροντας παπα-Νικάνωρ. “Εγινε ήδη καί εκείνου ή έκταφή. Τώρα δεν θα βρής πουθενά προσωπικό τάφο του γεροντος Πορφυρίου.
Καί τα οστά του χάθηκαν, κατά παραγγελία του, στο δάσος της Κερασιάς. Το χαμόγελο του μένει ως ευλογία, πού αιωρείται στην σύμπασα καί στίς ψυχές του κόσμου πού τον γνώρισε καί τον γνωρίζει.
Είναι καί μένει κάτι μοναδικό από την αρχή μέχρι τέλους.
Γεννήθηκε με το να φυγή, να χαθη, να μην ύπάρχη. Καί τελείωσε με το να χαθη, να φυγή, να μην ύπάρχη.
Γι’ αυτό διαστέλλεται καί γίνεται κατά χάριν χώρα του Αχώρητου. Δεν διατυπώνει μία αποψη. Δεν ανήκει σε μια ομάδα ανθρώπων. Δεν εκφράζει μια νοοτροπία. Δεν προωθείται ούτε διαφημίζεται με ανθρώπινες ενέργειες. Έμείς όλοι έχομε ανάγκη από την ευλογία καί τον φωτισμό του.
Είναι μια θεοφάνεια, μια φανέρωση της αγάπης του Θεοΰ. Δεν έχει ακόμη το φως του αστεριού του φτάσει σε μας. Δεν έχομε κατανοήσει πλήρως τον λόγο του. Δεν έχει τελειώσει ή δραση από το φάρμακο του. Συνεχίζει την ιατρική του έπέμβαση. “Εχομε ανάγκη από τη θεραπεία του -καί όσοι νομιζομε ότι είμαστε ύγιείς.
Ήλθε μαζί μας καί ήταν μόνος, περιβεβλημένος στολή λευκή της αγγελικής του χαράς. «Μη μου απτού». Μη με πλησιάζετε με τη λογική, τίς αισθήσεις καί τίς αντιλήψεις σας. Δεν είναι καλό αυτό ούτε για σας ούτε για μένα.
“Εφυγε καί μένει μαζί μας. Δεν φανερώνεται ανθρώπινα. Δεν μολύνθηκε ζητώντας άνάπαυση καί δόξα φθαρτή. Ούτε μας άφησε να μολυνθούμε με άρρωστη αγωγή. Δεν μας κάνει διαφήμιση της υπεροχής του. Μας χαρίζει την ευλογία της ταπεινώσεώς του.Ηταν άγιος, καθαρός, γι’ αυτό έβλεπε παντού καί μετέδιδε καθαρότητα καί ελπίδα, πού είναι δώρο της Χάριτος. Μας είπε με την συμπεριφορά του:
Με έστειλε ή αγάπη του Θεού να σας δώσω κάτι. Σας το έδωσα καί φεύγω, χάνομαι. Φεύγοντας θά είμαι πιο πολύ μαζί σας, αυτή είναι τελικά ή θεία ευλογία. “Οταν ζοϋμε εν Χριστώ, ό θάνατος δεν διακόπτει, αλλά τονίζει καί λαμπρύνει τίς σχέσεις μας.
Καί σείς χαθήτε μεσα στην αγάπη του Θεοϋ. Κάνετε υπομονή έκεί που βρίσκεσθε. Σηκώνετε τον σταυρό πού ό Κύριος έπετρεψε να σηκώνετε καρτερικά, Καί θα έλθη ή Χάρι μεσα σας. Τότε θα δήτε τα αόρατα. Καί θα μας χαρισθοϋν τα ανείπωτα, ως πλησμονή άϊδίου ζωής καί ενότητας, από τον Θεό της αγάπης, είς τον όποιον πρέπει πασά δόξα τιμή καί προσκύνησις είς τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Περιοδικό ”Τόλμη”/orthodoxigynaika
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ποιοί είναι οι κυριότεροι συμβολισμοί που υπάρχουν στην Εκκλησία; Γιατί επικράτησε ο βυζαντινός ρυθμός στην ορθόδοξη ναοδομία;
Συγγραφέας: kantonopou στις 4 Οκτωβρίου, 2014
Ο σχεδιασμός ιερού ναού, ασφαλώς, αποτελεί μείζον συνθετικό πρόβλημα για την αρχιτεκτονική τέχνη.Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης αναρωτιέται για το θείον και, στην ουσία, στοιχειοθετεί και το πρόβλημα της ναοδομίας: “Πώς παραστήσω το άυλον; Πώς να δείξω το αιδές; Πώς διαλάβω το αμέγεθες, το άποσον, το άποιον, το ασχημάτιστον, το μήτε τόπω, μήτε χρόνω ευρισκόμενον, το εξώτερον παντός πειρασμού, και πάσης οριστικής φαντασίας; Όμως, δίνει την απάντηση οραματιζόμενος έναν νέο τύπο ναού τον οποίο, σε επιστολή που απευθύνει στον επίσκοπο Ικονίου Αμφιλόχιον στα τέλη του 4ου αι. μ.Χ., με ακρίβεια περιγράφει και με σοφία αντιμετωπίζει την κατασκευή του.
Πιστεύεται ότι ο ιερός αυτός ναός, κατά τις αρχές σχεδιασμού του και ορισμένους τύπους κατασκευών του, ιστορικά, αποτελεί το αρχαιότερο υπόδειγμα ορθόδοξης ναοδομίας.Αφότου βεβαίως επεκράτησε στην Ορθόδοξη Ανατολή ο τέλειος σταυροειδής ναός, δηλαδή ο βυζαντινός ρυθμός, παγιώθηκαν σχεδόν όλα τα στοιχεία στον χριστιανικό ναό, όπως για παράδειγμα τα μέρη του ναού, η θέση των διαφόρων αντικειμένων, οι εικονογραφικοί κύκλοι και άλλα.. Εσωτερικά δεν έχουμε σημαντικές αλλαγές καθότι ο χριστιανικός ναός σε όλους τους ρυθμούς παραμένει ο ίδιος, χωρισμένος, στο ιερό Βήμα, τον κυρίως ναό και το νάρθηκα. Εκείνο που άλλαξε στον βυζαντινό ρυθμό ήταν η εσωτερική διακόσμηση και κυρίως η θαυμάσια βυζαντινή ζωγραφική, η οποία παραμένει και αυτή, όπως η βυζαντινή ναοδομία, αξεπέραστη μέχρι σήμερα.
Τίποτε δεν είναι τυχαίο στον χριστιανικό ναό. Το κάθε τι έχει μελετηθεί σχολαστικά και έχει τη δική του χρησιμότητα και σημασία. Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας όρισαν οι πιστοί μπαίνοντας στο ναό, για να συμμετάσχουν στην λατρεία και την ευχαριστιακή σύναξη, να εγκαταλείπουν προς ώρας τα εγκόσμια και να εισέρχονται στη σφαίρα του υπεραισθητού. Γι’ αυτό τα πάντα μέσα στο ναό έχουν το βαθύτερο συμβολισμό τους, ώστε να δίνονται στους πιστούς σωστικά μηνύματα.
Ο ορθόδοξος ναός είναι μια μικρογραφία του σύμπαντος κόσμου (ορατού και αοράτου). Είναι κατά τον καθηγητή Γ. Αντουράκη “ένα ορατό σημείο – σύμβολο- εκείνου που δεν μπορούν να δουν τα ανθρώπινα μάτια. Η μυστική σημασία του ναού αποκαλύπτεται μόνο στους μυημένους, στους πιστούς”
Ο τρούλος συμβολίζει τον ουρανό
Τα κανδήλια και οι πολυέλαιοι συμβολίζουν τα άστρα του ουρανίου θόλου.
Το άγιο Βήμα συμβολίζει τον Παράδεισο, την Άνω Ιερουσαλήμ (Αποκ.21:2), μέσα στον οποίο τελείται ακατάπαυτα η ουράνια Θεία Λειτουργία, με λειτουργούς τους αγγέλους
Η αγία Τράπεζα συμβολίζει το Θρόνο του Εσφαγμένου Αρνίου (Αποκ. Αποκ.22:3).
Τα καλύμματα, της αγίας Τραπέζης συμβολίζουν τα ιερά σάβανα και τη σινδόνα, με την οποία τυλίχθηκε το άχραντο Σώμα του Χριστού κατά την θεία ταφή Του
Οι ιερείς συμβολίζουν τους αγίους αγγέλους, τα λειτουργικά πνεύματα του Θεού (Εβρ.1:14),
Τα ιερά τους άμφια έχουν και αυτά το συμβολισμό τους. Η λαμπρότητα και η καθαρότητά τους συμβολίζουν την ιερατική χάρη, που είναι ενδεδυμένοι.
Η γη συμβολίζεται δια του δαπέδου του ναού. Εκεί στέκονται οι πιστοί, οποίοι απαρτίζουν την επί γης στρατευόμενη Εκκλησία και ατενίζουν τον ουρανό (θόλο), τον Παράδεισο (ιερό βήμα) και τους εικονιζόμενος αγίους
Η αγία Τράπεζα στηρίζεται συνήθως σε έναν στύλο, ο οποίος συμβολίζει τον ασάλευτο στύλο της Εκκλησίας, το Χριστό, ή σε τέσσερις στύλους που συμβολίζουν τους τέσσερις Ευαγγελιστές.
Πάνω στην αγία Τράπεζα υπάρχει το ιερό Ευαγγέλιο, το οποίο συμβολίζει την πραγματικό παρουσία του Χριστού στην Εκκλησία και το γεγονός ότι η Εκκλησία διαφυλλάσει την Αλήθεια.
Υπάρχει ακόμα ο Σταυρός ευλογίας, ο οποίος συμβολίζει την ανίκητη δύναμη της Εκκλησίας κατά του κακού.
Tα κηροπήγια, τα οποία συμβολίζουν το ανέσπερο φως της χριστιανικής διδασκαλίας.
Πίσω από την αγία Τράπεζα υπάρχουν τα εξαπτέρυγα, μεταλλικά λάβαρα με παραστάσεις αγγελικών μορφών που ακτινοβολούν. Συμβολίζουν ασφαλώς το αγγελικό τάγμα των εξαπτερύγων αγγέλων, το οποίο παραστέκεται τιμητικά στο Θεό (Ησ.6:1-2, Αποκ.4:6-8).
Στη βορειοανατολική πλευρά του ιερού βήματος υπάρχει η κόγχη της ιεράς Προθέσεως, η οποία συμβολίζει το ιερό σπήλαιο της Γεννήσεως του Κυρίου.
Ο άμβωνας συμβολίζει τον τάφο του Χριστού και ο διάκονος τον άγγελο της Αναστάσεως (Μάρκ.16:6). Φέρει παραστάσεις των ιερών Ευαγγελιστών και υπάρχει ανάγλυφο περιστέρι, πάνω στο οποίο τοποθετείται το ιερό Ευαγγέλιο και συμβολίζει το Άγιο Πνεύμα.
Στο μπροστινό μέρος του σολέα βρίσκονται τα μεγάλα μανουάλια, τα οποία μαζί με τα κανδύλια του τέμπλου, εκτός από το φως που εκπέμπουν, συμβολίζουν το νοητό φως του Χριστού, το οποίο «φαίνει πάσι». Το ίδιο και οι πολυέλαιοι ή ο συνδυασμός οι οποίοι κρέμονται από την οροφή και συμβολίζουν το φως του Χριστού και τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, που κατέρχεται από τον ουρανό.
Τα κεριά συμβολίζουν την ψυχή μας, η οποία θα πρέπει να είναι καθαρή όπως το φως και να καίει σαν τη φωτιά από λαχτάρα για την ένωσή της με το Χριστό
Οι εύηχες καμπάνες καλούν τους πιστούς να προσέλθουν στην Εκκλησία. Έχουν πάρει την ονομασία τους από την Καμπανία, περιοχή της Ιταλίας, στην οποία πρωτοκατασκευάστηκαν. Συμβολίζουν δε τις σάλπιγγες των αγγέλων για εκγρήγορση
Ο ορθόδοξος ναός αποτελεί το κέντρο της ενοριακής ζωής. Δεν είναι τυχαίο ότι, κατά κανόνα, κτίζεται στο κέντρο της συνοικίας, ή του χωριού και οι τρούλοι και το καμπαναριό προεξέχουν των παρακείμενων κτιρίων. Παλαιότερα όταν υπήρχε έντονο το στοιχείο της κοινωνικότητας και δεν είχε υπεισέλθει το μικρόβιο της αστικής απομόνωσης, ο περίβολος του ναού ήταν τόπος συγκέντρωσης και επίλυσης των προβλημάτων των ενοριτών με κοινή συμμετοχή όλων
Ο ναός είναι το δεύτερο σπίτι του πιστού. Βρέφος όντας εκεί οδηγείται για τον σαραντισμό. Στο ναό λαμβάνει το άγιο Βάπτισμα και αναγεννάται σε νέα εν Χριστώ ύπαρξη. Εκεί στεφανώνεται και μοιράζεται τη χάρα του γάμου του με όλη την τοπική εκκλησία. Εκεί απολαμβάνει τις χαρές των μεγάλων γιορτινών ημερών. Στο ναό χαίρεται τη βάπτιση των παιδιών του. Εκεί μετέχει των ιερών μυστηρίων και λαμβάνει τη λυτρωτική χάρη του Θεού. Μέσα σ’ αυτόν σπεύδει να προσευχηθεί για τις δυσκολίες της ζωής και να αντλήσει δύναμη για την πορεία της ζωής του. Εκεί οδηγείται με το πέρας της επί γης ζωής του, για την εξόδιο ακολουθία του. Στο ναό θα αναπέμπονται εσαεί επιμνημόσυνες δεήσεις γι’ αυτόν και για όλους τους κεκοιμημένους πιστούς.
Βασική πηγή άντλησης απάντησης: http://www.apostoliki-diakonia.gr/
Κατηγορία ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ποιά είναι και τι είναι τα Λειτουργικά βιβλία της εκκλησία μας;
Συγγραφέας: kantonopou στις 4 Οκτωβρίου, 2014
Λειτουργικά βιβλία καλούνται τα βιβλία τα όποια χρησιμοποιούνται για την τέλεση των Ιερών Ακολουθιών.
α. Το Ευαγγέλιο
β. Ό Απόστολος (Περιλαμβάνει τις περικοπές από τις Πράξεις και τις Επιστολές των Αποστόλων)
γ. Το Μέγα Ευχολόγιο (περιέχει τις Ακολουθίες των Μυστηρίων, Νεκρώσιμη Ακολουθία, Ακολουθία εγκαινίων Ναών, διάφορες Ακολουθίες και Ευχές) Χρησιμοποιείται από τους Ιερείς και Αρχιερείς.
δ Το Μέγα Ωρολόγιο (Περιλαμβάνει τις καθημερινές Ακολουθίες (Προσευχές) του νυχθημέρου, Εορτολόγιο, Συναξάριο, Απολυτίκια, Κοντάκια, Παρακλητικούς Κανόνες, Ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως κλπ).
ε. Τα Μηναία
Είναι δώδεκα βιβλία, ένα για κάθε μήνα του έτους, πού περιέχουν τις Ακολουθίες των έορταζομένων κάθε ήμερα Αγίων. Περιλαμβάνουν το υμνολογικό υλικό του Εσπερινού και του Όρθρου, κάθε ημέρας.
στ. Ή Παρακλητική
Το βιβλίο αυτό έχει Ακολουθίες πλήρεις στους οκτώ ήχους (γι’αυτό λέγεται και Όκτώηχος),
ζ. Το Τριώδιο (Περιλαμβάνει τις Ακολουθίες του Τριωδίου)
η. Το Πεντηκοστάριο (Περιλαμβάνει τις Ακολουθίες της περιόδου αυτής)
θ. Το Ψαλτήριο
Περιλαμβάνει τους 150 ψαλμούς της Παλαιάς Διαθήκης
ι. Ό Συναξαριστής
Βιβλίο πού περιέχει τους βίους των Αγίων κάθε ημέρας ολόκληρο το χρόνο.
Κατηγορία ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Τι είναι το ψαλτήριον;
Συγγραφέας: kantonopou στις 4 Οκτωβρίου, 2014
Τό Ψαλτήριο «ήταν μουσικό όργανο μέ δέκα χορδές. Ήταν όρθιο καί ίσο καί τήν αιτία καί αφορμή τών φθόγγων του ελάμβανε από τό πάνω μέρος». Κατά τόν Μέγα Βασίλειο, «αυτή είναι καί η διαφορά τού ψαλτηρίου από τήν κιθάρα. Δηλαδή στήν κιθάρα ο ήχος παράγεται από τό κάτω μέρος της, ενώ στό ψαλτήριο, από τό άνω μέρος του». Τό Ψαλτήριο, ως μουσικό όργανο, υπήρχε καί πρίν από τόν Δαβίδ, αλλά ο Δαβίδ «από άτεχνον καί ιδιωτικόν, πού τό μεταχειρίζονταν στήν διαποίμανση τών προβάτων, τό κατασκεύασε καί τό συνήρμοσε επί τό τεχνικότερον». Ψαλτήριο, όμως, ονομάσθηκε καί τό βιβλίο πού περιέχει τούς ψαλμούς τού Δαβίδ, επειδή, όπως αναφέρει ο Μέγας Βασίλειος, «άν καί υπάρχουν πολλά μουσικά όργανα, εν τούτοις ο Προφήτης Δαβίδ ήρμοσε τήν βίβλο τών ψαλμών μέ τό λεγόμενο Ψαλτήριο». Καί συνεχίζει λέγοντας ότι «πιστεύω ότι τό έκανε αυτό γιά νά φανερώση τήν Χάρη τού Αγίου Πνεύματος, η οποία ενηχεί σέ αυτό εκ τών άνω, όπως καί τό μουσικό όργανο τήν αιτία τών φθόγγων του τήν έχει εκ τών άνω».
Τό βιβλίο τών ψαλμών ομοιάζει κατά κάποιο τρόπο μέ κλίμακα, η οποία οδηγεί τόν άνθρωπο από τά χαμηλότερα στά υψηλότερα καί τόν προετοιμάζει βαθμηδόν γιά τήν συνάντησή του μέ τόν Θεό.
Οι Εβραίοι διαιρούσαν τό βιβλίο τών ψαλμών σέ πέντε μέρη, ήτοι:
α) από τόν 1 ψαλμό μέχρι τόν 40′,
β) από τόν 41 ψαλμό μέχρι τόν 71,
γ) από τόν 72 ψαλμό μέχρι τόν 88,
δ) από τόν 89 ψαλμό μέχρι τόν 105 καί
ε) από τόν 106 ψαλμό μέχρι τό τέλος (150 ψαλμό).
Η διαίρεση αυτή συνδέεται μέ τήν θεωρητική ανάβαση, όπως τονίζει ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης, ο οποίος λέγει τά παρακάτω αξιοπρόσεκτα:
«Τό μέν πρώτον τμήμα βοηθά τόν άνθρωπο νά απομακρυνθή από τήν κακία, καί γι’ αυτό αρχίζει μέ τό “Μακάριος ανήρ ός ουκ επορεύθη εν βουλή ασεβών, καί εν οδώ αμαρτωλών ουκ έστη καί επί καθέδρα λοιμών ουκ εκάθησεν”.
Τό δεύτερον τμήμα βοηθά τόν άνθρωπο νά διψάση τό αγαθό καί νά τό αναζητή, όπως αναζητεί τό νερό τό διψασμένο ελάφι, καί γι’ αυτό αρχίζει από τόν ψαλμό πού λέγει “όν τρόπον επιποθεί η έλαφος επί τάς πηγάς τών υδάτων, ούτως επιποθεί η ψυχή μου πρός σέ ο Θεός”.
Τό τρίτον τμήμα κάνει τόν άνθρωπον θεωρητικόν τής φύσεως τών όντων, καί γι’ αυτό αρχίζει έτσι: ” Ως αγαθός ο Θεός τώ Ισραήλ” καί “κτηνώδης εγενήθην παρά σοί”, όταν, δηλαδή, θεωρούσα ως αγαθό τά πρόσκαιρα πράγματα τού παρόντος βίου. Τώρα όμως, πού όρμησα πρός τά άφθαρτα καί αόρατα, είμαι μαζί σου.
Τό τέταρτον τμήμα δέν αφήνει πλέον τόν άνθρωπο νά είναι κοινός, αλλά τόν συνάπτει μέ τόν Θεό καί τόν κάνει άνθρωπο τού Θεού, καί γι’ αυτό η αρχή του, δηλαδή ο 89ος ψαλμός, επιγράφεται “Προσευχή Μωϋσή, ανθρώπω τού Θεού”.
Τό δέ πέμπτον τμήμα ανεβάζει τόν άνθρωπο στό υψηλότερο μέρος τής αναβάσεως, όπου ευρίσκεται όλη η συμπλήρωση τής ανθρωπίνης σωτηρίας. “Πάσα, φησί, πνοή αινεσάτω τόν Κύριον”, διότι τό τελευταίο τμήμα τών ψαλμών τελειώνει σέ αυτό τό ρητό».
…Tο «Ψαλτήριον», αν και είναι ποίημα που γράφηκε πριν την έλευση του Θεού στον κόσμο, ευφραίνει τις ψυχές όλων των ανθρώπων, που λάτρευσαν (εν τω καιρώ του Νόμου) και λατρεύουν (εν τω καιρώ της χάριτος) τον Θεό, και παραμένει στους αιώνες το προσφιλέστερο μελώδημα των καρδιών όλων όσοι «αινούσι τον Θεόν εν εκκλησίαις και εν τοις ταμείοις αυτών, τον μόνον Υπερύμνητον.
Η λέξη «ψαλμός» προέρχεται από το ρήμα «ψάλλω» που σημαίνει υμνώ μελωδικά τον Θεό, προσφέρω στον Θεό λατρεία με ύμνους μελωδικούς, τραγουδώ με άσματα τον Θεό, λατρεύω τον Κύριο υμνώντας Αυτόν με ψαλμωδίες.
Ο Δαυΐδ ο Βασιλέας και Προφήτης είναι ο ποιητής των εκατό πενήντα (150) ψαλμών που συμπεριλαμβάνονται στο γνωστό και προσφιλές σε όλους τους πιστούς της Εκκλησίας «Ψαλτήριον». Το «Ψαλτήριον» χωρίζεται σε πέντε μέρη, σε συσχέτιση με την Πεντάτευχο του Μωσαϊκού νόμου.
Η Εκκλησία μας από τους πρώτους αιώνες της Λατρείας χρησιμοποίησε το «Ψαλτήριον» για να υμνήσει τον Θεό, στις κοινές συνάξεις των πιστών, που γίνονταν στους «οίκους του Κυρίου» δηλαδή στους Ιερούς Ναούς. Και μάλιστα οι πιστοί είχαν πολλή ευλάβεια τους ψαλμούς και ευχαριστούνταν από την ακρόασή τους, σε σημείο να στέκονται όρθιοι, όταν γινόταν η απαγγελία τους. Γι’ αυτό καθιέρωσαν τα λεγόμενα «Καθίσματα» δηλαδή τα μικρά ψαλλόμενα τροπάρια που μεσολαβούν μεταξύ της κάθε ενότητας του ψαλτηρίου, ώστε να κάθονται για λίγο οι πιστοί. Απ’ αυτά τα τροπάρια έλαβαν την ονομασία «Καθίσματα» οι είκοσι (20) ενότητες του «Ψαλτηρίου», που διαβάζονται στην Εκκλησία μας (κυρίως στα Μοναστήρια) κάθε εβδομάδα μία φορά πλήρως και την Μεγάλη Τεσσαρακοστή δύο φορές.
Εκτός όμως από τον καθιερωμένο τρόπο της απαγγελίας του «Ψαλτηρίου» (ανάγνωση), πολλοί στίχοι των ψαλμών, ψάλλονται στη Θεία Λατρεία. Όπως παραδείγματος χάριν το «προκείμενο» του Εσπερινού που ψάλλεται μετά την «Επιλύχνιον Ευχαριστίαν» δηλαδή το «Φως ιλαρόν…» κατά τις καθημερινές και τις μεγάλες Δεσποτικές και Θεομητορικές εορτές. Ομοίως και τα «προκείμενα» που ψάλλονται στην Μικρή Είσοδο της Θείας Λειτουργίας, καθώς και τα «Κοινωνικά» δηλαδή οι ύμνοι που ψάλλονται λίγο πριν κοινωνήσουν οι πιστοί.Όλες οι ακολουθίες του νυχθημέρου απαρτίζονται και πλαισιώνονται με τους ψαλμούς του Δαυΐδ. Οι στίχοι που μεσολαβούν μεταξύ των «Στιχηρών» και των «Αποστίχων» του Εσπερινού, καθώς και μεταξύ των «Στιχηρών των Αίνων» ή των «Αποστίχων» τους στην Ακολουθία του Όρθρου, προέρχονται από το «Ψαλτήριον».
Το πρώτο μέρος της Ακολουθίας του Αποδείπνου αποτελείται από ψαλμούς. Ομοίως και οι «Ώρες» της Εκκλησίας μας (Πρώτη, Τρίτη, Έκτη και Ενάτη) στο μεγαλύτερό τους μέρος απαρτίζονται από ψαλμούς. Ακόμη και στην Ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως, που προετοιμάζει τους πιστούς για τη συμμετοχή τους στην Τράπεζα των Φρικτών Μυστηρίων, έχει συμπεριληφθεί ένα μικρό μέρος των ψαλμών.
Πολλοί από τους ψαλμούς έχουν μελοποιηθεί και καλύπτουν τις Λειτουργικές ανάγκες, συμπεριλαμβανόμενοι στις Ακολουθίες της Εκκλησίας, όπως π.χ. οι λεγόμενοι «Πολυέλεοι» που ψάλλονται κατά τις μεγάλες Εορτές και κατά τις Ιερές Αγρυπνίες, αμέσως μετά την Ανάγνωση του «Ψαλτηρίου» του Όρθρο, και είναι στίχοι ψαλμών που σχετίζονται με το θέμα της εκάστοτε Εορτής.
Το «Ψαλτήριον του Δαυΐδ» είναι ένας πολύτιμος θησαυρός για την Εκκλησία μας γιατί πλουτίζει την Λατρεία και την Υμνολογία της και όταν διαβάζεται και όταν ψάλλεται. Τέρπει τους πιστούς, τους ενισχύει στον αγώνα τους κατά των αοράτων εχθρών και στερεώνει την αγάπη τους προς τον Θεό.
Ορθ.Απαντ. 7/11/2007
πηγές
α) της ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ,ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ εκκλησία της ελλάδος (ecclesia.gr)
β) http://www.parembasis.gr/2009/09_11_06.htm
Κατηγορία ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
ΟΙ ΑΜΑΡΤΩΛΟΙ ΤΟ ΑΥΤΟ ΠΟΙΟΥΣΙ (ΚΥΡΙΑΚΗ Α΄ΛΟΥΚΑ)
Συγγραφέας: kantonopou στις 4 Οκτωβρίου, 2014
Οι χριστιανοί έχουμε τη γνώμη ότι είμαστε διαφορετικοί από τους υπόλοιπους ανθρώπους. Διαχωρίζουμε τον κόσμο σε πιστούς και σε αμαρτωλούς και κατατάσσουμε τον εαυτό μας στους πρώτους, με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε μία κρυφή ή φανερή αυτοδικαίωση για το γεγονός ότι έχουμε επιλέξει ή αποφασίσει να πιστεύουμε. Όμως η απόφαση για ένταξη στους πιστούς προϋποθέτει μία συνεχή πρόκληση απόδειξης ότι αποδεχόμαστε το δρόμο που ο Χριστός μας έχει καλέσει να ακολουθούμε και όχι εφησυχασμό ότι η επιλογή από μόνη της σώζει.Η πρόκληση λειτουργεί τόσο ελεγκτικά, όσο και αφυπνιστικά. Ο καθένας μας καλείται να βλέπει την εσωτερική του κατάσταση και την εξωτερική του συμπεριφορά και την ίδια στιγμή να ξεκινά από την αρχή να λειτουργεί όπως θέλει ο Χριστός. Και οι δύο αυτές καταστάσεις της καρδιάς δεν μπορούν να λειτουργήσουν εφόσον οι άνθρωποι είμαστε προσανατολισμένοι στο άτομό μας και δεν λειτουργούμε εκκλησιοκεντρικά, δεν έχουμε κοινωνία με τους άλλους, δεν αισθανόμαστε ότι η εκκλησιαστική ζωή μας παρέχει τις προϋποθέσεις τόσο για αυτοέλεγχο όσο και για αφύπνιση. Διότι μόνο μέσα από τη σχέση με τον πλησίον μας, η σημασία της οποίας διακρίνεται στην εκκλησιαστική ζωή και μεταφέρεται και στην καθημερινή ζωή του καθενός, μπορούμε να ακολουθήσουμε πραγματικά τον λόγο του Χριστού.
«Οι αμαρτωλοί το αυτό ποιούσι» (Λουκ. 6,33), μας λέει ο Χριστός, κρίνοντας τη ζωή μας και αφυπνίζοντάς μας. Με τη φράση αυτή δεν κατακρίνει τους αμαρτωλούς, αλλά μας υποδεικνύει ότι όλοι ξεκινάμε από την ίδια αφετηρία. Ακόμη και εκείνοι τους οποίους απορρίπτουμε ως αμαρτωλούς, εάν έχουν μέσα τους ανθρωπιά και διάθεση να ακούσουν την συνείδησή τους, ακόμη κι αν η ζωή τους δεν μπορεί να υπερβεί τη δύναμη του κακού, πράττουν τα αυτονόητα. Αγαπούνε αυτούς που τους αγαπούνε. Ευεργετούν εκείνους οι οποίοι τους κάνουν καλό. Δανείζουν σε εκείνους από τους οποίους ελπίζουν ότι θα τους επιστρέψουν τα χρήματα, ίσως και με τόκο. Στην καθημερινή τους ζωή δηλαδή, στην κοινωνική τους συμπεριφορά, στις συναλλαγές τους λειτουργούν με την αυτονόητη στάση που θα λειτουργούσαν όλοι οι άνθρωποι. Κι ας μην έχουν εγκαταλείψει τη διάθεση και τον αγώνα για σωτηρία, κι ας μην πιστεύουν στο Θεό εμπράκτως. Αν λοιπόν όσοι αυτοτοποθετούμαστε στην πλευρά των χριστιανών απλώς πράττουμε τα αυτονόητα, τότε δεν έχουμε κάνει κανένα βήμα για να ζήσουμε τον τρόπο του Χριστού, απλώς τρεφόμαστε με την ψευδαίσθηση ότι είμαστε σεσωσμένοι.
«Οι αμαρτωλοί το αυτό ποιούσι». Ο Χριστός ζητά από εμάς την υπέρβαση. Όχι για να φανούμε ανώτεροι από τους αμαρτωλούς και να προσθέσουμε μια πινελιά αυτοδικαίωσης ακόμη στη ζωή μας, αλλά γιατί έχουμε κληθεί από Εκείνον να ακολουθούμε έναν τρόπο που αποτελεί συνεχώς μία καινούρια αρχή για τη ζωή του κόσμου. Στην καθημερινή μας ζωή καλούμαστε να αγαπήσουμε τους εχθρούς μας, όσους μας αδικούν, όσους δεν λειτουργούν όπως θα θέλαμε και μας επιβουλεύονται, μας αρνούνται, μας περιφρονούν. Καλούμαστε να συγχωρούμε, να προσευχόμαστε, να στηρίζουμε όσο μπορούμε και όσο μας αφήνουν αυτοί που είναι απέναντί μας. Στην κοινωνική μας συμπεριφορά καλούμαστε να ευεργετούμε αυτούς που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να μας ανταποδώσουν την ευεργεσία, ακόμη και τους αχαρίστους δηλαδή. Καλούμαστε να μην λειτουργούμε δηλαδή με βάση την ανάγκη για ηθική ικανοποίηση, η οποία όμως γεννά υστεροβουλίες και επιθυμία για αναγνώριση της όποιας προσφοράς μας και να επιλέγουμε την άνευ όρων αγάπη και συμπαράσταση, όσον εξαρτάται από εμάς. Αυτό βεβαίως δεν δικαιώνει τους αχαρίστους. Έχει να κάνει όμως με την δική μας συνείδηση, η οποία έχει κληθεί να λειτουργεί ως κατά Θεόν συνείδηση. Να ευεργετούμε, γιατί αυτός είναι ο δρόμος του Θεού. Και την ίδια στιγμή, στις οικονομικές μας δοσοληψίες, αλλά και σε κάθε είδους συναλλαγή, να λειτουργούμε στη λογική της βοήθειας, της προσφοράς των χαρισμάτων μας χωρίς να προσδοκούμε επιστροφή των δανεισθέντων. Αυτό είναι και το αληθινό νόημα τόσο της υλικής, όσο και της πνευματικής ελεημοσύνης.
«Οι αμαρτωλοί το αυτό ποιούσι». Ο Χριστός μας καλεί να κάνουμε την υπέρβαση όχι για να διαφοροποιηθούμε από τους αμαρτωλούς, αλλά γιατί η αγάπη προς το Θεό γίνεται μίμηση του δικού Του τρόπου. Γιατί έχουμε κληθεί να πιστεύουμε όχι για να διαφυλάττουμε τα συμφέροντά μας δια των αυτονοήτων, αλλά για να παραιτούμαστε από αυτά. Γιατί κληθήκαμε να είμαστε ταπεινοί, δοτικοί, αγαπητικοί. Όχι γι να δοξαζόμαστε από τους ανθρώπους, αλλά για να πράττουμε αυτό που θέλει ο Θεός. «Λίθον όν απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες, ούτος εγενήθη εις κεφαλήν γωνίας. Παρά Κυρίου εγένετο αύτη και έστι θαυμαστή εν οφθαλμοίς ημών» (Ματθ. 21,42), μας λέει ο Χριστός. Κληθήκαμε να γινόμαστε η βάση για το στήριγμα των ανθρώπων σε έναν δρόμο θαυμαστό, αγάπης και αιωνιότητας, ακόμη κι αν αποδοκιμαζόμαστε από όλους όσους θέλουν να χτίσουν τον κόσμο και τον πολιτισμό κατά τα δικά τους.
Ο ευαγγελικός λόγος δεν μας καλεί να απορρίψουμε τους αμαρτωλούς, αλλά να μην επαναπαυόμαστε στο γεγονός ότι τηρούμε τα αυτονόητα όπως εκείνοι. Αν θέλουμε να είμαστε αληθινοί χριστιανοί καλούμαστε να επαναπροσδιορίσουμε τη στάση ζωής μας, ακόμη κι αν αυτή η οδός είναι δύσκολη. Ζούμε άλλωστε σε έναν πολιτισμό στον οποίο η στάση των αμαρτωλών είναι το αποδεκτό σημείο. Η χριστιανική στάση της υπέρβασης θεωρείται αδυναμία, ανικανότητα να πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας, να διεκδικήσουμε το δίκιο μας, θεωρείται ηττοπάθεια. Όμως δεν κληθήκαμε να συμβιβαστούμε με έναν πολιτισμό ο οποίος ζητά από εμάς να είμαστε καλοί άνθρωποι, όχι όμως με προοπτική αγάπης που δίνει αιωνιότητα. Κληθήκαμε ζώντας σ’ αυτόν να τον υπερβούμε χαράσσοντας τον τρόπο της μίμησης του Χριστού. Κι αυτό μπορεί να επιτευχθεί εντός της Εκκλησίας. Όχι ως κήρυγμα, αλλά ως επιλογή και αγώνας ζωής.
Κέρκυρα, 5 Οκτωβρίου 2014
π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ἡ ἐπίσκεψη τῶν χίπις.( Άγιος Πορφύριος)
Συγγραφέας: kantonopou στις 4 Οκτωβρίου, 2014
Ὁ Γέροντας μοῦ διηγήθηκε: «Μιὰ φορὰ μὲ ἐπισκέφθηκε ἕνας χίπης. Ἦταν ντυμένος μὲ κάτι πολύχρωμα, παράξενα ροῦχα, φοροῦσε χαϊμαλιὰ καὶ κοσμήματα καὶ ζητοῦσε νὰ μὲ δεῖ. Οἱ μοναχὲς ἀνησύχησαν, ἦρθαν καὶ μὲ ρώτησαν καὶ τοὺς εἶπα νὰ περάσει. Μόλις κάθισε ἀπέναντί μου εἶδα τὴν ψυχή του. Εἶχε καλὴ ψυχή, ἀλλὰ πληγωμένη καὶ γι᾿ αὐτὸ ἐπαναστατημένη. Τοῦ μίλησα μὲ ἀγάπη κι᾿ ἐκεῖνος συγκινήθηκε. Γέροντα, μοῦ λέει, κανεὶς μέχρι σήμερα δὲν μοῦ μίλησε ἔτσι. Εἶπα τὸ ὀνομά του κι᾿ ἐκεῖνος παραξενεύθηκε, πῶς τὸ γνώριζα. Ἔ, τοῦ λέω, ὁ Θεὸς μοῦ φανέρωσε καὶ τ’ ὄνομά σου καὶ ὅτι ταξίδεψες μέχρι τὴν Ἰνδία καὶ γνώρισες ἐκεῖ τοὺς γκουροὺ καὶ τοὺς ἀκολούθησες. Ἀπόρησε πιὸ πολύ. Τοῦ εἶπα κι᾿ ἄλλα πράγματα γιὰ τὸν ἑαυτό του, κι᾿ ἔφυγε εὐχαριστημένος. Τὴν ἄλλη ἑβδομάδα, νά’σου καὶ καταφθάνει ὁ ἴδιος μὲ μιὰ παρέα χίπιδες. Μπῆκαν ὅλοι μαζὶ στὸ κελλί μου καὶ κάθισαν γύρω μου. Ἦταν μαζί τους καὶ μιὰ κοπέλα. Τοὺς συμπάθησα πολύ. Ἦταν καλὲς ψυχές, ἀλλὰ πληγωμένες. Δὲν τοὺς μίλησα γιὰ τὸ Χριστό, γιατί εἶδα ὅτι δὲν ἦταν ἕτοιμοι ν᾿ ἀκούσουν. Τοὺς μίλησα στὴ γλώσσα τους, γιὰ πράγματα ποὺ τοὺς ἐνδιέφεραν. Ὅταν τελειώσαμε καὶ σηκώθηκαν νὰ φύγουν, μοῦ εἶπαν:Γέροντα, θέλουμε μιὰ χάρη: Νὰ μᾶς ἐπιτρέψεις νὰ σοῦ φιλήσουμε τὰ πόδια. Ἐγὼ ντράπηκα, ἀλλὰ τί νὰ κάνω, τοὺς ἄφησα. Μετὰ μοῦ ἔδωσαν δῶρο μιὰ κουβέρτα. Θὰ φωνάξω νὰ τὴν φέρουν, νὰ τὴν δεῖς. Εἶναι πολὺ ὡραία. Ἔπειτα ἀπὸ καιρὸ μὲ ἐπισκέφθηκε ἡ κοπέλα, ἡ χίπισσα, μόνη της. Τὴν ἔλεγαν Μαρία. Εἶδα ὅτι ἡ Μαρία ἦταν πιὸ προχωρημένη στὴν ψυχὴ ἀπὸ τοὺς φίλους της καὶ τῆς πρωτομίλησα γιὰ τὸ Χριστό. Δέχτηκε τὰ λόγια μου. Ἦρθε κι᾿ ἄλλες φορές, ἔχει πάρει καλὸ δρόμο. Εἶπε μάλιστα ἡ Μαρία στοὺς φίλους της: «Βρὲ σεῖς, δὲν φαντάσθηκα ποτέ, ὅτι θὰ γνώριζα τὸν Χριστό, μέσα ἀπὸ μιὰ χίπικη παρέα». Μοῦ ἔκανε ἐντύπωση τὸ περιστατικό. Τὸ διορατικὸ καὶ ποιμαντικὸ χάρισμα τοῦ Γέροντα συνεργάσθηκαν γιὰ νὰ ἑλκύσουν, μὲ τὴν ἀληθινὴ ἀγάπη, τὰ παραστρατημένα, ἀλλὰ ἀξιοσυμπάθητα αὐτὰ παιδιά, ποὺ ἴσως κάποιοι πιετιστὲς θὰ τὰ ἀντιμετώπιζαν μὲ περιφρόνηση. Τὰ παιδιὰ αὐτὰ ζήτησαν ἀπὸ τὸν Γέρονα κάτι, ποὺ μ᾿ ἔκανε νὰ ντραπῶ γιὰ τὸν ἑαυτό μου: Νὰ φιλήσουν τὰ πόδια του. Κι ἦταν ἡ πρώτη τους ἐπίσκεψη. Ἐγὼ τόσα χρόνια πηγαινοερχόμουν καὶ δὲν εἶχα τὴν ταπείνωση νὰ διανοηθῶ κάτι τέτοιο. Τὰ παιδιά, σὰν τὴν ἁμαρτωλή, ποὺ ἔπλυνε τὰ πόδια τοῦ Χριστοῦ μὲ μύρο καὶ τὰ σκούπισε μὲ τὰ μαλλιά της, φίλησαν τὰ πόδια τοῦ Γέροντα καὶ τοῦ χάρισαν καὶ μιὰ κουβέρτα. Ὁ Γέροντας χαιρόταν τὸ δῶρο του, σὰν παιδί, ὄχι βέβαια γιὰ τὴν ὑλικὴ άξία του, ἀλλὰ γιὰ ὅ,τι πνευματικὸ συμβόλιζε. Θαύμασα τοὺς ἀπίθανους δρόμους ποὺ ἀκολουθεῖ ἡ θεία χάρη, γιὰ νὰ σώσει ψυχές. Ἀπὸ τὴν ἡμέρα ἐκείνη φιλοῦσα κι᾿ ἐγὼ τὰ πόδια τοῦ Γέροντα, ὅπως ἦταν ξαπλωμένος στὸ κρεββάτι, χωρὶς νὰ τὸν ἐρωτῶ.
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ἡ συμβολή τοῦ Πατροκοσμᾶ στήν Παιδεία τοῦ τουρκοκρατούμενου γένους
Συγγραφέας: kantonopou στις 4 Οκτωβρίου, 2014
Του Αρχιμανδρίτου Ιακώβου Κανάκη*
«Γκρεµίστε τήν Ἐκκλησία γιά νά κάµετε τό σχολεῖο…». Ἀκόµα καί ἄν δέν γνωρίζουµε µέ βεβαιότητα ὅτι εἰπώθηκαν τά λόγια αὐτά ἀπό τόν ἅγιο Κοσµᾶ ἤ ἄν ἐπρόκειτο γιά ἐρειπωµένα σχολεῖα, εἶναι βέβαιο ὅτι φανερώνεται µέσα ἀπο τήν ἔκφραση αὐτή, ἡ διάθεσή του, γιά τήν ἀνάγκη ὕπαρξης καί καλλιέργειας τῆς παιδείας. Γίνεται φανερός ὁ διακαής πόθος του γιά τήν παιδεία τῶν σκλαβωµένων καί κατ᾽ἐπέκταση ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ὁ ἱερός αὐτός ζῆλος του γιά τήν παιδεία φαίνεται ἀπό τήν πλούσια παιδεία πού ἀπέκτησε ὁ ἴδιος ἀλλά καί κυρίως ἀπό τήν µετέπειτα ἱεραποστολική του πορεία. Στόν ἀδελφό του Χρύσανθο ἔγραφε (1779) ὅτι ἵδρυσε 210 ἑλληνικά σχολεῖα σέ 30 ἐπαρχίες πού εἶχε ἐπισκεφθεῖ. Μάλιστα ἐκτός τῶν σχολείων αὐτῶν, ἵδρυσε ἀνώτερες σχολές στήν Βόρειο Ἤπειρο καί σέ ἄλλες περιοχές. Ἀλλά ὄχι µόνο ἵδρυσε, µέ τό αἴσθηµα εὐθύνης γιά τήν ἱερότητα τοῦ σκοποῦ, µερίµνησε καί γιά τήν λειτουργία καί συντήρησή τους. Τήν ἀγάπη του γιά τήν παιδεία δέν τήν περιόρισε µόνο στόν ἑαυτό του ἀλλά θέλησε νά µετέχουν σ᾽ αὐτήν καί οἱ ὑπόδουλοι. Αὐτός ὁ πόθος του γιά τήν παιδεία ἀποτελεῖ τό πρῶτο καί βασικό στοιχεῖο, τό ὁποῖο χαρακτηρίζει καί τήν ἱεραποστολική του δραστηριότητα.
Ποιά παιδεία ἐπιθυμοῦσε;
Τό δεύτερο καί σηµαντικότερο ὅµως ζήτηµα εἶναι νά διευκρινήσουµε τί παιδεία ἔλαβε καί τί παιδεία ἤθελε ὁ ἅγιος, ποιό σχολεῖο ὀνειρευόταν.
Ὁ ἅγιος, ὡς Ρωµηός, τήν παιδεία τήν συνδύαζε µέ τόν φωτισµό τοῦ ἀνθρώπου καί γι’ αὐτό θεωροῦσε ἁµάρτηµα τήν ἀδιαφορία ἀπέναντί της λέγοντας: «Ἁµαρτάνετε πολύ νά τά ἀφήνετε (=τά παιδιά) ἀγράµµατα καί τυφλά, καί µή µόνον φροντίζετε νά τούς ἀφήσετε πλούτη καί ὑποστατικά, καί µετά τόν θάνατό σας νά τά τρῶν καί νά τά πίνουν καί νά σᾶς ὀπισολογοῦν (κατηγοροῦν). Καλύτερα νά τά ἀφήσετε φτωχά καί γραµµατισµένα, παρά πλούσια καί ἀγράµµατα». Ἡ ἀπαίτηση γιά γενική καί δωρεάν παιδεία πού θά ἀποτελοῦσε ἀντικείµενο κοινωνικῶν ἀγώνων πολλές δεκαετίες ἀργότερα ἀποτελοῦσε γιά τόν ἅγιο, βασική προϋπόθεση τῆς ἐκπαίδευσης. Ἤθελε στά σχολεῖα νά µαθητεύουν φτωχά καί πλούσια παιδιά χωρίς νά πληρώνουν. Ἐπίσης, ἡ παιδεία, πού αὐτός προτρέπει, εἶναι ἡ παιδεία τοῦ Γένους, ἡ ἑλληνική χωρίς ἡ διάθεσή του αὐτή νά ἐνέχει κάποιον ἐθνικιστικό σωβινισµό. Μιλᾶ γιά τήν παιδεία τῶν Πατέρων, ἡ ὁποία ὡς γνήσια ζήτηση τῆς ἀλήθειας (µέσω τῆς φιλοσοφίας) ἀνοίγει τόν δρόµο πρός τό Εὐαγγέλιο. «Ἡ Ἐκκλησία µας», λέγει, «εἶναι εἰς τήν ἑλληνικήν. Καί ἄν δέν σπουδάσης τά Ἑλληνικά, δέν ἠµπορεῖς νά καταλάβης ἐκεῖνα πού ὁµολογεῖ ἡ Ἐκκλησία µας». Ἡ παιδεία πού θέλει ὁ Πατροκοσµᾶς εἶναι ἑλληνική καί χριστοκεντρική κατά τήν ὁποία ὁ Θεός ἔχει κεντρική θέση µέσα στό σχολεῖο ὅπως καί ὁ Πλάτων εἶχε διδάξει πρό Χριστοῦ.
Σκοπός τῆς παιδείας
Ἡ παιδεία πού διέδιδε ὁ Πατρο-κοσµᾶς ἀπέβλεπε στήν ἀναγέννηση τοῦ Ἔθνους. Ὅπως ἔγραφε στούς Παργίους, γιά τό ἑλληνικό σχολεῖο πού θά ἵδρυαν, ἔπρεπε νά συντελέσει «εἰς τήν διαφύλαξιν τῆς πίστεως καί ἐλευθερίαν τῆς πατρίδος». Ἦταν µιά παιδεία πού ἀνταποκρινόταν στίς ἄµεσες ἀνάγκες τοῦ δούλου Γένους καί διαφοροποιοῦνταν ριζικά ἀπό ἐκείνη τῶν δυτικοπλήκτων καί τά «ἄθεα γράµµατα», ὅπως τά χαρακτήριζε, µερικῶν Διαφωτιστῶν. Τό αὐθεντικό πατερικό φρόνηµά του τόν διαµορφώνει ὡς ἕναν ἄλλον, πραγµατικό διαφωτιστή, ἀπόστολο τοῦ Χριστοῦ, καί αὐτό ἀποτυπώνεται στά λόγια του: «Αἱ πολλαί Ἐκκλησίαι οὔτε διατηροῦν, οὔτε ἐνισχύουν τήν πίστιν µας, ὅσον καί ὅπως πρέπει, ἐάν οἱ εἰς Θεόν πιστεύοντες δέν εἶναι φωτισµένοι ὑπό τῶν παλαιῶν καί νέων Γραφῶν. Ἡ πίστις µας δέν ἐστερεώθη ἀπό ἀµαθεῖς Ἁγίους, ἀλλά ἀπό σοφούς καί πεπαιδευµένους, οἵτινες καί τάς ἁγίας Γραφάς ἀκριβῶς µᾶς ἐξήγησαν καί διά θεοπνεύστων λόγων ἀρκούντως µᾶς ἐφώτισαν…».
Μιά ἀκόµα σηµαντική τοποθέτησή του ἐπί τοῦ θέµατος εἶναι ἡ ἀκόλουθη: Τό σχολεῖο γιά τόν ἅγιο Κοσµᾶ ἦταν προέκταση τῆς Ἐκκλησίας: «Ἀπό τό σχολεῖο µανθάνοµεν, τό κατά δύναµιν, τί εἶναι Θεός, τί εἶναι ἡ Ἁγία Τριάς, τί εἶναι ἄγγελοι, τί εἶναι ἀρχάγγελοι, τί εἶναι δαίµονες, τί εἶναι παράδεισος, τί εἶναι κόλασις, τί εἶναι ἁµαρτία, τί εἶναι ἡ ἀρετή. Ἀπό τό σχολεῖον µανθάνοµεν τί εἶναι Ἁγία Κοινωνία, τί εἶναι Βάπτισµα, τί εἶναι τό ἅγιον Εὐχέλαιον, ὁ τίµιος γάµος, τί εἶναι ψυχή, τί εἶναι κορµί, τά πάντα ἀπό τό σχολεῖον τά µανθάνοµεν». Ἔβλεπε, συνεπῶς, τό σχολεῖο ὡς ναό τῆς ἀληθινῆς γνώσης. Ἦταν φωτιστής ἀλλά ὁ διαφωτισµός του ἦταν διαφορετικός ἀπό τούς δυτικούς, ἦταν ὀρθοδοξοκεντρικός. Εἶναι ἄξιο θαυµασµοῦ τό πῶς ἐνῶ ἔζησε στήν περιρρέουσα ἀτµόσφαιρα τοῦ δυτικοῦ διαφωτισµοῦ κατάφερε νά µείνει ἀµετακίνητος στίς παραδόσεις µας καί νά τίς διαφυλάξει ἀκαίραιες. Πῶς τό κατάφερε; Τό κατάφερε γιατί ζοῦσε σέ µιά ἀτµόσφαιρα φιλοκαλική. Τό ἐκπαιδευτικό του πρότυπο εἶχε ὡς βάση τόν Θεάνθρωπο καί ὄχι τόν κατά κόσµο σοφό. Πρότυπό του ἦταν ὁ θεούµενος καί ὄχι ὁ ὑπεράνθρωπος τῶν φιλοσόφων καί ἔτσι ταυτίζεται µέ τούς συγχρόνους του Κολλυβάδες. Ὡς φωτιστής τοῦ Γένους δέν µπορεῖ νά τοποθετηθεῖ δίπλα στούς δυτικόφρονες, ἀλλά δίπλα στόν Βούλγαρη καί τόν ἅγιο Νικόδηµο τόν Ἁγιορείτη. Αὐτῶν τήν πορεία συνεχίζει καί αὐτήν τήν συνέχεια ὑπερασπίζεται. Ἄς ἀναλογισθοῦµε ὅτι τήν ἴδια χρονική περίοδο πού στήν Δύση ἔχουµε τεράστιες ἀνακαλύψεις θεωρεῖται ὅτι στήν Ἀνατολή ἔχουµε ἕναν φοβερό µεσαίωνα. Καί ὅµως δέν εἶναι ἔτσι. Μέσα στήν Τουρκοκρατία, κάτω ἀπό τό σπαθί τοῦ Τούρκου, τελεῖται µέ φόβο καί τρόµο ἡ θεία λειτουργία καί ὁ ἅγιος Νικόδηµος ὁ Ἁγιορείτης γράφει τά σπουδαιότερα ἔργα του συνεχίζοντας καί αὐτός µέ τήν σειρά του τήν διδασκαλία τῶν ἀποστόλων καί τῶν πρότερων αὐτοῦ ἁγίων. Τό κοµποσχοίνι συνεχίζει νά βρίσκεται στά χέρια µοναχῶν καί λαϊκῶν καί ἔτσι ὑφίσταται µέχρι καί σήµερα ἡ πατρίδα µας.
Ἡ Παιδεία σήμερα
Ὁ Φωτιστής τῶν σκλαβοµένων, ὁ Πατροκοσµᾶς, ἄν ἦταν σήµερα µπροστά µας, δέν θά ἀδιαφοροῦσε φυσικά γιά τήν σύγχρονη ἐπιστήµη καί τεχνολογία. Ἄλλωστε καί τίς Θετικές Ἐπιστήµες στό ὑπόδουλο Γένος κληρικοί τίς πρωτοδίδαξαν. Θά µᾶς ἔλεγε, ὅµως ἐλέγχοντάς µας, ὅτι προϋπόθεση γιά κάθε πρόοδο καί ἀπελευθέρωση εἶναι ἡ συνέχιση τῆς ἑλληνορθόδοξης παιδείας, ἡ ὁποία διαµορφώνει τό τέλειο ἦθος. Μάλιστα, µιά τέτοια προσέγγιση στήν παιδεία µας θά µᾶς βοηθοῦσε νά ξεφύγουµε ἀπό τήν πολύπλευρη κρίση ὅσο καί ἄν αὐτό γιά κάποιους ἀκούγεται παράξενο.
Κλείνοντας, ἐπειδή φέτος συµπληρώνονται ἀκριβῶς τριακόσια χρόνια ἀπό τήν γέννηση τοῦ µεγάλου αὐτοῦ ἁγίου ἀξίζει καί εἶναι ἐπίκαιρο, νά συγκρίνουµε τά παιδαγωγικά πρότυπα πού καλλιέργησε ὁ Ἅγιος µέ αὐτά πού ἐπικρατοῦν σήµερα. Ὁ Ἅγιος Κοσµᾶς ἔθετε ὡς σκοπό τῆς Παιδείας τήν διάπλαση ὁλοκληρωµένων χαρακτήρων µέ ἔµφαση τήν Πίστη στόν Θεό καί στά δόγµατα τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἔλεγε: «Ἀπό τό Σχολεῖον µανθάνοµεν τί εἶναι ὁ Χριστός, ἡ Παναγία, οἱ Ἄγγελοι…». Σήµερα παρατηροῦµε τήν λυσσώδη προσπάθεια κάποιων νά ξεριζώσουν ἤ νά µεταλλάξουν τό µάθηµα τῶν Θρησκευτικῶν καί νά εἰσαγάγουν ἕνα πολυθρησκευτικό καί πολυπολιτισµικό συνονθύλευµα, τό ὁποῖο θά στερεῖται παιδαγωγικοῦ καί ἠθικοῦ προσανατολισµοῦ.
Ἡ σύγκριση τοῦ τότε καί τοῦ τώρα ὁδηγεῖ δυστυχῶς σέ θλιβερά συµπεράσµατα. Ὁ Πατροκοσµᾶς, πού ἦταν καρπός τῆς ἑλληνορθοδόξου Παραδόσεως, ζητοῦσε ἕνα σχολεῖο, τό ὁποῖο θά διδάσκει τήν ἐνιαία ἑλληνική γλῶσσα καί µάλιστα τήν γλῶσσα τῆς Θείας Λατρείας, διότι καθώς ἔλεγε: «καί ἡ Ἐκκλησία µας εἶναι εἰς τήν Ἑλληνικήν». Σήµερα ἐπικρατεῖ ἡ συνήθεια νά µαθαίνουν τά νέα παιδιά καλύτερα τίς ξένες γλῶσσες παρά τά Ἀρχαῖα καί Νέα Ἑλληνικά. Κι ὅµως, πρός ἔλεγχό µας, στήν Βρετανία εἰσάγονται τά Ἀρχαῖα ἑλληνικά στά Δηµοτικά Σχολεῖα καί στήν Αὐστραλία χρησιµοποιοῦνται τά Ἀρχαῖα Ἑλληνικά γιά τήν ἀντιµετώπιση τῶν παιδικῶν δυσλεξιῶν. Σήµερα στό ἐξωτερικό παρατηρεῖται στροφή πρός τήν ἑλληνική γλῶσσα καί ἐµεῖς σέ µιά ἀκόµα κατάσταση ἀρνητικῆς ἐσωστρέφειας καί παρακµῆς προσπαθοῦµε νά ἀποδοµήσουµε τήν σπουδαία πολιτιστική µας ταυτότητα. Εἶναι γνωστό, ὅτι σέ λίγα χρόνια, γιά λόγους κυρίως οἰκονοµικούς, δέν θά ὑπάρχουν τυπωµένα βιβλία ἀλλά ὅλα τά σχολικά ἐγχειρίδια θά δίνονται στούς µαθητές σέ ψηφιακούς δίσκους. Ὅµως δέν εἶναι ὑπέροχη ἡ αἴσθηση ἀκόµα καί τοῦ ἀπλοῦ φυλλοµετρήµατος ἑνός βιβλίου ἤ καί ἡ µυρωδιά τοῦ τυπογραφικοῦ χαρτιοῦ µέ τά ὁποῖα µεγαλώσαµε; Δέν εἶναι πάντα καλύτερο τό φθηνότερο καί τό ἀπλούστερο.
Ἡ παιδεία τοῦ Πατροκοσµᾶ καί γενικότερα οἱ νουθεσίες του εἶναι περισσότερο ἀπό ποτέ ἐπίκαιρα σέ ἕνα Ἑλληνικό κράτος πού οἱ κυβερνῶντες προσπαθοῦν νά τό ἀποχρωµατίσουν ἀπό τίς σταθερές ἀξίες πού τό προσδιορίζουν γιά πολλούς αἰῶνες. Ἀξίες πού τό ἀνέδειξαν καί τό κατέστησαν πρότυπο γιά πολλούς λαούς. Ἔτσι, ἀναµένει καί ὁ ἴδιος καί ἡ πατρίδα µας τούς συνεχιστές τοῦ ἔργου του. Ἄν καί, κατά τόν λόγο τοῦ Χριστοῦ, «ὁ δέ θερισµός πολύς οἱ δέ ἐργάται ὁλίγοι».
Κλείνω τά ὅσα ἤθελα νά σᾶς πῶ µέ ἕνα µικρό κείµενο τοῦ µητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου.
«Ἐφέτος, ἑορτάζουµε τά διακόσια εἴκοσι χρόνια ἀπό τό µαρτύριο τοῦ ἁγίου Κοσµᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ. Ἡ διδασκαλία τοῦ µεγάλου αὐτοῦ ἐθναποστόλου καί ἱεραποστόλου, κυρίως ὅµως τό αἷµα του πού χύθηκε, µᾶς παραγγέλλουν: “Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, παραµείνατε πιστοί στίς πατρικές παραδόσεις, ἀκολουθεῖτε τήν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ, τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Πατέρων, χρησιµοποιεῖτε µιά παιδεία πού δέν ἔχει σχέση µέ τήν λογικοκρατία, τόν αἰσθησιασµό καί τόν φιλοσοφικό ἐµπειρισµό, οὔτε µέ τήν ἀθεΐα καί τήν ἄκρατη τεχνολογία, ἀλλά µέ τόν ἀποκαλυπτικό λόγο. Μιά τέτοια παιδεία µπορεῖ νά σᾶς κρατήση ἐλεύθερους ἀπό τήν παγκοσµιοποίηση τοῦ πολιτισµοῦ καί τήν ἐπιπεδοποίηση τῆς ζωῆς. Μιά τέτοια παιδεία εἶναι δυνατή ὄχι µόνον νά σᾶς διαφυλάξη µέ τήν ἀνθρωπιά, ἀλλά καί νά ἀλλοιώση καί τίς ἄλλες παραδόσεις, δυτικές καί ἀνατολικές”. Τελειώνει µέ τήν εὐχή: “Ἀφέντη µας Πατρο-Κοσµᾶ, βοήθησέ µας ὅλους, νά βαδίσουµε στά ἴχνη σου καί νά ἐγκολπωθοῦµε τήν δική σου διδασκαλία πού προσφέρη νόηµα ζωῆς. Ἀµήν».
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Γκνόλιας Μ., Ὁ Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός καί ἡ ἐποχή του, Ἀθήνα 1972.
Μενοῦνος Ἰ., Κοσµᾶ Αἰτωλοῦ Διδαχή, Ἀθήνα 1979.
Ξανθοπούλου-Κυριάκου Ἀρτ., Ὁ Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός καί οἱ Βενετοί (1777-1779), Θεσσαλονίκη 1984.
Σταφυλᾶς Μιχ., Ὁ Πατροκοσµᾶς, Δράµα, Ἀθήνα 1962.
Μιχαλόπουλος Φ., «Οἱ µεγάλοι µας ἀναγεννηταί Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», περιοδ. Τό Νέον Κράτος, ἔτος 2ο, τεῦχος 13, 1938.
Πάσχος Π., Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός, ἐκδ. Ἀκρίτας, Ἀθήνα 1985 Γ. Ἀφάνας, «Στόν Ἅη-Κοσµᾶ», ποίηµα στό περιοδ. Ἑλληνικός Ἀστήρ, τόµος 2, 1985
Μαµασούλα Μαρία, Παιδεία καί γλῶσσα στόν Ἅγιον Κοσµᾶ τόν Αἰτωλό, ἔκδ. Ἱερά Μονή Κουτλουµουσίου Ἅγιον Ὄρος, 2004
Μυστακίδης Ν., «Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», «Νεολόγος», Κωνσταντινούπολης 19-31, Μάρτιος 1890
Μοντεσσόρι Μαρία, Δεκτικός νοῦς, µετ. Ζωή Χατζηδάκη, ἐκδόσεις Γλάρος, Ἀθήνα 1980
Χριστοδούλου Παρασκευαΐδη, Ἀρχιεπισκόπου, «Ἔτσι ἤθελε τήν παιδεία ὁ Ἅγιος Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», περ. «Στερεά Ἑλλάς», τεῦχ. 232, Ὀκτώβριος 1988
Ποιά παιδεία ἐπιθυμοῦσε;
Τό δεύτερο καί σηµαντικότερο ὅµως ζήτηµα εἶναι νά διευκρινήσουµε τί παιδεία ἔλαβε καί τί παιδεία ἤθελε ὁ ἅγιος, ποιό σχολεῖο ὀνειρευόταν.
Ὁ ἅγιος, ὡς Ρωµηός, τήν παιδεία τήν συνδύαζε µέ τόν φωτισµό τοῦ ἀνθρώπου καί γι’ αὐτό θεωροῦσε ἁµάρτηµα τήν ἀδιαφορία ἀπέναντί της λέγοντας: «Ἁµαρτάνετε πολύ νά τά ἀφήνετε (=τά παιδιά) ἀγράµµατα καί τυφλά, καί µή µόνον φροντίζετε νά τούς ἀφήσετε πλούτη καί ὑποστατικά, καί µετά τόν θάνατό σας νά τά τρῶν καί νά τά πίνουν καί νά σᾶς ὀπισολογοῦν (κατηγοροῦν). Καλύτερα νά τά ἀφήσετε φτωχά καί γραµµατισµένα, παρά πλούσια καί ἀγράµµατα». Ἡ ἀπαίτηση γιά γενική καί δωρεάν παιδεία πού θά ἀποτελοῦσε ἀντικείµενο κοινωνικῶν ἀγώνων πολλές δεκαετίες ἀργότερα ἀποτελοῦσε γιά τόν ἅγιο, βασική προϋπόθεση τῆς ἐκπαίδευσης. Ἤθελε στά σχολεῖα νά µαθητεύουν φτωχά καί πλούσια παιδιά χωρίς νά πληρώνουν. Ἐπίσης, ἡ παιδεία, πού αὐτός προτρέπει, εἶναι ἡ παιδεία τοῦ Γένους, ἡ ἑλληνική χωρίς ἡ διάθεσή του αὐτή νά ἐνέχει κάποιον ἐθνικιστικό σωβινισµό. Μιλᾶ γιά τήν παιδεία τῶν Πατέρων, ἡ ὁποία ὡς γνήσια ζήτηση τῆς ἀλήθειας (µέσω τῆς φιλοσοφίας) ἀνοίγει τόν δρόµο πρός τό Εὐαγγέλιο. «Ἡ Ἐκκλησία µας», λέγει, «εἶναι εἰς τήν ἑλληνικήν. Καί ἄν δέν σπουδάσης τά Ἑλληνικά, δέν ἠµπορεῖς νά καταλάβης ἐκεῖνα πού ὁµολογεῖ ἡ Ἐκκλησία µας». Ἡ παιδεία πού θέλει ὁ Πατροκοσµᾶς εἶναι ἑλληνική καί χριστοκεντρική κατά τήν ὁποία ὁ Θεός ἔχει κεντρική θέση µέσα στό σχολεῖο ὅπως καί ὁ Πλάτων εἶχε διδάξει πρό Χριστοῦ.
Σκοπός τῆς παιδείας
Ἡ παιδεία πού διέδιδε ὁ Πατρο-κοσµᾶς ἀπέβλεπε στήν ἀναγέννηση τοῦ Ἔθνους. Ὅπως ἔγραφε στούς Παργίους, γιά τό ἑλληνικό σχολεῖο πού θά ἵδρυαν, ἔπρεπε νά συντελέσει «εἰς τήν διαφύλαξιν τῆς πίστεως καί ἐλευθερίαν τῆς πατρίδος». Ἦταν µιά παιδεία πού ἀνταποκρινόταν στίς ἄµεσες ἀνάγκες τοῦ δούλου Γένους καί διαφοροποιοῦνταν ριζικά ἀπό ἐκείνη τῶν δυτικοπλήκτων καί τά «ἄθεα γράµµατα», ὅπως τά χαρακτήριζε, µερικῶν Διαφωτιστῶν. Τό αὐθεντικό πατερικό φρόνηµά του τόν διαµορφώνει ὡς ἕναν ἄλλον, πραγµατικό διαφωτιστή, ἀπόστολο τοῦ Χριστοῦ, καί αὐτό ἀποτυπώνεται στά λόγια του: «Αἱ πολλαί Ἐκκλησίαι οὔτε διατηροῦν, οὔτε ἐνισχύουν τήν πίστιν µας, ὅσον καί ὅπως πρέπει, ἐάν οἱ εἰς Θεόν πιστεύοντες δέν εἶναι φωτισµένοι ὑπό τῶν παλαιῶν καί νέων Γραφῶν. Ἡ πίστις µας δέν ἐστερεώθη ἀπό ἀµαθεῖς Ἁγίους, ἀλλά ἀπό σοφούς καί πεπαιδευµένους, οἵτινες καί τάς ἁγίας Γραφάς ἀκριβῶς µᾶς ἐξήγησαν καί διά θεοπνεύστων λόγων ἀρκούντως µᾶς ἐφώτισαν…».
Μιά ἀκόµα σηµαντική τοποθέτησή του ἐπί τοῦ θέµατος εἶναι ἡ ἀκόλουθη: Τό σχολεῖο γιά τόν ἅγιο Κοσµᾶ ἦταν προέκταση τῆς Ἐκκλησίας: «Ἀπό τό σχολεῖο µανθάνοµεν, τό κατά δύναµιν, τί εἶναι Θεός, τί εἶναι ἡ Ἁγία Τριάς, τί εἶναι ἄγγελοι, τί εἶναι ἀρχάγγελοι, τί εἶναι δαίµονες, τί εἶναι παράδεισος, τί εἶναι κόλασις, τί εἶναι ἁµαρτία, τί εἶναι ἡ ἀρετή. Ἀπό τό σχολεῖον µανθάνοµεν τί εἶναι Ἁγία Κοινωνία, τί εἶναι Βάπτισµα, τί εἶναι τό ἅγιον Εὐχέλαιον, ὁ τίµιος γάµος, τί εἶναι ψυχή, τί εἶναι κορµί, τά πάντα ἀπό τό σχολεῖον τά µανθάνοµεν». Ἔβλεπε, συνεπῶς, τό σχολεῖο ὡς ναό τῆς ἀληθινῆς γνώσης. Ἦταν φωτιστής ἀλλά ὁ διαφωτισµός του ἦταν διαφορετικός ἀπό τούς δυτικούς, ἦταν ὀρθοδοξοκεντρικός. Εἶναι ἄξιο θαυµασµοῦ τό πῶς ἐνῶ ἔζησε στήν περιρρέουσα ἀτµόσφαιρα τοῦ δυτικοῦ διαφωτισµοῦ κατάφερε νά µείνει ἀµετακίνητος στίς παραδόσεις µας καί νά τίς διαφυλάξει ἀκαίραιες. Πῶς τό κατάφερε; Τό κατάφερε γιατί ζοῦσε σέ µιά ἀτµόσφαιρα φιλοκαλική. Τό ἐκπαιδευτικό του πρότυπο εἶχε ὡς βάση τόν Θεάνθρωπο καί ὄχι τόν κατά κόσµο σοφό. Πρότυπό του ἦταν ὁ θεούµενος καί ὄχι ὁ ὑπεράνθρωπος τῶν φιλοσόφων καί ἔτσι ταυτίζεται µέ τούς συγχρόνους του Κολλυβάδες. Ὡς φωτιστής τοῦ Γένους δέν µπορεῖ νά τοποθετηθεῖ δίπλα στούς δυτικόφρονες, ἀλλά δίπλα στόν Βούλγαρη καί τόν ἅγιο Νικόδηµο τόν Ἁγιορείτη. Αὐτῶν τήν πορεία συνεχίζει καί αὐτήν τήν συνέχεια ὑπερασπίζεται. Ἄς ἀναλογισθοῦµε ὅτι τήν ἴδια χρονική περίοδο πού στήν Δύση ἔχουµε τεράστιες ἀνακαλύψεις θεωρεῖται ὅτι στήν Ἀνατολή ἔχουµε ἕναν φοβερό µεσαίωνα. Καί ὅµως δέν εἶναι ἔτσι. Μέσα στήν Τουρκοκρατία, κάτω ἀπό τό σπαθί τοῦ Τούρκου, τελεῖται µέ φόβο καί τρόµο ἡ θεία λειτουργία καί ὁ ἅγιος Νικόδηµος ὁ Ἁγιορείτης γράφει τά σπουδαιότερα ἔργα του συνεχίζοντας καί αὐτός µέ τήν σειρά του τήν διδασκαλία τῶν ἀποστόλων καί τῶν πρότερων αὐτοῦ ἁγίων. Τό κοµποσχοίνι συνεχίζει νά βρίσκεται στά χέρια µοναχῶν καί λαϊκῶν καί ἔτσι ὑφίσταται µέχρι καί σήµερα ἡ πατρίδα µας.
Ἡ Παιδεία σήμερα
Ὁ Φωτιστής τῶν σκλαβοµένων, ὁ Πατροκοσµᾶς, ἄν ἦταν σήµερα µπροστά µας, δέν θά ἀδιαφοροῦσε φυσικά γιά τήν σύγχρονη ἐπιστήµη καί τεχνολογία. Ἄλλωστε καί τίς Θετικές Ἐπιστήµες στό ὑπόδουλο Γένος κληρικοί τίς πρωτοδίδαξαν. Θά µᾶς ἔλεγε, ὅµως ἐλέγχοντάς µας, ὅτι προϋπόθεση γιά κάθε πρόοδο καί ἀπελευθέρωση εἶναι ἡ συνέχιση τῆς ἑλληνορθόδοξης παιδείας, ἡ ὁποία διαµορφώνει τό τέλειο ἦθος. Μάλιστα, µιά τέτοια προσέγγιση στήν παιδεία µας θά µᾶς βοηθοῦσε νά ξεφύγουµε ἀπό τήν πολύπλευρη κρίση ὅσο καί ἄν αὐτό γιά κάποιους ἀκούγεται παράξενο.
Κλείνοντας, ἐπειδή φέτος συµπληρώνονται ἀκριβῶς τριακόσια χρόνια ἀπό τήν γέννηση τοῦ µεγάλου αὐτοῦ ἁγίου ἀξίζει καί εἶναι ἐπίκαιρο, νά συγκρίνουµε τά παιδαγωγικά πρότυπα πού καλλιέργησε ὁ Ἅγιος µέ αὐτά πού ἐπικρατοῦν σήµερα. Ὁ Ἅγιος Κοσµᾶς ἔθετε ὡς σκοπό τῆς Παιδείας τήν διάπλαση ὁλοκληρωµένων χαρακτήρων µέ ἔµφαση τήν Πίστη στόν Θεό καί στά δόγµατα τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἔλεγε: «Ἀπό τό Σχολεῖον µανθάνοµεν τί εἶναι ὁ Χριστός, ἡ Παναγία, οἱ Ἄγγελοι…». Σήµερα παρατηροῦµε τήν λυσσώδη προσπάθεια κάποιων νά ξεριζώσουν ἤ νά µεταλλάξουν τό µάθηµα τῶν Θρησκευτικῶν καί νά εἰσαγάγουν ἕνα πολυθρησκευτικό καί πολυπολιτισµικό συνονθύλευµα, τό ὁποῖο θά στερεῖται παιδαγωγικοῦ καί ἠθικοῦ προσανατολισµοῦ.
Ἡ σύγκριση τοῦ τότε καί τοῦ τώρα ὁδηγεῖ δυστυχῶς σέ θλιβερά συµπεράσµατα. Ὁ Πατροκοσµᾶς, πού ἦταν καρπός τῆς ἑλληνορθοδόξου Παραδόσεως, ζητοῦσε ἕνα σχολεῖο, τό ὁποῖο θά διδάσκει τήν ἐνιαία ἑλληνική γλῶσσα καί µάλιστα τήν γλῶσσα τῆς Θείας Λατρείας, διότι καθώς ἔλεγε: «καί ἡ Ἐκκλησία µας εἶναι εἰς τήν Ἑλληνικήν». Σήµερα ἐπικρατεῖ ἡ συνήθεια νά µαθαίνουν τά νέα παιδιά καλύτερα τίς ξένες γλῶσσες παρά τά Ἀρχαῖα καί Νέα Ἑλληνικά. Κι ὅµως, πρός ἔλεγχό µας, στήν Βρετανία εἰσάγονται τά Ἀρχαῖα ἑλληνικά στά Δηµοτικά Σχολεῖα καί στήν Αὐστραλία χρησιµοποιοῦνται τά Ἀρχαῖα Ἑλληνικά γιά τήν ἀντιµετώπιση τῶν παιδικῶν δυσλεξιῶν. Σήµερα στό ἐξωτερικό παρατηρεῖται στροφή πρός τήν ἑλληνική γλῶσσα καί ἐµεῖς σέ µιά ἀκόµα κατάσταση ἀρνητικῆς ἐσωστρέφειας καί παρακµῆς προσπαθοῦµε νά ἀποδοµήσουµε τήν σπουδαία πολιτιστική µας ταυτότητα. Εἶναι γνωστό, ὅτι σέ λίγα χρόνια, γιά λόγους κυρίως οἰκονοµικούς, δέν θά ὑπάρχουν τυπωµένα βιβλία ἀλλά ὅλα τά σχολικά ἐγχειρίδια θά δίνονται στούς µαθητές σέ ψηφιακούς δίσκους. Ὅµως δέν εἶναι ὑπέροχη ἡ αἴσθηση ἀκόµα καί τοῦ ἀπλοῦ φυλλοµετρήµατος ἑνός βιβλίου ἤ καί ἡ µυρωδιά τοῦ τυπογραφικοῦ χαρτιοῦ µέ τά ὁποῖα µεγαλώσαµε; Δέν εἶναι πάντα καλύτερο τό φθηνότερο καί τό ἀπλούστερο.
Ἡ παιδεία τοῦ Πατροκοσµᾶ καί γενικότερα οἱ νουθεσίες του εἶναι περισσότερο ἀπό ποτέ ἐπίκαιρα σέ ἕνα Ἑλληνικό κράτος πού οἱ κυβερνῶντες προσπαθοῦν νά τό ἀποχρωµατίσουν ἀπό τίς σταθερές ἀξίες πού τό προσδιορίζουν γιά πολλούς αἰῶνες. Ἀξίες πού τό ἀνέδειξαν καί τό κατέστησαν πρότυπο γιά πολλούς λαούς. Ἔτσι, ἀναµένει καί ὁ ἴδιος καί ἡ πατρίδα µας τούς συνεχιστές τοῦ ἔργου του. Ἄν καί, κατά τόν λόγο τοῦ Χριστοῦ, «ὁ δέ θερισµός πολύς οἱ δέ ἐργάται ὁλίγοι».
Κλείνω τά ὅσα ἤθελα νά σᾶς πῶ µέ ἕνα µικρό κείµενο τοῦ µητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου.
«Ἐφέτος, ἑορτάζουµε τά διακόσια εἴκοσι χρόνια ἀπό τό µαρτύριο τοῦ ἁγίου Κοσµᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ. Ἡ διδασκαλία τοῦ µεγάλου αὐτοῦ ἐθναποστόλου καί ἱεραποστόλου, κυρίως ὅµως τό αἷµα του πού χύθηκε, µᾶς παραγγέλλουν: “Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, παραµείνατε πιστοί στίς πατρικές παραδόσεις, ἀκολουθεῖτε τήν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ, τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Πατέρων, χρησιµοποιεῖτε µιά παιδεία πού δέν ἔχει σχέση µέ τήν λογικοκρατία, τόν αἰσθησιασµό καί τόν φιλοσοφικό ἐµπειρισµό, οὔτε µέ τήν ἀθεΐα καί τήν ἄκρατη τεχνολογία, ἀλλά µέ τόν ἀποκαλυπτικό λόγο. Μιά τέτοια παιδεία µπορεῖ νά σᾶς κρατήση ἐλεύθερους ἀπό τήν παγκοσµιοποίηση τοῦ πολιτισµοῦ καί τήν ἐπιπεδοποίηση τῆς ζωῆς. Μιά τέτοια παιδεία εἶναι δυνατή ὄχι µόνον νά σᾶς διαφυλάξη µέ τήν ἀνθρωπιά, ἀλλά καί νά ἀλλοιώση καί τίς ἄλλες παραδόσεις, δυτικές καί ἀνατολικές”. Τελειώνει µέ τήν εὐχή: “Ἀφέντη µας Πατρο-Κοσµᾶ, βοήθησέ µας ὅλους, νά βαδίσουµε στά ἴχνη σου καί νά ἐγκολπωθοῦµε τήν δική σου διδασκαλία πού προσφέρη νόηµα ζωῆς. Ἀµήν».
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Γκνόλιας Μ., Ὁ Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός καί ἡ ἐποχή του, Ἀθήνα 1972.
Μενοῦνος Ἰ., Κοσµᾶ Αἰτωλοῦ Διδαχή, Ἀθήνα 1979.
Ξανθοπούλου-Κυριάκου Ἀρτ., Ὁ Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός καί οἱ Βενετοί (1777-1779), Θεσσαλονίκη 1984.
Σταφυλᾶς Μιχ., Ὁ Πατροκοσµᾶς, Δράµα, Ἀθήνα 1962.
Μιχαλόπουλος Φ., «Οἱ µεγάλοι µας ἀναγεννηταί Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», περιοδ. Τό Νέον Κράτος, ἔτος 2ο, τεῦχος 13, 1938.
Πάσχος Π., Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός, ἐκδ. Ἀκρίτας, Ἀθήνα 1985 Γ. Ἀφάνας, «Στόν Ἅη-Κοσµᾶ», ποίηµα στό περιοδ. Ἑλληνικός Ἀστήρ, τόµος 2, 1985
Μαµασούλα Μαρία, Παιδεία καί γλῶσσα στόν Ἅγιον Κοσµᾶ τόν Αἰτωλό, ἔκδ. Ἱερά Μονή Κουτλουµουσίου Ἅγιον Ὄρος, 2004
Μυστακίδης Ν., «Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», «Νεολόγος», Κωνσταντινούπολης 19-31, Μάρτιος 1890
Μοντεσσόρι Μαρία, Δεκτικός νοῦς, µετ. Ζωή Χατζηδάκη, ἐκδόσεις Γλάρος, Ἀθήνα 1980
Χριστοδούλου Παρασκευαΐδη, Ἀρχιεπισκόπου, «Ἔτσι ἤθελε τήν παιδεία ὁ Ἅγιος Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», περ. «Στερεά Ἑλλάς», τεῦχ. 232, Ὀκτώβριος 1988
[1]. Γιά τήν ἔκφραση αὐτή ὑπάρχει διχογνωµία, ἀφοῦ ὁρισµένοι ὑποστηρίζουν ὅτι πρόκειται γιά ἀληθινό γεγονός πού συνέβη στή Χειµάρρα τῆς Β. Ἠπείρου (Φ. Μιχαλόπουλος, «Οἱ µεγάλοι µας ἀναγεννηταί Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», περιοδ. Τό Νέον Κράτος, ἔτος 2ο, τεῦχος 13, 1938, σελ. 1074) ἐνῶ ἄλλοι τό θεωροῦν ὡς µία ὑπερβολή προφορικῆς παραδόσεως (Π. Πάσχος, Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός, ἐκδ. Ἀκρίτας, Ἀθήνα 1985, σσ. 131-133). Θεωροῦµαι ὅτι ἡ ἀλήθεια συµπυκνώνεται στήν ἔκφραση «ὁ Πατροκοσµᾶς κτίζει σχολεῖα, κτίζει ἐκκλησίες, κτίζει τή Ρωµιοσύνη…» (Γ. Ἀφάνας, «Στόν Ἅη-Κοσµᾶ», ποίηµα στό περιοδ. Ἑλληνικός Ἀστήρ, τόµος 2, 1985, σελ. 176).
[1]. Παπαχρήστου Κοσµᾶ, Μητροπολίτου Αἰτωλίας καί Ἀκαρνανίας, Δίπτυχα τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Ἀποστολική Διακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Ἀθήνα 2014, σελ. 7.
[1]. Οἱ µελετητές τοῦ ἔργου του ἀναφέρουν ὅτι ἵδρυσε 1300 ἕως 1500 σχολεῖα µέ τήν ἔννοια ὅτι ἐκτός τῶν 210 πού εἶχε ὁ ἴδιος τήν µέριµνα καί ἐπιστασία τά ὑπόλοιπα ἱδρύθηκαν ἀπό τούς ἀκροατές τῶν κηρυγµάτων του.
[1]. Στήν Δρόβιανη τῆς Ἠπείρου ἵδρυσε τήν Σχολή Ἀνωτέρων Σπουδῶν γιά διδασκάλους καί ἱερεῖς· στή Μονή Θεολόγου στή Δερβίτσανη, Ἱερατική Σχολή· στήν περιοχή Δέλβινου στήν Σταυροπηγιακή Μονή τῆς Παναγίας Δίβρης, Ἀνωτέρα Σχολή τῶν Ἀρχαίων Γραµµάτων καί Ἐπιστηµῶν κ.ἄ.
[1]. Μαµασούλα Μαρία, Παιδεία καί γλῶσσα στόν Ἅγιον Κοσµᾶ τόν Αἰτωλό,ἔκδ. Ἱερά Μονή Κουτλουµουσίου Ἅγιον Ὄρος, 2004, σελ. 208-214.
[1]. Ξανθοπούλου-Κυριάκου Ἀρτ., «Ἅγιος Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», Παγκόσµιο Βιογραφικό Λεξικό, Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, τόµ. 5, Ἀθήνα 1991, σσ. 42-43. Ν. Μυστακίδης, «Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», «Νεολόγος», Κωνσταντινούπολις 19-31, Μάρτιος 1890, ἀρ. 6204, στ. 3.
[1]. Μενούνου Ἰω., «Κοσµᾶ Αἰτωλοῦ Διδαχές», ἐκδ. Τῆνος, σ. 143.
[1]. Βλάχου Ἱεροθέου, Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου,Ἐνιαύσιον 2001, Ἱερά Μητρόπολις Ναυπάκτου, Αὔγουστος 2001, σσ. 60-61.
[1]. «Στή γενική παιδεία ἔχουµε παιδεία σέ ὅλες τίς ἡλικίες τοῦ ἀνθρώπου» (Μαρία Μοντεσσόρι, Δεκτικός νοῦς, µετ. Ζωή Χατζηδάκη, ἐκδόσεις Γλάρος, Ἀθήνα 1980, σελ. 20).
[1]. Μαµασούλα Μαρία, Παιδεία καί γλῶσσα στόν Ἅγιον Κοσµᾶ τόν Αἰτωλό,ἔκδ. Ἱερά Μονή Κουτλουµουσίου Ἅγιον Ὄρος, 2004, σελ. 206.
[1]. Παπαχρήστου Κοσµᾶ, Μητροπολίτου Αἰτωλίας καί Ἀκαρνανίας, Δίπτυχα τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Ἀποστολική Διακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Ἀθήνα 2014, σελ. 18.
[1]. Μεταλληνοῦ Γεωργίου, Πρεσβυτέρου, Ἡ ζωή τοῦ ἁγίου Κοσµᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ(www.monastiria.gr)
[1]. Γιά παράδειγµα, αὐτό συνέβη µέ τόν Ἅγιο Αὐγουστῖνο, ὁ ὁποῖος δέν γνώριζε τήν ἑλληνική γλῶσσα γι᾽ αὐτό δέν εἶχε διαβάσει τά κείµενα τῶν Καππαδόκων Πατέρων τοῦ 4ου αἰῶνα.
[1]. Ξανθοπούλου-Κυριάκου Ἀρτ., «Ἅγιος Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», Παγκόσµιο Βιογραφικό Λεξικό, Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, τόµ. 5, Ἀθήνα 1991, σσ. 42-43.
[1]. Ἰ. Θεοδωρακόπουλος, Πλάτωνος Φαῖδρος, Εἰσαγωγή, ἐκδ. Γ. Βασιλείου, Γ΄ ἔκδ., Ἀθήνα 1971, σελ. 253.
[1]. Μαµασούλα Μαρία, Παιδεία καί γλῶσσα στόν Ἅγιον Κοσµᾶ τόν Αἰτωλό,ἔκδ. Ἱερά Μονή Κουτλουµουσίου Ἅγιον Ὄρος, 2004, σελ. 202.
[1]. Ὁ καθηγητής π. Θεόδωρος Ζήσης ἐκφράζεται σχετικά µέ τό θέµα λέγοντας: «Καί νά µήν παρασυρθοῦν ἀπό τά µπακίρια τοῦ πολιτισµοῦ τῶν Φράγκων καί ζηµιωθοῦν πνευµατικά» (Ζήση Θεοδώρου, Κολλυβάδικα, Θεσσαλονίκη 2004, σ. 6).
[1]. Βλάχου Ἱεροθέου, Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου,Ἐνιαύσιον 1999, Ἱερά Μητρόπολις Ναυπάκτου, Αὔγουστος 1999, σ. 26.
[1]. Χριστοδούλου Παρασκευαΐδη, Ἀρχιεπισκόπου, «Ἔτσι ἤθελε τήν παιδεία ὁ Ἅγιος Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», περ. «Στερεά Ἑλλάς», τεῦχ. 232, Ὀκτώβριος 1988, σελ. 22.
[1]. «Ὁ Kenneth Gergen, πού ἀσχολήθηκε ἐπισταµένως µέ τίς κινήσεις πού ἔγιναν στό δυτικό χῶρο, ἤτοι τόν διαφωτισµό, τόν ροµαντισµό, τόν µοντερνισµό καί τόν µεταµοντερνισµό, ἀναφερόµενος στόν διαφωτισµό λέγει ὅτι ἦταν µιά κίνηση ἡ ὁποία στηριζόταν στήν λογική καί τήν παρατήρηση, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπό τίς αἰσθήσεις. Εἶναι γνωστόν ὅτι ὁ διαφωτισµός εἶχε πολλές ἐκφράσεις ὅπως τόν ἀγγλικό διαφωτισµό, πού διακρινόταν ἀπό τόν φιλοσοφικό ἐµπειρισµό καί βασική του θεώρηση ἦταν “οὐδέν ἐν τῇ νοήσει ὅ µή πρότερον ἐν τῇ αἰσθήσει”, ἐπίσης εἶναι ὁ λεγόµενος γαλλικός διαφωτισµός, πού συνδεόταν µέ τόν ὑλισµό καί τήν ἀθεΐα, εἶναι ὁ γερµανικός διαφωτισµός, πού συνδέθηκε κυρίως µέ τόν ἰδεαλισµό καί ὁ ἰταλικός διαφωτισµός πού ἐκφράστηκε κυρίως ὡς ἀντικληρικαλισµός, ὡς µιά κίνηση ἐναντίον τοῦ κλήρου. Ἐπίσης, ὁ µετριοπαθής ἑλληνικός διαφωτισµός, µέ πατριάρχη τόν Ἀδαµάντιο Κοραῆ, ἐκφράστηκε ὡς κίνηση ἐπιστροφῆς στίς ρίζες τῆς Ἀρχαίας Ἑλλάδος µέ µιά εἰρωνική νοοτροπία καί ἀντίδραση πρός τόν λεγόµενο βυζαντινισµό». Βλάχου Ἱεροθέου, Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου, Ἐνιαύσιον 1997, Ἱερά Μητρόπολις Ναυπάκτου, Αὔγουστος 1999, σ. 23.
[1]. «Κέντρο τῆς διδασκαλίας του δέν ἦταν ἡ λογική καί οἱ αἰσθήσεις, οὔτε ὁ λεγόµενος ντεϊσµός καί ἡ φυσιοκρατία, ἀλλά ὁ Θεός καί ὁ τρόπος µέ τόν ὁποῖον ὁ ἄνθρωπος θά φθάση στήν κοινωνία µαζί Του». Βλάχου Ἱεροθέου, ΜητροπολίτουΝαυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου, Ἐνιαύσιον 1999, Ἱ. Μητρόπολις Ναυπάκτου, Αὔγουστος 1999, σ. 24.
[1]. Ζήση Θεοδώρου, Κολλυβάδικα, Θεσσαλονίκη 2004, σ. 6.
[1]. Ὁ µακαριστός ἀρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος ἀναφέρει σχετικά µέ αὐτούς ὅτι πρόκειται γιά «ἀντιθρησκευτικό πνεῦµα τῶν διανοουµένων τῆς Ἑσπερίας, πού ἐπρόκειτο µετά τήν ἀπελευθέρωση νά µεταφερθεῖ αὐτούσιο στήν Ἑλλάδα». Χριστοδούλου Παρασκευαΐδη, Άρχιεπισκόπου, «Ἔτσι ἤθελε τήν παιδεία ὁ Ἅγιος Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός», περ. «Στερεά Ἑλλάς», τεῦχ. 232, Ὀκτώβριος 1988, σελ. 22.
[1]. Κοντά στόν Εὐγένιο Βούλγαρη µαθήτευσε ὁ ἅγιος ὅταν φοιτοῦσε στό Ἅγιον Ὄρος.
[1]. Ὁ Ἅγιος Νικόδηµος ὁ ἁγιορείτης (1749-1809) ἦταν ὁ πρῶτος βιογράφος του.
[1]. Μιλοῦσε γιά τήν ἀνάγκη πνευµατικῆς ζωῆς τῶν διδασκάλων στά τρία στάδιά της, τήν κάθαρση, τόν φωτισµό καί τήν θέωση.
[1]. Κων/νου Χολέβα, Ὁ ἅγιος Κοσµᾶς ὁ Αἰτωλός καί ἡ σύγχρονη παιδεία(www.agioritikovima.gr)
[1]. Βλάχου Ἱεροθέου, Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου,Ἐνιαύσιον 1997, Ἱερά Μητρόπολις Ναυπάκτου, Αὔγουστος 1997, σ. 182.
[1]. Πολλές φορές τά λεγόµενα Greeklish ἔχουν ἀντικαταστήσει ἐντελῶς καί αὐτήν τήν καθηµερινή ἐπικοινωνία τῶν νέων ἀνθρώπων κυρίως µέσω διαδικτύου καί κινητῶν τηλεφώνων.
[1]. Βλάχου Ἱεροθέου, Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου,Ἐνιαύσιον 2001, Ἱερά Μητρόπολις Ναυπάκτου, Αὔγουστος 2001, σσ. 62-63.
[1]. Μτ. 10,34.
[1]. Βλάχου Ἱεροθέου, Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου,Ἐνιαύσιον 1999, Ἱερά Μητρόπολις Ναυπάκτου, Αὔγουστος 1999, σ. 28.
*Πρωτοσυγκέλλου Ιεράς Μητροπόλεως Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ, ΙΣΤΟΡΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »
Ὁ Ὅσιος Θεόδωρος Ταμασοῦ, 4 Οκτωβρίου
Συγγραφέας: kantonopou στις 4 Οκτωβρίου, 2014
Ἔζησε τὸν πρῶτο αἰῶνα μ.Χ. Καὶ εἶναι ἕνας ἀπὸ τὴν μικρὴ ἐκείνη ἱεραποστολικὴ ὁμάδα, – οἱ ἄλλοι εἶναι οἱ ἅγιοι Ἠρακλείδιος καὶ Μνάσων – ποὺ μὲ κατοικία καὶ ὁρμητήριό τους μιὰ σπηλιὰ στὴν πολυάνθρωπη Ταμασό, ἀνέλαβαν πρῶτοι νὰ διαλύσουν τὰ βαθιὰ σκοτάδια τῆς εἰδωλομανίας, καὶ στὴν θέση τους νὰ ὑψώσουν τὸ σωστικὸ φῶς τοῦ Χρίστου, τὸ ἱλαρὸ φῶς τῆς νέας ζωῆς.
Μέσα γιὰ τὴν ἐπιτυχία τοῦ ὑπέροχου σκοποῦ τους, οἱ τολμηροὶ αὐτοὶ χαλαστάδες τοῦ κακοῦ καὶ χτίστες τῶν ἀρετῶν καὶ τοῦ καλοῦ, εἶχαν μονάχα τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι «τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον»…
Μὲ τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ κήρυγμα γιὰ τὸν Ἐσταυρωμένο δούλεψαν σκληρὰ οἱ ἅγιοι τοῦ Θεοῦ ἄνθρωποι.
Δούλεψαν γιὰ τὸ πνευματικὸ ξεσκλάβωμα τῶν συμπατριωτῶν τους καὶ τὴ δημιουργία στὴν πατρίδα τους ἑνὸς καλύτερου κόσμου.
Κόσμου στὸν ὁποῖο ἀντὶ τοῦ μίσους θὰ βασίλευε ἡ ἀγάπη, ἀντὶ τῆς ἀπελπισίας ἡ ἐλπίδα, ἀντὶ τῆς ἀνομίας καὶ τῆς διαφθορᾶς ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἀρετή.
Μαζὶ μὲ τοὺς πρώτους αὐτοὺς ξεριζωτὲς τῆς ἀπιστίας καὶ φυτευτές τοῦ δένδρου τῆς πίστεως στὸ προνομιοῦχο νησὶ τῆς Κύπρου ἦταν καὶ ὁ Ἅγιος Θεόδωρος. Ἦταν ἕνας ἀπ’ αὐτούς.
Πατρίδα εἶχε τὴν μεγάλη πολιτεία τῆς Ταμασοῦ, ποὺ ἡ φήμη της τότε ἁπλωνόταν καὶ πέρα ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ αὐτὴ γωνιὰ ἐξ αἴτιας τοῦ περίφημου χαλκοῦ της καὶ τῶν πλουσίων σὲ τοῦτο τὸ πολύτιμο εὔρημα μεταλλείων της. Οἱ γονεῖς του ἦταν εἰδωλολάτρες. Ὁ πατέρας του μάλιστα εἶχε ὡς ἔργο τὴν ἀγαλματοποιΐα. Κατασκεύαζε ἀγάλματα θεῶν, τὰ ὁποία, ὅταν μεγάλωσε ὁ γιὸς του Θεωνᾶς – αὐτὸ ἦταν τ’ ὄνομά του πρὶν νὰ βαπτισθεῖ – τὰ ἔπαιρνε καὶ τὰ πωλοῦσε στὴν ἀγορὰ καὶ ἀπὸ τὰ χρήματα ποὺ ἔπαιρναν ἀποζοῦσαν.
Μιὰ ἐπιτόπια παράδοση μᾶς ἀναφέρει, πὼς κάποια φορὰ ποὺ ὁ Θεωνᾶς πήγαινε στὴν πόλη γιὰ νὰ πωλήσει τὰ ἀγαλματάκια τοῦ πατέρα του, ποὺ τὰ εἶχε μέσα στὸ «ἰσάτζιν» του (σακίδιο), συνοδευόταν ἀπὸ τὸν φίλο του Μνάσωνα καὶ τὸν δάσκαλο καὶ τῶν δύο, τὸν Ἅγιο Ἠρακλείδιο. Τὶς ἡμέρες ἐκεῖνες εἶχαν πέσει καταρρακτώδεις βροχὲς καὶ ὁ ποταμὸς Πεδιαῖος (Πιδκιᾶς), ποὺ πηγάζει ἀπὸ τὰ βουνὰ τοῦ Μαχαιρᾶ, καὶ χωρίζει σήμερα τὸ Πολιτικὸ ἀπὸ τὸ χωριὸ Πέρα, τότε δὲ τὴν Ταμασὸ ἀπὸ τὸ πέραν τοῦ ποταμοῦ Πιδιᾶ τμῆμά της – γι’ αὐτὸ λέγεται καὶ Πέρα — εἶχε κατεβάσει πολὺ νερὸ καὶ εἶχε γίνει ἀδιάβατος. Στὸ θέαμα τοῦ «πολυκύμαντου» νεροῦ ὁ Ἅγιος Ἠρακλείδιος κάλεσε τὸν Θεωνὰ νὰ ρίξει μέσα στὸν ποταμὸ κανένα ἀπὸ τὰ ἀγαλματάκια τῶν θεῶν ποὺ κρατοῦσε, ἴσως καὶ σταματήσουν τὰ νερὰ νὰ τρέχουν, καὶ ἔτσι μπορέσουν νὰ διαβοῦν στὴν ἄλλη μεριά:
Βάλε κανένα θεὸ μέσα νὰ ρέξομεν.
Ἔβαλεν ἕναν, ἐπῆρέν τον ὁ ποταμός· ἔβαλεν ἄλλον, ἐπῆρεν τον τζιαὶ τζεῖνον βάλλει ἄλλον, τζιαὶ τζεῖνον τὰ ἴδια. Στὴν ὑστερκᾶν (στὸ τέλος) σύρνει τους μὲ τὸ Ἰσάτζιν ἐπήαν οὔλλοι, τζ’ ὁ ποταμὸς ἐν ἰσταμάτα. Ἐστέκουνταν τζ’ ἐδκιαλοΐζονταν ἴντα λοὴς νὰ ρέξουν. Ὁ ἄης Ἄρα κλείτης τότε ἐποταύρισεν τὸ δεκανίτζιν του (βακτηρία) τζ’ ἐσταύρωσεν τὸμ ποταμὸν ἴσια ἐσταμάτησεν, τζ’ ἐρέξασιν.
Τὸ θαῦμα αὐτὸ τοῦ χωρισμοῦ τῶν νερῶν τοῦ Πιδιᾶ πρέπει νὰ ἔγινε φυσικὰ προτοῦ νὰ πιστεύσει στὸν Χριστὸ ὁ Ἅγιός μας. Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ προσπάθειά του νὰ σταματήσει τὸ ρεῦμα τῶν νερῶν ἀπέτυχε, ἂν καὶ μέσα σ’ αὐτὸ ἔριξε ὅλα τὰ ἀγαλματάκια τῶν θεῶν, ποὺ τοῦ ἔδωκε ὁ πατέρας του νὰ πωλήσει.
Στὴ νεανικὴ ἡλικία βρίσκουμε τὸν Θεωνὰ νὰ εἶναὶ συνδεδεμένος στενὰ μὲ τὸν Μνάσωνα, ποὺ ὁ Εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς στὸ βιβλίο του Πράξεις τῶν Ἀποστόλων ἀποκαλεῖ «ἀρχαῖον μαθητήν». Μὲ τὸν Μνάσωνα μάλιστα εἶχαν ἀναλάβει καὶ ἕνα ταξίδι στὴ Ρώμη γιὰ νὰ λύσουν κάποιες διαφορὲς ποὺ εἶχαν δημιουργηθεῖ μεταξὺ τῶν εἰδωλολατρῶν τοῦ Πολιτικοῦ καὶ τοῦ χωρίου Πέρα, ποιὸς ἀπὸ τοὺς ψευδώνυμους θεοὺς τους ἦτο μεγαλύτερος. Ἐκεῖ στὴν πρωτεύουσα τῆς ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, ποὺ ἦταν καὶ τὸ κέντρο τοῦ εἰδωλολατρικοῦ κόσμου, οἱ δυὸ φίλοι γνωρίστηκαν μὲ μερικοὺς ἀποστόλους ἀπὸ τοὺς ἑβδομήκοντα. Ποὶοι ἤσαν αὐτοὶ οἱ ἀπόστολοι δὲν γνωρίζουμε. Αὐτὸ ποὺ γνωρίζουμε ἀπὸ τὴν ἀκολουθία τοῦ ὁσίου εἶναι, πὼς οἱ δυὸ Κύπριοι ταξιδιῶτες εἶχαν ἔρθει σὲ ἰδιαίτερη ἐπαφὴ μ’ αὐτούς. Στὶς συναντήσεις ποὺ ἀκολούθησαν οἱ ἀπόστολοι μίλησαν στοὺς δύο φίλους γιὰ τὴν καινούργια πίστη. Ἡ διψασμένη γιὰ τὴν ἀλήθεια ψυχή τους δὲν χόρταινε ν’ ἀκούει τὸν λόγο γιὰ τὸν Ἰησοῦ τὸν Ναζωραῖο. Αὐτὴ ἡ δίψα τοὺς ἔκανε νὰ ἐγκαταλείψουν πολὺ γρήγορα τὴν μεγάλη πόλη Ρώμη, καὶ ἀντὶ νὰ γυρίσουν στὴν πατρίδα τους, τὴν Κύπρο, νὰ τραβήξουν στὰ Ἱεροσόλυμα. Πῆγαν ἐκεῖ γιὰ νὰ συναντήσουν τὸν κορυφαῖο ἀπ’ τοὺς ἀποστόλους, τὸν Πέτρο, ἔτσι τοὺς τὸν εἶπαν, καὶ τὸν ἀγαπημένο μαθητὴ τοῦ Χριστοῦ, τὸν Ἰωάννη τὸν Θεολόγο καὶ Εὐαγγελιστή. Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ εὐλόγησε τὸν πόθο τους καὶ ἀντάμειψε τὴν ἀγαθὴ διάθεσή τους. Στὴν Ἁγία Πόλη, τὴν Ἱερουσαλήμ, συνήντησαν πραγματικὰ τοὺς δύο ἀποστόλους καὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἄκουσαν ὅτι ζητοῦσαν. Ἀπὸ τοὺς αὐτόπτες τούτους μαθητὲς καὶ αὐτήκοους μάρτυρες τοῦ Ἰησοῦ ἔμαθαν «καταλεπτῶς» τὸ περιστατικὸ γύρω ἀπὸ τὴν Γέννηση τοῦ Θείου Βρέφους, τὸ μεγάλωμα καὶ τὴν Βάπτισή του στὸν Ἰορδάνη ποταμό.
Πληροφορήθηκαν ἀκόμη σχετικά τινα γιὰ τὸ ἔργο του, τὴν διδασκαλία καὶ τὰ Θαύματά του, καὶ ἐπίσης γιὰ τὴν ἑκούσια Σταύρωση, τὴν ἐκ νεκρῶν Ἀνάσταση, καὶ ὑστέρα ἀπὸ σαράντα μέρες Ἀνάληψή του στοὺς οὐρανούς. Ἐπίσης ἀπ’ τοὺς ἱεροὺς ἀποστόλους ἔμαθαν, πὼς ὁ Ἰησοῦς θὰ ξανάρθει κάποτε, γιὰ νὰ κρίνει ζώντας καὶ νεκρούς. Νὰ τιμωρήσει τοὺς κακοὺς καὶ νὰ βραβεύσει τοὺς καλοὺς καὶ ἐνάρετους. Ὅλα αὐτὰ οἱ δύο προσήλυτοι τὰ παρακολούθησαν μὲ πολλὴ λαχτάρα. Καὶ ἀφοῦ δέχτηκαν στὸ τέλος καὶ τὸ βάπτισμα, ἀναχώρησαν γιὰ τὴν Κύπρο, γιὰ νὰ συναντήσουν ἐδῶ τοὺς Ἀποστόλους Παῦλο καὶ Βαρνάβα καὶ Μᾶρκο καὶ τὸν ὀπαδὸ τους τὸν Ἠρακλείδιο, ποὺ εἶχαν ἤδη κατηχήσει καὶ βαπτίσει. Οἱ δύο νεοφώτιστοι χριστιανοὶ χαίροντες καὶ ἀγαλλόμενοι γιὰ τὴν εὐλογημένη συνάντηση μὲ τοὺς Ἀποστόλους καὶ τὸν Ἅγιο Ἠρακλείδιο ἀντάλλαξαν μαζί τους χαιρετισμὸ ἀγάπης καὶ παρέμειναν κοντά τους.
Λίγες μέρες μετὰ τὴ συνάντηση οἱ ἀπόστολοι ἀναχώρησαν γιὰ τὴν Πάφο. Τότε, σύμφωνα μὲ τὸ συναξάρι τοῦ Ὁσίου, ὁ μὲν Ἅγιος Μνάσων ἔμεινε μαζὶ μὲ τὸν δάσκαλό του, τὸν Ἅγιο Ἠρακλείδιο, ὁ δὲ Ὅσιος Θεόδωρος ἀποχωρίστηκε καὶ ἀπ’ τοὺς δύο, καὶ ἔζησε μία ἀσκητικὴ ζωή.
Γιὰ τριάντα ὀκτὼ χρόνια ὁ ἱερὸς ἀθλητὴς πάλεψε ἔχοντας σὰν κανόνα τὴν αὐστηρὴ ἐγκράτεια, στήριγμα τὴν ἀδιάλειπτη προσευχή, περικεφαλαία τὴν ταπεινοφροσύνη καὶ σκοπὸ του τὴν ἐπικράτηση τῆς βασιλείας τοῦ Χριστοῦ στὴν ἀγαπημένη του πατρίδα.
Ἕνας συνεχὴς ἀγῶνας ὑπῆρξε ὁλόκληρη ἡ ζωή του. Τὰ λόγια τοῦ Κυρίου «ἀγωνίζεσθε εἰσελθεὶν διὰ τῆς στενῆς πύλης» ἀντηχοῦσαν κάθε στιγμὴ στ’ αὐτιά του. Ἔτρωγε πολὺ λίγο. Καὶ αὐτὸ τὸ νερὸ ἀκόμα τὸ χρησιμοποιοῦσε κατὰ ἀραιὰ διαστήματα. Ἤθελε τὸν ἑαυτό του ἐλεύθερο καὶ ἀπ’ αὐτὲς τὶς φυσικὲς ἀνάγκες. Τὸ πνεῦμα τοῦ Θεοῦ τὸν εἶχε φωτίσει ἀπ’ τὴν ἀρχὴ ν’ ἀντιληφθεῖ, πὼς ἡ ἐγκράτεια στὴν τροφὴ εἶναι ἕνα γερὸ χαλινάρι γιὰ νὰ μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ συγκρατεῖ τὶς κατώτερες ὁρμές του. Καὶ δὲν εἶχε ἄδικο. Ἐκεῖνος ποὺ περιφρονεῖ τὴν ἐγκράτεια καταντᾷ κάποιες στιγμὲς νὰ εἶναι σὰν ἄλογο ποὺ δὲν ἔχει χαλινό. Ἡ ἐγκράτεια τῶν τροφῶν ἐξασθενεῖ καὶ τὰ διάφορα πάθη καθὼς καὶ τὶς σαρκικὲς ὁρμές, ποὺ ἀκατάπαυστα βασανίζουν τὸν ἄνθρωπο καὶ μάλιστα στὴ νεανικὴ ἡλικία.
Γιὰ ἐνίσχυση τούτου τοῦ ἀγῶνα του χρησιμοποιοῦσε πλούσια τὸ στήριγμα κάθε εὐγενικῆς προσπάθειας, τὴν προσευχή. Ζωσμένος μὲ σίδερα στὴ μέση περνοῦσε τὶς περισσότερες ὧρες τῆς νύχτας καὶ τῆς ἡμέρας μὲ τὴν σκέψη του στραμμένη στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ τὰ χέρια ὑψωμένα σὲ προσευχή.
Τὸ οἰκοδόμημα τῆς χριστιανικῆς ζωῆς του, ὁ Ἅγιος στήριζε στὴν ταπεινοφροσύνη. «Πᾶς ἃ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται», ἔλεγε συχνὰ στοὺς ἀκροατές του. «Μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ ζητείτω, ἀλλὰ τὸ τοῦ ἑτέρου ἕκαστος», πρόσθετε μὲ ἀγάπη καὶ καλοσύνη. Ἔτσι ἡ ζωή του ἔγινε μία ἐπίμονη πορεία πρὸς τὴν ἀρετή, πρὸς τὴν τελειότητα, πρὸς τὴν ἀγαθότητα. Ἀλλὰ καὶ τὸ καλύτερο, τὸ ζωντανότερο κήρυγμα γιὰ κείνους ποὺ τὸν ἐπεσκέπτοντο ἢ ποὺ ἐπισκεπτόταν ὁ ἴδιος.
Ἔτσι ἔζησε ὁ Ὅσιος. Μὲ σύνθημα τὴν ἀρετὴ καὶ βοήθεια τὰ πολλὰ θαύματα ποὺ ἔκαμνε μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ, πρόβαλλε πειστικὰ τὸ Ἱερὸ ἔργο ποὺ ἐπιτελοῦσε, τὸ ἔργο τῆς σωτηρίας ψυχῶν.
Ὅταν ἔφτασε ἡ ὥρα ν’ ἀφήσει τὴν πρόσκαιρη τούτη ζωή, ὁ Ἅγιος προαισθάνθηκε τὸν θάνατό του, κάλεσε κοντὰ του τὸν Ροδῶνα, ἕναν ἀπὸ τὴν Ἱεραποστολικὴ ὁμάδα καὶ τρίτον κατὰ σειρὰ ἐπίσκοπο τῆς ἀρχαίας Ταμασοῦ, καὶ τοῦ ἀνέθεσε νὰ συγγράψει τὰ ἔργα τοῦ Ἁγίου Ἠρακλειδίου καὶ τοῦ Μνάσωνος γιὰ οἰκοδομὴ τῶν πιστῶν. Σ’ αὐτὸν παρέδωκε καὶ ὁ ἴδιος τὰ ἀπομνημονεύματα ποὺ εἶχε γράψει μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης γιὰ τοὺς δυὸ Ἁγίους. Ὕστερα φώναξε κοντὰ του μερικὰ ἀπ’ τὰ πνευματικά του παιδιά, τὰ νουθέτησε, τὰ στήριξε μὲ τὴν τελευταία διδασκαλία του καὶ γαλήνιος παρέδωκε τὴν μακαρία ψυχή του στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ στὶς 4 τοῦ Ὀκτώβρη.
Οἱ Ἅγιοι Ἠρακλείδιος καὶ Μνάσων, μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους πιστοὺς ἀδελφούς, μὲ πολλὴ λύπη κήδευσαν τὸ ἅγιο λείψανο καὶ τὸ ἔθαψαν στὸν ἴδιο τάφο, ποὺ εἶχαν θάψει πρωτύτερα καὶ τὸν πατέρα του Χρύσιππο.
Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »