kantonopou’s blog

Σύμφωνα με την Ιουδαϊκή παράδοση, η μητέρα που θα έφερνε στον κόσμο αγόρι ήταν ακάθαρτη για 40 ημέρες από την γέννησή του (80 εάν το παιδί είναι κορίτσι). Μετά την συμπλήρωση των ημερών του καθαρισμού, προσερχόταν στον Ναό, όπου προσέφερε «αμνόν ενιαύσιον εις ολοκαύτωμα και νεοσσόν περιστεράς η τρυγόνα περί αμαρτίας επί την θύραν της Σκηνής του Μαρτυρίου προς τον ιερέα».
Η οικονομικά αδύνατη γυναίκα θα μπορούσε να προσφέρει αντ’ αυτών «δύο τρυγόνας η δύο νεοσσούς περιστερών, μίαν εις ολοκαύτωμα και μίαν περί αμαρτίας, και εξιλάσεται περί αυτής ο ιερέας και καθαρισθήσεται». Έτσι λοιπόν και η Θεοτόκος, ακολουθώντας τον Μωσαϊκό νόμο, «ότε επλήσθησαν αι ημέραι του καθαρισμού» πήγε στο Ναό «του δούναι θυσίαν κατά το ειρημένον εν τω νόμω κυρίου, ζεύγος τρυγόνων η δύο νοσσούς περιστερών». Η έμφαση όμως που δίνει ο Ευαγγελιστής είναι στο γεγονός της συνάντησης, της «απάντησης» του Συμεώνος και της προφήτιδος Αννας με τον Ιησού Χριστό, έμφαση η οποία αντικατοπτρίζεται και στο περιεχόμενο, αλλά και στον (τελικό) τίτλο της εορτής.
Η αρχική έμφαση της εορτής ήταν κατά πάσα πιθανότητα ο καθαρισμός της Θεοτόκου. Ο πρωιμότερος τίτλος της εορτής που απαντάται είναι «εορτή καθαρσίων», όπως αναφέρεται στον πρώτο λόγο του Ησυχίου, πρεσβυτέρου Ιεροσολύμων στην Υπαπαντή. Πολύ σύντομα όμως η έμφαση μετατέθηκε στην συνάντηση, η «απάντηση» του Ιησού στο Ναό με τον Συμεών και την προφήτιδα Άννα, έμφαση η οποία αντικατοπτρίζεται και στην ομιλιτική αλλά και στην λειτουργική και υμνολογική παράδοση της εορτής, καλώντας μας σε μια «απάντηση» δική μας με τον Χριστό, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το τρίτο στιχηρό του Μεγάλου Εσπερινού της Υπαπαντής:
Δεύτε και ημείς, άσμασι ενθέοις, Χριστώ συναντηθώμεν, και δεξώμεθα αυτόν, ου το σωτήριον, ο Συμεών εώρακεν. Ούτός εστιν, ον ο Δαυΐδ καταγγέλει· ούτός εστιν, ο εν Προφήταις λαλήσας· ο σαρκωθείς δι’ ημάς, και νόμω φθεγγόμενος. Αυτόν προσκυνήσωμεν.
Η αρχική όμως έμφαση της εορτής συνετέλεσε στο να χαρακτηρισθεί η εορτή από τους Βυζαντινούς ως Θεομητορική. O Γεώργιος Μοναχός αναφέρει χαρακτηριστικά στο Χρονικό του ότι η εορτή της Υπαπαντής «ουκ εστιν εναριθμούμενη ταις δεσποτικαίς εορταίς».
Η αρχαιότερη πηγή πληροφοριών για την εορτή της Υπαπαντής είναι το οδοιπορικό της Εθερίας. Σύμφωνα λοιπόν με αυτό, η εορτή εορταζόταν 40 ημέρες μετά τα Επιφάνεια, δηλαδή στις 14 Φεβρουαρίου, χωρίς όμως να μας αναφέρει το όνομα της εορτής. Μας πληροφορεί ότι η σύναξη ελάμβανε χώρα στη ροτόντα της Αναστάσεως, και συγκρίνει την επισημότητα της εορτής με αυτή του Πάσχα. Της κάνει εντύπωση το γεγονός ότι κήρυτταν όλοι οι πρεσβύτεροι και τελευταίος ο επίσκοπος, όλοι ερμηνεύοντας την σχετική Ευαγγελική περικοπή. Επειδή αναφέρει τα γεγονότα και τα πρόσωπα της Ευαγγελικής περικοπής, είναι σαφές ότι το χωρίο στο οποίο αναφέρεται είναι το Λουκά 2:22-40. Μετά ακολουθούσε η Θεία Ευχαριστία.

Το Αρμενικό Λεξιονάριο (αρχές 5ου αιώνα), πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την λειτουργική πράξη των Ιεροσολύμων, αναφέρει ότι «14 Φεβρουαρίου, τεσσαρακοστή ημέρα από της Γεννήσεως του Κυρίου ημων Ιησού Χριστού» η σύναξη ελάμβανε χώρα στη Βασιλική του Μ. Κων/νου, και τα αναγνώσματα της ημέρας ήταν: Ψαλμός 97:3, Αποστολικό Ανάγνωσμα προς Γαλάτας 3:24-29, Αλληλούια Ψαλμός 95:2, Ευαγγέλιον κατά Λουκά 2:22-40. Από την ίδια εποχή σώζονται και τρεις ομιλίες στην Υπαπαντή του Ησυχίου, πρεσβυτέρου στην εκκλησία των Ιεροσολύμων (†μετά το 451). Οι τρεις αυτές ομιλίες όχι μόνο επιβεβαιώνουν την ύπαρξη της εορτής στα Ιεροσόλυμα, αλλά είναι και τα πρώτα αδιάσειστα ομιλητικά παραδείγματα σχετικά με την εορτή που μας έχουν σωθεί.
Στο Γεωργιανό Λεξιονάριο (5ος-8ος αιώνας) μας δίδονται τα αναγνώσματα της ημέρας, τα οποία συμπεριλαμβάνουν και αναγνώσματα της Παλαιάς Διαθήκης, που ακόμη διαβάζονταν εντός της Θείας Λειτουργίας:
Ψαλμός 97:3, στίχος 2
Παροιμίες 23:11-18
Σοφία Σολωμόντος 4:8-12
Ησαΐας 19:1-4
Προς Γαλάτας 3:24
Αλληλούια, Ψαλμός 44:11-12
Ευαγγέλιον κατά Λουκάν 2:22:40.
Βλέπουμε λοιπόν ότι οι πρωιμότερες περιγραφές της εορτής της Υπαπαντής προέρχονται από τα Ιεροσόλυμα, υποδεικνύοντας τα Ιεροσόλυμα ως τόπο συστάσεως της εορτής. Ο Σεβήρος, επίσκοπος Αντιοχείας από το 513 έως το 518, το επιβεβαιώνει. Στην ομιλία 125, η οποία εκφωνήθηκε το έτος 518, αναφέρει ότι η Υπαπαντή εορτάζεται όχι μόνο στα Ιεροσόλυμα, αλλά και σε όλη την Παλαιστίνη, ότι ως εορτή δεν είναι αρχαία αλλά συστάθηκε σχετικά πρόσφατα στα Ιεροσόλυμα, και ότι η εορτή αυτή ήταν άγνωστη στην Αντιόχεια και εισήχθη πρόσφατα από τα Ιεροσόλυμα. Προσπάθεια να εισαχθεί η εορτή της Υπαπαντής στην Αντιόχεια είχε γίνει και πιο παλιά, όταν ήταν εκεί ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, αλλά φαίνεται ότι αυτή η προσπάθεια ήταν ανεπιτυχής. Σώζεται ομιλία στην Υπαπαντή που αποδίδεται στον Γρηγόριο τον Νύσσης, η οποία εάν είναι αυθεντική, τότε έχουμε μαρτυρία ότι η Υπαπαντή εορταζόταν στην Καππαδοκία στο τέλος του 4ου αιώνος.
Πρώτες ενδείξεις για τον εορτασμό της Υπαπαντής στην Κωνσταντινούπολη έχουμε από τον 6ο αιώνα, και όλες συνδέουν την εξάπλωσή της με τον Ιουστινιανό. Σύμφωνα με την Χρονογραφία του Θεοφάνη, το έτος 534, επί βασιλείας Ιουστινιανού, «η Υπαπαντή του Κυρίου έλαβεν αρχήν επιτελείσθαι εν τω Βυζαντίω τη δευτέρα του Φεβρουαρίου μηνός»,62 δηλαδή η εορτή της Υπαπαντής ορίσθηκε επί Ιουστινιανού να εορτάζεται στην Κωνσταντινούλοπη στις 2 Φεβρουαρίου. Δεν σημαίνει όμως αυτό ότι τότε εισήχθη η εορτή. Σύμφωνα με το Χρονικό του Γεωργίου Μοναχού, κατά την διάρκεια της βασιλείας του Ιουστινιανού «και η Υπαπαντή μετηνέχθη και έλαβεν αρχήν εορτάζεσθαι Φεβρουαρίω μηνί εις την β’, γενομένην πρότερον τη ιδ’ του αυτού μηνός, ήτις ουκ εστιν εναριθμούμενη ταις δεσποτικαίς εορταίς».
Η εορτή λοιπόν προϋπήρχε, και η αναφορά αυτή δεν αντικατοπτρίζει την εισαγωγή της εορτής της Υπαπαντής στην Κων/πολη, αλλά την μεταφορά του εορτασμού της την χρονιά εκείνη, κατ’ εντολήν του Ιουστινιανού, από τις 14 Φεβρουαρίου στις 2 του ιδίου μήνα, εναρμονίζοντας ημερολογιακά την εορτή της Υπαπαντής με την νέα εορτή της Γεννήσεως του Χριστού στις 25 Δεκεμβρίου.
Είναι βεβαίως πιθανό ο Ιουστινιανός να συνέβαλε και στην περαιτέρω εξάπλωση της εορτής. Σώζεται μάλιστα σε γεωργιανή μετάφραση ένα γράμμα του Ιουστινιανού προς τους κατοίκους της Ιερουσαλήμ του έτους 560, όπου υποστηρίζει την αλλαγή της ημερομηνίας της Υπαπαντής από τις 14 στις 2 Φεβρουαρίου.
Η μεταφορά αυτή της εορτής της Υπαπαντής στις 2 Φεβρουαρίου πιθανότατα συνδέεται και με την συγγραφή του κοντακίου της Υπαπαντής από τον Ρωμανό το Μελωδό. Λείψανα του κοντακίου αυτού είναι ακόμη εν χρήσει στην σημερινή λειτουργική πράξη:
Το πρώτο προοίμιο του κοντακίου του Ρωμάνου στην Υπαπαντή, «Χορός αγγελικός, εκπληττέσθω το θαύμα…», είναι το πρώτο κάθισμα του όρθρου της εορτής και το τρίτο προοίμιο του κοντακίου του Ρωμανού στην Υπαπαντή, «Ο μήτραν παρθενικήν αγιάσας …», είναι το χρησιμοποιούμενο σήμερα ως κοντάκιο της εορτής. Φαίνεται όμως ότι η νέα ημερομηνία της εορτής στις 2 Φεβρουαρίου άργησε να γίνει αποδεκτή από τον λαό, και έτσι η εορτή συνέχισε για μερικά χρόνια να τελείται στις 14 Φεβρουαρίου, τουλάχιστον ως και το έτος 602, όπου έχουμε σχετική μαρτυρία. Αναλύoντας και εξετάζοντας χρονολογικά τα γεγονότα της επανάστασης εναντίον του αυτοκράτορος Μαυρικίου το έτος 602, o M. Higgins υποστηρίζει ότι εκείνο το έτος η εορτή της Υπαπαντής εορταζόταν ακόμα στις 14 Φεβρουαρίου, και ως εκ τούτου υποθέτει ότι η εορτή της Γέννησης του Χριστού ήταν στις 6 Ιανουαρίου.
Στην Κωνσταντινούπολη η εορτή της Υπαπαντής τελούνταν με μεγαλοπρέπεια και με την παρουσία του αυτοκράτορος. Την παραμονή ο εσπερινός γινόταν στο ναό της Παναγίας «εν τοις Χαλκοπρατείοις», όπου γινόταν και ο όρθρος ανήμερα της εορτής. Από εκεί με λιτανεία κατευθύνονταν κλήρος και λαός, μέσω του Φόρου, στον ναό της Παναγίας «εν Βλαχερναίς» όπου ελάμβανε χώρα η Θ. Λειτουργία παρουσία του αυτοκράτορος. Το γεγονός ότι η Θ. Λειτουργία ανήμερα της Υπαπαντής γινόταν στην Παναγία «εν Βλαχερναίς» δηλώνει ότι παρ’ όλο που η εορτή έχει Δεσποτικό χαρακτήρα, λογιζόταν ως Θεομητορική από τους Βυζαντινούς, αφού όλες οι εορτής της Παναγίας εορτάζονταν είτε στο ναό της Παναγίας «εν τοις Χαλκοπρατείοις»73 είτε στο ναό «εν Βλαχερναίς».
Τα αναγνώσματα της εορτής της Υπαπαντής του Κυρίου παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία. Στο ασματικό τυπικό βλέπουμε διαφοροποίηση όχι μόνο από τα Ιεροσόλυμα σε σχέση με την επιλογή των αναγνωσμάτων, αλλά και διαφοροποίηση μεταξύ του Προφητολογίου και του Τυπικού της Μεγάλης Εκκλησίας, όπως και μεταξύ των Στουδιτικών και Σαββαϊτικών λειτουργικών παραδόσεων.
Στη σημερινή χρήση επικράτησαν τα αναγνώσματα Εξ. 12:51, Ησ. 6:1, και Ησ. 19:1 στον εσπερινό, προκείμενο: Λουκ. 1:46-47, στιχ. 1:48 Εβρ. 7:7, αλληλούια: Λουκ 2:29-30, στ. 2:31-32 και Λουκά 2:22 στην Λειτουργία.
Η «μνήμη του αγίου και δικαίου Συμεών του δεξαμένου εν αγκάλαις τον Κύριον, και Άννης της προφήτιδος» στις 3 Φεβρουαρίου αναφέρεται για πρώτη φορά στο Τυπικό της Μεγάλης Εκκλησίας, και θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί αυτή η εορτή ως «σύναξις», ακολουθώντας το πρότυπο παρομοίων εορτών «προς τιμήν και εορτασμόν ιερών προσώπων, τα οποία κατά την μεγάλην εορτήν της προηγουμένης υπούργησαν, δηλ. έλαβαν ενεργόν μέρος εις το θείον γεγονός, το οποίον εωρτάσθη κατ’ αυτήν.
Στα Στουδιτικά τυπικά παραλείπεται η μνεία στην προφήτιδα Άννα, αλλά εμφανίζεται απόδοση της εορτής. Στο Τυπικό της Ευεργέτιδος έχουμε αναφορά ότι η εορτή «ει μεν τύχη έξω της εβδομάδος της τυροφάγου … εορτάζεται μετά των αγίων ημέρας ε » ενώ στο Τυπικό της Μονής του Σωτήρος, η εορτή αποκτά οκτάβα και η απόδοση είναι στις 9 Φεβρουαρίου: «Εν ταύτη ουν τη ημέρα αποδιδούμεν την εορτήν. … Και ούτως μεν τελείται το οκταήμερον της εορτής». Ο αριθμός των μεθέορτων ημερών βέβαια εξαρτάται και από την ημερομηνία έναρξης της Μ. Τεσσαρακοστής.
Επίσης, αντίφωνα εμφανίζονται στα Στουδιτικά τυπικά, αλλά με εφύμνιο «Σώσον ημάς Υιέ Θεού, ο εκ Παρθένου τεχθείς» καταδεικνύοντας την στενή σχέση της εορτής της Υπαπαντής με τα Χριστούγεννα.
Αντίφωνα:
1. Αγαθόν το εξομολογείσθαι κτλ.
Ταις πρεσβείαις…
2. Ο Κύριος εβασίλευσεν κτλ.
Σώσον ημάς Υιέ Θεού, ο εκ Παρθένου τεχθείς…
3. Δεύτε αγαλλιασώμεθα κτλ.
Χαίρε Κεχαριτωμένη…
Στο τυπικό της Μονής του Αγίου Σάββα ορίζονται τυπικά, αλλά αντίφωνα εμφανίζονται πάλι στα τυπικά του Κωνσταντίνου και Βιολάκη, όμως με τους εν χρήσει σήμερα στίχους και εφύμνιο:
Παρατηρούμε επίσης ότι τα τυπικά του Κωνσταντίνου και Βιολάκη ορίζουν στο Εξαιρέτως το «Θεοτόκε η ελπίς…». Αυτό γιατί στον όρθρο στην θ’ ωδή ορίζουν να ψάλλονται τα μεγαλυνάρια («Ακατάλητόν εστι…»), τα οποία και παρέχονται. Τα μεγαλυνάρια όμως αυτά είναι μια πολύ πρόσφατη προσθήκη, αφού στο τυπικό του Αγίου Σάββα, στα απορρούμενα, ορίζεται ότι «εν τη εννάτη στιχολογείται η τιμιωτέρα».
Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο του λειτουργικού εορτασμού της Υπαπαντής είναι η απαντώμενη στις πηγές χρήση κεριών. Για παράδειγμα, στον βίο του Αγίου Θεοδοσίου του Κοινοβιάρχου (†529) αναφέρεται ότι η Ικελία, κάτω από την οποία μαθήτευσε, εισήγαγε την χρήση κεριών στην εορτή της Υπαπαντής: «Η μακαρία Ικελία πάσαν ευσεβείας οδόν εξασκήσασα κατέδειξεν εν πρώτοις μετά κηρίων γίνεσθαι την υπαπάντησιν του σωτήρος ημών Θεού.» Δεν είναι όμως αυτή η μοναδική μαρτυρία. Από την περιοχή των Ιεροσολύμων και πάλι σώζεται ομιλία στην Υπαπαντή η οποία αποδίδεται στον Κύριλλο Ιεροσολύμων. Στο τέλος της ομιλίας προτρέπει ο Άγιος Κύριλλος τους πιστούς: «Ούτως σήμερον φαιδροί φαιδρώς τας λαμπάδας κοσμήσωμεν· ούτως, ως υιοί φωτός, τους κηρούς τω φωτί τω αληθινώ Χριστώ προσάγωμεν».

Αλλη σχετική μαρτυρία, αγνώστου όμως προελεύσεως και εποχής, είναι η εισαγωγή της ομιλιτικής διασκευής του σχετικού τμήματος του υπομνήματος του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Εκεί, αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι «…και επειδή πάντες προθύμως συνήλθετε, της φαιδρότητος της Δεσποτικής εορτής εις τούτο συναθροισάσης μετά φαιδρών των λαμπάδων, φαιδρώς πανηγυρίσωμεν…». Το στοιχείο αυτό, δηλαδή οι αναφορές στην χρήση κεριών, μαζί και με άλλα στοιχεία, οδήγησαν τον Μ. Connell να εξετάσει την σοβαρή πιθανότητα να ήταν η εορτή της Υπαπαντής ημέρα βαπτισματική. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το αρχαίο όνομα της εορτής στην Γεωργιανή λειτουργική παράδοση ήταν «lamproba» δηλαδή εορτή των φανών, και ότι στα Σαββαϊτικά τυπικά υπάρχει μνεία χρήσης κεριών στην εορτή: «εις δε την εννάτην, δίδονται κηρία τοις αδελφοίς».
Του Πρεσβυτέρου Στεφάνου Αλεξόπουλου

http://agiameteora.net

Αν προσπαθούσαμε να ορίσουμε τη γαστριμαργία θα λέγαμε ότι είναι η αναζήτηση της ηδονής στο φαγητό. Η γαστριμαργία είναι ένα πάθος, προϊόν εφεύρεσης του ανθρώπου και επακόλουθο του προπατορικού αμαρτήματος, το οποίο συγκαταλέγεται στα πνευματικά νοσήματα.

Ο Jean Claude Larchet αναφέρει ότι εμφανίζει δύο κύριες μορφές. Η πρώτη αφορά την ποιότητα των τροφών και έχει ως ζητούμενο την ικανοποίηση του στόματος και της γεύσης και η δεύτερη την ποσότητα που στοχεύει στην ικανοποίηση της κοιλιάς[1]. Το παράδοξο είναι ότι ενώ η γαστριμαργία δεν προέρχεται από κάποια σωματική ανάγκη, το σώμα έχει άμεση εμπλοκή. Το γεγονός ότι η επιθυμία υπερβαίνει την ανάγκη, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η γαστριμαργία είναι πάθος της ψυχής το οποίο εκδηλώνεται στο σώμα.

Τη σημαντικότητα του συγκεκριμένου πάθους ενισχύει και το γεγονός ότι αποτέλεσε έναν από τους τρείς πειρασμούς που επέβαλε ο διάβολος στο Χριστό στην έρημο[2]. Η στάση του Ιησού απέναντι στον πειρασμό του διαβόλου, αποκαθιστά τη σχέση ανάμεσα στο Θεό και στον άνθρωπο, η οποία είχε διαταραχθεί με τον Αδάμ και τη βρώση του απαγορευμένου καρπού. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι δεν είναι ακάθαρτη η τροφή ή κακή η διαδικασία της διατροφής ώστε να μας οδηγεί στη γαστριμαργία. Αυτό που φταίει είναι ο τρόπος χρήσης της τροφής και ο σκοπός που εξυπηρετεί η χρήση αυτή.

Η γαστριμαργία αποτελεί νόσο, όχι μόνο της ψυχής αλλά και του σώματος. Οι συνέπειες της στην υγεία του σώματος είναι πολυεπίπεδες, πολυάριθμες και επικίνδυνες. Πολλοί Πατέρες βλέπουν στη γαστριμαργία την πηγή του προπατορικού αμαρτήματος[3]. Ο Αδάμ τρώγοντας τον απαγορευμένο καρπό παραβίασε την εντολή του Θεού. Η γαστριμαργία σηματοδοτεί τη διάσπαση του ανθρώπου από την κοινωνία του με τον Θεό.

Στον αντίποδα της γαστριμαργίας βρίσκεται η εγκράτεια που σηματοδοτεί τη λήψη τροφής αποκλειστικά για τη διατήρηση της ζωής και όχι για την αναζήτηση της ηδονής. Οι Πατέρες συμβουλεύουν να μη φτάνουμε ποτέ στον κορεσμό και να παραμένουμε πάντα λίγο πεινασμένοι και διψασμένοι[4]. Εκτός όμως από την ποσότητα πρέπει να ελέγχουμε και την ποιότητα των τροφών που καταναλώνουμε. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, η γαστριμαργία δεν πηγάζει από κάποια σωματική ανάγκη του ανθρώπου αλλά από το εσωτερικό του. Για το λόγο αυτό ο άνθρωπος πρέπει να καταφέρει να κυριαρχήσει τους λογισμούς του και να υιοθετήσει ένα συγκεκριμένο τρόπο θεώρησης της διατροφής και διάκρισης των τροφών.

Ο αναπληρωτής δάσκαλος Τάσος Ζιάσκας που διδάσκει στο δημοτικό σχολείο στους Αρκίους, ένα πολύ μικρό νησάκι στο Αιγαίο κοντά στην Πάτμο, κάνει ότι μπορεί για να παρέχει στους μαθητές το καλύτερο δυνατό εν μέσω δυσκολιών που προκύπτουν από το εκπαιδευτικό μας συστήματος και την πολική των περικοπών στην παιδεία τα τελευταία πολλά χρόνια.

Ο εν λόγω δάσκαλος ανήμερα των Τριών Ιεραρχών πήρε τους δυο μαθητές του και πήγαν στον ιερό ναό του νησιού. Εκεί μπορεί να μην ευλόγησαν άρτους αφού δεν υπήρχε ιερέας, όμως έκαναν εκεί τη σχολική τους γιορτή

Ο δάσκαλος έγραψε στο facebook:

Στο νησί μπορεί να μην υπάρχει ιερέας, αλλά εμείς δεν θα μπορούσαμε να μην τιμήσουμε τους Προστάτες της Παιδείας και των Γραμμάτων!! Ευχαριστούμε τους λιγοστούς κατοίκους του νησιού που ήρθαν και παρακολούθησαν τη γιορτή του σχολείου μας για τους Τρεις Ιεράρχες!!

Πηγή:.alfavita

ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ ΟΜΙΛΙΑ 5 ΣΤΗΝ ΥΠΑΠΑΝΤΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΣ ΜΑΣ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ 

Όπου γίνεται λόγος και περί σωφροσύνης και της αντίθετης με αυτήν κακίας.

Εκείνη την προγονική κατάρα και καταδίκη προ Χριστού την είχαμε όλοι κοινή και ίδια, εκχυμένη σε όλους από έναν προπάτορα, σαν να αναπτυσσόταν από τη ρίζα του γένους και να ήταν συνημμένη με τη φύσι. Ο καθένας επέσυρε από τον Θεό στην υπόστασί του με όσα έπραττε προσωπικώς ή την μομφή ή τον έπαινο, ενώ δεν μπορούσε να κάμη τίποτε απέναντι σ’ εκείνη την κοινή κατάρα και καταδίκη και απέναντι στον πονηρό κλήρο που κατεβαίνει από επάνω σ’ αυτόν και δι’ αυτού στους απογόνους του.
Άλλ’ ήλθε ο Χριστός ελευθερωτής της φύσεως, που μετέβαλε την κοινή κατάρα σε κοινή ευλογία˙ αφού ανέλαβε την ένοχη φύσι μας από την ακήρατη Παρθένο και την ήνωσε στην υπόστασί του, νέαν, χωρίς να έχη μετάσχει σε παλαιό σπέρμα, την κατέστησε αθώα και δικαιωμένη, ώστε και οι γεννώμενοι από αυτόν έπειτα κατά πνεύμα να μένουν όλοι έξω από την προγονική εκείνη κατάρα και καταδίκη. Τί λοιπόν;
Δεν μεταδίδει τη χάρι του σε καθεμιά από τις υποστάσεις μας και δεν λαμβάνει ο καθένας μας άφεσι των πλημμελημάτων του από αυτόν, επειδή αυτός δεν ανέλαβε υπόστασι από εμάς, αλλά την φύσι μας, την οποία ανανέωσε ενωθείς με αυτήν κατά την ιδιαίτερη υπόστασί του; Πώς όμως θα ενεργούσε έτσι, αυτός που θέλει να σωθούν όλοι τελείως και κατήλθε κλίνοντας τους ουρανούς για χάρι όλων και, αφού δι΄ έργων και λόγων και παθημάτων του υπέδειξε κάθε δρόμο σωτηρίας, επανήλθε στους ουρανούς, ελκύοντας προς τα εκεί τους πιστούς τους; Επομένως για να παράσχη τελεία απολύτρωσι όχι μόνο στη φύσι την οποία έλαβε ο ίδιος από εμάς σε αδιάσπαστη ένωση, αλλά και στον καθένα από τους πιστεύοντας σ’ αυτόν; Τούτο λοιπόν έπραξε και δεν έπαυσε να πράττη, συνδιαλλάσσοντας τον καθένα μας δι’ εαυτού προς τον Πατέρα και επαναφέροντας τον καθένα στην υπακοή και θεραπεύοντας κάθε παρακοή.

Γι’ αυτό λοιπόν καθώρισε και θείο βάπτισμα κι’ έθεσε σωτηρίους νόμους, εκήρυξε μετάνοια σε όλους και μετέδωσε δεν μεταδίδει τη χάρι του σε καθεμιά από τις υποστάσεις μας από το σώμα και αίμα του. Διότι δεν είναι γενικώς η φύσις αλλά η υπόστασις του καθενός από τους πιστεύοντας που δέχεται το βάπτισμα και πολιτεύεται κατά τις θείες εντολές και γίνεται μέτοχος του θεουργού άρτου και του ποτηρίου. Δια των μέσων τούτων βέβαια ο Χριστός μας εδικαίωσε υποστατικώς και μας επανέφερε στην υπακοή του ουρανίου Πατρός˙ την ίδια δε τη φύσι που προσέλαβε από εμάς και ανανέωσε, την έδειξε αγιασμένη και διαιωμένη και σε όλα υπήκοο στον Πατέρα, δι’ εκείνων που έπραξε και έπαθε αυτός κατ’ αυτήν ενωμένος με αυτήν υποστατικώς. Ανάμεσα σε αυτά είναι και η εορταζομένη σήμερα από εμάς ανάβασις ή αναβίβασίς του στον παλαιό εκείνο ναό προς καθαρισμό, η προϋπάντησις από τον θεόληπτο Συμεών και η ευχαριστία της Άννας, η οποία παρέμενε στον ναό όλη τη ζωή της.1

Πραγματικά μετά την γέννησι του Σωτήρος από την Παρθένο και την κατά τον μωσαϊκό νόμο περιτομή την ογδόη ημέρα, όπως λέγει ο ευαγγελιστής Λουκάς, «όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού αυτών κατά τον νόμο του Μωϋσέως, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα για να τον παρουσιάσουν στον Κύριο». Περιτέμνεται κατά τον νόμο, ανεβάζεται κατά το γεγραμμένο, προσφέρεται θυσία κατά τα λεγόμενα στον νόμο Κυρίου. Βλέπετε ότι ο ποιητής και δεσπότης του νόμου γίνεται καθ’ όλα υπήκοος στον νόμο; Επιτελώντας τί με αυτά; Καθιστώντας καθ’ όλα υπήκοο την φύσι μας στον Πατέρα και θεραπεύοντας την κατ’ αυτήν παρακοή μας και μετατρέποντας την γι’ αυτήν κατάρα σ’ ευλογία. Όπως δηλαδή όλη η φύσις μας ήταν στον Αδάμ, έτσι και στον Χριστό˙ και όπως δια του από την γη Αδάμ όλοι όσοι ελάβαμε από εκείνον την ύπαρξι εστραφήκαμε προς την γη και καταρριφθήκαμε, φεύ, στον Άδη, έτσι δια του από τον ουρανό Αδάμ, κατά τον απόστολο, όλοι ανακληθήκαμε στον ουρανό και αξιωθήκαμε την εκεί δόξα και χάρι. Τώρα όμως αξιωθήκαμε μυστικώς, διότι, λέγει «η ζωή σας μαζί με τον Χριστό είναι στον Θεό όταν δε ο Χριστός φανερωθή κατά την δευτέρα επιφάνεια και παρουσία, τότε και σεις όλοι θα φανερωθήτε σε δόξα».2 Ποιοί «όλοι»; Όσοι υιοποιήθηκαν κατά τον Χριστό δια του Πνεύματος αποδείχθηκαν και δια των έργων πνευματικά τέκνα τούτου.

Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού αυτών, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα για να τον παρουσιάσουν στον Κύριο. Ποιών «αυτών»; Ο λόγος του νόμου είναι περί των γεννητόρων, καθώς επίσης και των γεννωμένων από την ένωσί τους, που έχουν ανάγκη καθάρσεως. Διότι και ο ψαλμωδός λέγει «συνελήφθηκα σε ανομίες και η μητέρα μου μ’ εκυοφόρησε σε αμαρτίες».3 Εδώ δε που δεν υπάρχουν γεννήτορες, αλλά ήταν μόνο μητέρα, και αυτή Παρθένος, που υπάρχει επίσης γέννησις παιδιού συλληφθέντος ασπόρως, οπωσδήποτε δεν υπήρχε χρεία καθαρισμού, άλλ’ ήταν έργο υπακοής και τούτο, που επανέφερε την παρακούσασα φύσι και απήλειφε την ευθύνη εξ αιτίας της παρακοής. Όταν λοιπόν συμπληρώθηκαν οι ημερες του καθαρισμού των, τον ανέβασαν για να τον παρουσιάσουν στον Κύριο, να τον αφιερώσουν, να καταστήσουν φανερό ότι είναι πρωτότοκος, όπως έχει γραφή στον νόμο του Κυρίου, ότι «κάθε αρσενικό παιδί που διανοίγει την μήτρα, θα αποκληθή αφιερωμένο στον Κύριο».4

Και όμως αυτός είναι ο μόνος που διάνοιξε μήτρα, αφού εκυοφορήθηκε χωρίς γεννετήσια ένωσι με μόνο το προσφώνημα και το μήνυμα του Θεού, που εδέχθηκε στις ακοές της η Παρθένος δι’ αγγέλου˙ πώς λοιπόν ο νόμος λέγει «κάθε αρσενικό παιδί που διανοίγει μήτρα»; Όπως πολλοί λέγονται προφήτες και πολλοί χρισμένοι, καθώς λέγει ο Θεός δια του ψαλμωδού, «μη εγγίζετε τους χρισμένους μου και μη κακοποιήτε τους προφήτες μου»,5 ενώ ένας είναι ο Χριστός και ένας μόνο ο Προφήτης αυτός, έτσι λέγεται ότι και κάθε πρωτότοκο διανοίγει μήτρα, άλλ’ ο αληθώς διανοίξας είναι αυτός ο μόνος άγιος του Ισραήλ. Λέγει δε ότι τον ανέβασαν για να δώσουν θυσία κατά το λεγόμενο στον νόμο του Κυρίου, ένα ζεύγος τρυγονιών ή δύο νεοσσούς περιστεριών». Το μεν ζεύγος των τρυγονιών λοιπών, δηλώνοντας την σωφροσύνη των γονέων, είχε κάποια σχέσι προς τους συνεζευγμένους κατά τον νόμο του γάμου, προεδήλωναν σαφώς την Παρθένο και τον γεννηθέντα από την Παρθένο αυτή που είναι έως το τέλος Παρθένος. Και πρόσεξε την ακρίβεια του νόμου. Πραγματικά για τα τρυγόνια είπε ζεύγος διότι υπαινίσσονται τους συνεζευγμένους σε γάμο, ενώ για τα περιστεράκια το απέφυγε τούτο˙ διότι άπειροι γάμου ήσαν και η μητέρα και ο υιός. Αλλά ο μεν νόμος, προμηνύοντας από παλαιά την παρθενική γέννησι, τέτοια χρησμοδοτεί και με τέτοια την προτυπώνει˙ τώρα δε που ωδηγήθηκε στον ναό ο ίδιος ο παραδόξως γεννηθείς, το άγιο Πνεύμα ετοίμασε άλλα τρυγόνια και άλλους νεοσσούς περιστεριών περισσότερο ταιριαστούς. Ποιούς λοιπόν; Τον Συμεών και την Άννα, τους οποίους είτε νεοσσούς περιστεριών τους ειπή κανείς, λόγω της τελείως νηπιακής διαθέσεως προς την κακία, είτε τρυγόνια για το άκρο ύψος της σωφροσύνης, σωστά αθ ειπή.

Αλλά ο μεν Συμεών, για να διέλθωμε σύντομα τα ευαγγελικά λόγια, δίκαιος και ευλαβής και προεμπνευσμένος από άγιο Πνεύμα, ήλθε στον ναό κινημένος και τώρα από αυτό, προϋπάντησε και ασπάσθηκε τούτο το ουράνιο και επίγειο βρέφος, προφέροντας σ’ αυτό ως Θεόν τον ύμνο και την ικεσία, παρακαλώντας ν’ απαλλαγή ειρηνικά από το σώμα και διακηρύσσοντας σε όλους ότι αυτό είναι το σωτήριο φως, ισχυριζόμενος δε ότι τούτο έχει τεθή σε πτώσι των απιστούντων και σε ανάστασι των πιστευόντων σ’ αυτό.

Έπειτα συνωμίλησε με την Παρθένο και Μητέρα του βρέφους, δεικνύοντας από την οδύνη για τον μελλοντικό σταυρό του παιδιού ότι θα φανερωθή κατά φύσι μητέρα του τώρα θεανθρώπου βρέφους και ό,τι αφού αποκαλύψη τους αμφιβόλους γι’ αυτό λογισμούς θα τους απαλείψη από τις καρδιές˙ διότι και ο Συμεών την γνησία μητέρα του αμφιβόλου παιδιού 6 προσδιώρισε από την σχετική με το πάθος οδύνη και από την γι’ αυτό το πάθος σφοδρά λύπη και συμπάθεια.

Η δε προφήτις Άννα, χήρα του Φανουήλ ηλικίας ογδόντα τεσσάρων ετών, επιδιδομένη σε νηστείες και δεήσεις και μη απομακρυνομένη καθόλου από τον ναό, καταληφθείσα τότε περισσότερο από θείο Πνεύμα ευχαρίστησε τον Θεό και ευαγγελίσθηκε ότι θα έλθη η λύτρωσις σ’ όσους την προσδέχονται, δεικνύοντας ότι αυτή είναι το βρέφος τούτο. Τέτοια λογικά τρυγόνια προέπεμψε το άγιο Πνεύμα προς προϋπάντησι του Χριστού, καθώς ανέβαινε στον ναό και μας έδειξε οποίοι πρέπει να είναι οι δεχόμενοι μέσα τους τον Χριστό, και οποίοι και οποίες πρέπει να είναι αυτές που έχασαν τους άνδρες των και αυτοί που έχασαν τις συζύγους των. Διότι η Άννα αυτή ήταν χήρα του Φανουήλ αλλά και προφήτις. Πώς; Διότι, αφού άφησε τις κοσμικές και βιωτικές φροντίδες, δεν εγκατέλειψε τον ναό˙ διότι είχε άμωμο τον βίο διημερεύοντας και διανυκτερεύοντας με νηστείες και αγρυπνίες, με προσευχές και ψαλμωδίες. Γι’ αυτό και η γυναίκα αυτή τον Κύριο, που ελάτρευε με έργα, ευλόγως τον ανεγνώρισε όταν ήλθε, όπως λέγει προς αυτόν ο ψαλμωδός προφήτης, «θα ψάλω και θα προσέξω στην τελεία οδό, πότε θα έλθης προς εμένα».7

Τέτοιες και τέτοιοι πρέπει να είναι όσοι από τον γάμο δια της έντιμης χηρείας αποφασίζουν να προσέλθουν προς τον παρθενικό βίο ή στην συμβίωσι. Εάν λοιπόν καταφρονήσης τελείως την δευτέρα συζυγία ως χαμερπή, κράτησε σταθερά την πρόθεσί σου, βάδιζε στα ίχνη των από την αρχή έως το τέλος αγάμων. Κάποτε είχε και ο Πέτρος πεθερά, αλλά δεν υστέρησε του παρθένου Ιωάννου, όταν έτρεξε προς το ζωαρχικό μνήμα˙ σε μερικά σημεία μάλιστα και υπερτέρησε, γι’ αυτό και από τον κοινό δεσπότη κατέστη κορυφαίος των κορυφαίων. Προς τόσο ύψος αναβιβάζει ο πόθος που μεταφέρεται από την σάρκα προς το πνεύμα.

Εσύ δε πρόσεχε, μη τυχόν από μεν την συζυγία απόσχης ως πάνδημη, την δε αγαμία δεν επιτύχης ως δυσέφικτη, οπότε θα εκτραπής και χωρίς να το καταλάβης θα καταπέσης, διότι θ’ ακολουθής όχι τα κατά νόμο ούτε τα υπέρ νόμο, αλλά τα παρά νόμο. Αν εμείς τους ευρισκομένους σε χηρεία, εφ’ όσον δεν σωφρονούν, τους θεωρούμε κατακρίτους, ενώ, και αν συνέλθουν νομίμως σε δεύτερο γάμο, δεν τους θεωρούμε εντελώς αμέμπτους (ο Παύλος έλεγε ότι αθέτησαν την πρώτη πίστι), πόσο μεγαλυτέρας καταδίκης άξιοι είναι εκείνοι που, ενώ συζούν με γυναίκες, δεν απέχουν της πορνείας; Πορνεία, η οποία επέφερε τον παγκόσμιο εκείνο κατακλυσμό σε αυτούς που ωνομάσθηκαν αρχικώς υιοί Θεού και προεκάλεσε τον από τον ουρανό εμπρησμό στους Σοδομίτες και έφερε στους Ισραηλίτες την ήττα από τους Μωαβίτες και τον πολυάνθρωπο εκείνο φόνο, τώρα δε, νομίζω, φέρει σ’ εμάς τις από τα αλλόφυλα έθνη ήττες και τις πολυειδείς από μέσα και έξω κακώσεις και συμφορές; Υιούς δε Θεού εκάλεσε η Γραφή πρώτους τους απογόνους του Ενώς, ο οποίος πρώτος ήλπισε ότι θα καλήται με το όνομα του Κυρίου.8 Ήταν δε αυτός υιός του Σήθ, του οποίου το γένος ήταν διαφορετικό από το καταραμένο γένος του Κάϊν και εζούσε σωφρόνως. Εξ αιτίας αυτών εστεκόταν ακόμη τότε ο κόσμος, έως ότου κατά το γεγραμμένο είδαν ότι οι θυγατέρες των ανθρώπων, δηλαδή οι κόρες από την γενεά του Κάϊν, ήσαν ωραίες και γοητευμένοι από την πορνική ομορφιά τους επήραν όσες εδιάλεξαν από όλες αυτές και έμαθαν τα έργα τους. Τότε αυξήθηκε η κακία επάνω στη γη, ήλθε ο κατακλυσμός και τους εξαφάνισε όλους˙ και αν τότε δεν ευρίσκονταν επάνω στη γη σώφρονες, ο Νώε και οι υιοί του Νώε (τούτο δε φανερώνεται από το γεγονός ότι ο καθένας ήταν σύζυγος μιας γυναικός με την οποία εισήλθε στην κιβωτό), δεν θα υπολειπόταν καμμιά ρίζα και αρχή για τη γένεσι δευτέρου κόσμου.

Βλέπετε ότι εξ αιτίας των πορνευόντων θα καταστρεφόταν παλαιά ο κόσμος αυτός, αν δεν διατηρείτο από τους σωφρονούντας; Αυτοί δε που δεν είναι άξιοι ούτε του παρόντος κόσμου, αφού τον μεταβάλλουν σε ακοσμία, πώς δεν θα εξωσθούν και από τον μέλλοντα αιώνα, παραδιδόμενοι στο πυρ της γεέννης, διότι δεν άνθεξαν στο πύρ των σαρκικών ηδονών, αν δεν σπεύσουν τώρα να το αποσβέσουν δια της μετανοίας και να ξεπλύνουν με τα δάκρυα τούς από αυτό γενομένους ήδη μολυσμούς; Ας μη αγνοούν δε και τούτο, ότι αν δεν σπεύσουν ν’ αντισταθούν στο πάθος δια της μετανοίας, με τον καιρό θα παραδοθούν σε χειρότερα παρά φύσι πάθη, τα οποία είναι γεννήματα πορνικής επιθυμίας, ελκύει δε εδώ το πυρ της γεέννης, για να συναρπάση από εδώ τους ακολάστους σ’ αιώνια κόλασι.

Ποιός δεν γνωρίζει τους Σοδομίτες και την παρανομωτέρα από πορνεία έξαψί τους και την παραδοξοτέρα βροχή του πυρός επάνω σ’ αυτούς και την απώλεια; Πολλές φορές μάλιστα ολόκληρη πόλις υπέστη τις συνέπειες της διαγωγής ενός μόνο ασελγούς ανδρός, όπως συνέβηκε στην πόλι των Σικίμων, οι οποίοι αφανίσθηκαν τελείως από τα παιδιά του Ιακώβ, επειδή ο Συχέμ άρπαξε την θυγατέρα του Ιακώβ Δείνα.9 Αλλά για ν’ αφήσωμε τώρα τους προ του νόμου, ο ίδιος ο μωσαϊκός νόμος δεν παραγγέλλει να λιθοβολήται η νύφη, αν δεν ευρεθή παρθένος, η δε πορνευομένη κόρη ιερέως να καίεται στο πύρ; Δεν απαγορεύει δε να προσφέρεται στον ναό του Κυρίου ο μισθός πόρνης; Όταν δε οι Ισραηλίτες συνήλθαν πορνικώς με τις Μωαβίτιδες, έπεσαν με μάχαιρα σε μια ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες άνδρες. Γι’ αυτό και ο μέγας Παύλος μας λέγει˙ «μη πορνεύετε, όπως επόρνευσαν μερικοί από αυτούς και έπεσαν σε μια ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες».10 Τέτοια είναι τα επιτίμια της πορνείας και προ του μωσαϊκού νόμου και στο νόμο και δια του νόμου. Τί πρέπει λοιπόν ν αισθανώμαστε εμείς που, ενώ έχομε διαταχθή να σταυρώσωμε τη σάρκα μαζί με τις επιθυμίες, περιπίπτομε πάλι στα ίδια, εξ αιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού προς τους υιούς της απειθείας; Που, ενώ διαταχθήκαμε να νεκρώσωμε τα μέλη τα επί της γης, πορνεία, ακαθαρσία, πάθος κακό και την επιθυμία, δεν εφαρμόζομε την παραίνεσι;11 δεν θα φοβηθούμε λοιπόν κάποτε, αν όχι τίποτε άλλο, τουλάχιστο τις θεομηνίες, τις από κάτω, τις από επάνω, τις περασμένες, τις μελλοντικές εκείνες και αιώνιες που μας απειλούν; Δεν θα σεβασθούμε την κατά σάρκα επιφάνεια του ηλίου της δικαιοσύνης Χριστού, ώστε να περιπατήσωμε προσεκτικά σαν σε ημέρα; Δεν θα φρίξωμε τις αποστολικές προειδοποιήσεις και αποφάσεις και παραινέσεις, που λέγουν, «δεν γνωρίζετε ότι είσθε ναοί Θεού και μέσα σας κατοικεί το Πνεύμα του Θεού; Όποιος φθείρει το ναό του Θεού, θα τον φθείρη ο Θεός»12 ˙ και πάλι, «φανερά είναι τα έργα της σαρκός, που είναι πορνεία, ακαθαρσία, ασέλγεια και τα όμοια, για τα οποία προλέγω, όπως και ήδη προείπα, ότι όσοι πράττουν τέτοια δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού»13˙ και πάλι, «τούτο να γνωρίζετε, ότι κάθε πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης, δηλαδή ειδωλολάτρης, δεν έχει κληρονομία στη βασιλεία του Χριστού και Θεού»14˙ και πάλι, «τούτο είναι το θέλημα του Θεού, ο αγιασμός μας, η αποχή από την πορνεία˙ διότι δεν μας εκάλεσε ο Θεός για ακαθαρσία, αλλά για αγιασμό˙ επομένως όποιος το αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό που δίδει το άγιο Πνεύμα του σ’ εμάς».15

Ποιός θα μπορούσε να συλλέξη όλες τις παραγγελίες των Αποστόλων και των προφητών για το θέμα τούτο; Σ’ αυτούς ακριβώς που σωφρονούν και γι΄ αυτό ευρίσκονται ανάμεσα στα μέλη του Χριστού, τί παραγγέλλει ο απόστολος; «Σας έγραψα στην επιστολή, μη συναναστρέφεσθε πόρνους».16 Πραγματικά επειδή εκείνοι δεν εντρέπονται οι ίδιοι, συμβουλεύει τους άλλους να τους αποφεύγουν και να τους εντροπιάζουν, λέγοντας προς αυτούς, «εάν κάποιος κατ’ όνομα αδελφός είναι πόρνος, με αυτόν˙ ούτε να συντρώγετε».17 Βλέπεις ότι όποιος κυλίεται στην πορνεία είναι κοινό μόλυσμα της Εκκλησίας, και γι’ αυτό πρέπει όλοι να τον αποφεύγουν και να τον απομακρύνουν; Ο ίδιος δε ο Παύλος παρέδωσε στον Σατανά τον πορνεύοντα στην Κόρινθο και δεν συνέστησε προς αυτόν αγάπη ούτε τον προσέλαβε, έως ότου επέδειξε την μετάνοια ικανοποιητικώς.

Σώζε οπωσδήποτε την ψυχή σου από τα τόσα κακά, ώ άνθρωπε, των παρόντων και των μελλόντων, των τελευταίων διττών μάλιστα, και στον μέλλοντα και στον παρόντα αιώνα. Το γένος του Ησαύ ήταν απόβλητο, διότι εκείνος ήταν πόρνος και βέβηλος, και ο Ροβοάμ έχασε το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας, επειδή ο πατέρας του Σολομών, γυναικομανής περισσότερο από κάθε άλλον, επέθανε χωρίς να πάθη τούτο ο ίδιος λόγω του Δαβίδ, ο οποίος το προσαφθέν κάποτε σε βάρος του άγος εκαθάρισε με ροές δακρύων και με τα άλλα έργα της μετανοίας. Αποφεύγετε την πορνεία, αδελφοί, παραγγέλλει πάλι ο απόστολος.18 Αν την απέφευγε ο Σαμψών, δεν θα έπιπτε στα χέρια της Δαλιδάς, ώστε μαζί με τα μαλλιά του να χάση και την δύναμί του, δεν θα ετυφλωνόταν, δεν θα έχανε αδόξως τη ζωή του μαζί με τους αλλοφύλους. Αν την απέφευγαν οι οδηγούμενοι από τον Μωϋσή ως στρατηγό και νομοθέτη Ιουδαίοι δεν θα εθυσίαζαν στον Βεελφεγώρ, δεν θα έτρωγαν θυσίες, δεν θα έπιπταν όσο έπεσαν. Αν την απέφευγε ο Σολομών, δεν θ’ απομακρυνόταν από τον Θεό που τον κατέστησε βασιλέα και σοφό ούτε θα ανήγειρε ναούς και είδωλα.

Βλέπετε ότι το πάθος της πορνείας ωθεί τον άνθρωπο και προς ασέβεια; Ούτε το κάλλος της Σωσάννης, που εξαπάτησε στη Βαβυλώνα τους πρεσβυτέρους, θα εθριάμβευε έπειτα και θα συνεκάλυπτε τον λιθοβολισμό, αν αυτοί απέφευγαν από την αρχή το βδέλυγμα και δεν την παρατηρούσαν κάθε μέρα ακολάστως πρωτύτερα. Ούτε ο Ολοφέρνης θα εκοιτόταν με κομμένον τον λαιμό ο άθλιος, αν προηγουμένως, όπως έχει γραφή, δεν είλκυε τον οφθαλμό του το σανδάλιο της Ιουδίθ και δεν αιχμαλώτιζε την ψυχή του η ομορφιά της. Γι’ αυτό λέγει ο Ιώβ˙ «έβαλα κανόνα στους οφθαλμούς μου, και δεν θα προσέξω παρθένο»,19 πόσο μάλλον άσεμνο γύναιο, άγαμο ή έγγαμο.

Ή αγαμία θεοφιλή να τηρής, αγαπητέ, ή συζυγία θεόδοτη. Πίνε ύδατα απ΄οτα πηγάδια σου, κι αυτό με σωφροσύνη, άπεχε δε τελείως από νοθευμένο ποτό, διότι είναι ύδωρ Στυγός, ρεύμα του ποταμού Αχέροντος, είναι γεμάτο θανατηφόρο ιό, έχει τη δύναμι δηλητηρίου˙ διότι έχει την ιδιότητα να ρίπτη τους μυχούς του Άδη. Απόφευγε το μέλι από πορνικά χείλη, διότι έχουν την ιδιότητα να επαλείφουν πορνικό θάνατο, που είναι ο χωρισμός από το Θεό. Προς αυτόν λέγει ο Δαβίδ, «εξωλόθρευσε όλους όσοι πορνεύουν».20 Είναι λοιπόν ανάγκη να καθαρεύη ή να καθαίρεται κι έτσι να μένη διαρκώς αμίαντος αρκούμενος στις επιτρεπτόμενες ηδονές, αυτός του οποίου το σώμα έγινε ναός του Θεού δια του Πνεύματος και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί σ’ αυτό, να σπεύδη προς απόκτησι αγνείας και σωφροσύνης και προς αποφυγή πορνείας και κάθε ακαθαρσίας, για να παραμείνωμε αιωνίως ευφραινόμενοι μαζί με τον άφθαρτο νυμφίο στις αγνές παστάδες, με τις πρεσβείες της αειπαρθένου και παναμώμου και υπερδοξασμένης Μητέρας που τον εγέννησε παρθενικώς για την σωτηρία μας˙ τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Γένοιτο.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Λουκά 2, 22 – 38.

2. Κολ. 3, 3.

3. Ψαλμ. 50, 7.

4. Έξ. 13, 2. 12.15. Λουκά 2.23.

5. Ψαλμ. 104, 15.

6. Αμφίβολο παιδί είναι ο Χριστός λόγω της διπλής ιδιότητός του, θείας και ανθρωπίνης.

7. Ψαλμ. 100,1.

8. Γεν. 4, 26.

9. Γεν. 34, 1 έ έ.

10. Α’ Κορ. 10, 8.

11. Κολ. 3, 5.

12. Α’ Κορ. 3, 16.

13. Γαλ. 5, 19.

14. Εφ. 5, 5.

15. Α’ Θεσσ. 4, 3.

16. Α’ Κορ. 5, 9.

17. Α’ Κορ. 5, 11.

18. Α’ Κορ. 6, 18.

19. Ιώβ 31, 1.

20. Ψαλμ. 72, 27,

Η/Υ επιμέλεια Σοφίας Μερκούρη.

Πηγή: http://www.orp.gr/?p=1743#more-1743

Η εορτή των Αγίων Τριών Ιεραρχών, προστατών τής Παιδείας, εορτάσθηκε με κάθε ιεροπρέπεια στην Ορθόδοξη Μητρόπολη της Κατάγκας και συγκεκριμένα στην πόλη του Κολουέζι.

Στον Εσπερινό χοροστάτησε ο  Μητροπολίτης Κατάγκας κ. Μελέτιος, ενώ τον Θείο Λόγο κήρυξε ο Αρχιερατικός Επίτροπος της Μητροπόλεως.

Ανήμερα της εορτής τελέστηκε πανηγυρική Θεία Λειτουργία, με την συμμετοχή εκπαιδευτικών ιερέων και διακόνων, ενώ τον Θείο Λόγο κήρυξε ο Μητροπολίτης Μελέτιος.

Ο Σεβασμιώτατος αναφέρθηκε στους Τρεις Ιεράρχες, ενώ τόνισε την σπουδαιότητα και σημασία της ιεράς παιδείας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μαθητές και μαθήτριες κατέκλυσαν τον Ιερό Ναό, οι οποίοι σύμφωνα με πληροφορίες ξεπέρασαν τους τρεις χιλιάδες.

Ακολούθησε παρέλαση τμημάτων εκ των Σχολείων, καθώς και εορτή που ενέπνεε ζωή και ευλογία Χριστού.

Την εορτή σφράγισε ο Σύλλογος τον Καθηγητών, όπου έπαιξαν ποδόσφαιρο οι καθηγητές των Σχολείων με φιλάθλους όλους τους μαθητές , που έσεισαν την πόλη με τις χαρούμενες φωνές των.

Πηγή : http://www.romfea.gr/patriarxeia-ts/patriarxeio-alexandreias/6228-timisan-tous-prostates-tis-paideias-sto-makrino-kolouezi-foto

The feast of Saints Three Hierarchs, protector of Education, celebrated in the Orthodox Cathedral of Katagka and specifically in the city of Kolwezi.

In Vespers officiated by Metropolitan Katagkas Mr. Meletios, while the Word of God preached Vicar of Metropolis.

On the day of the feast was celebrated solemn Mass, with the participation of educational priests and deacons, and the Word of God preached by Metropolitan Meletios.

His Eminence referred to the Three Hierarchs, and stressed the importance and significance of the holy education.

It is worth noting that the students filled through and outside the church exceeded three thousand.

Follow sections of Schools parade and festival that inspired life and Christ’s blessing.

The celebration marked the Association of Teachers, where they played football teachers of schools with fans all students.

https://ierapostoli.wordpress.com/2016/01/31/3000_students_kolwezi_congo_treis_ierarxes/

        Η εορτή της Υπαπαντής μάς υπενθυμίζει μία ακόμη στιγμή της ζωής του Ενανθρωπήσαντος Κυρίου μας κατά την οποία διακριβώνουμε την συγκατάβαση του Θεού, την ταπεινοσύνη που επέδειξε με τη θεϊκή Του κένωση προσλαμβάνοντας το ανθρώπινο, αλλά και την κλήση στην οποία μας καλεί τον καθένα προσωπικά. Δεν είναι μόνο η τήρηση της ιουδαϊκής παράδοσης, των στοιχείων δηλαδή της θρησκείας που ρυθμίζουν την ανθρώπινη καθημερινότητα, όπως αποτυπώθηκε στην εκπλήρωση των διατάξεων του καθαρισμού του νέου ανθρώπου με τον ερχομό του στο ναό του Θεού, η προσφορά των τρυγόνων ή των περιστεριών, το κράτημά του από τον ιερέα του ναού. Είναι και το αποκορύφωμα της σχέσης με τον Θεό που έζησε εκείνος ο απλοϊκός ιερέας, ο υπερήλικας Συμεών, όταν πληροφορείται από το Άγιο Πνεύμα ότι θα εκπληρωθεί ο λόγος για τον οποίο ζει σε τόσο προχωρημένη ηλικία. Θα αξιωθεί να κρατήσει στα χέρια του τον Μεσσία. Όλη η ζωή του γέροντα ήταν η προετοιμασία γι’ αυτή τη στιγμή. Ήταν η χαρά του να δει, να αισθανθεί, να χαμογελάσει έχοντας στα αισθητά του χέρια, πρωτίστως όμως εντός της καρδιάς του τον Θεό που έγινε άνθρωπος.  Πόσο να κράτησε αυτή η στιγμή; Λίγο. Ήταν όμως πολύ το λίγο. Ή μάλλον ήταν το παν αυτό το λίγο. Τώρα μπορούσε να φύγει από τη ζωή. Μόνο που ένιωθε πως τίποτε από όσα έκανε και έζησε δεν ανήκαν σ’ αυτόν, αλλά στον Δεσπότη Θεό. Γι’ αυτό και η τελευταία προσευχή του ήταν το «Νυν απολύεις».

                Η Εκκλησία μας διαβάζει αυτή την ημέρα ένα απόσπασμα από την προς Εβραίους επιστολή, στο οποίο ο Απόστολος Παύλος μας υπενθυμίζει μία μεγάλη αλήθεια, η οποία έχει άμεση σχέση με τα παραπάνω. «Χωρίς πάσης αντιλογίας το έλαττον υπό του κρείττονος ευλογείται» (Εβρ. 7, 17). Αναντίρρητα, αυτός που ευλογεί είναι ανώτερος από αυτόν που ευλογείται. Εδώ ακριβώς έγκειται η ανατροπή της εορτής. Αυτός που ευλογεί, ο Συμεών, δεν είναι ανώτερος από Αυτόν που ευλογείται, τον Χριστό. Το αντίθετο συμβαίνει. Κι όμως. Εδώ είναι η συγκατάβαση του Θεού, ο Οποίος με την κένωσή Του, με την πρόσληψη της ανθρώπινης φύσης, καταδέχεται να ευλογείται από το πλάσμα Του. Παρότι και πάλι ανώτερος, εν ταπεινώσει δέχεται στο δικό Του όνομα, στη δική Του εντολή, την ευλογία από το παιδί Του, που είναι ο άνθρωπος.

Μόνο που ο Συμεών έχει εντός του το χάρισμα της ιερωσύνης κι ας είναι αυτή της Παλαιάς Διαθήκης. Το χάρισμα της αναφοράς και προσφοράς του κόσμου στον Θεό, το χάρισμα της ευλογίας των αγαθών και των ανθρώπων στο όνομα του Θεού, το χάρισμα του «Δόξα τω Θεώ». Και δοξάζει ο Συμεών τον Θεό διότι του προσέφερε στον κόσμο τον εαυτό Του. Δεν είναι ένας νέος άνθρωπος αυτός που προσφέρεται στον Θεό, αλλά ο μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού που ενηνθρώπησε για να εκπληρώσει το μυστήριο της Θείας Οικονομίας, από αγάπη για τον κάθε άνθρωπο. Δοξάζει ο Συμεών τον Θεό διότι στο πρόσωπο του Υιού προσφέρει όχι απλώς την συνέχεια του ανθρωπίνου γένους, όπως γίνεται με τη γέννηση ενός παιδιού, αλλά την ανακαίνιση, τη Ζωή που θα νικήσει τον θάνατο οριστικά. Ο Χριστός ήρθε για να πεθάνει, όπως ο κάθε άνθρωπος, αλλά και για να αναστηθεί, ανοίγοντας στους ανθρώπους την οδό της αιωνιότητας, την οδό της σχέσης με τον Θεό που δεν μπορεί να νικηθεί ούτε από τον χρόνο ούτε από το κακό.

Ο ιερέας Συμεών θα ευλογήσει τον ιερέα Χριστό. Αλλά και ο Χριστός, όντας στην αγκαλιά του Συμεών, θα τον ευλογήσει. Ο ένας λαμβάνει τη Ζωή. Ο άλλος είναι η Ζωή.  Ο ένας ακολουθεί την τάξη του Ααρών. Είναι ένας ανάμεσα στους πολλούς. Θα έχει συνεχιστές. Ο Χριστός είναι ιερέας κατά την τάξη Μελχισεδέκ, τον βασιλιά και ιερέα για τον οποίο κανείς δεν ξέρει τον πατέρα ή τη μητέρα του ή το γενεαλογικό του δένδρο, ούτε πότε γεννήθηκε ή πότε πέθανε και ο οποίος συνάντησε τον Αβραάμ όταν επέστρεφε από μία νικητήρια μάχη εναντίον των βασιλέων στο Χοδολογόμορ. Ο Χριστός είναι απάτωρ εκ μητρός και αμήτωρ εκ πατρός, η γενεαλογία Του κατά άνθρωπον είναι η γενιά του Δαβίδ, όμως η σύνδεσή Του μαζί της δεν έχει να κάνει με την διαδοχή του ανθρωπίνου γένους, διότι δεν προέρχεται εκ σπέρματος ανδρός. Γνωρίζουμε πότε γεννήθηκε και πότε πέθανε κατά άνθρωπον, γνωρίζουμε όμως ότι αναστήθηκε, δηλαδή ζει εις τον αιώνα ως Θεάνθρωπος. Και ο Χριστός προσφέρει το ιερατικό αξίωμα στον κάθε άνθρωπο που βαπτίζεται στο όνομά Του και εντάσσεται δια του χρίσματος στην Εκκλησία, για να προσφέρει όχι απλώς τα αγαθά του κόσμου ή τα θρησκευτικώς παραδεδομένα στον Θεό, αλλά ολόκληρη την ύπαρξή του. Για να δοξάζει τον Θεό με τον τρόπο του Χριστού. Με την αγάπη. Με τη θυσία. Με την υπηρέτηση της αλήθειας. Με την υπακοή στο θέλημα του Θεού. Με την προσευχή. Με την έγνοια για τον κάθε άνθρωπο. Με την άρνηση της υποκρισίας. Με το παιδικό χαμόγελο που βγαίνει από μία καρδιά ταπεινή και συγχωρητική.

Ο Χριστός στο ναό θα τηρήσει την θρησκευτική παράδοση με ακρίβεια. Με την ίδια όμως την ενανθρώπησή Του και τη ζωή Του θα την υπερβεί. Θα της δώσει το γνήσιο εκείνο περιεχόμενο που χρειάζεται να έχει. Όχι την εμμονή στην τήρηση των τύπων ως αυταξία, αλλά με την παράδοση της σύνολης ύπαρξής μας στην αγάπη και την εμπιστοσύνη στον Θεό και την πρόνοιά Του για τον καθέναν μας. Για να αναφωνούμε το «Δόξα τω Θεώ» όχι μόνο για τα υλικά, αλλά, κυρίως, για το δώρο της σωτηρίας! Για το παν που μας δόθηκε, αρκεί μέσα μας να προετοιμαζόμαστε όπως ο Συμεών. Με τη ζωή εντός του ναού. Με την κοινωνία του Σώματος και του Αίματος του Κυρίου. Με την υπερνίκηση του φόβου του θανάτου. Με την χρήση της παράδοσης ως βάσης για να πλησιάζουμε τον Θεό, ως τρόπο για να αναγνωρίζουμε την παρουσία του Χριστού στη ζωή μας. Για να κατανοούμε την πληροφορία του Αγίου Πνεύματος, όπως αυτή αποτυπώνεται στον λόγο του Θεού και στην εμπειρία των Αγίων. Ότι είμαστε το έλαττον και έχουμε ανάγκη να ευλογούμαστε από το κρείττον. Ότι δηλαδή δεν είναι οι γνώσεις μας, τα επιτεύγματά μας, οι ικανότητές μας, το «εγώ»  μας που μας κάνουν κρείττονες, αλλά η ευλογία μας από τον Χριστό. Και με το  να θυμόμαστε ότι κληθήκαμε να συνεχίσουμε την ιερωσύνη του Χριστού την οποία λάβαμε στο μυστήριο του Χρίσματος, όταν βαπτιστήκαμε. Αυτήν που γίνεται Αγάπη.

Κέρκυρα, 2 Φεβρουαρίου 2016

 π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

       Καθώς προχωρούμε στον χρόνο και αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες του παρόντος και του μέλλοντος, αυτό που χρειαζόμαστε είναι η ελπίδα. Είναι η προσδοκία ότι τα όνειρά μας θα εκπληρωθούν, ότι οι δυσκολίες μας θα αντιμετωπισθούν.  Η ελπίδα μας έγκειται στον κόπο τον οποίο καταβάλλουμε, στους ανθρώπους στους οποίους εμπιστευόμαστε ότι θα μας βοηθήσουν και, αν πιστεύουμε στον Θεό, σ’  Εκείνον. Ότι θα μας δώσει δύναμη και φώτιση, ώστε τόσο οι επιλογές μας να είναι τέτοιες που να ανοίγουν δρόμους, όσο και στις δυσκολίες της επικοινωνίας, της συνύπαρξης, της διαχείρισης της ζωής και των ανθρώπων, ιδίως όταν οι άλλοι δεν σκέφτονται και δε δρούνε όπως εμείς θα θέλαμε, ότι θα υπάρξει η δυνατότητα να βρεθούν οι κοινοί τόποι, ώστε να πετύχουμε την ευτυχία που αναζητούμε, τη πρόοδο που μας λείπει, την πληρότητα και τη χαρά από την ικανοποίηση των επιθυμιών μας.

                Η εποχή μας βεβαίως είναι ορθολογιστική.  Έτσι δε μας θέλει να πορευόμαστε με ελπίδα σε μεταφυσικούς παράγοντες όπως είναι ο Θεός, αλλά με αυτοπεποίθηση. Στην πραγματικότητα, επειδή ο πολιτισμός και η νοοτροπία που καλλιεργεί ο κόσμος έχουν υποκαταστήσει τον Θεό με τον εαυτό μας, τονίζεται η ανάγκη για αυτοπεποίθηση. Αντί να περιμένουμε λύση από τον ουρανό, να στραφούμε στον εαυτό μας, να πιστέψουμε σ’  αυτόν, να μην απογοητευόμαστε, ακόμη κι αν βλέπουμε ότι δεν μπορούμε να τα καταφέρουμε, αλλά να επιμένουμε. Να τον δικαιολογούμε στις πτώσεις του. Να επιρρίπτουμε τις ευθύνες για τις ήττες στους άλλους. Να μην τον αφήνουμε να απελπίζεται, αλλά να τον κάνουμε να τονώνεται με την ικανοποίηση των επιθυμιών του, πραγματικών ή τεχνητών. Και όλα αυτά εκφράζονται μέσα από  την έννοια της αυτοεκτίμησης, της αυτοπεποίθησης, μέσα από την ανάγκη για έπαινο, αλλά και για δικαιολόγηση των πράξεών μας, ώστε να μην στενοχωριόμαστε, να μην πληγωθούμε, να μη μειωθούμε.

                Παράλληλα, ο κόσμος μας οδηγεί να ελπίζουμε στα εργαλεία που αυτός έχει βρει, για να στηριχθούμε στη ζωή μας. Στην επιστήμη, είτε δια της ιατρικής είτε δια της τεχνολογίας. Στην πολιτική, η οποία λειτουργεί στην προοπτική όχι της αξιοκρατίας, αλλά της κολακείας και των γνωριμιών. Στην πληροφόρηση και στην αυτοπροβολή που επιτυγχάνεται δι’  αυτής. Στη θεοποίηση του σώματος. Στον υπερτονισμό των δικαιωμάτων μας. Στην αξία της μόρφωσης. Στην υπεροψία που η κοσμική γνώση προκαλεί. Στην άρνηση να δούμε τον κόσμο πνευματικά και στον περιορισμό της ζωής στο διανοητικό της πλαίσιο. Και όλο αυτό μεταφέρεται στην καθημερινότητά μας. Νομίζουμε ότι μπορούμε χωρίς τον Θεό και διαμορφώνουμε τη ζωή μας με τέτοιον τρόπο, ώστε να είναι αδύνατον να διαχειριστούμε την οποιαδήποτε μεγάλη κρίση και δοκιμασία., εφόσον δεν έχουμε πίστη και ελπίδα αιωνιότητας.

Αλλά και τις ανθρώπινες σχέσεις δεν μπορούμε να διαχειριστούμε, καθότι εφόσον κριτήριο είναι ο εαυτός μας, τότε δε δεχόμαστε συμβουλή από κανέναν, δεν έχουμε κριτήριο άλλο παρεκτός αυτό που εμείς πιστεύουμε ότι δικαιούμαστε ή νομίζουμε ότι είναι το σωστό, με αποτέλεσμα όταν διαπιστώσουμε ότι  και οι άλλοι έτσι σκέφτονται, να αδυνατούμε να βρούμε λύση. Και τα πράγματα οδηγούνται στη διαμάχη, στη διάλυση, στην τάση για εξουσιασμό του ενός εις βάρος του άλλου. Μία  δυστυχία, η οποία πηγάζει από την απογοήτευση να μην ελπίζουμε πουθενά, παρά μόνο στο «εγώ».      «Εις τούτο γαρ και κοπιώμεν και ονειδιζόμεθα, ότι ηλπίκαμεν επί Θεώ ζώντι» (Α’  Τιμ. 4, 10). Κι εμείς γι’ αυτό υπομένουμε κόπους και ονειδισμούς, γιατί στηρίξαμε την ελπίδα μας στον ζωντανό Θεό, τον αληθινό Θεό. Μία από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες στη ζωή μας έρχεται όταν βλέπουμε ότι οι κόποι μας δεν βρίσκουν ανταπόκριση από την πλευρά των άλλων. Όταν διαπιστώνουμε ότι όχι μόνο δεν αναγνωρίζουν αυτό που κάνουμε, αλλά μας ονειδίζουν, μας ειρωνεύονται, μας απορρίπτουν. Και δεν απορρίπτουν μόνο εμάς. Κυρίως απορρίπτουν ό,τι πιστεύουμε. Όποιον πιστεύουμε. Την αντίληψή μας για το νόημα της ζωής. Τα κριτήρια με βάση τα οποία πορευόμαστε. Και τότε, αισθανόμαστε μοναξιά. Απογοήτευση κατά άνθρωπον. αναρωτιόμαστε για το αν αξίζει να προσπαθούμε για τους ανθρώπους ή για να επιτύχουμε στόχους που δεν τυγχάνουν αναγνώρισης.

Πρωτίστως όμως δυσκολευόμαστε όταν αισθανόμαστε ότι ο Θεός δεν μας ακούει. Δεν είναι παρών στη ζωή μας. Αφήνει να δοκιμαζόμαστε και δεν μας δίνει ορατή λύση. Μας καλεί να κάνουμε υπομονή και να περιμένουμε να μιλήσει. Μας αφήνει να ζούμε μικρότερα ή μεγαλύτερα μαρτύρια και η καρδιά μας αισθάνεται κενή δίχως την παρουσία Του. Όμως, ακόμη κι έτσι, αν η ελπίδα μας παραμένει σ’   Εκείνον, θα μας δώσει σημάδια της αγάπης Του. Αρκεί εμείς να ακολουθούμε τις εντολές Του. Να ζούμε στην Εκκλησία. Και στην καρδιά μας να ελπίζουμε σ’  Αυτόν. Και να μη σταματάμε να κουραζόμαστε για τον δρόμο και τον τρόπο Του. Την αγάπη. Την θέαση της ζωής όχι με κριτήριο το εγώ μας, αλλά την κοινωνία μαζί Του. Και την αγάπη προς τον πλησίον, ακόμη κι αν αυτός δεν πιστεύει. Ακόμη κι αν μας κουράζει. Ακόμη κι αν δεν είναι όπως τον θέλουμε.

Η κατά Θεόν ελπίδα δεν απορρίπτει την αυτοπεποίθηση. Δε ζητά από τον άνθρωπο να λειτουργεί μοιρολατρικά ή να μην αξιοποιήσει ό,τι ο πολιτισμός έχει εφεύρει για να απλοποιήσει ή για να στηρίξει τη ζωή μας. Το πρόβλημα όμως έγκειται όταν η αυτοπεποίθηση γίνεται απαίτηση να γίνεται το θέλημά μας, επειδή πιστεύουμε ότι το αξίζουμε. Όταν απαιτούμε από Θεό και συνάνθρωπο να μας επαινέσουν, να μας δικαιώσουν, να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες μας. Και όταν αρνούμαστε να θέσουμε ως κριτήριο της ζωής μας το θέλημα του Θεού, επιλέγοντας να θεωρούμε ευτυχία την ικανοποίηση του εγώ μας. Πρώτα ο Θεός! Και έχει ο Θεός! Εκεί ας είναι η ελπίδα μας. Έτσι, χωρίς να απορρίπτουμε τον κόπο ή την κριτική μας ικανότητα ας κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας, αλλά ας αφήνουμε τον Θεό να έχει την τελευταία λέξη. Καλλιεργώντας την πίστη στη ζωή της Εκκλησίας, στη συνάντηση με τον συνάνθρωπο, στην προσευχή. Και τότε θα διαπιστώσουμε ότι η μεγαλύτερη υπέρβαση που μπορούμε να κάνουμε δεν είναι όταν παλεύουμε ή θέλουμε να πετύχουμε το δύσκολο ή το ανέφικτο στα όνειρα της ζωής και στις σχέσεις μας, αλλά όταν μπορούμε να νικήσουμε την οίηση του εαυτού μας, την εξάρτηση από τα πάθη μας, την μη πρόταξη της αγάπης. Και τότε, ακόμη και το πλέον δύσκολο που είναι οι ανθρώπινες σχέσεις, θα βρούνε κατεύθυνση, διότι ο Θεός δεν λησμονεί!

Κέρκυρα, 31 Ιανουαρίου 2016

 π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Η γιορτή των Τριών Ιεραρχών μάς δίνει την ευκαιρία να θυμηθούμε την ιδιότητα των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας να είναι δάσκαλοι. Το έμφυτο χάρισμα συνδυάστηκε με την βαθιά γνώση, ενώ η χάρις και η φώτιση του Θεού συνάρμοσε τους κόπους τους στο θαύμα τού να καταστούν «μελίρρυτοι ποταμοί της σοφίας». Όποιος μελετήσει τα έργα τους θαυμάζει την ποιότητα των λόγων τους και γοητεύεται από τη συναρπαστικότητα των μηνυμάτων τους. Αναγεννιέται η καρδιά του. Και αναρωτιέται: κατά πόσον αναζητούμε τέτοιους δασκάλους στην εποχή μας;

Δεν έχει νόημα να εκφράσει κάποιος την όποια απογοήτευση για το εκπαιδευτικό σύστημα. Δεν κρίνεται ο δάσκαλος από το αν αυτό του παρέχει μία ικανοποιητική ποσότητα γνώσης, τόση ώστε τα παιδιά τα οποία θα μαθητεύσουν κοντά του να μετάσχουν στον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος μας θέλει να τα εντάξει στη ζωή του. Αυτό επιτυγχάνεται, έστω και με δυσκολία. Είναι η προσωπικότητα του δασκάλου και η προσωπική του ποιότητα που μετρούν. Η ικανότητά του να χτίσει σχέσεις με τα παιδιά. Να βοηθήσει ώστε το πλοίο της γνώσης να ταξιδέψει από τα πρόσκαιρα και εφήμερα, σ’ αυτά που χαρίζουν έμπνευση, πρότυπα, αξίες και ελπίδα αιωνιότητας. Κριτήρια που θα βοηθήσουν τους νέους να διαμορφώσουν συμπεριφορές και να παλέψουν για ένα άλλο ήθος. Που θα τους κάνουν να μη συμβιβάζονται με το ψεύτικο, αλλά να μπορούν, με ευαισθησία, να νικούν το συμφέρον και την ιδιοτέλεια. Να παλεύουν για πρόοδο που δε θα είναι στηριγμένη στην αδικία ή στην ευκαιριακότητα ή στο δικαίωμα, αλλά στο χάρισμα, το μεράκι, την πίστη στον Θεό που δεν ξεχνά να δώσει τις ευκαιρίες που μας ταιριάζουν.

Κυρίως όμως είναι η αγάπη. Αυτή που πηγάζει από την χαρούμενη καρδιά, από την μεταμορφωμένη ύπαρξη. Αυτή που ξέρει να επιλέγει την κατάλληλη γνώση, χωρίς να φοβάται να ψαύσει τα πάντα. Που προέρχεται από έναν νου ελεύθερο από στεγανά και εύκολες ετικέτες. Που μπορεί να συνδυάσει τη θύραθεν γνώση με τη Θεογνωσία. Που δεν κρύβει την αλήθεια, αλλά τολμά να διαλεχθεί γι’ αυτήν με τα πρόσωπα. Τις εικόνες του Θεού που δεν είναι θηρία για να δαμαστούν ή πελάτες προς άγραν χρημάτων ή  αντικείμενα ενασχόλησης με κριτήριο την επιβίωση, αλλά ψυχές. Που χρειάζονται πρότυπα αρετής και αφηγητές της όντως ζωής. Όχι μόνο μηχανήματα, αλλά λόγο ζωντανό, ρέοντα, που να ενώνει το χθες, το σήμερον και το αεί σε μία πρόταση ζωής. Τον θεανθρωποκεντρικό πολιτισμό.

Προβλήθηκε κάποτε μία ταινία στην οποία ο δάσκαλος ενθάρρυνε τους μαθητές να αδράξουν τη μέρα τους. Να ρουφήξουν το μεδούλι της ζωής, για να μη νιώσουν ότι δεν υπήρξαν. Οι Τρεις Ιεράρχες μάς ωθούν να αναζητήσουμε τον χαμένο δάσκαλο στα σεντούκια της παράδοσής μας, όχι ως απολίθωμα, αλλά ως πρόσωπο που θα προσφέρει την όντως Ζωή σ’ αυτούς που μπορούν να ζήσουν. Γονείς, μαθητές, Εκκλησία ας ξαναδούμε την αποστολή μας, ζητώντας δασκάλους με ταλέντο, γνώση και φώτιση. Και μαζί μ’ αυτούς, ας αναζητήσουμε και ιερείς αντίστοιχους. Αν θα παραμείνει άσβεστη η ελπίδα της πίστης στην ανάσταση και την αγάπη οι δάσκαλοι και οι ιερείς θα την κρατήσουν. Ο καθένας ας κάνει το δικό του βήμα.

Δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Ορθόδοξη Αλήθεια» φύλλο Τετάρτης 27 Ιανουαρίου 2016

 π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Γνωμοδότηση επί ερωτημάτων σχετικών με το μάθημα των θρησκευτικών 

των κ.κ. Γεωργίου Η. Κρίππα, Παναγιώτη Ι. Δροσίτη, Αποστόλου Φ. Βλάχου 

Αθήνα, 8 Ιανουαρίου 2016

Προς

Τον Μακαριώτατον Αρχιεπίσκοπον Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμον, Πρόεδρον

και άπαντες τους Ιεράρχες της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Ελλάδος.

                           Μακαριώτατε,

                           Άγιοι Αρχιερείς,

Από την Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων (Π.Ε.Θ.) μας εζητήθη η επιστημονική άποψή μας επί των παρακάτω ερωτημάτων και ειδικότερα εάν με βάση το ισχύον στην Ελλάδα καθεστώς:

1)         Το μάθημα των Θρησκευτικών επιβάλλεται να είναι αμιγώς Ορθόδοξο Χριστιανικό ή Πολυθρησκευτικό;

2)         Τα νέα Προγράμματα Σπουδών (στο εξής Π.Σ.) Δημοτικού και Γυμνασίου, που εγκρίθηκαν προς πιλοτική εφαρμογή τους με την Αποφ. Υπ. Παιδείας 113/714/Γ2/3-10-2011, ΦΕΚ τ. Β΄2335/2011, ως και η Αναθεωρημένη εφαρμογή τους, η οποία δεν έχει υποβληθεί, μέχρι τώρα, προς έγκριση, ούτε έχει δημοσιευθεί στον ιστότοπο του Υπ. Παιδείας (Ψηφιακό Σχολείο), πλην όμως υπάρχει έντονο και λίαν ενεργό ενδιαφέρον συντακτών της προς εφαρμογή της, είναι σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, ένεκα του πολυθρησκευτικού περιεχομένου τους και όχι αμιγούς Ορθοδόξου Χριστιανικού;

3)         Εάν η Εκκλησία της Ελλάδος έχει λόγο και δικαίωμα για τον καθορισμό της ύλης του μαθήματος των Θρησκευτικών;

Επί των παραπάνω ερωτημάτων η επιστημονική μας άποψη είναι η ακόλουθη:

Ειδικότερα επί του πρώτου ερωτήματος:

     Κατά τη διάταξη του άρθρου 16 § 2 του ισχύοντος Ελληνικού Συντάγματος Η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλαση τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες. Εξάλλου κατά το τρίτο άρθρο του Συντάγματος, παράγραφός 1η, εδάφιο α΄και β΄ αυτής: «Επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα είναι η θρησκεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησία του Χριστού. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος, που γνωρίζει κεφαλή της τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν, υπάρχει αναπόσπαστα ενωμένη δογματικά με τη Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης και με κάθε άλλη ομόδοξη Εκκλησία του Χριστού τηρεί απαρασάλευτα, όπως εκείνες, τους ιερούς αποστολικούς και συνοδικούς κανόνες και τις ιερές παραδόσεις». Οι διατάξεις αυτές συνιστούν εκδηλώσεις της νομικής ενέργειας του Προοιμίου του Ελληνικού Συντάγματος, έχοντος του Προοιμίου τούτου, ως ακολούθως:

«Εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος».

Αποτελεί δε το Προοίμιο αυτό αναπόσπαστο τμήμα του Συντάγματος και δημοσιεύεται με τις λοιπές διατάξεις τούτου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ως ενιαίο όλο, αφού αμέσως πριν από το Προοίμιο προτάσσονται οι λέξεις ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ και ο χρονικός προσδιορισμός του Συντάγματος (1975-2001) και αμέσως μετά ακολουθεί το κείμενο του Προοιμίου (βλ. σχετ. Βασ. Νικολόπουλου, Επιτ. Προέδρου Αρείου Πάγου, Δ/ρος Νομικής, Το προοίμιο του Συντάγματος και η νομική του αξιολόγηση, σελ. 17-18).

Παράλληλα  με τη διάταξη του άρθρου 1 εδάφ. α΄, του νόμου 1566/1985, με τον οποίο ρυθμίζεται – κυρίως και πρωτίστως – η λειτουργία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ορίζεται ότι ο σκοπός της εκπαίδευσης αυτής είναι να υποβοηθεί τους μαθητάς, όπως εκτός των άλλων «… διακατέχονται από πίστη στην πατρίδα και τα γνήσια στοιχεία της Ορθόδοξης Χριστιανικής παράδοσης. Στον ίδιο νόμο και ειδικότερα στο άρθρο αυτού 6 § 2, εκ. β΄, ορίζεται ότι το Λύκειο επιδιώκει την ολοκλήρωση των σκοπών της εκπαίδευσης. Ιδιαίτερα βοηθά τους μαθητάς… να συνειδητοποιήσουν την σημασία του Ορθόδοξου Χριστιανικού ήθους…».

Εξ άλλου, η διάταξη του άρθρου 1518 § 1 του Αστ. Κώδικος ορίζει ότι η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου από τους γονείς του περιλαμβάνει, μεταξύ των άλλων και την εκπαίδευση του τέκνου, στην έννοια της οποίας – εκπαίδευσης – περιέχεται και η θρησκευτική τοιαύτη (βλ. εις Απ. Γεωργιάδη – Οικ. Δικ., σελ. 882, αρ. 16 εις Σύντομη Ερμ. Αστ. Κώδικος (Σ. Ε. Α. Κ.), τόμος 2ος, εκδ. 2013 και στις σε αμφότερα τα έργα αυτά σχετικές παραπομπές).

Ακολούθως, με το άρθρο 2 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα δικαιώματα του ανθρώπου υποχρεώνεται κάθε συμβαλλόμενο Κράτος (σε εφαρμογή του 9ου άρθρου αυτής της Συμβάσεως περί ελευθερίας της σκέψεως, συνειδήσεως και θρησκείας) να σέβεται το δικαίωμα των γονέων όπως εξασφαλίζουν την μόρφωση και την εκπαίδευση των τέκνων τους σύμφωνα με τις ίδιες αυτών, των γονέων, θρησκευτικές και φιλοσοφικές πεποιθήσεις (βλ. Οικ. Δικ. Απ. Γεωργιάδη – Μιχ. Σταθοπούλου και εις Σ.Ε.Α.Κ. Απ. Γεωργιάδη ό.π.). Τόσον η ως προαναφερθείσα Διεθνής Σύμβαση, όσο και το παραπάνω Πρώτο Πρωτόκολλο αυτής έχουν επικυρωθεί κατ’ άρθρο 28 § 1 του Συντάγματος της Ελλάδος με το ν. δ. 53/1974 και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού ελληνικού δικαίου, και υπερισχύουν από κάθε άλλη αντίθετη διάταξη νόμου, απαγορευομένης ούτως πάσης προσβολής του εν λόγω ατομικού δικαιώματος των γονέων, μη δυναμένης συνεπώς της Πολιτείας να επιβάλει, νομοθετικώς ή άλλως πως, θρησκευτική αγωγή στα τέκνα τους διάφορον της θρησκευτικής πεποιθήσεως των γονέων τους.

Τα ανωτέρω, κατά συνέπεια, έχουν πλήρη εφαρμογή και ως προς το ως άνω δικαίωμα των ορθοδόξων γονέων, όπως τα ανήλικα τέκνα τους διδάσκονται το αμιγώς Ορθόδοξο Χριστιανικό μάθημα των θρησκευτικών στις σχολικές μονάδες της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαιδεύσεως, όπου αυτά φοιτούν.

Εν όψει όλων των προαναφερομένων διατάξεων, προκύπτει ότι το μάθημα των θρησκευτικών, κατά το ισχύον ελληνικό δίκαιο, επιβάλλεται να είναι αμιγώς το Ορθόδοξο Χριστιανικό, μη επιτρεπομένης οιασδήποτε μετατροπής του σε πολυθρησκευτικό και πάντως οποιασδήποτε νοθεύσεώς του με ξένο προς το αμιγές Ορθόδοξο Χριστιανικό περιεχόμενο του.

Τα ανωτέρω γίνονται δεκτά και από την σταθερή επί του θέματος τούτου νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας ( βλ. σχετ. τις σύμφωνες αποφάσεις του Σ.τ.Ε. 2176/1998, 3358/1995, 3353/1986, καθώς επίσης και στην 116/2012 πρόσφατη ακυρωτική ομόφωνη απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου Χανίων, η οποία, ως αφορώσα σε θέματα εκπαιδευτικής διαδικασίας, όπως είναι και το παρόν, έχει ίση νομική ισχύ και ίσο κύρος με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με τον νόμο 702/1997, όπως αυτός τροποποιήθηκε μεταγενεστέρως (βλ. σχετ. στην από 11/2/2013 Γνωμοδότηση του Δ/ρος Γ. Κρίππα).

Πέραν δε όλων αυτών, η εισαγωγή στην Ελληνική Εκπαίδευση μαθήματος Θρησκευτικών πολυθρησκευτικού συνιστά το ποινικό αδίκημα του προσηλυτισμού, κατ’ άρθρο 4 του διατηρημένου σε ισχύ νόμου 1383/1938, καθόσον ένα τέτοιο μάθημα προσανατολίζεται δια του περιεχομένου του, ως εν προκειμένω, να οδηγήσει το μαθητή σε αμφισβήτηση περί του εάν η θρησκεία, την οπαία πρεσβεύει, είναι σωστή ή όχι ή πρέπει να την αμφισβητεί, έστω και απλώς προβληματιζόμενος. Συντρέχει δε ενταύθα και η επιβαρυντική περίπτωση της τρίτης παραγράφου του άρθρου 4 του εν λόγω αναγκ. νόμου και αυτό επειδή η διδασκαλία ενός τέτοιου μαθήματος θα γίνεται σε σχολικές μονάδες. Πρέπει δε να αναφερθεί ότι το αδίκημα τούτο τιμωρείται και στο στάδιο της απόπειράς του ως τετελεσμένο ( βλ.  Δ/ρος  Γ.  Κρίππα, Μελέτη,  ad  hoc,  εις  Eπιθ.  Δημ.   &  Διοικ. Δικαίου,  έτ. 2014 σελ. 679-697).

2) Επί του δεύτερου ερωτήματος που αφορά στο Αναθεωρημένο Πρόγραμμα σπουδών 2014  :

 Tο  αναθεωρημένο  Πρόγραμμα  Σπουδών  (ΠΣ) του 2014, όπως και το Π.Σ    του   2011  (Υπουργική   Απόφαση   113714/Γ2       3-10-2011,  ΦΕΚ β΄ 2335/2011), συνεξετάζει από την Γ΄ Δημοτικού, το Χριστιανισμό ταυτόχρονα και  ισότιμα  με  τον  Ιουδαϊσμό,  το Ισλάμ, τον  Ινδουισμό, το  Βουδισμό,  τον Ταοϊσμό – στη δε Α΄ Γυμνασίου προστίθεται και ο Κομφουκιανισμός (ΠΣ, σ, 113) – ως ένα  σύνολο,  που  το  αναφέρει  με  διάφορα  ονόματα:  «θρησκεία» (ΠΣ σ. 19,  25),   «ο  κόσμος   της   θρησκείας»    ( ΠΣ σ. 23 ),   «θρησκευτικές παραδόσεις» ( ΠΣ  σ, 23 ), « θρησκευτικό  φαινόμενο στην  πολυμορφία  του» (ΠΣ σ.25 ), «οι θρησκείες του Κόσμου»  (ΟΔ. ΕΚΠ 97-99).

Πρόκειται για ένα πολυθρησκευτικό μόρφωμα, το οποίο στηρίζεται στην τεχνητή – επιφανειακή σύγκλιση του Χριστιανισμού με τις θρησκείες, με βάση τα τυπικά ετερόκλητα χαρακτηριστικά τους, οδηγεί σε εσφαλμένα επιστημονικά συμπεράσματα, δημιουργεί σύγχυση στους μαθητές, τους οδηγεί στον συγκρητισμό, είναι ασύμβατο με την πίστη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η δε διδασκαλία του καταργεί τον χριστοκεντρικό προσανατολισμό του  ΜτΘ  και τον κάνει ανθρωποκεντρικό – συγκρητιστικό.

Οι συντάκτες του ΠΣ 2014 αυθαίρετα συνέταξαν το ΠΣ, χωρίς να ερωτηθούν  ούτε   η  Ορθόδοξη   Εκκλησία,  ούτε   τα  αρμόδια  Θεολογικά Τμήματα των Θεολογικών Σχολών Αθηνών και Θεσσαλονίκης με όλους τους ειδικούς επιστήμονές τους ούτε βεβαίως η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων (ΠΕΘ).

Ισχυρίζονται ότι το μεγαλύτερο μέρος των προσφερόμενων γνώσεων και πληροφοριών, αφορά στον Χριστιανισμό, ενώ το πρόβλημα έγκειται στην ομογενοποιημένη – ταυτόχρονη μείξη και διδασκαλία, σχεδόν σε κάθε ενότητα και σε κάθε διδακτική ώρα, πέντε – έξι διαφορετικών θρησκευμάτων με ετερόκλητα χαρακτηριστικά. Ισχυρίζονται, πως υπάρχουν «τρεις κύκλοι» στο ΠΣ που αφορούν στην παράδοση της Ορθόδοξης Χριστιανικής  Εκκλησίας  τη γνωριμία με τις μεγάλες χριστιανικές παραδόσεις και τέλος τα μεγάλα θρησκεύματα (ΠΣ, σ. 17), ενώ δεν υπάρχουν τρία χωριστά σύνολα πληροφοριών, αλλά κυρίως συνυπάρχουν από κοινού σε ένα συνονθύλευμα, ετερόκλητες πληροφορίες  και από τους «τρείς κύκλους».

Ισχυρίζονται ότι με το ΠΣ δεν επιδιώκουν την «τυπική θρησκειολογική ενημέρωση», ούτε τον «σχετικισμό ή ακόμη χειρότερα τον συγκρητισμό» (ΠΣ σ. 13), ενώ για την αποφυγή τους δεν λαμβάνουν στοιχειώδη «μέτρα ασφάλειας», αλλά και ούτε μπορούν να λάβουν, εξαιτίας της πολυθρησκειακής  δομής  του.  Να   σημειωθεί  ότι   απευθύνονται   σε   μικρά παιδιά που δεν έχουν ακόμη αναπτύξει τις απαιτούμενες πνευματικές ικανότητες για να επεξεργαστούν τα σχετικά ζητήματα, τα οποίο παρουσιάζονται ισότιμα, ως «ποικιλία θρησκευτικών προσανατολισμών» (ΟΔ. ΕΚΠ. Σ. 86),

Αντιθέτως, με το ισχύον Αναλυτικό Πρόγραμμα (ΦΕΚ 406/5-5-1998 Υπουργική απόφαση Γ2/2289/26-3-1998) και όλα τα παλαιότερα Αναλυτικά Προγράμματα, η διδασκαλία των θρησκειών γίνεται στη Β΄ Λυκείου, σε χωριστές από τον Χριστιανισμό ενότητες. Επειδή, μάλιστα, το πρόβλημα του συμφυρμού των στοιχείων των θρησκειών είναι ορατό, γι’ αυτό λαμβάνονται μέτρα, ώστε να αποφευχθεί. Τα μέτρα αφορούν στην διακριτή διδασκαλία κάθε θρησκείας καθώς και στο πνευματικό και αντιληπτικό επίπεδο των μαθητών.

Το νέο ΠΣ, προκειμένου να καθιερωθεί η εφαρμογή του, χρησιμοποιεί δύο όπλα: α) την παραπλάνηση και β) τις σύγχρονες μορφές και μεθόδους διδασκαλίας. Αναφορικά με την παραπλάνηση, οι συντάκτες, ενώ διαβεβαιώνουν τη «θεμελίωση της ορθόδοξης χριστιανικής μαρτυρίας στη σχολική εκπαίδευση σε ένα υψηλότερο πνευματικό και θεολογικό επίπεδο» (ΠΣ σ. 17). εντέχνως την αλλοιώνουν, δηλ, ουσιαστικά την καταργούν. Αναφορικά με το δεύτερο όπλο, οι σύγχρονες μέθοδοι διδασκαλίας είναι δυνατόν να εφαρμοστούν στο ισχύον ΜτΘ, χωρίς αυτό να απολέσει την ορθόδοξη ταυτότητά του.

Με το ΠΣ στηρίζουν δήθεν, ως διατείνονται, «το δικαίωμα όλων των παιδιών για Θρησκευτική εκπαίδευση» (ΠΣ σ. 11), ενώ η  ελληνική  Πολιτεία  παρέχει ήδη σε όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά τη δυνατότητα να μορφωθούν και να παρακολουθήσουν όλα τα μαθήματα που προβλέπονται στις βαθμίδες της εκπαίδευσης,  μεταξύ αυτών και τα θρησκευτικά.

Με το νέο Πρόγραμμα επίσης, ενώ οι ίδιοι συνέταξαν το ισχύον ΑΠΣ (ΦΕΚ τ.Β΄ αρ. 303/13-03-03) και ήταν υπεύθυνοι για τη συγγραφή των βιβλίων και αναγνωρίζουν τη λειτουργικότητά τους (ΠΣ, (σ. 10-11), έρχονται και τα καταργούν.

Το νέο ΠΣ συσκοτίζει την αντίληψη των μικρών μαθητών για το ποιος είναι ο Θεός που σώζει τον άνθρωπο, καθώς και ποια είναι η αληθινή κοινωνία μαζί Του επειδή η ξεκάθαρη απάντηση θεωρείται «ομολογιακή εμμονή,  κατηχητισμός, φανατισμός ή μισαλλοδοξία» (ΠΣ σ. 11,13).

Σ’ αυτή     τη   λογική    κινούνται    όλες  οι  Θ.Ε.  Για  παράδειγμα,  στη  Γ΄ Δημοτικού, τα παιδιά διδάσκονται ότι η Σαρία είναι «Νόμος του Θεού στην ανθρωπότητα» (ΠΣ σ. 111-112), εξετάζουν την απεικόνιση του Θεού στο Χριστιανισμό, στον Ιουδαϊσμό, το Ισλάμ και τις Ανατολικές θρησκείες, που είναι οι «άλλες θρησκευτικές παραδόσεις»  (ΠΣ σ. 120-121). Το ΠΣ, με βάση την ιδεολογία του, (πολυθρησκευτικότητα), αποκρύπτει έντεχνα την θεμελιώδη αλήθεια της χριστιανικής Πίστεως, πως ο Χριστός είναι ο μόνος Θεάνθρωπος και Σωτήρας του κόσμου. Κατά περίπτωση, είτε την αποσιωπά (ΠΣ σ. 40), είτε αν χρειάζεται, αναφέρεται μεν στη Θεϊκή Του φύση, αποσιωπά δε την μοναδικότητά της, ενώ επιστρατεύει άσχετες μ’ αυτήν πληροφορίες, είτε αντί της θεϊκής, τονίζει την ανθρώπινη φύση Του (Π.Σ. σ. 45), είτε μειώνει την εικόνα που αποκομίζουν οι μαθητές για τη Θεότητά Του, εμφανίζοντάς Τον ως δάσκαλό μεταξύ των φιλοσόφων δασκάλων των Θρησκειών (ΠΣ σ. 63-69). είτε τονίζει δευτερεύουσες έννοιες του θέματος, για να αποσιωπήσει εκείνες που παραπέμπουν στην μοναδικότητα της εν Χριστώ    σωτηρίας    (ΠΣ σ. 46-47,  78-79),  είτε  αφήνει vα  εννοηθεί    το ενδεχόμενο, να ανέδειξαν τον Χριστό οι μεσσιανικές προσδοκίες (ΠΣ σ. 123-124), σύμφωνα με γνωστή θεωρία. Στο ΠΣ έχει χαθεί ο προσανατολισμός οπότε βασιλεύει η απόλυτη σύγχυση.

Λόγω της συνεξέτασης του Χριστιανισμού με τις Θρησκείες, στρεβλώνονται θέματα προκειμένου να συνδυαστούν: π.χ. το Ορθόδοξο Βάπτισμα ως αντίστοιχο των τελετών ενηλικίωσης των Εβραίων και των Μουσουλμάνων (ΠΣ σ. 57). Οι Χριστιανοί άγιοι με τα ιερά πρόσωπα θρησκειών, ως να μην είναι η αγιότητα καρπός του Αγίου Πνεύματος, αλλά ανθρώπινη κατάκτηση (ΠΣ σ. 61). Η Αγία Γραφή με τα ιερά βιβλία των θρησκειών, δηλ. η αλήθεια του Θεού μαζί με τις μαγείες, τους μύθους, τις δεισιδαιμονίες (ΠΣ σ. 62, 70-71). Η  μετάνοια, η νηστεία, η άσκηση της Σαρακοστής, συνδυάζονται με τη νηστεία, το διαλογισμό, τη γιόγκα στις Θρησκείες (ΠΣ σ. 72-73). Σε άλλη Θ.Ε., το ΠΣ αναφέρεται στους αγίους Πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι αντιμετώπισαν τα προβλήματα των αιρέσεων (ΠΣ σ. 109-110), και ως γνωστόν, καταδίκασαν τις ειδωλολατρικές αντιλήψεις και λατρείες, ενώ σε άλλες το ΠΣ τις συνδυάζει με τις ορθόδοξες.

Στο ΠΣ έχει εγκαταλειφθεί, σε ικανό βαθμό, η ιστορική σειρά των γεγονότων, έτσι ώστε να μην γνωρίζουν οι μαθητές λ.χ. αν προηγήθηκε χρονολογικά ο προφήτης Μωυσής ή ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Σοβαρά δε θεολογικά σφάλματα το καθιστούν ακατάλληλο για Ορθοδόξους μαθητές, ως ότι η μουσουλμανική σαρία είναι ο νόμος του Θεού. Υπάρχουν σ’ αυτό σημαντικά σφάλματα ως και παιδαγωγικά τοιαύτα (Ευαγ. Πονηρός Δ/ρ Θ.Μ.Φ., Σχολικός Σύμβουλος Πειραιώς Α’ Αθηνών – Κυκλάδων).

Εν όψει όλων των προεκτιθεμένων, καθίσταται πλέον ή σαφές ότι και το αναθεωρημένο Πρόγραμμα Σπουδών έτους 2014 για το μάθημα των Θρησκευτικών στην Α/Βάθμια και Β/Βάθμια Εκπαίδευση, ως πολυθρησκευτικό που είναι, ευρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με το ισχύον στην Ελλάδα, ως άνω, νομικό καθεστώς. Τούτο δε διότι, ενώ το άρθρ. 16 παρ. 2 του Συντάγματος απαιτεί την ανάπτυξη της Ορθόδοξης ως άνω συνείδησης των μαθητών, με το εν λόγω Πρόγραμμα Σπουδών, σε συνδυασμό με τον αναθεωρημένο Οδηγό Εκπαιδευτικού (2014), οδηγεί στην πλήρη αποδόμηση και εκθεμελίωση τελικά της Ορθόδοξης θρησκευτικής συνείδησής τους.

Η τοιαύτη μετατροπή του υφιστάμενου αμιγώς Ορθοδόξου Χριστιανικού μαθήματος των Θρησκευτικών στο παραπάνω συγκρητιστικό και πολτοποιημένο θρησκευτικό μόρφωμα έχει καταδικασθεί από ολόκληρο το πλήρωμα της Ορθόδοξης Ελληνικής Εκκλησίας, με επικεφαλής τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο, ως και από σύμπασα την Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους -που χαρακτήρισε το μη ορθόδοξο μάθημα των Θρησκευτικών ως «φυλακή»- από την Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων (Π.Ε.Θ), την ΚΔ’ Συνδιάσκεψη των Εντεταλμένων Ορθοδόξων Εκκλησιών και Μητροπόλεων, από λίαν υψηλού επιπέδου διεθνή και πανελλήνια Επιστημονικά Συνέδρια και Ημερίδες, από υψηλής Πνευματικότητας ηγουμένους του Αγίου Όρους, ως ο μακαριστός ηγούμενος της Ι. Μονής Γρηγορίου του Αγίου Όρους Γεώργιος Καψάνης, ο οποίος σε κείμενο του χαρακτήρισε το Πρόγραμμα Σπουδών οδηγό προς την πολυθρησκεία, «ευαγγέλιο» πλάνης και πλήγμα δαιμονικό κατά του Ορθόδοξου Ελληνικού λαού (Περιοδικό «ο Σωτήρ» τευχ. Σεπτεμβρίου 2013, σελ. 373-374). Επίσης ο προηγούμενος της Ι. Μονής Ιβήρων Βασίλειος Γοντικάκης, κατά τον οποίο με το πολυθρησκευτικό ως άνω κατασκεύασμα προδίδεται η Ορθόδοξη Πίστη μας (Περιοδικό «ΚΟΙΝΩΝΙΑ» της Π.Ε.Θ. τ. Απριλίου – Ιουνίου 2012). Ωσαύτως, από έγκριτους και ειδήμονες Επιστήμονες, απο πλήθος εγκύρων δημοσιευμάτων και ραδιοφωνικών εκπομπών κ.λ.π.

Να προστεθεί τέλος ότι την επιχειρηθείσαν και στην Κύπρο μετατροπή του εκεί διδασκομένου Ορθοδόξου Χριστιανικού μαθήματος των Θρησκευτικών σε πολυθρησκευτικό αποδοκίμασε ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ. Χρυσόστομος και γενικώς ο κλήρος και ο Ορθόδοξος λαός της Κύπρου.

3)         Αναφορικά με το τρίτο των υποβληθέντων αιτημάτων, εάν δηλαδή, με βάση το ισχύον στην Ελλάδα νομικό καθεστώς, η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει λόγο και δικαίωμα ως προς τον καθορισμό της ύλης του μαθήματος των Θρησκευτικών, πρέπει να λεχθούν τα εξής:

Σύμφωνα με το δεύτερο άρθρο του νόμου 590/1977, Περί του Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος, «Η Εκκλησία της Ελλάδος συνεργάζεται μετά της Πολιτείας, προκειμένου περί θεμάτων γενικού ενδιαφέροντος, ως τα της Χριστιανικής αγωγής της νεότητος» κ.ά. Περαιτέρω κατά το άρθρο 9 του ιδίου νόμου «Η Δ.Ι.Σ.  (Διαρκής Ιερά Σύνοδος), ως διαρκές διοικητικόν όργανον της Εκκλησίας, ασκεί τας κάτωθι αρμοδιότητας… ε) Παρακολουθεί το δογματικόν περιεχόμενον των δια τα σχολεία της Στοιχειώδους και Μέσης Εκπαιδεύσεως προοριζομένων διδακτικών βιβλίων του μαθήματος των Θρησκευτικών». Στο ίδιο δε άρθρο, υπό το στοιχείο ζ΄, ορίζεται ότι η Δ.Ι.Σ. μεριμνά περί του κατά Χριστόν βίου του Ορθοδόξου πληρώματος δια των ενδεικτικώς εκεί αναφερομένων μέσων, ως και « δια παντός άλλου προσφόρου, κατά την κρίσιν Αυτής, μέσου», ενώ ορίζεται στο τελευταίο εδάφιο του ιδίου άρθρου ότι «Εις περίπτωσιν διαταράξεως της Ορθοδόξου Εκκλησίας δι’ ετεροδιδασκαλίας ή άλλης επεμβάσεως εις βάρος αυτής, η Δ.Ι.Σ. ζητεί την επέμβασιν των Αρμοδίων Αρχών…». Αποτελεί δε ετεροδιδασκαλία η νόθευση της Ορθοδόξου Πίστεως κατά το μάλλον και ήττον και με οποιονδήποτε τρόπο (βλ. Γ. Κρίππα όπ.π. κάτω σελ. 146).

Πρέπει δε να λεχθεί ενταύθα ότι οι προπαρατεθείσες διατάξεις του Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος (ν. 590/1977) – ως και ο ως άνω ν. 1566/1985 – δεν είναι δυνατόν να καταργηθούν, διότι αποτελούν στην πράξη εφαρμογή του άρθρου 16 § 2 του Συντάγματος. Αυτό έχει δεχθεί και η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με την οποία, δεν είναι δυνατή η κατάργηση νόμου, εκδοθέντος προς εφαρμογήν συνταγματικής διατάξεως και συνεπώς θα εξακολουθεί να ισχύει ο αντισυνταγματικώς καταργηθείς νόμος (ΣτΕ 2056/2001 Διοικ. Δίκη, σελ. 87 επ., Γ. Κρίππα «Το Ατομικό Δικαίωμα της Θρησκευτικής Ελευθερίας της Εκκλησίας να καθορίζει η ίδια την ύλη του μαθήματος των Θρησκευτικών» στο περιοδικό ΚΟΙΝΩΝΙΑ της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων, έτος 2013, τεύχος 3, σ. 145 εξ. και ειδικότερα στις σελ. 146 και 156, υποσημ. 4, ως και ιδίου Νομοθετικό κενό συνταγματικώς ανεπίτρεπτο και εντεύθεν υποχρεώσεις της κρατικής διοικήσεως, ως και εις Καλλιαντέρη-Τουτζιαράκη, Η αρχή της νομιμότητος εις Επιθ. Δημ. Δικ. 2001, σελ. 28).

Εν όψει όλων αυτών, προκύπτει σαφώς ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος, είναι, με βάση την ελληνική νομοθεσία (άρθρο 3 § 1 του Συντάγματος), φορέας του ατομικού δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας και ότι το δικαίωμά της αυτό παραβιάζεται στην περίπτωση που η Πολιτεία αποφασίσει να διδάσκονται ως ύλη του μαθήματος των θρησκευτικών στις σχολικές μονάδες ή κείμενα, που η Εκκλησία τα θεωρεί ασυμβίβαστα, κατά το μάλλον και ήττον, προς τις αρχές της διδασκαλίας της, όπως η διδασκαλία της ειδικότερα καθορίζεται και κατοχυρώνεται στις και με τις προπαρατιθέμενες διατάξεις του άρθρου 3 του Συντάγματος, της Εκκλησίας της Ελλάδος δικαιουμένης να ζητήσει την ικανοποίηση του δικαιώματός της τούτου από την Ελληνική Δικαιοσύνη και αν χρειασθεί και από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, (βλ. σχετ. ειδικότερα και αναλυτικώς εις Γ. Κρίππα, ενθ. ανωτ., σελ. 145 επομ. 148, 149, ως και πλούσια αυτόθι διεθνή βιβλιογραφία και ad hoc απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας, μετά σχετικών επίσης υποσημειώσεων εις σελ. 149-156. Βλ., ωσαύτως, εις Χρ. Σγουρίτσα Συνταγματικό Δικ., τόμος Β΄, τεύχος Α΄, σελ. 12, ως και εις το άρθρο «Περί τα Θρησκευτικά» του Αρχιμ. Κων. Ραμιώτη πτυχ. Θεολογίας – τ. Δικαστού, εις Ορθόδοξο Τύπο της 9.10.2015).

Μετά από αυτά προκύπτει ότι, με βάση την Ελληνική Νομοθεσία, η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος έχει τον κύριο και αποφασιστικό λόγο και δικαίωμα άμα για τον καθορισμό της ύλης του μαθήματος των Θρησκευτικών.

Οι υπογράφοντες

Γεώργιος Η. Κρίππας, Διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου

Παναγιώτης Ι. Δροσίτης, Επίτ. Πρόεδρος Εφετών

Απόστολος Φ. Βλάχος, Επιτ. Πρόεδρος Εφετών

http://www.petheol.gr/nea/gnomodoteseepierotematonschetikonmetomathematonthreskeutikontonkkgeorgiouekrippapanagioteidrositeapostolouphblachou

Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων (ΠΕΘ)

Ερωτηματολόγιο αναγκών/επιθυμιών επιμόρφωσης

Αθήνα, 10 Δεκεμβρίου 2015

Αριθμ. Πρωτ. 235

Προς

Τους Θεολόγους Καθηγητές των σχολείων της Ελλάδας

Θέμα: Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων (ΠΕΘ)

                             Αγαπητοί Συνάδελφοι,

Στο πλαίσιο της φιλοσοφίας για συνεχή επαγγελματική βελτίωση και ανάπτυξη των εκπαιδευτικών, η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων (ΠΕΘ) σχεδιάζει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα επιμόρφωσης, σε θέματα διδακτικής μεθοδολογίας, διαχείρισης της τάξης και αξιολόγησης μαθητών. Ως αφετηρία των δράσεών της, η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων θεωρεί αυτή την επικοινωνία με τους εκπαιδευτικούς αναγκαία, ώστε η στόχευση των παιδαγωγικών της προτάσεων να οδηγεί στην ανανέωση και τη μέγιστη αποτελεσματικότητα.

Τα μαθήματα θα γίνονται είτε μέσω του Διαδικτύου (elearning) για να συμμετέχουν και συνάδελφοι που διαμένουν στην επαρχία, είτε στους χώρους της Ένωσής μας, είτε σε άλλους χώρους που θα επιλεγούν ειδικά για τους σκοπούς της επιμόρφωσης. Οι προτάσεις μας καλύπτουν ένα ευρύ πεδίο ενδιαφερόντων και αναγκών, τα οποία θα ανταποκριθούν στις ανάγκες που εσείς θα δηλώσετε. Γι΄ αυτόν τον λόγο σας στέλνουμε ένα διαγνωστικό ερωτηματολόγιο αναγκών και επιθυμιών επιμόρφωσης.

Τα επιμορφωτικά προγράμματα που θα λειτουργήσουν απευθύνονται σε εκπαιδευτικούς Δευτεροβάθμιας και Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και δεν είναι απαραίτητο να υπηρετεί κάποιος σε σχολείο, προκειμένου να τα παρακολουθήσει. Σε επόμενη φάση, οι εφαρμογές που θα γίνουν σε σχολικές τάξεις, με τη συγκατάθεση των συναδέλφων, προβλέπεται να κοινοποιηθούν στην ευρύτερη εκπαιδευτική κοινότητα ως παραδείγματα καλή πρακτικής και να παρουσιαστούν σε σχετικές ημερίδες και συνέδρια.

Προκειμένου να καταρτίσουμε το πρόγραμμα επιμόρφωσης που θα ανταποκρίνεται σε όσα εσείς επιθυμείτε, παρακαλούμε νασυμπληρώσετε το σχετικό ερωτηματολόγιο, μέχρι 1 Φεβρουαρίου, στον σύνδεσμο:http://www.surveygizmo.com/s3/2496851/

Αναμένουμε την ανταπόκρισή σας και ευχόμαστε σε όλους Ευτυχισμένο το Νέο Έτος.

Με τιμή

Για το ΔΣ της ΠΕΘ

      Ο Πρόεδρος                                           Ο Γενικός Γραμματέας

Κωνσταντίνος Σπαλιώρας                        Παναγιώτης Τσαγκάρης

Δρ Θεολογίας                                               Mr Θεολογίας

http://www.petheol.gr/nea/epimorphotikoprogrammapanelleniasenosestheologon-erotematologioanankonepithymionepimorphoses

Εισήγηση του προέδρου της ΠΕΘ κ. Κωνσταντίνου Σπαλιώρα

στην ειδική Συνεδρίαση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου (12-01-2016)

για το Μάθημα των Θρησκευτικών 

Μακαριώτατε, Σεβασμιώτατοι, κύριοι καθηγητές,

Αφού ευχαριστήσω και συγχαρώ τον Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεο για την εμπεριστατωμένη και διαλλακτική του εισήγηση, επιτρέψτε μου να αναφερθώ δειγματικά μόνον σε κομβικά σημεία, που δημιουργούν μεγάλο πρόβλημα στο μάθημα των Θρησκευτικών και στον κλάδο των Θεολόγων καθηγητών και είναι εκείνα, που χαρακτηρίζουν  τα Νέα προτεινόμενα Προγράμματα Σπουδών (2011), (2014) και (2015) και για τα οποία αντέδρασε εξ’ αρχής και αντιδρά η ΠΕΘ.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΤΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ – ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014

Το αναθεωρημένο Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΣ) του 2014, όπως και το Π.Σ του 2011, συνεξετάζει από την Γ΄ Δημοτικού, την Ορθόδοξη παράδοση, τον Ρωμαιοκαθολικισμό και τον Προτεσταντισμό, ταυτόχρονα και ισότιμα με τον Ιουδαϊσμό, το Ισλάμ, τον Ινδουισμό, το Βουδισμό, τον Ταοϊσμό και τον Κομφουκιανισμό.

Πρόκειται δηλαδή για ένα πολυθρησκειακό μόρφωμα, το οποίο στηρίζεται στην τεχνητή-επιφανειακή σύγκλιση μεταξύ των (3) δογμάτων του χριστιανισμού αλλά και του Χριστιανισμού με τα ξένα θρησκεύματα. Έτσι. όμως,  οδηγεί σε εσφαλμένα επιστημονικά και θεολογικά συμπεράσματα, δημιουργεί σύγχυση στους μαθητές, τους οδηγεί στο συγκρητισμό, είναι ασύμβατο με την πίστη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η δε διδασκαλία του καταργεί τον χριστοκεντρικό προσανατολισμό του ΜτΘ και τον κάνει ανθρωποκεντρικό-συγκρητιστικό.  

Οι συντάκτες των παραπάνω ΠΣ τα συνέταξαν αυθαίρετα, χωρίς να ζητηθεί η συμμετοχή της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ούτε των Θεολογικών Σχολών, ούτε η συμμετοχή των ειδικών Παιδαγωγών, ούτε της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων (ΠΕΘ). Σημειωτέον ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία, με βάση το νόμο, έχει λόγο να ελέγχει το περιεχόμενο της διδασκαλίας του ΜτΘ, που αφορά τους ορθόδοξους μαθητές, αν δηλαδή συμφωνεί με τις αρχές της και προάγει στη χριστιανική αγωγή της νεότητας

Οι προτάσεις των συντακτών του ΠΣ «Θρησκευτικά για όλους τους μαθητές» και «αναβάθμιση του Θρησκευτικού μαθήματος» αποτελούν παραπλανητικά συνθήματα που, ουσιαστικά, αποδέχονται τις κατηγορίες περί ομολογιακού μαθήματος, αποσκοπούν στην αλλοίωση του χαρακτήρα του μαθήματος και γι΄ αυτό δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές από τη μεγάλη πλειονοψηφία των μάχιμων Θεολόγων και όχι μόνο.

Ισχυρίζονται ψευδώς πως το μεγαλύτερο μέρος των προσφερόμενων πληροφοριών, αφορά στον Χριστιανισμό, ενώ το πρόβλημα έγκειται στην ομογενοποιημένη – ταυτόχρονη μείξη ετερόκλητων χαρακτηριστικών. Ισχυρίζονται πως υπάρχουν «τρεις κύκλοι» στο ΠΣ, που ο ένας αναφέρεται στην παράδοση της Ορθόδοξης χριστιανικής Εκκλησίας, ο δεύτερος στη γνωριμία με τις μεγάλες χριστιανικές παραδόσεις και τέλος, ο τρίτος στα μεγάλα θρησκεύματα (ΠΣ. σ.17), ενώ δεν υπάρχουν τρία χωριστά σύνολα πληροφοριών, δεν υπάρχουν τρεις ξεχωριστοί κύκλοι, αλλά τρεις τεμνόμενοι κύκλοι όπου περιπλέκονται όλες μαζί: Η Ορθοδοξία, οι χριστιανικές ομολογίες και οι θρησκείες και καταργούνται οι διακριτές ταυτότητες και διαφορές.

Με το ισχύον Αναλυτικό Πρόγραμμα, ως γνωστό, οι θρησκείες διδάσκονται στη Β΄ λυκείου, σε χωριστές από τη Ορθοδοξία και τις χριστιανικές ομολογίες ενότητες, για να υπάρχει προληπτική αντιμετώπιση της σύγχυσης που προκαλεί στους μαθητές ο θρησκευτικός συμφυρμός και συγκρητισμός.

Το ΠΣ, προκειμένου να καθιερωθεί ή μάλλον να επιβληθεί η εφαρμογή του, χρησιμοποιεί δύο όπλα α) την παραπλάνηση και β) τις σύγχρονες μορφές διδασκαλίας. Οι συντάκτες, ενώ διαβεβαιώνουν τη «θεμελίωση της ορθόδοξης χριστιανικής μαρτυρίας στη σχολική εκπαίδευση σε ένα υψηλότερο πνευματικό και θεολογικό επίπεδο» (ΠΣ σ. 17), περίτεχνα την αλλοιώνουν και ουσιαστικά την καταργούν. Αναφορικά με το δεύτερο όπλο, οι σύγχρονες μέθοδοι διδασκαλίας είναι ουδέτερες και είναι δυνατόν να εφαρμοστούν και στο ισχύον ΜτΘ, χωρίς αυτό να απολέσει την ορθόδοξη ταυτότητά του.

Το ΠΣ συσκοτίζει περίτεχνα την αντίληψη των μικρών μαθητών για το ποιος είναι ο Θεός που σώζει τον άνθρωπο. Η ξεκάθαρη απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα χαρακτηρίζεται «ομολογιακή εμμονή, κατηχητισμός, φανατισμός ή μισαλλοδοξία» (ΠΣ σ. 11, 13).

Το ΠΣ, δέσμιο της ιδεολογίας του, «θολώνει τα νερά» – αποκρύπτει σκόπιμα τη θεμελιώδη αλήθεια της χριστιανικής πίστεως, πως ο Χριστός είναι ο μόνος Θεάνθρωπος και Σωτήρας του κόσμου.

Λόγω της συνεξέτασης του Χριστιανισμού με τις θρησκείες, στρεβλώνονται θέματα με εντελώς διαφορετική θεολογία, προκειμένου να συνυπάρξουν και να συνδυαστούν σε ένα απαράδεκτο και ακατάλληλο πολτοποιημένο διδακτικό σχήμα για μικρά παιδιά: Π.χ. το ορθόδοξο βάπτισμα, ως αντίστοιχο των τελετών ενηλικίωσης των εβραίων και των μουσουλμάνων (ΠΣ σ. 57). Οι χριστιανοί άγιοι με τα ιερά πρόσωπα θρησκειών (ΠΣ σ. 61).  Η Αγία Γραφή μαζί με τα ιερά βιβλία των θρησκειών, η χριστιανική αλήθεια μαζί με τις μαγείες, τους μύθους, τις δεισιδαιμονίες (ΠΣ σ. 62, 70-71).

Εκ των ανωτέρω προκύπτει, σαφώς, ότι οι ορθόδοξοι μικροί μαθητές διδάσκονται άλλη θρησκεία από τη δική τους, ο δε προσηλυτισμός τους είναι εμφανής, μέσα από συγκεκριμένες τακτικές και οδηγίες προς τους διδάσκοντες, οι οποίες περιέχονται στον «Οδηγό Εκπαιδευτικού».

Να επισημανθεί ότι, σύμφωνα με την απόφαση 115/2012 του Διοικητικού Εφετείου Χανίων, η διδασκαλία του ορθόδοξου μαθήματος είναι υποχρεωτική για την Πολιτεία, καθώς και η κατάρτιση των προγραμμάτων διδασκαλίας, με ύλη σύμφωνη με τις αρχές του ορθόδοξου χριστιανικού δόγματος, η δε ορθόδοξη διδασκαλία του ΜτΘ δεν αντιτίθεται στις απαιτήσεις του πλουραλισμού, της πολυφωνίας και της πολυπολιτισμικότητας.

Είναι σημαντική ως προς τούτο η σχετική Γνωμοδότηση για το μάθημα των Θρησκευτικών, των έγκριτων νομικών κ.κ. Γ. Κρίππα, Π. Δροσίτη, Α. Βλάχου που παραδόθηκε στη Σύνοδο.

Συμπεράσματα: Το αναθεωρημένο Πρόγραμμα Σπουδών 2014 είναι: α) αντισυνταγματικό, β) παράνομο, γ) αντίθετο προς τις αρχές τις Ορθόδοξης Εκκλησίας, δ) προσηλυτίζει τους μαθητές σε άλλη πίστη, ε) αντιεπιστημονικό, διότι συμφύρει γνώσεις διαφορετικών χώρων, στ) αντιπαιδαγωγικό, διότι απευθύνεται σε μαθητές μικρής ηλικίας και τους οδηγεί στη σύγχυση και το συγκρητισμό.

Οι συντάκτες του ΠΣ δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι ορθόδοξοι χριστιανοί μαθητές ανήκουν στους γονείς τους, οι οποίοι τους οδήγησαν στην Ορθόδοξη Εκκλησία και πίστη. Ανήκουν, επίσης, ως βαπτισμένοι χριστιανοί, στον Ιησού Χριστό. Οι συντάκτες κανενός Προγράμματος ΕΣΠΑ δεν έχουν το δικαίωμα να τους οδηγήσουν στην πανθρησκεία και στην πολυθεϊα.

Ο Χριστός δεν μπορεί να συσχετίζεται εξισωτικά με τους φιλοσόφους-δασκάλους των θρησκειών. Το θεανθρώπινο πρόσωπό του είναι μοναδικής σημασίας για τη σωτηρία του κόσμου, επειδή Εκείνος είναι ο μοναδικός Θεάνθρωπος και Σωτήρας. Η αντίληψη να θεωρείται αυτή η μοναδική σχέση ως έκφραση μονοφωνίας, είναι αντιχριστιανική.

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014

Παρόμοια προβλήματα παρατηρούνται και στο νέο ΠΣ για το ΜτΘ του Λυκείου.

Ο τίτλος του μαθήματος στις τάξεις του Λυκείου είναι: (Α΄ Λυκείου: Θρησκεία και σύγχρονος άνθρωπος, Β΄ Λυκείου: Θρησκεία και κοινωνία, Γ΄ Λυκείου: Θρησκεία και σύγχρονος κόσμος). Η «αφαίρεση», που δηλώνεται με τον όρο «Θρησκεία», οδηγεί σε πλήθος ερμηνειών, που παραπέμπουν σε μια φαινομενολογική, κοινωνιολογική ή άλλη θεώρηση, που δεν είναι, πάντως, ούτε θεολογική ούτε θρησκειολογική. Πρόκειται για έναν όρο που δεν εστιάζει στη διαφορετικότητα των θρησκειών, αλλά παραπέμπει σε μια γενικευμένη και αφηρημένη έννοια περί θρησκείας, που τείνει να συμπεριλάβει όλες τις θρησκείες κάτω από μια υπεραπλουστευμένη και θολή εννοιολογική προσέγγιση.

Η εισαγωγή του πιο πάνω μοντέλου δημιουργεί μια σειρά από προβλήματα σε ό,τι αφορά στη διδασκαλία του χριστιανισμού και των θρησκευμάτων.  Η άποψή μας αυτή βασίζεται στην αρχή της συνέπειας σε ό,τι αφορά στη λειτουργία ενός συστήματος. Κάθε σύστημα θα πρέπει να διδάσκεται ως ένα οργανωμένο όλο, προκειμένου να διαπιστωθεί η λειτουργικότητα των μερών του. Για παράδειγμα, η Θεία Ευχαριστία δεν μπορεί να νοηθεί εκτός της Εκκλησίας, που με τη σειρά της δεν μπορεί να νοηθεί εκτός της πίστης. Είναι προφανές ότι ένας κατακερματισμός των εννοιών δεν αποκαλύπτει τις ενδοσυστημικές σχέσεις των μερών του συστήματος. Πολύ δε περισσότερο, όταν δεν είναι σαφές, πώς προσεγγίζουμε τις έννοιες αυτές. Δεν είναι σαφές αν κάνουμε λόγο για μια θεολογική, θρησκειολογική, ψυχολογική, ανθρωπολογική ή κοινωνιολογική προσέγγιση. Η πραγμάτευση μη απτών εννοιών δημιουργεί ένα θολό τοπίο, που οδηγεί τους μαθητές σε σύγχυση καθώς δεν αντιλαμβάνονται πώς μπορούν να τις προσεγγίσουν, τη στιγμή, μάλιστα, που κάτι άλλο προσδοκούν από το Μάθημα των Θρησκευτικών.

Αντί να υιοθετηθεί μια λιτή και μεθοδική προσέγγιση με συνέπεια σε ό,τι αυτή είναι και περιλαμβάνει, επιλέγεται μια επιφανειακή και επιπόλαιη διαχείριση εννοιών με αμφίβολα αποτελέσματα ως προς την κατάκτηση των απαραίτητων γι’ αυτό το πνευματικό επίπεδο των μαθητών γνώσεων και εμπειριών.

Το Ουσιαστικό επομένως πρόβλημα της εφαρμογής αυτών των Προγραμμάτων Σπουδών είναι η αναποτελεσματική διαχείριση των εννοιών αυτών από τους μαθητές, που δεν έχουν ούτε τα απαιτούμενα μεθοδολογικά εργαλεία ούτε την προϋποτιθέμενη γνώση για να τις διαχειριστούν σε βάθος. Η επιφανειακή και πρόχειρη διασύνδεση των εννοιών στις διάφορες θρησκείες αναδεικνύει ένα επιπρόσθετο πρόβλημα, αυτό του θρησκευτικού συγκρητισμού, το ίδιο δηλαδή που παρατηρείται και στο Πρόγραμμα Δημοτικού – Γυμνασίου.

Μακαριώτατε, Σεβασμιώτατοι,

Μετά από αυτήν την σύντομη υπογράμμιση της ακαταλληλότητας των δύο Προγραμμάτων η ΠΕΘ καταθέτει σήμερα στην σημερινή Διαρκή Σύνοδο  (3) τρεις βασικές θέσεις – δηλώσεις και (1) μία συγκεκριμένη και σαφή πρόταση:

1^η Θέση

Τα μέλη της ΠΕΘ, που  στην συντριπτική τους πλειοψηφία είναι μάχιμοι Θεολόγοι, που διδάσκουν το μάθημα των Θρησκευτικών στις σχολικές αίθουσες δηλώνουν ξεκάθαρα ότι:   

α) Είναι κάθετα αντίθετα με τα Νέα Προγράμματα Σπουδών του μαθήματος των Θρησκευτικών, που έχουν αρχειοθετηθεί στα συρτάρια του Υπουργείου Παιδείας. Οι συντάκτες τους, ωστόσο, επιχειρούν απεγνωσμένα, παρά τις μεγάλες και επί (4) συναπτά έτη αντιδράσεις που αυτά έχουν προκαλέσει, να τα επαναφέρουν σε ισχύ (βλ. με σεμινάρια Σχ. Συμβούλων, με εκπομπές στα ΜΜΕ, με παραφιλολογία εκφοβισμού του θεολογικού κόσμου, κ.λ.π),

β) Οι Θεολόγοι δεν πρόκειται να δεχτούν ποτέ να εφαρμόσουν τέτοιου είδους Προγράμματα Σπουδών για το μάθημα των Θρησκευτικών, ακόμα και στην απίθανη περίπτωση, που τυχόν θα ελάμβαναν την έγκριση της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, διότι διαλύουν το μάθημά μας, διαστρέφοντας το χαρακτήρα του, τον σκοπό, το περιεχόμενο, την αποστολή και τον ρόλο του.

γ) Οι Θεολόγοι θα αντιταχθούν στην εφαρμογή τους με κάθε προσφερόμενο, ενδεικνυόμενο, εφευρετικό και νόμιμο τρόπο (προσφεύγοντας ακόμη και στα Ευρωπαϊκά δικαστήρια), αν ποτέ καταφέρουν οι εμπνευστές τους, παρακάμπτοντας τη θέληση της πλειοψηφίας του θεολογικού κόσμου, να τα εισαγάγουν στο χώρο του σχολείου.

Ξεκάθαρα και αποφασιστικά λόγια:

Οι Θεολόγοι της πατρίδας μας, δεν θα υποχωρήσουν, δεν θα κάνουν την χάρη κανενός με οποιοδήποτε τίμημα, δεν θα παραβούν το χρέος τους ως θεολόγοι, δεν θα αρνηθούν την ορθόδοξη παράδοσή τους ως βάση της χριστιανικής αγωγής των ορθοδόξων μαθητών.

2η Θέση

Δηλώνουμε επίσης, ότι τους εμπνευστές αυτών των απαράδεκτων Νέων Προγραμμάτων Σπουδών για το μάθημα των Θρησκευτικών, ως ανθρώπους, συναδέλφους και επιστήμονες, τους σεβόμαστε και τους τιμούμε. Όμως, το συγκεκριμένο κατασκεύασμά τους, το αρνούμαστε άρδην, όπως και την ολιγομελή συλλογική τους έκφραση τον ΚΑΙΡΟ, την οποία μάλιστα, έγκυροι και έγκριτοι νομικοί την χαρακτηρίζουν με επίσημα έγγραφα, παράνομη. 

Ξεκάθαρα και αποφασιστικά λόγια:

Αρνούμαστε να τους αποδεχτούμε ως ισότιμους συνομιλητές, παρά το ότι, ειδικά σήμερα, αφενός από σεβασμό και αγάπη Χριστού προς το πρόσωπό σας και τα πρόσωπα όλων των σεβασμίων Συνοδικών Αρχιερέων και, αφετέρου, από υπακοή στην πρόσκλησή σας, είμαστε στην ίδια αίθουσα μαζί τους. Οι λόγοι που δεν τους αποδεχόμαστε είναι οι παρακάτω:

α) Δημιούργησαν τεράστιο πρόβλημα στο ορθόδοξο μάθημά μας, συκοφαντώντας το για άγνωστους σ’ εμάς λόγους, ως κατηχητικό και ομολογιακό, με σκοπό, τελικά, να το αποδομήσουν συγγράφοντας και εφαρμόζοντας το πολυθρησκειακό τερατούργημα.

β) Διαίρεσαν και δίχασαν τον θεολογικό κόσμο, αποδυναμώνοντας τη θέση του έναντι της πολιτείας.

γ) Αρνούνται στην Εκκλησία της Ελλάδος, όπως δήλωσαν σε πρόσφατη ανακοίνωσή τους, το πηγάζον εκ των Συνταγματικών επιταγών και του Καταστατικού Χάρτη, δικαίωμα και χρέος της, να έχει λόγο στην χριστιανική αγωγή της νεότητας.

3η Θέση

Η ΔΙΣ της Εκκλησίας της Ελλάδος οφείλει, όπως επανειλημμένα, τα τελευταία τέσσερα χρόνια που αγωνιζόμαστε γι΄ αυτή την υπόθεση της έχουμε ζητήσει, να τοποθετηθεί συλλογικά και εγγράφως, όπως έχει κάνει και για άλλα φλέγοντα θέματα της κοινωνικής επικαιρότητας:

α) Απέναντι στα απαράδεκτα για μας Πιλοτικά Προγράμματα Σπουδών.

β) Απέναντι στην εκπεφρασμένη θέση του νυν Υπουργού Παιδείας κ. Νικολάου Φίλη για την αλλαγή του μαθήματος των Θρησκευτικών σε καθαρή θρησκειολογία.

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΑΣ

Το ΠΣ είναι δομημένο με πολυθρησκειακή δομή. Πρέπει να συνταχθεί εξ αρχής νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών, το οποίο να διδάσκει χωριστά το Χριστιανισμό, με βάση την οντολογία και κοσμοθεωρία του και αντίστοιχα τις θρησκείες με τις δικές τους θέσεις. Ειδικότερα, οι θρησκείες να διδάσκονται συστηματικά σε μαθητές του Λυκείου, ώστε να μπορούν να επεξεργαστούν, με κριτική σκέψη, τις προσφερόμενες γνώσεις, χωρίς να αποκλείεται η απλή πληροφόρηση για το θρησκευτικό φαινόμενο και σε μικρότερες τάξεις, σε ολιγάριθμες θεματικές αλλά ξεχωριστές ενότητες για κάθε θρήσκευμα. Η σύνταξη του νέου ΑΠΣ να γίνει με βάση το ΑΠΣ του 2003 και τα βιβλία του 2003-2006, με τις απαιτούμενες διορθώσεις, βελτιώσεις και εμπλουτισμό με παιδαγωγική και διδακτική μεθοδολογία. Αυτή η εξ΄αρχής σύνταξη νέου ΠΣ θα είναι μία  ενωτική προσπάθεια, που θα πραγματοποιηθεί, αφού συσταθεί μεικτή θεολογική Επιτροπή Παιδείας, χωρίς αποκλεισμούς, με την παρουσία σε αυτήν του Υπουργείου Παιδείας, της Εκκλησίας, των Θεολογικών Σχολών, της ΠΕΘ, και οπωσδήποτε θεολόγων εμπειρογνωμόνων εξειδικευμένων στην Παιδαγωγική και διδακτική του ΜτΘ.

http://www.petheol.gr/nea/eisegesetouproedroutespethkkonstantinouspaliorasteneidikesynedriasetesdis12-01-2016giatomathematonthreskeutikon

Στη ζωή μας λειτουργούμε σχεδόν πάντοτε με την αίσθηση του παρόντος. Του «νυν». Βλέπουμε τις άμεσες ανάγκες μας, ζητούμε την άμεση ικανοποίηση των επιθυμιών μα, μας είναι δύσκολο να σκεφτούμε σε βάθος χρόνου, παρότι οι άνθρωποι έχουμε και όνειρα και φιλοδοξίες. Κάποτε μπορεί να καταστρώνουμε σχέδια για την μετέπειτα ζωή μας. Σπάνια όμως σκεφτόμαστε ότι εκτός από τα όσα έχουμε και πρόκειται να κληροδοτήσουμε στους επόμενους, υπάρχει και η πνευματική διάσταση της ύπαρξής μας, η σχέση μας με τον Θεό. Κι αυτή δεν έχει να κάνει μόνο με την οικογένεια και τη ζωή της, αλλά και με τα ίδια τα πρόσωπά μας. Η Εκκλησία μας καλεί να γίνουμε υποδείγματα πίστης για όσους πρόκειται να πιστέψουν στον Χριστό και να οδηγηθούν έτσι στην αιώνια ζωή. «Προς υποτύπωσιν των μελλόντων πιστεύειν επ’  αυτώ εις ζωήν αιώνιον» (Α’   Τιμ. 1, 16).

                Πόσο είναι αυτό εφικτό για μας τους χριστιανούς, όταν ζούμε σε μία εκκοσμικευμένη κοινωνία;  Όταν οι περισσότεροι δηλώνουν ότι είναι χριστιανοί, στην πράξη όμως δεν έχουν σχέση με τον Χριστό ή η σχέση τους είναι τυπική;  Έχουμε τέτοια δύναμη, ώστε να γίνουμε παραδείγματα πίστης για τους άλλους, όταν δεν έχουμε βρει τον δικό μας εαυτό, τον δικό μας δρόμο;  Σήμερα, άλλωστε, περισσότερο παρά ποτέ, υπάρχουμε ουσιαστικά ως ένα μικρό ποίμνιο, το οποίο παλεύει με τους πειρασμούς της διάσπασης, της αδιαφορίας για την πορεία της κοινωνίας και της παθητικότητας, αλλά και της ήττας από τη δύναμη του κόσμου, του πολιτισμού και της αμαρτίας. Ακούγεται ειρωνική η προτροπή του να γίνουμε υποτύπωση για τους μέλλοντας πιστεύειν.

                Κι όμως, είναι εφικτός ένας τέτοιος δρόμος. Πρώτα διότι δεν είναι έργο και κατόρθωμα δικό μας, αλλά δωρεά του ελέους του Θεού προς τον καθένα μας, αρκεί να αναφωνούμε ότι είμαστε οι πρώτοι των αμαρτωλών, μόνο που αυτό δεν είναι παραδοχή ταπείνωσης, αλλά ευγνωμοσύνης, διότι για μας ήρθε ο Χριστό. Για να μας ελεήσει. Να μας δώσει την ευκαιρία να βιώσουμε την μακροθυμία Του και μάλιστα «πάσαν». Δεν είναι ταπεινολογία η αναγνώριση της αμαρτωλότητάς μας, αλλά αχτίδα αισιοδοξίας. Ότι παρότι εμείς είμαστε αυτό που είμαστε, εντούτοις ελεηθήκαμε από τον Θεό που αγαπά και μόνο αγαπά. Τόσο, ώστε να μας δίνει απτά σημάδια του ελέους Του, όχι μόνο με την παρουσία Του στον κόσμο, αλλά και με την πλούσια παροχή της χάριτός Του, ώστε όχι μόνο οι αμαρτίες μας να μην είναι εμπόδιο στην οδό της σωτηρίας, αλλά και να καθιστάμεθα παραδείγματα πίστης και μετανοίας, εφόσον θέλουμε να Τον αποδεχθούμε στη ζωή μας.  Διότι ο καθένας μας έχει την μικρή, προσωπική του ιστορία έναντι του Θεού και της πίστης. Αρκεί να μην λησμονεί ότι ελεήθηκε.

                Είναι εφικτός αυτός ο δρόμος διότι οι άνθρωποι δεν πλασθήκαμε να ζούμε μόνοι μας. Έχουμε εντός μας τη δίψα για κοινωνία. Και κοινωνία σημαίνει ότι έχουμε να δώσουμε. Χαρίσματα, πίστη, αγαθά, την παρουσία μας στους άλλους, ό,τι είμαστε. Κι αν αυτό που είμαστε πηγάζει μέσα από την σχέση μας με τον Θεό, τότε έχουμε να δώσουμε αλήθεια, αγάπη, νόημα στους άλλους. Χαρά και χαμόγελο. Ελπίδα που υπερβαίνει τα πρόσκαιρα και δείχνει την οδό προς την αιωνιότητα. Είναι αυτό που λείπει από τη ζωή μας. Η υπέρβαση του πρόσκαιρου. Δε συνεπάγεται μία τέτοια προσέγγιση την άρνηση ή την αδιαφορία για το τώρα, για τις ανάγκες τόσο τις δικές μας όσο και των άλλων. Συνεπάγεται όμως τον μη εγκλωβισμό μας στο τώρα. Το ότι πάντοτε βλέπουμε τα πράγματα στην προοπτική του αιώνιου. Άρα, γνωρίζουμε σε τι χρειάζεται να δώσουμε έμφαση και τι μπορούμε να το αφήσουμε να περάσει. Για παράδειγμα, οι στιγμές μας. Οι άνθρωποι έχουμε και καλές και κακές. Αν ο εαυτός μας μπορεί να διαχειριστεί τις κακές του στιγμές και να αντέξει και τις αντίστοιχες των άλλων, χωρίς να νικηθεί από την τάση να απορρίψει τους άλλους, διότι τον δυσκολεύουν, τότε είμαστε στην οδό της κοινωνίας. Γιατί και πάλι δεν είμαστε μόνοι μας, εφόσον ο Κύριός μας πάντοτε μας ενισχύει στην αγάπη.

                Είναι εφικτός αυτός ο δρόμος διότι υπάρχει η Εκκλησία. Εντός της υπάρχουν όσοι προηγήθηκαν από εμάς στην οδό του υποδείγματος. Οι άγιοι της πίστης μας. Όλοι αυτοί οι οποίοι, χωρίς να το επιδιώκουν, ένιωθαν την καρδιά τους να πλημμυρίζει τόσο από το έλεος του Θεού, όσο και από την ανάγκη να μοιραστούν με τους συνανθρώπους τους τη χαρά και την αγάπη που η αληθινή πίστη προσφέρει, όχι κάνοντας απαραίτητα κήρυγμα, αλλά ζώντας κατά Θεόν.  Έχουμε λοιπόν τους αγίους μας ως υποδείγματα αυτής της οδού. Και καλούμαστε να τους γνωρίσουμε στη ζωή της Εκκλησίας. Να ζήσουμε τον τρόπο τους με ασφάλεια. Και βλέποντας εκείνους να αισθανόμαστε ότι ο θάνατος δεν μπορεί να μας νικήσει, ούτε το κακό. «Μεθ’  ημών ο Θεός». Μπορεί ο κόσμος να θέτει τη ζωή των αγίων στο περιθώριο, διότι οι άνθρωποι ζητούμε να απολαύσουμε τα παρόντα και παραδιδόμαστε στα πάθη εντός του «νυν», όμως διαπιστώνουμε ότι τελικά οι άγιοι, μηδέν έχοντες, τα πάντα κατείχαν και γεύτηκαν, ξεκινώντας από την μία και αναφαίρετη χαρά της πίστης, και τις χαρές που τους χρειάζονταν να γευτούν σ’  αυτή τη ζωή.

                Ο δρόμος και ο τρόπος του κόσμου διαφέρει από αυτόν της πίστης.Χρειάζεται όμως, χωρίς έπαρση, να συνειδητοποιούμε ότι κληθήκαμε και καλούμαστε να αφήνουμε όνομα πιστού στη ζωή και για όσους πρόκειται να έρθουν μετά από εμάς.  Διότι ακόμη κι αν είμαστε οι λίγοι, δεν πρέπει να απογοητευόμαστε. Αλλά, δοξάζοντας κι ευχαριστώντας τον Θεό που απέστειλε τον Κύριό μας Ιησού, να γινόμαστε μάρτυρες πάσης της μακροθυμίας Του και της ελεημοσύνης προς τα πρόσωπά μας. Για να ζούμε τη χαρά της αγιότητας, που καταξιώνει τη ζωή μας όχι πρόσκαιρα, αλλά αιώνια.

Κέρκυρα, 24 Ιανουαρίου 2016

 π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου.

ΜΕΡΟΣ -Α-

Ο Άγιος Μάξιμος γεννήθηκε στην Άρτα το 1470 μ.Χ., αλλά η καταγωγή του ήταν από τον Μωριά και το κοσμικό του όνομα ήταν Μιχαήλ Τριβώλης. Δεν είναι ιστορικά εξακριβωμένο πότε η οικογένεια Τριβώλη εγκαταστάθηκε στην Άρτα. Ενδείξεις υπάρχουν, ότι η οικογένεια Τριβώλη ήταν πλούσια εμπορική οικογένεια, που τα  μέλη της αποτελούσαν στελέχη της αυλής των διαφόρων ηγεμόνων. Οι ενδείξεις αυτές μας επιτρέπουν να υποθέσουμε ότι η εγκατάστασή τους στην Άρτα, έγινε πολύ πριν από την κατάληψή της από τους Τούρκους, ίσως από την εποχή των Αγγέλων-Κομνηνών, στην επικράτεια των οποίων υπάγονταν για ορισμένα χρονικά διαστήματα και η Κέρκυρα  και ότι η οικογένεια Τριβώλη διατηρούσε εμπορικές επιχειρήσεις και στην Κέρκυρα και στην Άρτα. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι ο πατέρας του Μιχαήλ (Μαξίμου) Τριβώλη Εμμανουήλ, βρίσκεται μόνιμα εγκατεστημένος στην Άρτα, ενώ ο αδελφός του Δημήτριος στην Κέρκυρα.

Ο Μιχαήλ Τριβώλης την πρώτη μόρφωσή του την πήρε στην Άρτα, όπου ακόμα λειτουργούσε Ελληνικό σχολείο, ενώ το καθαρά ελληνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκε και γαλουχήθηκε του έδωσαν την συνείδηση ότι ήταν Έλληνας. Και η συνείδηση ότι ήταν Έλληνας και ότι ανήκε στον περιούσιο αυτό λαό και ότι μόνο αυτό αρκούσε να του δώσει κύρος, αποδεικνύεται από το ότι σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές της ζωής του αναφωνεί:

«ΕΛΛΗΝ ΕΙΜΙ ΚΑΙ ΕΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΧΩΡΑ ΕΓΓΕΝΝΗΘΗΝ ΚΑΙ ΑΝΕΤΡΑΦΗΝ ΚΑΙ ΕΚΑΡΗΝ ΜΟΝΑΧΟΣ»

Ο πατέρας του όμως αντιλαμβάνεται ότι η εκπαίδευση του Μιχαήλ δεν μπορούσε να συνεχιστεί στην Ελλάδα και αποφασίζει να τον στείλει να συνεχίσει τις σπουδές του στην Δύση μια και είχε οικονομική ευχέρεια. Αρχικά ο Μιχαήλ πήγε στην Κέρκυρα στον θείο του Δημήτριο, όπου είχε δάσκαλο τον σοφό μαθητή του Πλήθωνα Ιωάννη Μόσχο, που τον εισήγαγε στον πλατωνισμό. Το έτος 1492 εγκαταλείπει την Κέρκυρα, για να ακολουθήσει τον Ιανό Λάσκαρη στην Ιταλία, όπου συνέχισε τις σπουδές του.

Το 1504 εγκαταλείπει την Ιταλία και ξαναγυρίζει στην Άρτα.

«Χρειαζόταν φαίνεται, προτού ξεκινήσει για τον μεγάλο της ζωής του αγώνα, να ξαναζήσει στην πόλη που γεννήθηκε και έζησε τα παιδικά του χρόνια, λες και ο τόπος αυτός θα του έδινε την απαραίτητη για την επιτυχία του σκοπού του δύναμη.

Κατά την διάρκεια της παραμονής του στην Άρτα ο Μιχαήλ είδε με τα ίδια του τα μάτια τι σημαίνει τουρκική κατοχή. Ενώ αυτός πλανιόταν στα πελάγη του επικουρισμού και θαύμαζε τα αριστουργήματα των μεγάλων καλλιτεχνών της Δύσης, οι Τούρκοι κατέστρεφαν στην Άρτα ό,τι ωραίο είχε αφήσει το παρελθόν. Από το πιο ωραίο στολίδι της Άρτας, το μοναδικό σε πρωτοτυπία μνημείο της μεταβυζαντινής Αναγέννησης, τον ΝΑΟ ΤΗΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΣΣΑΣ, ο κατακτητής αφού πρώτα αφήρεσε το μαρμάρινο δάπεδό της, την ορθομαρμάρωση και πολλούς κίονες τον μετέβαλε σε σταύλο, ενώ ταυτόχρονα μετέτρεψε σε τζαμιά τους ναούς των Ταξιαρχών και του Ιωάννου του Θεολόγου. Αλλά και η ζωή των ραγιάδων κάθε μέρα και χειροτέρευε μια και οι Τούρκοι τους απομυζούσαν ληστρικά» (Ευστ.Πατσαλιάς)

Εκείνη ακριβώς την εποχή μαρτύρησε στην Άρτα ένας νεαρός. Δεν μας διασώθηκε το όνομά του. Ανώνυμος αλλά ένδοξος, ως Άγιος της Εκκλησίας. Το μαρτύριό του περιγράφει με καταπληκτική παραστατικότητα και χάρη ο Όσιος Μάξιμος. Το έγραψε στα Ρωσικά και στην Ρωσία. Ο τίτλος είναι:

«ΜΟΝΑΧΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΓΡΑΙΚΟΥ ΔΙΗΓΗΣΗ ΑΥΤΟΠΤΟΥ ΣΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΟ ΚΑΠΟΙΟΥ ΝΕΟΦΑΝΟΥΣ ΜΑΡΤΥΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΗ». Ο ιστορικός ερευνητής του έργου του Οσίου Μαξίμου μακαριστός Κώστας Τσιλιγιάννης σημειώνει τα εξής σχετικά:

«Μετά την λέξη –αυτόπτου- θα μπορούσαμε μεταφράζοντας ελεύθερα να προσθέσουμε τις λέξεις «που ήταν» ή «που παραβρισκόταν». Αναλύοντας τον τίτλο της διηγήσεως διαπιστώνει κανείς ότι μπορεί η λέξη «αυτόπτης» να μην προσδιορίζει συγκεκριμένο πρόσωπο, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν είναι δυνατόν ο Μάξιμος να απέφυγε από ταπεινοφροσύνη να καταδείξει τον ίδιο τον εαυτό του. Ως Αγιορείτης αλλά και από ιδιοσυγκρασία δεν επιθυμούσε να ταυτιστεί ο διηγηματογράφος με τον αυτόπτη και τελικά με τον ίδιο. Ο ξενιτεμένος Βατοπαιδινός από ταπεινοφροσύνη δεν διασαφηνίζει τη διφορούμενη έκφραση «Μοναχού Μαξίμου Γραικού διήγηση αυτόπτου…» αλλά και στην ανάπτυξη δεν εκφράζεται στο πρώτο πρόσωπο. Στο σημείο αυτό αξίζει να προσθέσω ότι ο Ρώσος μοναχός Moisei, όταν στις αρχές  του ΧΧ αιώνα μετέφραζε από τα σλαυωνικά στα νέα ρωσικά την διήγηση αυτή, τόλμησε να γράψει: «που αυτόπτης ήταν ο Μάξιμος ο Γραικός».

Η έκφραση «νεοφανής μάρτυρας στην ελληνική γη» δηλώνει ότι ο μαρτυρήσας ήταν σύγχρονος του Μαξίμου και από τους πρωτομάρτυρες της τουρκοκρατίας. Είναι σίγουρο πως το μαρτύριο έλαβε χώρα τον καιρό που ο Μάξιμος βρισκόταν στην Ελλάδα. Επίσης η διατύπωση «νεοφανής μάρτυρας» μας οδηγεί στη σκέψη ότι ο νεομάρτυρας είναι σύγχρονος του Μαξίμου και ότι δεν του ήταν άγνωστος γιατί στην περίπτωση αυτή θα έγραφε «νεοφανής άγνωστος μάρτυρας»……»

Βέβαια το ενδεχόμενο να συνέβη το γεγονός του μαρτυρίου όχι στην Άρτα αλλά  σε πόλη της Μακεδονίας ή σε νησί, που τον έστελναν οι γέροντες της Μονής για εράνους ο Κ. Τσιλιγιάννης σημειώνει:

«Σε κανένα γραπτό κείμενο δεν κατονομάζεται έστω και μια συγκεκριμένη μακεδονική πόλη ή τουρκοκρατούμενο νησί που επισκέφτηκε ο Μάξιμος, αφού τα περισσότερα ήταν ενετοκρατούμενα…. Εφόσον δεν υπάρχουν άμεσες ή έμμεσες πηγές-αποδεικτικά στοιχεία- οι υποθέσεις για τον τόπο τελέσεως ενισχύεται με την λογική ανάλυση συγκεκριμένων στοιχείων της διηγήσεως και με την ασφαλή γνώση του τρόπου συγγραφής του Μαξίμου και της μεγάλης ταπεινοφροσύνης του.

Ο Μάξιμος  στα συγγράμματά του μιλά με υπερηφάνεια για την καταγωγή του. Στην «ομολογία πίστεως» έγραφε:

«Είμαι Έλληνας και σε ελληνική γη γεννήθηκα, μορφώθηκα και καλογέρεψα». Στην φράση αυτή «ελληνική γη» όσον αφορά τα δύο ρήματα «γεννήθηκα και μορφώθηκα» είναι η Άρτα και όσον αφορά το ρήμα «καλογέρεψα» είναι το Άγιο Όρος. Όσον αφορά τη διήγηση αυτή δεν είχε νόημα για τους Ρώσους να κατονομάσει και να προσδιορίσει συγκεκριμένα ο Μάξιμος σε ποια πόλη της Ελλάδας τελικά  αναφέρεται. Γίνεται απόλυτα κατανοητό ότι αυτό που επιδίωκε ήταν να υπογραμμίσει ότι το επεισόδιο διαδραματίστηκε σε «ελληνική γη», για να τονίσει ότι η Ελλάδα υπέφερε από τους Αγαρηνούς……»

ΜΕΡΟΣ -Β-

Παραθέτουμε στην συνέχεια την διήγηση του μαρτυρίου του άγνωστου Αρτινού νεομάρτυρα με σχόλια του μακαριστού Κώστα Τσιλιγιάννη. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η διήγηση αναγράφεται στο αρχικό χειρόγραφο, που υπάρχει στο τμήμα αρχείων της Βιβλιοθήκης της Μόσχας με τον ίδιο ακριβώς τίτλο. Δεδομένου δε ότι η διήγηση περιλαμβάνεται και στην Ιωσιφική συλλογή, η οποία περιέχει αδιαμφισβήτητα έργα του Μαξίμου του Γραικού που, σύμφωνα με την N.V.Sinitsyna, «διορθώθηκε από το χέρι του Μαξίμου και οι επικεφαλίδες μπήκαν με δική του ευθύνη και εντολή», ο τίτλος είναι αναντίρρητα αυθεντικός.

«ΜΟΝΑΧΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΓΡΑΙΚΟΥ ΔΙΗΓΗΣΗ ΑΥΤΟΠΤΟΥ ΣΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΟ ΚΑΠΟΙΟΥ ΝΕΟΦΑΝΟΥΣ ΜΑΡΤΥΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΗ».

“Ήταν κάποιος νέος πολύ ευσεβής, στολισμένος με εξωτερική εμφάνιση και είχε άφθονες ψυχικές αρετές, πιστός χριστιανός. Δεν είχε πλήρη μόρφωση, αλλά κατά νου είχε αξιέπαινα έθιμα. Και συνεχίζει: Ήταν σκλάβος ενός πλούσιου Αγαρηνού και βοσκούσε τα πρόβατα εκείνου σε εύφορα λιβάδια”.

Δίνει έτσι ακριβή στοιχεία για την κοινωνική και πολιτική κατάσταση του νέου, την υποχρεωτική δουλειά και την ανελευθερία του.

Στη συνέχεια προχωρεί αμέσως στο δεύτερο πρόσωπο που πρωταγωνιστεί στο δράμα. Παρουσιάζει την όμορφη κόρη του Τούρκου, που αγαπά παράφορα τον νεαρό βοσκό, ο οποίος όμως αρνείται να την παντρευτεί, αν πρώτα δεν βαπτιστεί χριστιανή.

“Εκείνη, ερωτευμένη και μαγεμένη από την ομορφιά και τη λεβεντιά του χριστιανού νέου, συμφωνεί ν’ αλλαξοπιστήσει. Για χάρη του κάνει τα πάντα και τελικά αποφασίζουν να φύγουν μαζί έξω από την πόλη. Θέλουν να πάνε όσο το δυνατόν πιο μακριά από τους γονείς και το σπίτι τους”.

Η πλοκή

Ο Μάξιμος, ο θεολόγος Μάξιμος, δεν συνεχίζει την ιστορία του με τον κλασικό τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να συνεχιστεί μια αφήγηση, όπως για παράδειγμα: Μόλις το έμαθε ο Τούρκος κ.λπ., αλλά για κάθε κακή σκέψη και πράξη σκιαγραφεί και αποκαλύπτει το δημιουργό και κύριο πρόξενό της, δηλαδή το Σατανά. Ξεκινά λοιπόν την παράγραφό του ως εξής:

“Αλλ’ ο βλέπων όλα τα καλά με ζηλόφθονο μάτι, δεν άφησε έξω από τα δικά του ζηλόφθονα δίχτυα και αυτή την υπόθεση. . Και συνεχίζει παραβάλλοντας τα ζηλόφθονα δίχτυα και τις μηχανορραφίες του Σατανά με το κατόρθωμα του διαβολικού Τούρκου, που κατάφερε τελικά να τους ανακαλύψει στο δάσος και να τους συλλάβει”.

Παρατηρούμε ότι ο Μάξιμος εκφράζεται με λογοτεχνική διάθεση, χρησιμοποιώντας χαριτωμένες εκφράσεις που θυμίζουν προχριστιανικούς ψαλμούς, όπως π.χ. ο γονέας του κοριτσιού σαν το πεινασμένο θηρίο που κατευθύνεται για κυνήγι μετά από αλλεπάλληλες προσπάθειες τους βρήκε κρυμμένους σε κάποιο δάσος σαν τα άκακα νεαρά ελάφια που κρύβονται από το θηρίο.

Ο JackHaney γράφει ότι ο Τούρκος βρήκε το δούλο και την κόρη του με τη βοήθεια ενός προδότη, όμως τέτοιο πράγμα δεν αναφέρεται πουθενά στη διήγηση. Μάλιστα, ο ίδιος ο Μάξιμος τον αντικρούει με τη φράση του μετά από αλλεπάλληλες προσπάθειες τους βρήκε. Το σημαντικότερο είναι ότι ούτε ο Jack Haney μας πληροφορεί από πού άντλησε τα στοιχεία γι’ αυτόν τον ισχυρισμό. Πιθανώς, το διαπιστώνει ως λογικό ενδεχόμενο, επειδή ο Τούρκος ανακάλυψε τα παιδιά σχετικά γρήγορα.

Υπάρχει όμως και ένα επί πλέον ενδεχόμενο, δηλαδή να είχε ξεκινήσει μια ομάδα Τούρκων ενόπλων ανιχνευτών, υποτακτικών του μπέη, η οποία μετά από προσεκτική και επίμονη έρευνα ανακάλυψε και παρέδωσε τους δύο νέους.

” Ο Αγαρηνός, πνέων μένεα, μόλις τους ανακάλυψε τραυμάτισε βάναυσα με φοβερό ξυλοδαρμό τον νεαρό βοσκό του, γιατί δεν ήξερε ότι τα δύο παιδιά, παρά τον παράφορο έρωτά τους, ήταν ακόμη αγνά.

Ο Τούρκος έδεσε το βοσκό σφιχτά και τον ξανάφερε στο σπίτι του. Εκεί έμεινε άναυδος όταν πληροφορήθηκε από την ίδια του την κόρη ότι ο βοσκός ήταν αγνός και εγκρατής και ότι χάρη σ’ αυτόν παρέμεινε αγνή και ανέγγιχτη. Αμέσως γαλήνεψε και αντιμετώπισε ψύχραιμα την κατάσταση. Θαύμασε τη δύναμη της εγκράτειας του νεαρού υποτακτικού του και μεταβλήθηκε από οργίλος εκδικητής σε πράο υποψήφιο πεθερό.

Προσπάθησε με γλυκά λόγια να κάνει το βοσκό να δεχθεί τις προτάσεις του λέγοντας: Να απαρνηθείς, ώ καλό μου παιδί, τη δική σου πατρική πίστη, να δεχθείς τη δικιά μου και να είσαι όπως εγώ και θα δέσω εσένα με την κόρη μου που επιθυμείς με γάμο, και θα σε κάνω γενικό κληρονόμο όλων των κτημάτων μου.

Αλλά οι προτάσεις του Τούρκου κρίθηκαν απαράδεκτες από το νεαρό βοσκό. Το χριστιανόπουλο, ακούγοντας ότι ο Τούρκος του έδινε την κόρη και την περιουσία με την προϋπόθεση ν’ απαρνηθεί τη χριστιανική πίστη του, σηκώθηκε με ορμή όρθιος και η ύπαρξή του πλημμύρισε ευθύς από το Άγιο Πνεύμα. Φλογίστηκε και φωτίστηκε η αγνή του ψυχή με τη θεϊκή αγάπη και, ως φυσικό επακόλουθο, του γεννήθηκε η υπέροχη και υπέρτατη επιθυμία του μαρτυρίου. Θεία ακτινοβολία τον περιέλουσε και έλαμψε ολόκληρος”.

Ο Μάξιμος θα ήταν σίγουρα πολύ συγκινημένος όταν περιέγραφε τα γεγονότα αυτά. Το δράμα με όλο του το μεγαλείο άγγιζε τα μύχια της θλιμμένης του ψυχής. Στα δικά του μαρτύρια τον ενδυνάμωνε όχι μόνο η αναφορά του στο μαρτύριο του Ελληνόπουλου αλλά και η ανάμνηση του μαρτυρικού θανάτου του Σαβαναρόλα. Ο Μάξιμος συγκλονίστηκε από την απόφαση του αγνού βοσκού, έγραψε υπερήφανα και θαυμαστά λόγια ως απάντηση του νεαρού προς τον Τούρκο αφέντη του: Εξαφανίσου μαζί με την κόρη σου και με όλα τα πλούτη σου απαίσιο σκεύος ολέθριων δαιμόνων. Στο σημείο αυτό διαπιστώνουμε ότι ο Μάξιμος παρεμβαίνει στο λόγο του πρωταγωνιστή, εισάγοντας λεκτικά σχήματα που λογικά δεν θα μπορούσαν ν’ ανήκουν στο γλωσσικό ιδίωμα ενός βοσκού.

Η απάντηση του νέου είναι μαχητική και μακροσκελής και συνεχίζει αποφασιστικά και εμφατικά με τη διατύπωση της ομολογίας πίστεώς του: «Εγώ την πίστη στο Θεό μου θα την διαφυλάξω αγνή, όσο έχω τις δυνάμεις μου, εσένα και τα πλούτη και την κόρη σου, και την ίδια την πλάνη του άθεου Μωάμεθ με χαρά την εξεμώ».

Ο Αγαρηνός εκνευρίσθηκε σφόδρα και όπως ένας λυσσασμένος σκύλος επιτέθηκε κατά του νεαρού και άρχισε να τον κτυπά με γροθιές και κλωτσιές. Ύστερα του έβαλε σχοινί στο λαιμό και δένοντας τα χέρια πίσω τον έσυρε απάνθρωπα και τον παρουσίασε στο δικαστή. Εκεί στο δικαστήριο τον κατηγόρησε ως απαγωγέα και ληστή της κόρης του και ως υβριστή του Μωάμεθ μαζί με άλλες πρόσθετες συκοφαντικές κατηγορίες, που επιβάρυναν καταδικαστικά το δύστυχο νέο.

Οι λόγοι και οι αιτίες της παραπομπής του γενναίου και θεοσεβούς νέου είναι οι ίδιες οι κατηγορίες που του απαγγέλθηκαν: ληστεία, απαγωγή και βλασφημία. Οι δύο πρώτες κατηγορίες όμως δεν θα γίνουν αποδεκτές από τον κατή. Γι’ αυτόν ικανοποιητική, για να προχωρήσει στην καταδίκη του νέου, είναι η τρίτη κατηγορία.

“Στο δικαστήριο ο κατής προσπαθεί να καλοπιάσει και να πείσει τον αξιόλογο νεαρό με υποσχέσεις, γλυκόλογα και δολοπλοκίες. Επιδίωξε να πετύχει τα ακατόρθωτα. Προσπάθησε να αποδειχθεί πιο αποτελεσματικός από τον προσβεβλημένο Τούρκο πατέρα”.

Ο δεξιοτέχνης του ωραίου λόγου, Μάξιμος, συνεχίζει:

” Προσπαθούσε ο κατής να αφανίσει τον ψυχικό στύλο του εξαίρετου νέου, αλλά συνάντησε σ’ αυτόν αμετακίνητο βουνό, το οποίο και προσπαθούσε να μετακινήσει από τη θέση του και σαν να ήθελε με την βελόνα να ελέγξει τον σκληρότατο αδάμαντα.

Όταν ο κατής βεβαιώθηκε ότι με κανέναν τρόπο, με καμία υπόσχεση και με κανένα επιχείρημα ή και βασανιστήριο, δεν θα μπορούσε να κάμψει την πεποίθηση του εξαίρετου νέου, διέταξε να τον θανατώσουν μαρτυρικά.

Του πέρασαν το σχοινί στο λαιμό. Στη συνέχεια τον σήκωσαν σιγά-σιγά από τη γη και τον κατέβαζαν κάτω απότομα”.

Ο Γρηγόριος Παπαμιχαήλ στο βιβλίο του Μάξιμος ο Γραικός ο πρώτος φωτιστής των Ρώσσων, προσπαθώντας να δώσει απλώς μια περίληψη της διηγήσεως, πραγματοποιεί διπλό λάθος και συγκεκριμένα γράφει στη σελ. 377 για το σημείο αυτό της εξελίξεως:  Δι’ ο και γυμνώσαντες αυτόν εξαπέλυσαν κατ’ αυτού όφιν, όστις περιέβαλε τον τράχηλόν του και παρακάτω ο νεανίας όμως τρίς υπομείνας την πίεσιν του όφεως». Όμως ο Μάξιμος δεν κάνει καμία αναφορά σε φίδι, ούτε και σε βασανιστήρια με φίδι. Λέει καθαρά ότι ο νέος κρεμάστηκε με σχοινί. Η επίμαχη ρωσσική λέξη που βρίσκεται στο αρχαίο σλαυωνικό κείμενο είναι η ούζισιεμ η οποία βεβαίως μπορεί να ερμηνευθεί όφις ή σχοινίον, στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως δε στηρίζεται λογικά η άποψη ότι ο νέος δέθηκε επανειλημμένα με φίδια στο δάσος, στο σπίτι, στο δικαστήριο και, κυρίως, κρίνεται εντελώς απίθανη η εκδοχή να δέθηκε και να κρεμάστηκε ψηλά με φίδι μήκους πολλών μέτρων, για τον πρόσθετο λόγο ότι το φίδι δεν θα άντεχε το βάρος του σώματος του νέου σε διαδοχικές ανυψώσεις. Άρα ο Μάξιμος με τη λέξη ουζισιεμ σαφώς εννοεί σχοινί και ο Γρηγόριος Παπαμιχαήλ σφάλλει ως προς την ερμηνεία της λέξεως και ως προς την περιγραφή του μαρτυρίου, το οποίο τροποποιεί στο σημείο αυτό. Επίσης η μαξιμική διήγηση δε στηρίζει τον ισχυρισμό του Γρ. Παπαμιχαήλ για γύμνωση του μάρτυρα.

Όμως το μαρτύριο του βοσκού συνεχίζεται και ο κατής του λέγει: Λυπήσου την ανθηρή νεότητά σου. Του υπενθυμίζει πόσο τρομερό είναι να μαρτυρεί τώρα πάνω στην νεότητά του, στα καλύτερα του χρόνια, και τον πιέζει να επιλέξει τη ζωή με το να αλλάξει την πίστη του. Αλλά ο θαρραλέος νέος είναι πια αποφασισμένος. Έχοντας βαθειά ριζωμένη μέσα του τη χριστιανική πίστη, ψελλίζει την ώρα που τον σφίγγει το σχοινί για να πεθάνει: Ο Χριστός είναι ο Θεός μου και ο Βασιλιάς μου.

Η λύση

“Τρεις φορές μαρτύρησε κατ’ αυτόν τον τρόπο και την τρίτη φορά πέθανε. Η χαρά του μάρτυρα που πραγματοποιεί την υπέρτατη θυσία για το Χριστό, πηγαίνοντας να κατακτήσει την ουράνια ζωή, διακρινόταν εκείνη τη στιγμή στο τελευταίο βλέμμα του θνητού από τη γη προς τον Ουράνιο Πατέρα”.

Η θρησκευτική αποκορύφωση του δράματος: Τρεις φορές ομολόγησε το Χριστό και τρεις φορές πέθανε γι’ Αυτόν είναι μια συγκλονιστική έκφραση που αποκαλύπτει και το μεγαλείο της αγνής ψυχής του.

Το συμπέρασμα – δίδαγμα

Ο Μάξιμος τελειώνει τη μοναδική αυτή διήγηση – μαρτυρία από τη ζωή του στην πατρίδα του με τη διατύπωση ενός τελικού διδάγματος. Σημειώνει ότι αποτελεί ντροπή για τη χριστιανική συμπεριφορά ο παράνομος δεσμός δύο νέων. Και τονίζει ότι σύμφωνα με το ορθόδοξο δόγμα, αν δε συναφθεί νόμιμος γάμος, είναι προτιμότερο, ως ευσεβείς και πιστοί χριστιανοί, να διαλογιζόμαστε και να ζούμε με βάση την αιδώ και την αγνότητά μας.

Η δε φράση να ντρεπόμαστε εμείς οι οποίοι τους τίμιους νόμους του Χριστού βάζουμε κάτω από την απαίσια διαφθορά έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τους Ρώσους εκείνης της εποχής. Είναι προφανές ότι η διήγηση έχει γραφεί ειδικά για να διαβαστεί από το ρωσικό λαό.

Μετά την λογοτεχνική έκρηξη του δράματος τρεις φορές πέθανε γι’ Αυτόν, ακολουθεί ήρεμη βεβαιωτική έκφραση για τη νίκη: της επουράνιας και αιώνιας δόξας κατά της γήινης ματαιοδοξίας και του πνεύματος κατά της ύλης.

Έτσι ο Μάξιμος, με τις τεράστιες λογοτεχνικές του ικανότητες, αλλά και την αδιαμφισβήτητη δεινότητά του στη ρητορική, απλουστεύει τη γενική κατάληξη του δεύτερου σκέλους του συμπεράσματός του, με προφανή σκοπό να διατηρήσει τις θαυμάσιες αναλαμπές και τους υψηλούς τόνους της συγκινητικής φράσεως του μαρτυρίου του αγνού νέου ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ ΠΕΘΑΝΕ ΓΙΑ ΧΑΡΗ ΤΟΥ, ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ!

Συνεπώς, η διήγηση αυτή δεν έχει απλά και μόνο λογοτεχνικό ενδιαφέρον, έχει κυρίως και ιστορικοθρησκευτική σημασία. Και αυτό γιατί περιγράφει αξιόπιστα το μαρτύριο ενός άγνωστου, πάναγνου και υποδειγματικού νέου, πιστού στις αρχές της ελληνοχριστιανικής παραδόσεως στον καιρό της τουρκοκρατίας στην Ελλάδα.

(Σχόλια Κ.Τσιλιγιάννη – Επιμέλεια κειμένου: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου)

………………………………………………………………………

maximostrivolis.wordpress.com

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΜΑΚΑΡΙΣΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΘΗΝΩΝ κ ΠΑΣΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ κκ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

Π ρ ό ς
ἅπαντας τούς Ἐφημερίους τῆς καθ’ ἡμᾶς
Ἁγιωτάτης Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν
Ε Ν Τ Α Υ Θ Α
Θ έ μ α : Ἡ προσφορά τοῦ θυμιάματος.
Α – ΙΣΤΟΡΙΚΑ.
Τό θυμίαμα στή λατρεία τοῦ Θεοῦ ἐχρησιμοποιεῖτο καί ἀπό τούς Ἑβραίους καί ἀπό τούς εἰδωλολάτρες. Ἦταν δεῖγμα ἀναγνώρισης τῆς ὑπερέχουσας ἀξίας τοῦ Θεοῦ, ἦταν σύμβολο ὑποταγῆς καί ἀφοσίωσης. Στή Παλ. Διαθήκη ἔχουμε τήν περιγραφή του καί τό μεῖγμα ἀπό τό ὁποῖο ἀπετελεῖτο. Συγκεκριμένα στό Ἐξόδου 30, 34-38 ὁ Θεός δίδει ἐντολή νά ἀποτελεῖται τό θυμίαμα ἀπό 4 συστατικά στοιχεῖα, ἀπό στακτή, ἀπό ὄνυχα, ἀπό χαλβάνη καί ἀπό λίβανο. Γι’ αὐτό καί οἱ ἔννοιες ” θυμίαμα ” ( ἤ μοσχοθυμίαμα ) καί ” λιβάνι ” δέν ταυτίζονται. Τό λιβάνι εἶναι ἕνα ἀπό τά στοιχεῖα ἀπό τά ὁποῖα ἀπαρτίζεται τό θυμίαμα. Στά χρόνια τοῦ Κυρίου τό ἑβραϊκό θυμίαμα ἀπετελεῖτο ἀπό 13 ἀρωματώδη στοιχεῖα, ὅπως μαρτυρεῖ ὁ Ἱώσηπος. Ἡ Σκηνή τοῦ Μαρτυρίου περιεῖχεν, ἐκτός τῶν ἄλλων, καί τό ” χρυσοῦν θυμιατήριον ” μέσα στό ὁποῖο ἔκαιαν κάρβουνα καί ὁ Ἱερέας πετοῦσε ἀρκετό θυμίαμα καί ἔπειτα γονάτιζε καί προσευχόταν στό Θεό. Στό ναό τοῦ Σολομῶντος ὑπῆρχε τό θυσιαστήριον τοῦ θυμιάματος, στό ὁποῖο ἐθυμίαζε κάθε ἡμέρα ἕνας Ἱερεύς. Ὁ Ἱερεύς δέ, πού τοῦ ἔπεφτε ὁ κλῆρος νά θυμιάσει, ἐθεωρεῖτο ὅτι ἀξιωνόταν μεγάλης τιμῆς ἀπό τόν Θεό. Τοῦτο συνέβη καί μέ τόν Ζαχαρία, πατέρα τοῦ Τιμίου Προδρόμου, πού κατά τήν ὥρα τοῦ θυμιάματος δέχθηκε ἀπό τόν Ἄγγελο τήν πληροφορία ὅτι θά γεννήσει σ’ αὐτή τήν προχωρημένη ἡλικία καί μέ τή γυναῖκα του στεῖρα τόν Βαπτιστή. Ἡ ὥρα τοῦ θυμιάματος παρ’ Ἑβραίοις ἦταν συγκλονιστική, γιά τούς συμβολισμούς της. Καί οἱ εἰδωλολάτρες χρησιμοποιοῦσαν θυμίαμα στή λατρεία τους, ὅπως οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες, οἱ Αἰγύπτιοι, οἱ Φοίνικες, οἱ Ἀσσύριοι, οἱ Βαβυλώνιοι κ.λπ. Σᾶς ὑπενθυμίζω τίς περιπτώσεις ἁγίων χριστιανῶν μαρτύρων πού, ἐπειδή δέν ἐδέχθησαν νά ρίψουν θυμίαμα ἐμπρός στά εἴδωλα, ἐθυσιάσθησαν οἱ ἴδιοι. Θυμίαμα προσεφέρετο καί πρός τόν Ρωμαῖο Αὐτοκράτορα, πού ἐλατρεύετο ὡς Θεός. Τό ἴδιο συνέβαινε καί γιά ἄλλους ἐπιφανεῖς ἀνθρώπους πού εἶχαν δοξασθῆ ἀπό τούς ἀνθρώπους. Κατά τόν ἱστορικό Θεοδώρητο, ὁ Ἰουλιανός ὁ Παραβάτης ἀξίωνε νά τοῦ καῖνε θυμίαμα.

Β – ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ.
Ἡ χριστιανική θρησκεία παρέλαβε ἀπό τούς Ἑβραίους τό θυμίαμα καί τό καθιέρωσε καί στή δική της λατρεία. Τοῦ προσέδωσε δέ πνευματικούς συμβολισμούς, πού ἀξίζει νά θυμηθοῦμε.
Τό θυμίαμα ἐν πρώτοις συμβολίζει τήν προσευχή, πού ἀνεβαίνει πρός τόν θρόνον τοῦ Θεοῦ. ” Κατευθυνθήτω ἡ προσευχή μου ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν Σου. . . ” Εἶναι ἡ ὁρμή τῆς ψυχῆς πρός τά ἄνω. Καί ταυτόχρονα συμβολίζει καί τήν ζέουσαν ἐπιθυμία μας νά γίνει ἡ προσευχή μας δεκτή ” εἰς όσμήν εὐωδίας πνευματικῆς “. Γράφει ὁ ἱερός Χρυσόστομος ” Ὥσπερ τό θυμίαμα καί καθ’ ἑαυτό καλόν καί εὐῶδες, τότε δέ μάλιστα ἐπιδείκνυται τήν εὐωδίαν, ὅταν ὁμιλήσῃ τῷ πυρί. Οὕτω δέ καί ἡ εὐχή καλή μέν καθ’ ἑαυτήν, καλλίων δέ καί εὐωδεστέρα γίνεται ὅταν μετά καί ζεούσης ψυχῆς ἀναφέρηται, ὅταν θυμιατήριον ἡ ψυχή γένηται καί πῦρ ἀνάπτῃ σφοδρόν “. Γι ‘ αὐτό καί πρέπει νά διδάσκουμε τό λαό ὅτι, ὅταν προσεύχεται, καλόν εἶναι νά καίει θυμίαμα στό σπίτι.
Συμβολίζει ἀκόμη τίς γλῶσσες πυρός τῆς Ἁγ. Πεντηκοστῆς, ὅταν ὁ Κύριος ἐξαπέστειλε στούς Μαθητές Του τό Πανάγιό Του Πνεῦμα ” ἔν εἴδει πυρίνων γλωσσῶν “. Στήν εὐχή πού λέγει ὁ ἱερεύς, ὅταν εὐλογεῖ τό θυμίαμα στήν Πρόθεση, ἀναφέρει ” Θυμίαμά Σοι προσφέρομεν Χριστέ ὁ Θεός εἰς ὀσμήν εὐωδίας πνευματικῆς, ὁ προσδεξάμενος εἰς τό ὑπερουράνιόν Σου θυσιαστήριον, ἀντικατάπεμψον ἡμῖν τήν χάριν τοῦ Παναγίου Σου Πνεύματος “. Μέ τό θυμίαμα δηλ. ζητοῦμε ἀπό τόν Κύριο νά μᾶς στείλει τήν ἁγιοπνευματικήν Του χάρι. Γι’ αὐτό καί οἱ πιστοί, ὅταν τούς θυμιάζει ὁ Ἱερεύς, κλίνουν ἐλαφρῶς τήν κεφαλή σέ δεῖγμα ἀποδοχῆς τῆς χάριτος αὐτῆς. Ὁ Ἅγ. Συμεών Θεσσαλονίκης ἑρμηνεύει ὡς ἑξῆς τήν σημασίαν τοῦ θυμιάματος : ” Δηλοῖ τήν ἀπ’ οὐρανοῦ χάριν καί δωρεάν ἐκχυθεῖσαν τῷ κόσμῳ διά Ἰησοῦ Χριστοῦ καί εὐωδίαν τοῦ Πνεύματος καί πάλιν εἰς τόν οὐρανόν δι’ αὐτοῦ ἀναχθεῖσαν”.
Τό εὐῶδες θυμίαμα συμβολίζει ἐξ ἄλλου καί τόν αἶνον, πού ἀπευθύνεται πρός τόν Θεό. Ἡ καύση τοῦ θυμιάματος σημαίνει τή λατρεία καί τόν ἐξιλασμό. Τό δέ εὐχάριστο συναίσθημα, πού δημιουργεῖται ἀπό τό ἄρωμα τοῦ θυμιάματος σέ ὅλο τό χῶρο τοῦ Ἱ. Ναοῦ, σημαίνει τήν πλήρωση τῆς καρδιᾶς μας ἀπό τή θεία εὐαρέστηση, πού εἶναι ὁ καρπός τῆς ἀγάπης μας πρός τό Θεό. Στήν περίπτωση αὐτή κάθε πιστός μετατρέπεται σέ ” εὐωδίαν Χριστοῦ “.
Τό δέ θυμιατήριον, ὅπου καίγονται τά κάρβουνα καί τοποθετεῖται τό θυμίαμα, συμβολίζει τήν κοιλίαν τῆς Θεοτόκου, ἡ ὁποία δέχθηκε στά σπλάχνα της σωματικῶς τήν Θεότητα, πού εἶναι ” πῦρ καταναλίσκον “, χωρίς νά ὑποστῆ φθοράν ἤ ἀλλοίωση. Κατά τόν ἅγιο Γερμανό, Πατριάρχη Κων/λεως ” Ὁ θυμιατήρ ὑποδεικνύει τήν ἀνθρωπότητα τοῦ Χριστοῦ, τό πῦρ τήν θεότητα καί ὁ εὐώδης καπνός μηνύει τήν εὐωδία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος προπορευομένην “. Καί ἀλλοῦ ” Ἡ γαστήρ τοῦ θυμιατηρίου νοηθείη ἄν ἡμῖν ἡ ἡγιασμένη μήτρα τῆς Θεοτόκου φέρουσα τόν θεῖον ἄνθρακα Χριστόν ἐν ᾧ κατοικεῖ πᾶν τό πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς. Διό καί τήν ὀσμήν τῆς εὐωδίας ἀναδίδωσιν εὐωδιάζον τά σύμπαντα “. Μέ ἁπλά λόγια καί ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός περιγράφει αὐτόν τόν συμβολισμόν, λέγοντας ” Τό θυμιατό σημαίνει τήν Δέσποινα, τήν Θεοτόκο. Ὅπως τά κάρβουνα εἶναι μέσα στό θυμιατό καί δέν καίεται, ἔτσι καί ἡ Δέσποινα ἡ Θεοτόκος ἐδέχθηκε τόν Χριστόν καί δέν ἐκάηκε, ἀλλά μάλιστα ἐφωτίσθηκε.

Γ – ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ.
Ἡ Ἐκκλησία μας εἰσήγαγε τό θυμίαμα μέ νέους συμβολισμούς στή θεία λατρεία ἀπό τήν ἀρχή. Κατά τόν 3ο Ἀποστολικό Κανόνα μόνο θυμίαμα καί ἔλαιο εἶναι ἐπιτρεπτά στό Ἅγιο Θυσιαστήριο. Ὁ δέ Ἰουστινιανός ἐδώρησε στήν Ἁγ. Σοφία 36 χρυσά θυμιατήρια μέ πολυτίμους λίθους, κατά δέ μαρτυρίαν τοῦ Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου οἱ βασιλεῖς στό Βυζάντιο εἰσερχόμενοι στήν ἐκκλησία προσέφεραν θυμίαμα στά εἰδικά θυμιατήρια, τά καλούμενα ” καπνιστά “. Τό θυμιατόν, κατά ταῦτα, ὡς ἕνα ἱερό σκεῦος ἀφιερωμένο στή λατρεία τοῦ Θεοῦ, πρέπει νά εἶναι καθαρό καί ὄχι μαυρισμένο ἀπό τόν καπνό, νά εἶναι ἀπό καλό μέταλλο καί ὄχι εὐτελές καί νά συμμορφώνεται ὡς πρός τό σχῆμα πρός τήν λειτουργική παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας. Τό ” κατζίον ” εἶναι εἰδικῆς χρήσεως θυμιατόν, πού χρησιμοποιεῖται στίς Ἀγρυπνίες καί στίς κατανυκτικές Ἀκολουθίες τῆς Μεγ. Τεσσαρακοστῆς καί τῆς Μεγ. Ἑβδομάδος. Τό δέ χρησιμοποιούμενο θυμίαμα πρέπει νά εἶναι ἀρωματῶδες, ὡς ἐκεῖνο πού παράγεται στό Ἅγ. Ὄρος καί στίς ἄλλες μονές μας. Ἀπό ἐκεῖ νά τό προμηθεύεσθε, πρῶτον μέν διότι παρασκευάζεται μέ προσοχή καί εὐλάβεια, δεύτερον δέ διότι προμηθευόμενοι αὐτό ἐνισχύετε οἰκονομικά τίς πτωχές μονές.
Θυμίαμα χρησιμοποιεῖται σέ ὅλες τίς ἐκκλησιαστικές Ἀκολουθίες καί δή κατά τήν ἔναρξή των. Καί στά ἑπτά Μυστήρια ἐπίσης. Δυστυχῶς σήμερα αὐτό ἔχει ἐγκαταλειφθῆ ἀδικαιολογήτως, ἐνῶ θά ἔπρεπε νά ἐπανέλθει. Ἡ Βάπτιση π.χ. μπορεῖ καί πρέπει νά ἀρχίζει μέ θυμίαμα, τό ἴδιο καί τό Εὐχέλαιο. Ὁ Ἑσπερινός καί ἡ Θεία Λειτουργία τελοῦνται σήμερα μέ χρήση θυμιάματος, τό ὁποῖον ὅμως δέον νά προσφέρεται κατά τήν τάξιν.
Καί κατ’ ἀρχήν πρό τοῦ θυμιάματος προηγοῦνται :
Ἡ προετοιμασία τοῦ θυμιατοῦ μέ τό ἄναμμα τῶν ἀνθράκων. Τά ἐν χρήσει ” καρβουνάκια ” χρειάζονται προσοχήν, διότι κατά τό ἄναμμα βγάζουν ἀποπνικτικό καπνό πού ἐνοχλεῖ. Γι’ αὐτό καί πρέπει νά ἀνάπτονται μακρυά ἀπό τό λαό, εἴτε σέ μιά ἄκρη τοῦ Ἱεροῦ, εἴτε καί ἔξω ἀπό αὐτό. Ἐπίσης χρειάζεται προσοχή κατά τό ἄναμμα, διότι ἐκσφενδονίζονται μικρές καῦτρες πού μπορεῖ νά προκαλέσουν ζημιές σέ τραπεζομάνδηλα ἤ στά χαλιά. Ποτέ δέν ἀνάπτεται τό θυμιατό ἐμπρός στήν Ἁγ. Τράπεζα. Προτιμότερη εἶναι ἡ χρήση καρβουνόσκονης, πού οὔτε ” πετάει ” καῦτρες, οὔτε βγάζει καπνό. Εὐνόητο εἶναι ὅτι θά πρέπει νά ἀποφεύγεται ἡ χρησιμοποίηση τοῦ θυμιατοῦ χωρίς ἀναμμένα κάρβουνα.
Ἡ τοποθέτηση τοῦ θυμιάματος. Τό ὀρθόν εἶναι τό θυμίαμα νά τό προσφέρει ὁ Ἀρχιερεύς – ὅταν λειτουργῆ – ἤ ὁ Ἱερεύς, τοποθετώντας ὁ ἴδιος τό ” λιβάνι ” μέσα στό θυμιατό. Στήν περίπτωση αὐτή ὑπάρχει σέ εὐπρεπές δοχεῖο τοποθετημένο τό θυμίαμα καί μέ ἕνα κουταλάκι παίρνει ἀπό αὐτό, συνήθως προσφερόμενο ἀπό ἕνα παιδί, τό ἀναγκαῖο θυμίαμα, καί τό τοποθετεῖ ἐπάνω στά κάρβουνα. Ἡ χειρονομία εἶναι βέβαια συμβολική, δηλ. ἐντάσσεται καί αὐτή μέσα στούς ἄπειρους συμβολισμούς, πού ὑπάρχουν στή λατρεία μας. Εἶναι ὅμως καί χαρακτηριστική, διότι δείχνει μέ ἁπτό τρόπο ὅτι τό θυμίαμα προσφέρεται ἀπό τόν ἴδιο τόν λειτουργό.
Ἡ εὐλόγηση αὐτοῦ ἀπό τόν Ἀρχιερέα, ἄν χοροστατῆ ἤ λειτουργῆ, ἤ ἀπό τόν ἴδιον τόν Ἱερέα. Ἡ εὐλόγηση εἶναι διαφορετική στήν ” κάλυψη ” τῶν θείων δώρων καί σέ ὅλες τίς ἄλλες περιπτώσεις. Δηλ. Ὅταν πρόκειται νά ” καλύψει ” τά ἅγια ὁ Ἀρχιερεύς ἤ ὁ Ἱερεύς προσφερομένου τοῦ Θυμιάματος λέγει τήν εὐχή ” Θυμίαμά Σοι προσφέρομεν, Χριστέ . . . ” καί τό εὐλογεῖ. Σέ ὅλες τίς ἄλλες περιπτώσεις λέγει ” Εὐλογητός ὁ Θεός ἡμῶν . . . ” καί εὐλογεῖ μέ τό χέρι.
Τό θυμίαμα πραγματώνει κατά περίπτωσιν εἴτε ὁ Ἀρχιερεύς, εἴτε ὁ Ἱερεύς, εἴτε καί ὁ Διάκονος. Εἰς τόν Ἑσπερινό καί τό Ὄρθρο θυμιᾶ ὁ Διάκονος, ἐάν ὑπάρχει, ἤ ὁ Ἱερεύς. Ἐάν δέν χοροστατεῖ Ἀρχιερεύς, τήν εὐλόγησή του δίδει ὁ Ἱερεύς. Ἐάν ὅμως παρίσταται Ἀρχιερεύς χοροστατῶν προσάγεται πρός αὐτόν τό θυμίαμα καί ἐκεῖνος εὐλογεῖ ἀπό τοῦ ἀρχιερατικοῦ Θρόνου. Ὁ λαμβάνων τήν εὐλογίαν θυμιᾶ τρίς τόν Ἀρχιερέα. Στήν περίπτωση αὐτή ὁ θυμιῶν εἰσέρχεται στό Ἅγ. Βῆμα καί θυμιᾶ τήν Ἁγ. Τράπεζαν, τούς παρόντες Ἱερεῖς καί ἐξέρχεται ἔξω τοῦ Βήματος ὅπου θυμιᾶ τίς εἰκόνες τοῦ τέμπλου καί πάλιν τόν Ἀρχιερέα 9κις, καί ἐν συνεχείᾳ τόν λαόν. Ἐπιστρέφων στόν Σωλέα θυμιᾶ 9κις τόν Ἀρχιερέα, μετά πάλιν τίς εἰκόνες τοῦ τέμπλου, καί εἰσερχόμενος στό Ἅγ. Βῆμα θυμιᾶ πάλιν πέριξ τήν Ἁγ. Τράπεζα, τήν Πρόθεση, τούς ἐντός τοῦ Βήματος κ.λπ.
Θυμίαμα προσφέρεται κατά τήν ἔναρξη τῆς Θείας Λειτουργίας, κατά τήν ψαλμώδηση τοῦ Ἀπολυτικίου, πρό τῆς ἀναγνώσεως τοῦ Εὐαγγελίου, κατά τόν Χερουβικόν ὕμνον, μετά τόν καθαγιασμόν, κατά τό ” Ὀρθοί, μεταλαβόντες . . . “. Μετά τήν καθιέρωση στά ὅρια τῆς Ἱ. Ἀρχιεπισκοπῆς καί μερικῶν ἄλλων Ἱ. Μητροπόλεων τῆς μελωδικῆς ἀποδόσεως τοῦ ” Ἀλληλουαρίου ” τό θυμίαμα πρό τοῦ Εὐαγγελίου γίνεται κατά τήν ὥραν αὐτήν μέ ἄνεση καί χωρίς νά παρενοχλεῖται κανείς.
Εἴθισται ψαλλομένου τοῦ Χερουβικοῦ νά ἐξέρχεται ὁ Ἀρχιερεύς ἤ ὁ Ἱερεύς στήν Ὡραία Πύλη καί νά θυμιᾶ τίς εἰκονες τοῦ τέμπλου, ὅταν ὁ ἱεροψάλτης φθάσει εἰς τήν λέξιν ” Τριάδι “. Ἡ σύνδεση τῆς λέξεως αὐτῆς μέ τήν ἔξοδον ἀπό τοῦ Ἁγ. Βήματος δέν εὑρίσκει κανένα ἐννοιολογικό ἔρεισμα. Ὅμως ἔχει ἐπικρατήσει καί τηρεῖται ἀπό πολλούς ἱερουργούς. Διαφορετική εἶναι ἡ περίπτωση τῆς ἐνάρξεως τοῦ θυμιάματος στόν Ἑσπερινό, ὅταν ὁ ἱεροψάλτης φθάσει στή λέξη ” ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν Σου “. Τήν ἔξοδο στό ” Τριάδι ” φαίνεται ὅτι ἐπέβαλαν πρακτικοί λόγοι, ἐπειδή τότε περίπου ὁ Ἱερεύς ἔχει τελειώσει τήν ἀνάγνωση τῆς εὐχῆς τοῦ Χερουβικοῦ ὕμνου. Ἄλλωστε ἡ παλαιά τάξη ἦταν νά θυμιᾶ ὁ Διάκονος καθ’ ὅν χρόνον ὁ Ἱερεύς ἀνεγίνωσκε τήν εὐχήν.
Ὁ τρόπος χειρισμοῦ τοῦ θυμιατηρίου προϋποθέτει ἐμπειρίαν καί ζῆλον. Πολλοί ἱερουργοί, ἰδίως νεοχειροτόνητοι, δέν γνωρίζουν πῶς γίνεται τό θυμίαμα, δηλ. πῶς πιάνουμε τό θυμιατό, πῶς τό κινοῦμε μέ χάρι, πῶς τό κατευθύνουμε ὅπου πρέπει, πῶς ἀποφεύγουμε ζημιές, μέ ἀποτέλεσμα νά δείχνουν ἀδεξιότητα καί νά στεροῦν τόν ἀπαραίτητο παλμό ἀπό τό θυμιάτισμα. Καί βέβαια εἶναι ἀπόβλητη ἡ συνήθεια πολλῶν ἀδαῶν ἤ καί ἀδεῶν, νά θυμιατίζουν πολύ γρήγορα καί ἔντονα, χωρίς τή δέουσα ἱεροπρέπεια, ὅπως καί ἄλλων πού μέ πολύν δισταγμό σηκώνουν τό χέρι των, ἀποδίδοντες στό θυμιάτισμα νωχελικό ρυθμό. Οὔτε τό ἕνα, οὔτε τό ἄλλο ἐνδείκνυται. Τό ἕνα προδίδει ” παρρησίαν “, τό ἄλλο ἀμηχανία. Χρειάζεται χειραγωγία ἀπό ἐμπείρους πρός ἀρχαρίους. Τό θυμιατόν κινεῖ τό δεξιό χέρι μέ σταθερότητα, ἀλλά καί μέ εὐπρέπεια. Κατά τό θυμιάτισμα εἴτε τοῦ Ἀρχιερέως, εἴτε τῶν ἱερῶν εἰκόνων ὁ θυμιῶν Διάκονος ἤ ὁ Ἱερεύς κλίνει ἐλαφρῶς τόν αὐχένα μετά ἀπό κάθε τριττή κίνηση. Χρειάζεται ἐπίσης προσοχή νά μή πεταχθοῦν ἔξω τά κάρβουνα. Ἡ τέχνη τοῦ θυμιᾶν ἀποβλέπει στήν ἀποφυγή καί τέτοιων ἀδεξίων κινήσεων.
Τό θυμίαμα μέ τό ” κατζίον ” θέλει καί αὐτό τήν τέχνην του. Τό ” κατζίον ” ἔχει συνήθως 1 ἤ 3 κουδουνάκια. Ὁ χειριζόμενος αὐτό ὀφείλει νά τό κινεῖ κατά τρόπον πού νά ἐπιτρέπει στά κουδουνάκια νά ἀκούονται ἐλαφρῶς. Μέ τό ἱερό αὐτό σκεῦος ὁ ἱερουργός σχηματίζει στόν ἀέρα τό σημεῖον τοῦ Σταυροῦ, ἀντί ἄλλης κινήσεως.
Μετά πατρικῶν εὐχῶν
Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ

Από τον σίδηρο και την πέτρα (διά της προσκρούσεως) γεννάται η φωτιά, και από την πολυλογία και τα ευτράπελα το ψεύδος. Το ψεύδος είναι εξαφάνισις της αγάπης και η επιορκία άρνησις του Θεού.
2. Κανείς συνετός άνθρωπος άς μη θεωρή μικρό το αμάρτημα του ψεύδους, διότι το Πανάγιον Πνεύμα εξέδωσε εναντίον του την πιο φοβερή απόφασι: «Απολείς πάντας τους λαλούντας το ψεύδος» (Ψαλμ. ε΄ 7), όπως λέγει ο Δαβίδ προς τον Θεόν. Και εάν συμβή αυτό, τι πρόκειται να πάθουν εκείνοι πού συρράπτουν επί πλέον το ψεύδος με τους όρκους;
3. Εγνώρισα μερικούς που εκαυχώντο για τα ψεύδη τους. Αυτοί κατώρθωναν και έκαναν τους άλλους να γελούν με τις αστειότητες και τις αργολογίες τους, και έτσι εξαφάνιζαν ελεεινά το πένθος των μοναχών πού τους ακροάζονταν.
4. Όταν ιδούν οι δαίμονες ότι, μόλις αρχίση ο άθλιος ομιλητής να διηγήται τα ευτράπελα, προσπαθούμε να φύγωμε σαν από λοιμώδη ασθένεια, επιχειρούν να μας παρασύρουν με δύο απατηλούς λογισμούς: «Μη λυπήσης τον ομιλητή», μας συμβουλεύουν, ή «μη θέλεις να φανής πιο ευλαβής από όλους τους άλλους»! Φεύγε αμέσως, μην αργοπορήσης ειδεμή στην ώρα της προσευχής θα σου έρχωνται στον νου αστεία. Και όχι μόνο να φεύγης, αλλά και να διαλύης με ευσεβή τρόπο το «πονηρόν συνέδριον», φέροντας στο μέσον την μνήμη του θανάτου και της Κρίσεως. Είναι καλύτερο ίσως να σε βρέξουν μερικές σταγόνες κενοδοξίας, προκειμένου να γίνης πρόξενος ωφελείας σε τόσους.
5. Η υποκρισία είναι πολλές φορές μητέρα και αιτία του ψεύδους. Τίποτε άλλο, λέγουν μερικοί, δεν είναι η υποκρισία, παρά μελέτη και δημιουργός του ψεύδους πού έχει μαζί της συμπεπλεγμένο τον ένοχο και άξιο τιμωρίας όρκο. Αυτός πού απέκτησε τον φόβο του Κυρίου, αποξενώθηκε από το ψεύδος, διότι έχει μέσα του ως αδέκαστο δικαστή την συνείδησί του.
6. Όπως σε όλα τα πάθη, έτσι και στο ψεύδος παρατηρούμε διαφορά ως προς την πνευματική βλάβη πού προξενεί. Επί παραδείγματι: Διαφορετική είναι η ενοχή ενός πού ψεύδεται από τον φόβο της τιμωρίας, και διαφορετική όταν δεν υπάρχη κίνδυνος. Άλλος πάλι είπε ψεύδος χάριν της τρυφής, άλλος χάριν της φιληδονίας, κάποιος για να κάνη τους άλλους να γελάσουν και άλλος για να επιβουλευθή και κακοποιήση τον αδελφό του.
7. Με τις τιμωρίες των κοσμικών αρχόντων το ψεύδος μειώνεται πολύ. Με το πλήθος όμως των δακρύων της κατανύξεως, εξαφανίζεται ολοσχερώς. Ο δαίμων πού μας προτρέπει στο ψεύδος προφασίζεται διαφόρους «οικονομικούς» λόγους και έτσι παρουσιάζει σαν μεγάλη αρετή αυτό πού αποτελεί απώλεια της ψυχής. Εκείνος πού πλάθει ψεύδη παρουσιάζεται ότι μιμείται την Ραάβ, (η οποία εχρησιμοποίησε το ψεύδος, για να σώση τους κατασκόπους του Ισραήλ), και νομίζει ότι με την ιδική του απώλεια προξενεί σωτηρία στους άλλους.
8. Όταν καθαρισθούμε τελείως από το πάθος του ψεύδους, τότε, σε μία εξαιρετική περίστασι, άς το χρησιμοποιήσωμε, αλλά και πάλι με φόβο. Το νήπιο δεν γνωρίζει το ψεύδος. Ομοίως και η ψυχή πού δεν έχει πονηρία. Εκείνος πού ευφράνθηκε από τον οίνο (και εμέθυσε), θα ομολογήση ακουσίως κάθε αλήθεια. Και εκείνος πού εμέθυσε από την κατάνυξι, δεν θα μπορέση να ψευσθή.
Βαθμίς δωδεκάτη! Όποιος την ανέβηκε απέκτησε την ρίζα των καλών.

Κάθε χρόνο στις 16 Ιανουαρίου η Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει την προσκύνηση της αλυσίδας του Απόστολου Πέτρου.

Σύμφωνα με την εξιστόρηση του Ευαγγελιστή Λουκά στις «Πράξεις των Αποστόλων» (ΙΒ’ 1-19), πρόκειται για την αλυσίδα με την οποία ο βασιλιάς της Ιουδαίας Ηρώδης Αγρίππας (10 π.Χ. – 44 μ.Χ.) έδεσε τον Απόστολο Πέτρο και τον έριξε σε φυλακή της Ιερουσαλήμ γύρω στο έτος 43.

Προηγουμένως, είχε διατάξει τη θανάτωση του Αποστόλου Ιακώβου και όταν είδε ότι οι Ιουδαίοι ευχαριστήθηκαν από το γεγονός, συνέλαβε και τον Πέτρο, με σκοπό να τον θανατώσει μετά το Εβραϊκό Πάσχα.

Ξαφνικά, ένα βράδυ, εμφανίσθηκε στο καλά φρουρούμενο από 16 στρατιώτες κελί του Πέτρου ένας Άγγελος.

Ο χώρος έλαμψε από φως και ως εκ θαύματος οι αλυσίδες έπεσαν από τα χέρια του Πέτρου. Ο Άγγελος του είπε να σηκωθεί γρήγορα, να ντυθεί και να τον ακολουθήσει.

Ο Πέτρος δεν είχε συνειδητοποιήσει την πραγματικότητα και νόμιζε ότι έβλεπε όραμα.

Μόνο όταν πέρασε από τα διαδοχικά φυλάκια ανενόχλητος και απομακρύνθηκε από τη φυλακή χωρίς κανείς από τους δεσμοφύλακες να αντιληφθεί το παραμικρό, συνειδητοποίησε πραγματικά το τι είχε συμβεί και είπε:

«Τώρα καταλαβαίνω καλά, ότι πράγματι έστειλε ο Κύριος τον άγγελό του και με έβγαλε από τα χέρια του Ηρώδη και με γλύτωσε από κάθε κακό, που ο λαός των Ιουδαίων επερίμενε να μου γίνει».

Ο Πέτρος κατέφυγε αρχικά στο σπίτι της Μαρίας, της μητέρας του ευαγγελιστή Ιωάννη, που λειτουργούσε ως μυστική εκκλησία.

Οι παρευρισκόμενοι εξεπλάγησαν από την παρουσία του. Αυτός τους εξήγησε τα καθέκαστα και στη συνέχεια αναχώρησε προς άγνωστο τόπο.

Όσον αφορά στους 16 δεσμοφύλακές του, αυτοί εκτελέστηκαν μέχρις ενός, με διαταγή του εξαγριωμένου Ηρώδη.

Κάποιοι, ευσεβείς Χριστιανοί διαφύλαξαν αυτή την αλυσίδα, η οποία αρχικά μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου εναποτέθηκε στο ναό του Αποστόλου Πέτρου.

Αργότερα, ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Ιουβενάλης τη δώρισε στην αυτοκράτειρα Ευδοξία (422-462), η οποία με τη σειρά της τη χάρισε στον Πάπα της Ρώμης Λέοντα Α’.

Σήμερα, η αλυσίδα του Αποστόλου Πέτρου βρίσκεται στη Ρώμη και είναι τοποθετημένη στη λειψανοθήκη του ναού του Αγίου Πέτρου με τις Αλυσίδες, Σαν Πιέτρο ιν Βίνκολι.

Ιστορία

Η βασιλική κατασκευάστηκε αρχικά στα μέσα του 5ου αιώνα, περίπου το 442 π.Χ., από την Λικίνια Ευδοξία, κόρη του Αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β’ και σύζυγος του Βαλεντινιανού Γ΄.

Σκοπός ήταν να στεγαστούν οι αλυσίδες (Vincula στα λατινικά εξ’ ου και το όνομα του ναού) με τις οποίες είχαν δέσει τον Απόστολο Πέτρο όταν ήταν φυλακισμένος στις φυλακές του Μαμερτίνου.

Στην Αυτοκράτειρα τις είχε χαρίσει η μητέρα της, Αθηναΐδα Ευδοκία, στην οποία είχαν περιέλθει σαν δώρο από τον Πατριάρχη της Ιερουσαλήμ κατά το ταξίδι της στους Αγίους Τόπους.

Σύμφωνα με το θρύλο, όταν η αυτοκράτειρα Ευδοξία δώρισε τις αλυσίδες στον Πάπα Λέοντα Α’, εκείνες ταίριαξαν σαν από θαύμα.

Οι αλυσίδες φυλάσσονται σε λειψανοθήκη κάτω από την Αγία Τράπεζα της βασιλικής.

http://www.romfea.gr

Δελτίο Τύπου

της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων(ΠΕΘ)

Ανάρμοστη και προσβλητική,

για την Διαρκή Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, ανακοίνωση

του Υπουργού Παιδείας κ. Νικολάου Φίλη 

Το Υπουργείο Παιδείας σε Δελτίο Τύπου του, της 14^ης Ιανουαρίου 2016, το οποίο αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Παιδείας και αναδημοσιεύτηκε και από τα ΜΜΕ, αναφέρει μεταξύ άλλων και τα εξής : «Ο Υπουργός Παιδείας παρέδωσε την απόφαση της Δ.Ι.Σ., την εισήγηση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ. Ιεροθέου αλλά και παλαιότερα κείμενα που αφορούν το Μάθημα των Θρησκευτικών (Εισήγηση Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως κ.κ. Ανθίμου, Εισήγηση Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Μεσσηνίας κ.κ. Χρυσοστόμου, Απόφαση της Δ.Ι.Σ. της 5/11/2012) στον Πρόεδρο του Ι.Ε.Π., ώστε να αποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης και συζήτησης στις εργασίες της ειδικής επιτροπής για το Μάθημα των Θρησκευτικών»[i].

Από την παραπάνω ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας προκύπτουν κάποια εύλογα και σημαντικά ερωτήματα, τα οποία η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων οφείλει να θέσει δημόσια προς τον κ. Υπουργό Παιδείας :

1) Αφ΄ εαυτού, μόνος του ο Υπουργός Παιδείας, εντόπισε τα κείμενα που αναφέρονται στην ανακοίνωση ή σε διαφορετική περίπτωση, ποιος ή ποιοι παρέδωσαν στον Υπουργό τα άλλα (2) κείμενα για να τα παραδώσει και εκείνος με τη σειρά του, μαζί με την Απόφαση της ΔΙΣ της 13^ης Ιανουαρίου 2016, στην αρμόδια Επιτροπή του ΙΕΠ, για να αποτελέσουν και αυτά αντικείμενο εξέτασης;

2) Τα αναφερόμενα κείμενα έχουν το ίδιο βάρος και την ίδια σημαντικότητα με την απόφαση της ΔΙΣ που του παρέδωσαν χθες οι   Σεβάσμιοι Αρχιερείς που αποτέλεσαν την αντιπροσωπεία της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος που τον επισκέφθηκε, ώστε  να ανακοινώσει δημόσια ο Υπουργός την ταυτόχρονη παράδοση ΚΑΙ αυτών των εγγράφων στην συσταθείσα Επιτροπή και στον Πρόεδρο του ΙΕΠ;

3) Δεν αντιλαμβάνεται ο κ. Υπουργός ότι έτσι γίνεται εμφανής προσπάθεια να υποτιμηθεί και να προσβληθεί η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας αλλά και να υποβαθμιστεί και να εξισωθεί η Απόφασή της με θέσεις και απόψεις Μητροπολιτών, που έχουν κατά καιρούς ακουσθεί είτε εντός είτε εκτός Συνόδου αλλά δεν έχουν το ίδιο κύρος με τη Συνοδική έκφραση και απόφαση της Ιεράς Συνόδου που του παραδόθηκε;

4) Ποιος ή ποιοι και γιατί ενοχλούνται σφόδρα και φοβούνται την επίσημη και Συνοδική θέση της Εκκλησίας της Ελλάδος για το μάθημα των Θρησκευτικών, όπως αυτή διατυπώθηκε στην Απόφαση της ΔΙΣ της 13ης Ιανουαρίου 2016 και προσπαθούν να την μειώσουν με ανοίκειους τρόπους;

5)  Γιατί ο κ. Υπουργός δεν παρέδωσε στην Επιτροπή του ΙΕΠ και κείμενα άλλων Αρχιερέων που έχουν μιλήσει εντός της Συνόδου για το μάθημα των Θρησκευτικών, όπως επί παραδείγματι το κείμενο του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κ.κ. Προκοπίου ή ακόμη, και άλλες εργασίες και τόμους Συνεδρίων που έχουν εκδοθεί κατά καιρούς και έχει στα χέρια του;

6)   Ποια είναι η απόφαση της Δ.Ι.Σ. της 5/11/2012 στην οποία αναφέρεται η ανακοίνωση του κ. Υπουργού; Διότι εξ΄ όσων γνωρίζουμε την ημερομηνία αυτή υπάρχει μόνο ένα απλό Δελτίο Τύπου της ΔΙΣ, το οποίο δεν κάνει λόγο για καμία απόφαση της Ιεράς Συνόδου, όπως την εννοεί η ανακοίνωση του κ. Υπουργού. Είναι βέβαιο ότι γνωρίζει ο κ. Υπουργός, ότι η Εκκλησία της Ελλάδος αποφασίζει και εκφράζεται συνοδικώς και δεν είναι δυνατό, μετά από παρέλευση ετών, να επιλέγονται μόνον κάποιες από τις πολλές εισηγήσεις Μητροπολιτών και να βαπτίζονται μάλιστα ως Συνοδικές Αποφάσεις, προκειμένου να υποτιμηθεί η μοναδική των τελευταίων ετών Απόφαση της ΔΙΣ της 13ης Ιανουαρίου 2016, για το περιεχόμενο και το χαρακτήρα του μαθήματος των Θρησκευτικών η οποία και υπερισχύει όλων των οποιωνδήποτε προηγουμένων εισηγήσεων, συζητήσεων, προβληματισμών και ζυμώσεων που έχουν γίνει κατά καιρούς στη διάρκεια των συνοδικών συνεδριάσεων.

7) Ο κ. Υπουργός Παιδείας ή τέλος πάντων, όσοι γύρω από αυτόν προσπαθούν με τέτοιες ενέργειες να υποτιμήσουν ή να παρακάμψουν Συνοδικές αποφάσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος, θα πρέπει να γνωρίζουν ότι υπάρχουν ακόμη στην Ελλάδα, ως αρχές, η ευγένεια και η εθιμοτυπία και ότι ισχύει το Σύνταγμα, ο Καταστατικός χάρτης η Νομοθεσία και η Νομολογία.

Το ΔΣ της ΠΕΘ

http://www.petheol.gr/nea/deltiotypoutespethanarmostekaiprosbletikegiatendiarkeierasynodotesekklesiasteselladosanakoinosetouypourgoupaideiasknikolaouphile

Οι άνθρωποι έχουμε εντός μας τη φωνή της συνείδησης. Είναι ο κώδικας αξιών που ελέγχει τις πράξεις μας, μας κάνει να γνωρίζουμε αν αυτό που σκεφτόμαστε ή θέλουμε να πράξουμε είναι καλό ή κακό, μας αφήνει να είμαστε ήσυχοι ή μας αναταράζει για τη ζωή μας. Η συνείδηση κατά την πίστη μας είναι η φωνή του Θεού, είναι ο κώδικας του Ευαγγελίου και των πνευματικών αξιών που μας κάνει να βλέπουμε το θέλημα του Θεού και να πορευόμαστε στη ζωή μας σύμφωνα μ’  αυτό ή όχι. Για την επιστήμη είναι ο χώρος της σύγκρουσης ανάμεσα στο τι δέον γενέσθαι από εμάς , στο τι θέλουμε να κάνουμε και στο τι κάνουμε. Αυτός ο χώρος διαμορφώνεται ανάλογα με την κληρονομικότητα, την οικογένεια, το περιβάλλον, τις προσωπικές επιλογές. Η θρησκευτικότητα είναι ένας παράγοντας, όχι όμως ο μόνος ή ο κύριος.

         Η έννοια της συνείδησης συνδέεται όμως και με τη γενικότερη πορεία της ζωής μας. Δεν έχει να κάνει μόνο με σκέψεις ή πράξεις. Όταν ο άνθρωπος αναλαμβάνει ένα μεγάλο και σπουδαίο έργο τόσο για τον εαυτό του όσο και για τους άλλους, όταν η ζωή του προχωρά και βλέπει την εξέλιξή της αισθάνεται την ανάγκη να διαπιστώσει και να εκτιμήσει κατά πόσον ο δρόμος και ο τρόπος που ακολούθησε τον ωφέλησαν. Πόσο εργάστηκε για την εκπλήρωση του στόχου του. Αν έλειψε κάτι από τη δική του προσπάθεια, αν επέδειξε προθυμία ή ραθυμία, αν ο ίδιος ο στόχος του τελικά ήταν αυτός που έπρεπε να έχει, αν έκανε τις απαραίτητες προσαρμογές και επέδειξε την ευελιξία που χρειαζόταν, αν συμβιβάστηκε αναιρώντας τις αρχές του, αν έδειξε τη σταθερότητα, την αποφασιστικότητα, την αφιέρωση που απαιτούνταν προκειμένου να πετύχει. Είναι μεγάλη υπόθεση ο απολογισμός της ζωής ή μιας προσπάθειας. Την ίδια στιγμή φανερώνει επίγνωση, πνεύμα αυτοκριτικής, αλλά και μπορεί να επιφέρει γαλήνη και ηρεμία στη συνείδηση.

         Ο Απόστολος Παύλος, απευθυνόμενος στους Εβραίους, επισημαίνει ότι ως πνευματικός ηγέτης πίστεψε ότι έχει «καλήν συνείδησιν, εν πάσι καλώς θέλων αναστρέφεσθαι» (Εβρ. 13, 18). Ήταν βέβαιος ότι είχε καθαρή τη συνείδησή του, αφού σε κάθε περίπτωση ήθελε να συμπεριφέρεται όπως πρέπει. Είναι μεγάλη φράση από έναν άνθρωπο που ομολογεί ότι παρόλα όσα έκανε στη ζωή του, είναι ο πρώτος των αμαρτωλών (Α’ Τιμ. 1, 15). Και δεν ταπεινολογεί. Το πιστεύει, διότι δε συγκρίνει τον εαυτό του με τους άλλους ανθρώπους, όπως εσφαλμένα πράττουμε εμείς, αλλά τον συγκρίνει με τον λόγο του Θεού, με τη χάρη που ο Χριστός του είχε προσφέρει και αισθανόταν πως ό,τι κι αν έκανε, δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στο απόλυτο της ευλογίας του Θεού. Όμως δεν παύει να διαπιστώνει ότι έχει τη συνείδησή του καθαρή.

        Αυτό γίνεται πρώτον διότι παρέμεινε πιστός στην αγάπη του Θεού, όπως αυτή του δόθηκε κατά την κλήση του από τον Χριστό, στην πορεία προς τη Δαμασκό. Ουδέποτε άφησε στην άκρη αυτή την αγάπη. Παρά τους πειρασμούς, ο μέγιστος των οποίων είναι πάντοτε η αίσθηση ότι το έργο που κάνει ένας άνθρωπος τον δοξάζει και όχι η δόξα που του προσφέρει ο Θεός για ό,τι κάνει, η εγωκεντρική πληρότητα  που παγιδεύει τον άνθρωπο σε μία υπερηφάνεια ορατή ή αδιόρατη και τον κάνει να μην συνειδητοποιεί ότι τα πάντα είναι ο Χριστός και χάρις στην παρουσία του Χριστού καταφέρνει ό,τι καταφέρνει. Μπορεί να δοξάσθηκε από τους ανθρώπους, μπορεί να τους πρόσφερε τον εαυτό του και τα πάντα, αλλά όλα έγιναν εν ονόματι του Χριστού και την ίδια στιγμή χάρις στην βοήθεια του Κυρίου. Ο Παύλος παραμένει λοιπόν πιστός στην αγάπη αυτή και στην αίσθηση της ταπεινώσεως, η οποία συνοδεύει την ανταπόκρισή του. Δεν υποκαθιστά τον Χριστό με τον εαυτό του, αλλά αγαπώντας τον Χριστό, Τον διακονεί με όλη του την ύπαρξη. Δια της προσευχής, δια των περιοδειών, δια των κόπων και των βασάνων, δια της γραφίδος, δια του μαρτυρίου και του θανάτου.

         Είναι καθαρή η συνείδησή του, διότι, καθώς περνά ο χρόνος, διαπιστώνει πως η αποστολή του ήταν αυτή που του έδωσε χαρά και πληρότητα.  Δεν ήταν ένας ψεύτικος στόχος ή κάτι μάταιο ο αγώνας για τον ευαγγελισμό των ανθρώπων. Δεν ήταν κάτι που θα σταματούσε στον θάνατο, αλλά ήταν και είναι ένας δρόμος και ένας τρόπος ανάστασης. Η αποστολή του πέρασε μέσα από την Εκκλησία. Δεν ήταν ένα ατομικό γεγονός, αλλά μία πορεία συνάντησης του πλησίον, απανταχού της γης. Με τον λόγο και το παράδειγμά του βοήθησε να νοηματοδοτηθεί η ζωή πολλών ανθρώπων, να ιδρυθούν εκκλησιαστικές κοινότητες και την ίδια στιγμή να στερεωθεί στην Αλήθεια που είναι ο Χριστός ο καθένας που ένιωσε την πίεση της αμφιβολίας,  της λογικοκρατίας, της προτέρας ζωής του να τον αναταράσσουν. Κι εδώ έγκειται το νόημα και η πληρότητα της ζωής. Να μπορεί ο καθένας να αισθάνεται ότι όχι μόνο έζησε για τον άλλο, αλλά του προσέφερε την περίσσεια της ζωής, την οποία δίδει ο Χριστός σε όσους Τον ακολουθούνε.

          Είναι καθαρή η συνείδηση του διότι καθώς βλέπει να έρχεται το τέλος της, διαπιστώνει ότι προσπάθησε να συμπεριφερθεί όπως πρέπει. Αυτό σημαίνει ότι υπήρξε αληθινός. Δεν κολάκευσε. Δεν έκρυψε τα κριτήρια που γεννούν την ελπίδα, αλλά ούτε και υπήρξε μονολιθικός έναντι των ανθρώπων. Αλήθεια σημαίνει διάκριση. Διάκριση σημαίνει αγάπη, η οποία δεν κρύβει το νόημα της ζωής και τι θέλει ο Θεός κάθε στιγμή και σε κάθε περίσταση, αλλά και σε κάθε πράξη και σκέψη μας, χωρίς όμως εξουθένωση του άλλου. Ο αληθινός άνθρωπος ξέρει να συμπεριφέρεται όπως πρέπει. Να φανερώνει την αλήθεια, αλλά και να παρηγορεί για την αδυναμία. Να κρατιέται όρθιος και να στηρίζει τους αδελφούς του, αλλά την ίδια στιγμή να μην αφίσταται της αλήθειας, όσο ενοχλητική κι αν είναι αυτή. Να είναι ηγέτης, αλλά και μακρόθυμος. Να μην λειτουργεί εξουσιαστικά, αλλά και  να μην φοβάται να δώσει μαρτυρία.       

            Πόση αξία έχουν οι λόγοι αυτοί σε μία εποχή στην οποία η συνείδησή μας είναι πωρωμένη από την εκκοσμικευμένη αντίληψη ότι δε χρειάζεται να ακολουθούμε τις εντολές του Θεού, αλλά τα ανθρώπινα μέτρα και πρότυπα; Όταν, ελαφρά τη καρδία, διακηρύττουμε ελευθερία και δικαιώματα από δήθεν πνευματικές καταπιέσεις, αγνοώντας ότι, όσο κι αν θέλουμε να φιμώσουμε τη συνείδησή μας, αυτή θα έχει ένα ίχνος Θεού πάντοτε εντός της και θα μας υπενθυμίζει την παρουσία Του; Σε μία εποχή όπου για όλα φταίνε οι άλλοι; Όπου θεός είναι ο εαυτός μας και κάθε τι που κάνουμε είναι η σφραγίδα και η δόξα μας; Όπου κολακεύουμε και ωραιοποιούμε τη ζωή και τις σχέσεις μας, για να μη μείνουμε μόνοι ή για να γίνουμε αποδεκτοί με ψεύτικα κριτήρια; Όπου βλέπουμε το τώρα και όχι το διαρκές, χωρίς να αισθανόμαστε ότι έχουμε μία αποστολή που ξεπερνά τα όρια της πρόσκαιρης επιτυχίας και γίνεται συνάντηση με Θεό και συνάνθρωπο στα πλαίσια της Εκκλησίας, με στόχο την αιωνιότητα;

         Δεν είναι εύκολες οι απαντήσεις. Χρειάζεται ξεκαθάρισμα του εσωτερικού μας κόσμου. Με Ποιον θα πάμε και τι θα αφήσουμε. Χρειάζεται αποταγή από το φρόνημα της κρίσης των πάντων με βάση το εγώ. Για να είναι η συνείδησή μας καθαρή, όχι μόνο σε ό,τι αφορά αμαρτίες και καθημερινότητα, αλλά κυρίως σε ό,τι αφορά στον ευρύτερο προσανατολισμό της ζωής, που δεν μπορεί παρά να είναι ο πνευματικός, η σχέση με τον Χριστό ως προτεραιότητα και όχι η υποκατάστασή Του από τον εαυτό μας. Για τον λόγο αυτό χρειάζεται ασκητικότητα. Ανάλογη μ’ αυτήν που επέδειξαν, εκτός του Παύλου, μορφές ησυχαστικές και πνευματικές, όπως οι άγιοι Αντώνιος, Αθανάσιος, Κύριλλος, Μακάριος, Ευθύμιος, τους οποίους η Εκκλησία μας προβάλλει και αποδέχεται ως τους πνευματικούς μας ηγέτες, τους οδοδείκτες της αιωνιότητας. Ας ξεκινήσουμε τουλάχιστον με επίγνωση ότι η συνείδησή μας υπάρχει. Ας ακούμε τη φωνή της και ας μετανοούμε για να αρχίζουμε και πάλι από την αρχή, σε ό,τι νιώθουμε ότι υστερούμε και την ίδια στιγμή ας είμαστε αληθινοί σε ό,τι κάνουμε και με όποιον σχετιζόμαστε. Και η πίστη θα συνδράμει ώστε να βρούμε βηματισμό, εν τω νυν και εν τω μέλλοντι αιώνι.

Κέρκυρα, 17 Ιανουαρίου 2016     

 π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Αθήνα, 14 Ιανουαρίου 2016

Δελτίο Τύπου της ΠΕΘ για την απόφαση

της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος

για το μάθημα των Θρησκευτικών

Η  Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, υπό την Προεδρία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, σε έκτακτη Συνεδρίασή της στις 12 Ιανουαρίου 2016 καθώς και στην τακτική της Συνεδρίαση, της 13ης Ιανουαρίου 2016, συζήτησε για το ποια θα είναι η θέση της στον διάλογο με την Πολιτεία για το θέμα του μαθήματος των Θρησκευτικών.

Η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων θεωρεί ότι η τελική θέση της Εκκλησίας της Ελλάδος, για το θέμα του μαθήματος των Θρησκευτικών, όπως αυτή διατυπώθηκε στο Δελτίο Τύπου της 13ης Ιανουαρίου 2016 που εξέδωσε η ΔΙΣ, απηχεί τις απόψεις της συντριπτικής πλειοψηφίας του θεολογικού κόσμου, διαλύει την παραφιλολογία γύρω από το θέμα και προσανατολίζει προς στην ενδεδειγμένη συνθετική λύση του προβλήματος που ταλανίζει το θεολογικό κόσμο εδώ και τέσσερα χρόνια.

Αξίζει να επισημάνουμε τα εξής χαρακτηριστικά σημεία από την ως άνω ιστορική απόφαση της 13ης Ιανουαρίου 2016 της ΔΙΣ:

1) «Να επικεντρωθεί το ενδιαφέρον στο τρέχον Πρόγραμμα Σπουδών με την δική του θεματική μεθοδολογία, στο οποίο όμως να γίνουν μερικές βελτιώσεις, εντάσσοντάς το στα σύγχρονα παιδευτικά δεδομένα, οπότε να εισαχθούν σε κάθε βιβλίο –όχι σε κάθε μάθημα– μερικά κεφάλαια θρησκειολογικά, ανάλογα με την θεματολογία του βιβλίου, αφού όμως δοθεί προτεραιότητα στην ορθόδοξη παράδοση, την οποία ακολουθεί η πλειοψηφία των ελλήνων πολιτών, αλλά και να χρησιμοποιηθούν ως εφαρμογές και τα καλά στοιχεία του Νέου Προγράμματος Σπουδών».

2) «Τα σχολικά μαθήματα δεν μπορούν να διαχωρίζονται σε προοδευτικά και συντηρητικά».

3) «Το σχολείο και η σχολική κοινότητα δεν είναι χώρος επιβεβαίωσης καμίας πολιτικής συνθηματολογίας, τα σχολικά μαθήματα δεν μπορούν να διαχωρίζονται σε «προοδευτικά» και «συντηρητικά», ούτε επιτρέπεται η διεξαγωγή οποιουδήποτε άτυπου δημοψηφίσματος φρονημάτων στην πλάτη των μαθητών, όπως επιχειρήθηκε με τις υποσχέσεις περί αναιτιολόγητης απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών».

4) «Παλαιές και πρόσφατες αποφάσεις διοικητικών δικαστηρίων, που ερμηνεύουν το Σύνταγμα, αποφαίνονται ομόφωνα υπέρ της υποχρεωτικής διδασκαλίας του μαθήματος των Θρησκευτικών με κύρια βάση την ορθόδοξη χριστιανική παράδοση και με δικαίωμα απαλλαγής για όσους δεν είναι ορθόδοξοι χριστιανοί».

H ΠΕΘ επικροτεί τις θέσεις αυτές που διατύπωσε η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, στη Συνεδρίαση της 13^ηςΙανουαρίου 2016, υιοθετώντας τη σχετική πρόταση που κατέθεσε στη  Συνεδρίαση ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεος και τον συγχαίρει θερμά για την εμπεριστατωμένη εισήγηση και πρότασή του. Πρωταρχικά, όμως, εκφράζει την πλήρη ικανοποίηση και τα θερμά συγχαρητήριά της προς τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο και άπαντες τους Σεβασμιωτάτους Αρχιερείς, μέλη της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, που ενέκριναν την ως άνω Εισήγηση. 

http://www.petheol.gr/nea/deltiotypoutespethgiatenapophasetesdiarkousierassynodoutesekklesiasteselladosgiatomathematonthreskeutikon

Αθήνα, 14 Ιανουαρίου 2016

Δελτίο Τύπου της ΠΕΘ για λανθασμένη είδηση

που μεταδόθηκε από ηλεκτρονικό ΜΜΕ 

Σε απάντηση της δημοσίευσης του «Ορθοδοξία Info», σχετικά με τις εργασίες της ΔΙΣ της Εκκλησίας της Ελλάδος της 12^ης Ιανουαρίου 2016, πρέπει να επισημάνουμε πως αλλοιώνονται τα παρακάτω γεγονότα:

1) Ο Πρόεδρος της ΠΕΘ αναφέρθηκε στην εισήγησή του στο Πιλοτικό Πρόγραμμα Σπουδών και αντέδρασαν ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ και ο πρόεδρος του Καιρού.  Τότε, όντως, υπήρξε παρέμβαση του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου που αφορούσε απλώς στη σωστή διαχείριση του χρόνου και όχι σε αυτό που αναφέρει η «Ορθοδοξία info» ότι δηλαδή ο Αρχιεπίσκοπος είπε : «μην διαβάζει ο πρόεδρος της ΠΕΘ έτοιμο κείμενο αλλά να τοποθετηθεί επί των όσων ακούστηκαν στην αίθουσα». Για την αποκατάσταση της αλήθειας θα πρέπει να αποσυρθεί από τον συντάκτη του άρθρου η φράση αυτή, διότι αποτελεί κατάφορη παραπληροφόρηση, που εμπίπτει στο άρθρο (57) του Αστικού Κώδικα καθώς και προσβολή των αρχών της ΠΕΘ και του προσώπου του προέδρου της, αλλά και παράλληλα και του προσώπου του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών, αφού έτσι τον παρουσιάζει ελλειμματικό στις δημοκρατικές του ευαισθησίες. Ως εκ τούτου ο εν λόγω συντάκτης οφείλει να παραδεχθεί την παραπληροφόρηση και να αιτηθεί συγγνώμη από τα πρόσωπα που αδίκησε.

2) Σε ό, τι αφορά  στην παρέμβαση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Καισαριανής Βύρωνος και Υμηττού κ. Δανιήλ και στην αναφορά του «ακούστηκαν ανακρίβειες και από τις δύο πλευρές», θα μπορούσε να ερωτηθεί ο ίδιος ο Μητροπολίτης από τον συντάκτη της είδησης του «Ορθοδοξία info» σε ποιον απευθυνόταν, διότι, όπως αντιλήφτηκαν οι παρευρισκόμενοι στη Συνεδρίαση της Συνόδου, η πραγματικότητα είναι ότι ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καισαριανής, δεν είπε, όπως αναφέρει ο συντάκτης: «Ακούστηκαν ανακρίβειες και από τις δύο πλευρές», αλλά απευθυνόμενος στον Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης κ. Κωνσταντίνου Μιλτιάδη είπε: «απόψε εδώ ακούστηκαν ανακρίβειες από πολλούς κ. Κωνσταντίνου», συνεχίζοντας μετά με αναφορές του στον κ. Μόσχο, πρόεδρο του «Καιρού». Και εδώ λοιπόν χρειάζεται να αποκατασταθεί η αντικειμενική αλήθεια των γεγονότων. 

http://www.petheol.gr/nea/deltiotypoutespethgialanthasmeneeidesepoumetadothekeapoelektronikomme