kantonopou’s blog

Αθήνα, 14 Ιουνίου 2016

Αριθμ. Πρωτ. 88

Ανοικτή επιστολή

Θέμα: Πρώτη απάντηση της ΠΕΘ προς τον Υπουργό Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων  κ . Νίκο Φίλη για δηλώσεις του σχετικές με το μάθημα των Θρησκευτικών

Τις τελευταίες ημέρες, όλοι οι Έλληνες πολίτες γινόμαστε μάρτυρες επαναλαμβανόμενων συνεντεύξεων του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, σε διάφορες τηλεοπτικές ή ραδιοφωνικές εκπομπές, ο οποίος δεν φείδεται του χρόνου και του κόπου προκειμένου, μεταξύ των άλλων, να προβεί και σε δηλώσεις σχετικά με επικείμενες αλλαγές στο μάθημα των Θρησκευτικών, το οποίο υπηρετούμε καθημερινα στις διδασκαλικές αίθουσες. Ως υπεύθυνοι δάσκαλοι, επιστήμονες και παιδαγωγοί, που δεν δικαιούμαστε να σιωπούμε κάθε φορά που διαπιστώνουμε προσπάθειες διαστρέβλωσης ή παραχάραξης της αλήθειας ένθεν κακείθεν και δεδομένου ότι εν προκειμένω, διακυβεύονται θέματα που άπτονται της παίδευσης και ψυχοπαιδαγωγικής ολοκλήρωσης των παιδιών μας, οφείλουμε να προβούμε στις παρακάτω παρατηρήσεις:

1.            Αποδίδουμε στον Υπουργό τον προσήκοντα σεβασμό που απορρέει από τον θεσμικό ρόλο του. Ακούμε με προσοχή και σεβασμό τις απόψεις του. Ταυτόχρονα, όμως, ας μας επιτραπεί να μιλούμε και ως δάσκαλοι, που αντλούμε το κύρος και τη δύναμη του λόγου μας απ’ την ίδια την παιδαγωγική αποστολή μας. Στον πυρήνα αυτής της αποστολής βρίσκονται οι ίδιοι οι μαθητές μας, το παιδαγωγικό συμφέρον των οποίων είμαστε ταμένοι, πάντα και διηνεκώς, να υπερασπιζόμαστε με αυταπάρνηση. Καθημερινά στις διδασκαλικές αίθουσες γινόμαστε αποδέκτες της αγωνιώδους προσπάθειάς τους να αυτοπροσδιοριστούν και να βρουν απαντήσεις σε καυτά υπαρξιακά ερωτήματα, και μάλιστα σε μια εποχή έντονης οικονομικής και πρωτίστως ηθικής κρίσης. Καλούμαστε να τους ενθαρρύνουμε, να τους τροφοδοτήσουμε με υγιείς πνευματικές δυνάμεις, που συνάμα αποτελούν και δυνάμεις του έθνους μας, και να τους καταστήσουμε υγιείς προσωπικότητες που θα συνδράμουν αποφασιστικά όχι μόνο στον δικό τους αξιακό αυτοπροσδιορισμό, αλλά και στην πνευματική ανάκαμψη της πατρίδας μας. Και τα καταφέρνουμε, κ. Υπουργέ! Το ομολογούμε με το καμάρι του δασκάλου! Ο Θάνος, ο Κωνσταντίνος, ο Στρατής, η Σπυριδούλα και πολλά ακόμα παιδιά μας μας αποχαιρετούν, μια και πλησιάζουμε και στις διακοπές του θέρους, με ένα πλατύ παιδικό χαμόγελο, με ένα δάκρυ, με ένα ευλογημένο «ευχαριστώ», που αναπαύει όλους τους κόπους και τις αγωνίες μας! Και αυτή είναι η ικανοποίηση που αναπαύει τον δάσκαλο και δικαιώνει τον κάματό του! Και όμως! Ο διοικητικός προϊστάμενος μας, ο Υπουργός Παιδείας μας αποκαθηλώνει! Δηλώνει απαξιωτικά και επανειλημμένως, σε πολλά ΜΜΕ, ότι το μάθημά μας, το μάθημα των Θρησκευτικών, είναι η ώρα του παιδιού, που δεν προσφέρει τίποτε από τα παραπάνω στους μαθητές μας! Είναι με άλλα λόγια, χάσιμο χρόνου! Για όλους τους παραπάνω λόγους, ως υπεύθυνοι δάσκαλοι, δεν έχουμε παρά να εκφράσουμε την έντονη δυσαρέσκειά μας για την παραπάνω ατυχή δήλωση, που όχι μόνο υποτιμά και συκοφαντεί το πρόσωπο και το παιδαγωγικό μας έργο, αλλά προ πάντων ματώνει τις ψυχές μας, διότι, στην ουσία, απαξιώνει περιφρονητικά -ευτυχώς μόνο λεκτικά- και τις ωφέλειες που αποκομίζουν οι ίδιοι οι μαθητές μας απ’ αυτό.

2.            Ο κ. Υπουργός προεξαγγέλει την επικείμενη μετατροπή του ΜτΘ από «κατηχητικό» και ομολογιακό, σε μάθημα γνώσης. Αλήθεια, γνωρίζει άραγε τι σημαίνουν οι όροι αυτοί, τους οποίους χρησιμοποιεί αφειδώς; Γιατί, αν τους γνώριζε, θα αντιλαμβάνονταν ότι η κατήχηση αφορά σε ενδοεκκλησιαστική διαδικασία που λαμβάνει χώρα εντός του εκκλησιαστικού σώματος και μόνο εντός αυτού! Εγκαινιάστηκε από τους ποιμένες της Εκκλησίας κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους και στόχευε στην προετοιμασία αυτών που ήθελαν να ασπαστούν τον χριστιανισμό διά του βαπτίσματος. Υπήρχαν βέβαια, και μεταβαπτισματικές κατηχήσεις, που αποσκοπούσαν στην περαιτέρω μύηση των βεβαπτισμένων χριστιανών. Ως γνωστόν, η διαδικασία τελούσε πάντα υπό την εποπτεία του Επισκόπου, ο οποίος έδιδε και την τελική συγκατάθεσή του στον κατηχούμενο για τη διενέργεια του βαπτίσματός του, και την πνευματική συνδρομή και εγγύηση του αναδόχου του. Τα διδακτικά αγαθά, την πρόσκτηση των οποίων όφειλε να υλοποιήσει ο κατηχούμενος σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ήταν συγκεκριμένα και σχετίζονταν με βιβλική ύλη ή τη σταδιακή εμβάθυνσή τους στο ορθόδοξο δόγμα. Τι σχέση έχει λοιπόν, αυτή η διαδικασία με το συνολικό πλαίσιο διδασκαλίας του ΜτΘ σήμερα; Ασφαλώς καμία. Γιατί οι όροι διεξαγωγής του μαθήματος εδράζονται σε παιδαγωγική βάση, ενώ τα κριτήρια παρουσίασης της διδασκόμενης ύλης σχετίζονται με τη δυνατότητα ανταπόκρισής της στις ευρύτερες υπαρξιακές πνευματικές ανησυχίες που έχουν οι μαθητές μας σ’ αυτήν την ευαίσθητη ηλικία της εφηβείας. Πολύ συχνά, μάλιστα, διατυπώνονται εκ μέρους τους αμφισβητήσεις ή ακόμα και αρνήσεις, που αποτελούν απόρροια της παραπάνω διαδικασίας. Όλες αυτές οι πρακτικές γίνονται απολύτως σεβαστές από τους διδάσκοντες καθηγητές.  Άλλοτε πάλι, μαθητές, που δεν έχουν καμία σχέση με το πλήρωμα της Εκκλησίας ή συμμερίζονται άλλες θρησκευτικές δοξασίες, έχουν το δικαίωμα συμμετοχής τους στο σημερινό «κατηχητικό» ΜτΘ, χωρίς κανένα περιθώριο αποκλεισμού τους ή χωρίς την ανάληψη καμίας δέσμευσης για την υιοθέτηση των προσφερομένων διδακτικών αγαθών. Αρκετές φορές μάλιστα,  αυτά τα παιδιά συνδράμουν αποφασιστικά στην εξέλιξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Αλήθεια, τι σχέση έχουν όλα αυτά με τη διαδικασία της κατήχησης, όπως την αναδείξαμε παραπάνω; Ας μας βρει ο κ. Υπουργός ένα κατηχητικό εγχειρίδιο, το οποίο να εμπεριέχει θρησκειολογική ύλη, όπως συμβαίνει σήμερα με το σημερινό πρόγραμμα σπουδών του ΜτΘ. Ή μήπως δεν γνωρίζει άραγε, ότι οι Έλληνες μαθητές έχουν σήμερα τη δυνατότητα να μελετήσουν τα διάφορα θρησκεύματα στα πλαίσια μιας ολόκληρης τάξης (Β Λυκείου); Όλα αυτά δεν συνιστούν γνώσεις επί των θρησκειών; Δεν μαθαίνουν τα παιδιά για τις δογματικές αλήθειες του Ισλαμισμού, του Ινδουισμού, του Βουδισμού, ή των άλλων μεγάλων θρησκευμάτων του κόσμου; Δεν γίνονται αποδέκτες της ηθικής και κοινωνικής διδασκαλίας τους; Δεν προβαίνουν, στα πλαίσια της διδακτικής διαδικασίας, σε κρίσεις, συγκρίσεις και αναγωγές; Δεν αναμοχλεύουν σύγχρονα προβλήματα βιοηθικής, αναδεικνύοντας, πάντα με σεβασμό στην ετερότητα και την ανθρώπινη ελευθερία, τα μεγάλα διλήμματα που απασχολούν τις σύγχρονες κοινωνίες; Αν η απάντηση σε όλα τα παραπάνω είναι θετική, τότε το Μάθημα των Θρησκευτικών συνιστά ένα μάθημα γνώσης της Ορθοδοξίας. Αν το έγκλημα του σημερινού μαθήματος, είναι ότι όλα τα παραπάνω υλοποιούνται μέσα από τα πνευματικά και πολιτισμικά βιώματα των παιδιών, που γεννήθηκαν και ανατράφηκαν εντός της ορθόδοξης πνευματικής παραδόσεως και ατμόσφαιρας, τότε ας μας επιτραπεί να απαντήσουμε σε όσους αμφισβητούν το συγκεκριμένο έργο μας λέγοντάς τους: Μήπως θα μας επιβληθεί να «αρνηθούμε το γάλα που βυζάξαμε». «Αγωνιζόμαστε άλλος εδώ, άλλος εκεί καταπάνω στην ψευτιά. Καταπάνω σ’ αυτούς που θέλουνε την Ελλάδα ένα κουφάρι χωρίς ψυχή, ένα λουλούδι χωρίς μυρουδιά….Ο καιρός θα δείξει ποιος έχει δίκιο, αν και δεν χρειάζεται ολότελα αυτή η απόδειξη».(Φώτης Κόντογλου. Από το βιβλίο «Η πονεμένη Ρωμιοσύνη», 1963.)

3.            Το σχολείο, κατά τον κ. Φίλη, είναι κοσμικό. Αλήθεια όμως, πως συνάγεται κάτι τέτοιο; Διότι εμείς γνωρίζουμε ότικοσμικό κράτος θεωρείται το κράτος που συνταγματικά δεν αναγνωρίζει κάποια επίσημη θρησκεία ούτε επικρατούσα θρησκεία. Στα κοσμικά κράτη οι θρησκείες αναγνωρίζονται ως Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου. Γνωρίζουμε όμως, ότι το Σύνταγμα των Ελλήνων, το οποίο στην προμετωπίδα του αναφέρει με κάθε δυνατή σαφήνεια ότι ποιείται «εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος», σε κανένα άρθρο του δεν μνημονεύει την κοσμική διάρθρωση ή διάσταση του Κράτους. Πώς λοιπόν, από ένα μη κοσμικό κράτος, με όλα τα διακριτά πνευματικά χαρακτηριστικά του που διασφαλίζονται συνταγματικά, μπορεί να συνάγεται ένα κοσμικό σχολείο;  Εκτός και αν η έννοια του μη κοσμικού ταυτίζεται στις συνειδήσεις κάποιων με την έννοια του θεοκρατικού; Κάθε άλλο όμως. Το ελληνικό σχολείο είναι σχολείο της γνώσης, δημιουργικό εργαστήρι, που προάγει την αλληλοπεριχώρηση των επιστημών, σε πνεύμα απόλυτης ελευθερίας, χωρίς, όμως, να αφίσταται από την πνευματική παρακαταθήκη του έθνους των Ελλήνων. Ενός έθνους, οι υπήκοοι του οποίου έχουν αποφασίσει να γαλουχούν τα παιδιά τους με τα νάματα του αίματος των νεκρών ηρώων του ένδοξου παρελθόντος, χωρίς ταυτόχρονα, να υπολείπονται σε τίποτα από όλες τις πολιτισμένες χώρες της Δύσης, που ακολουθούν το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Να, λοιπόν, γιατί και ο σχετικός ερμηνευτικός του Συντάγματος νόμος της εκπαίδευσης (1566/85) προβαίνει σε νομική επικύρωση της παραπάνω αλήθειας, καθιστώντας σαφές με έναν απερίφραστο και κατηγορηματικό τρόπο ότι σκοπός της Εκπαίδευσης είναι να υποβοηθά τους μαθητές «να γίνονται ελεύθεροι, υπεύθυνοι, δημοκρατικοί πολίτες, να υπερασπίζονται την εθνική ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα της χώρας και τη δημοκρατία, να εμπνέονται από αγάπη προς τον άνθρωπο, τη ζωή και τη φύση και να διακατέχονται από πίστη προς την πατρίδα και τα γνήσια στοιχεία της ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης. Η ελευθερία της θρησκευτικής τους συνείδησης είναι απαραβίαστη». Αλήθεια, ο κ. Υπουργός, δεν γνωρίζει τους νόμους του Κράτους, όταν υποκαθιστώντας τα δικαστήρια, που είναι τα μόνα εντεταλμένα να προβαίνουν σε ερμηνευτικές προσεγγίσεις του Συντάγματος και των Νόμων, περιδιαβαίνει τα ΜΜΕ και δηλώνει, δοθείσης κάθε ευκαιρίας, ότι το ελληνικό σχολείο είναι κοσμικό;

4.            Ο κ. Υπουργός παρουσιάζεται ως ένθερμος υποστηρικτής της θεωρίας του Δαρβίνου, την οποία «διδάσκει το σχολείο» και, επομένως, δεν είναι δυνατόν «να μπαινοβγαίνουν θεολόγοι και ιερείς που να λένε ότι αυτά τα πράγματα είναι ανοησίες και πως προήλθαμε από τον Αδάμ και την Εύα». Φαίνεται πως ο ίδιος αναδεικνύεται με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ως προαγωγός ενός αυστηρού διδακτικού υλισμού, που επικεντρώνεται σχολαστικά στο περιεχόμενο της νέας γνώσης και όχι στον τρόπο μετάδοσής της. Γιατί, σε αντίθετη περίπτωση, ο κ. Υπουργός θα υπερασπίζονταν, ως όφειλε, τη δημοκρατική δημιουργική αλληλεπίδραση όλων των μαθημάτων, όλων των απόψεων και όλων των «σχολών», που όταν το σχολείο είναι ανοικτό, όπως ο ίδιος δηλώνει, αλληλοπεριχωρούνται και συνυπάρχουν αρμονικά και βοηθούν το παιδί να κάνει τις δικές του γόνιμες συνθέσεις. Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο, όταν οι θέσεις και οι απόψεις αυτές προέρχονται από την πνευματική παρακαταθήκη του λαού μας, έχουν θρέψει τις πνευματικές αναζητήσεις του και έχουν σφυρηλατήσει διαχρονικά την πολιτισμική του ταυτότητα. Τότε, υπάρχει η αναγκαιότητα για ακόμα μεγαλύτερο σεβασμό κατά την προσέγγισή τους και δεν προσφέρονται για προσβλητική υποτίμηση, που φτάνει τα όρια του εκχυδαϊσμού! Φαίνεται πως αυτές οι αλήθειες δεν τυγχάνουν της αποδοχής του κ. Υπουργού, ο οποίος, πέραν των άλλων, ατύχησε και στην ερμηνευτική προσέγγιση βιβλικών κειμένων, αποδεικνύοντας ότι μάλλον, δεν διακρινόταν για τις επιδόσεις του στα θεολογικά γράμματα κατά το παρελθόν……..Ποτέ βέβαια, δεν είναι αργά! Γιατί, αν έκανε τον κόπο ο κ. Υπουργός και ξεκινούσε μια προσπάθεια αναδίφησης των βιβλικών κειμένων της Γενέσεως, θα διαπίστωνε, με έκπληξη ίσως, ότι οι αναλλοίωτες πνευματικές αλήθειες που απορρέουν από την επεξεργασία τους υπέρκειται κατά πολύ, της εξαγωγής απλοϊκών και υπεραπλουστευμένων συμπερασμάτων, που αδικούν κατάφωρα, όχι μόνο τα κείμενα αυτά καθαυτά, αλλά και τη σπουδαιότητα που σημαίνουν για το ανθρώπινο πρόσωπο ανεξαιρέτως.

5.            Στο σχολείο των ονείρων μας, για το οποίο αγωνιζόμαστε και το οποίο οραματιζόμαστε, όλοι οι θεσμικοί παράγοντες της κοινωνίας μας έχουν το δικαίωμα να καταθέτουν τις δικές τους απόψεις, σχετικά με τη διάρθρωση του και τους ποικίλους στόχους του. Αν λοιπόν, η διαπίστωση αυτή ισχύει για κάθε θεσμικό φορέα της ελληνικής κοινωνίας, τότε περιβάλλεται με απόλυτο κύρος στην περίπτωση της ποιμαίνουσας Εκκλησίας, η οποία αποτελεί πνευματική τροφός του Έθνους μας. Είναι δυνατόν ο Υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων να αποκλείει την Εκκλησία από την άρθρωση ενός τέτοιου λόγου, που όχι μόνο δικαιοδοτείται, αλλά και υποχρεούται εξίσου να καταθέτει; Και υποχρεούται να το κάνει όχι μόνο ηθικά, παιδαγωγικά και ιστορικά αλλά και νομικά, κάνοντας χρήση του θεσμοθετημένου δικαιώματός της να παρακολουθεί το δογματικό περιεχόμενο των βιβλίων που διδάσκονται οι Έλληνες μαθητές.  Δυστυχώς, τέτοιου επιπέδου συκοφαντίες του έργου και του ρόλου ενός ολόκληρου κλάδου Εκπαιδευτικών, καθώς και ανεπίτρεπτοι αφορισμοί και αποκλεισμοί παραπέμπουν σε άλλες σκοτεινές εποχές, που ευτυχώς δεν εκφράζουν τη δημοκρατική παράδοση των Ελλήνων.

                                                                      Με τιμή

Για το ΔΣ της ΠΕΘ

         Ο Πρόεδρος                                                       Ο Γενικός Γραμματέας

 Κωνσταντίνος Σπαλιώρας                                 Παναγιώτης Τσαγκάρης

Δρ Θεολογίας                                                           Mr Θεολογίας

http://www.petheol.gr/nea/proteapantesetespethprostonypourgopaideiasknikophilegiatisdeloseistouschetikametomathematonthreskeutikon

ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΧΑΡΟΥΜΕΝΟΣ!

Του Γεωργίου Διαμαντίδη

Δεν υπάρχει, αληθινή χαρά μακριά από την πηγή της. Και πηγή αστείρευτης χαράς, παραμένει πάντα ο Θεός. Όσοι θέλησαν μακριά από τον Θεό να την βρουν, γρήγορα ένοιωσαν την πικρή γεύση της απογοητεύσεως, γιατί απλούστατα, διαψεύστηκαν. Μια αλήθεια χιλιομαρτυρημένη από την καθημερινή  προσωπική πείρα. Καλό είναι να αναφερθούμε τώρα και σε μερικές πιο πρακτικές σκέψεις, που χρειάζεται να έχουμε  υπ’ όψιν μας στη ζωή, αν θέλαμε αυτό το μυρίπνοο λουλούδι της χαράς να διατηρείται πάντα θαλερό μέσα μας.

1. Αξιολόγησε σωστά τη ζωή. Ποια  είναι, αλήθεια, το νόημα αυτής της ζωής; Υπάρχουν αξίες, που πρέπει να σεβαστούμε; Και ποια είναι η ορθή ιεράρχησή τους; Ποια δηλ. πρέπει να βάζω πρώτη και ποια δεύτερη στις καθημερινές μου επιλογές; Εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο μπέρδεμα στα μυαλά των ανθρώπων. Ανατρέπουμε τις αξίες και τα πρώτα τα βάζουμε τελευταία και τα ουσιώδη της ζωής τα θεωρούμε επουσιώδη. Τρέχουμε, λαχανιάζουμε, ιδρώνουμε να αποκτήσουμε υλικά αγαθά, γιατί τα κάνουμε σκοπό μας. Και όταν δεν κατορθώνουμε να τα απολαύσουμε, όπως θα θέλαμε, χάνουμε την χαρά μας, γιατί νοιώθουμε αποτυχημένοι μέσα  στη ζωή. Ξεχνάμε την διακήρυξη Του Κυρίου: «Ζητείτε πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν» (Ματθ. 6,33).

Και εμείς τι κάνουμε; Βάζουμε πρώτα το «πάντα ταύτα» της παρούσης ζωής και στο τέλος τοποθετούμε τη βασιλεία των ουρανών. Έτσι, ανατρέποντας τη σωστή ιεράρχηση των αξιών φέρνουμε ανασφάλεια στην ψυχή, με συνέπεια να φυγαδεύεται η χαρά μας.

Ας μάθουμε, λοιπόν, στην πράξη να κάνουμε σωστή επιλογή. Πρώτα απ’ όλα ο Θεός και έπειτα τα υλικά. Πρώτα η ψυχή και έπειτα το σώμα. Αν έτσι ενεργούμε, ασφαλής θα απολαμβάνουμε τη χαρά ότι  πορευόμαστε σε σωστή κατεύθυνση.

2. Κάνε το καθήκον σου σωστά. Ολόκληρη η ζωή μας δεν είναι παρά μια αλυσίδα από μικρές στιγμές, που η κάθε μια της μας επιβάλλει κάποιο καθήκον. Διότι δεν υπάρχει στιγμή χωρίς κάποιο καθήκον, γράφει και ο Κικέρων. Αν μπορούμε λοιπόν να κάνουμε το καθήκον της κάθε στιγμής, αυτό αποτελεί πηγή χαράς. Και, φυσικά, όχι μόνον στα μεγάλα και σοβαρά. Πολλές φόρες ένας μικρός κόκκος σκόνης, που παρεμβάλλεται στον μηχανισμό του ωρολογίου μας, είναι ικανός να δημιουργήσει ανωμαλία στη λειτουργία του. Το ίδιο και οι μικροεκτροπές από την εκπλήρωση του χρέους μας απέναντι στον Θεό και τους ανθρώπους έχουν σα συνέπεια την αναστολή της χαρούμενης διάθεσής μας.

3. Βλέπε τα γεγονότα της ζωής από τη σωστή οπτική τους γωνία. Το κάθε γεγονός στη ζωή δεν είναι καθ’ εαυτό ούτε καλό ούτε κακό. Κακό στον κόσμο μόνο ένα υπάρχει, η αμαρτία και, αν θέλετε, ο θάνατος του αμετανόητου. Όλα τα αλλά γεγονότα γίνονται καλά ή κακά, από τον τρόπο που θα τα αντιμετωπίσεις. Με το ίδιο ηλεκτρικό ρεύμα μπορεί να παράγεις πάγο, εάν χρησιμοποιήσεις ένα ψυκτικό μηχάνημα, αλλά μπορεί να παράγεις και θερμότητα, εάν τοποθετήσεις ένα θερμαντικό σώμα. Η ίδια ενέργεια διαφοροποιείται ανάλογα με τη χρήση της. Έτσι και εδώ, ένα φαινομενικά δυσάρεστο γεγονός, όπως μια αρρώστια, μια αποτυχία, ένα οικονομικό αδιέξοδο, ένας κατατρεγμός είναι σκαλοπάτι, που μπορεί να σκοντάψεις  και να πέσεις ή να πατήσεις επάνω και ν’ ανέβεις υψηλότερα. Το κάθε περιστατικό της ζωής παίρνει το χρώμα των γυαλιών, που φοράς. Εάν φοράμε μαύρα γυαλιά, όλα γύρω μας θα φαίνονται σκοτεινά. Εάν φοράμε κόκκινα, όλα γύρω μας θα φαντάζουν ωραία. Γι’ αυτό το μυστικό  της διαφοροποιήσεως των πραγμάτων δεν είναι έξω από μας, αλλά μέσα μας.

4. Όσο πιο πολύ χαρά σκορπίζεις γύρω σου, τόσο περισσότερη η χαρά αυτή επιστρέφει στον εαυτό σου.

«Ο άνθρωπος γίνεται τόσο περισσότερο χαρούμενος, όσο πιο πολύ γίνεται ο ίδιος χαροποιός». Και χαρά μπορούμε να προσφέρουμε στο συνάνθρωπο όλοι μας κάθε στιγμή και με κάθε τρόπο, δείχνοντας την αγάπη μας, το πραγματικό μας ενδιαφέρον, την ειλικρινή μας φροντίδα γι’ αυτόν.

Ας μη πάει ο νους μας μόνο στις αγαθοεργίες και δωρεές, που ενδεχομένως αδυνατούμε να κάνουμε. Και αυτές οι καθημερινές μικρές πράξεις καλοσύνης ομορφαίνουν την ζωή μας. Ένας εγκάρδιος χαιρετισμός, ένα ειλικρινές ενδιαφέρον για την υγεία του άλλου, την εργασία του, την κατάσταση του πατέρα του π.χ., εάν τυχόν γνωρίζετε ότι ήταν άρρωστος, του ξενιτεμένου αδελφού του, αν ξέρετε ότι βρίσκεται μακριά, προκαλεί συγκίνηση  και κάνει τον άλλον να χαίρει, που υπάρχουν άνθρωποι, που ειλικρινά νοιάζονται γι’ αυτόν. Ακόμη, το να ακούσεις το πρόβλημα του άλλου  με προσοχή. Να του δώσεις θάρρος στην απογοήτευσή του. Να χρησιμοποιήσεις την επιρροή σου για να βγει από κάποιο αδιέξοδο. Να του κάνεις μια επίσκεψη στην αρρώστια του και πλήθος άλλων τέτοιων εκδηλώσεων αποτελούν αφορμές χαράς, που πρώτα εμείς δοκιμάζουμε, γιατί το καλό κλείνει μέσα του, από την φύση του, το σπόρο της χαράς και φυτρώνει πρώτα στην καρδιά εκείνου, που το εκδηλώνει.  Μικρές – μικρές λοιπόν πράξεις καλοσύνης, που κάθε μέρα μπορούμε να κάνουμε, είναι λουλούδια ευωδιαστά στον κήπο της ψυχής, που ομορφαίνουν και χαριτώνουν τον άνθρωπο.

5. Αλλά και τη δύναμη του χαμόγελου μην την υποτιμάμε. Το γνήσιο και όχι υποκριτικό χαμόγελο ασκεί μεγάλη επιρροή. Λιώνει την παγερότητα και φέρνει τη ζεστασιά. Αμβλύνει τις οξύτητες και δίνει έναν τόσο χαρούμενο στις επικοινωνίες μας με τους άλλους.

Γράφει ο Αμερικανός Ντεΐλ Κάρνεξι: «Ένα χαμόγελο δε στοιχίζει τίποτε και όμως δημιουργεί πολλά. Πλουτίζει αυτούς, που παίρνουν, χωρίς να φτωχαίνει αυτούς που το δίνουν. Μια στιγμούλα είναι η ζωή του και όμως η ανάμνησή του διαρκεί αιώνια. Είναι μια ανάπαυση για τους κουρασμένους, ένα γλυκοχάραμα για τους αποθαρρυμένους, ένα ηλιόφωτο για τους θλιμμένους και το καλύτερο αντίδοτο, που έχει η φύση για τις στεναχώριες».

Γι’ αυτό έχει δίκαιο το βιβλίο «Η Μίμησις του Χριστού», όταν γράφει:

«Χαμογέλα ακόμη και όταν είσαι μόνος».

6. Προσοχή στα μικρά ελαττώματα του χαρακτήρος μας, που δημιουργούν δυσαρέσκειες και χαλούν την ευχάριστη ατμόσφαιρα της ψυχής.

Ο ψυχίατρος Αρ. Ασπιώτης, επισημαίνει μερικά, που αξίζει να υπογραμμίσουμε:

Η ανυπομονησία. Δεν έμαθα να περιμένω. Εν τω μεταξύ περιμένοντας κάτι μεγάλο, χάνω τις μικρές ευκαιρίες χαράς, που μου προσφέρονται.

Η ψευτοαξιοπρέπεια. Ο άλφα γνωστός δεν με χαιρέτησε με όση έπρεπε θερμότητα και αυτό μου χάλασε τη διάθεση. Όλοι έχουμε διαμορφώσει για τον εαυτό μας ένα αίσθημα αξίας, αλλά αυτό πρέπει να το τρέφουμε από ταπεινοφροσύνη απέναντι των άλλων. Η ζωή πολλών ανθρώπων γίνεται δραματική, επειδή νομίζουν ότι οι άλλοι δεν τους εκτιμούν αρκετά…

Η ευθιξία. Εύκολα θίγομαι, διότι δεν έχω περιθώρια αντοχής ή διότι μειώθηκε η ιδέα, που έχω για τον εαυτό μου. Η ευθιξία μέχρις ενός σημείου μπορεί να είναι δείγμα ψυχικής ευαισθησίας, πέρα όμως απ’ αυτό είναι δείγμα εγωπάθειας, που τορπιλίζει τη χαρά.

Το ελάττωμα της κυριαρχίας επί των άλλων. Ο άνθρωπος, που έχει την αδυναμία αυτή, θέλει να έχει τον τελευταίο λόγο και σε μικρά ακόμη και ασήμαντα πράγματα. Να είσαι ο μοναδικός κριτής. Να περνούν όλα από τον δικό του έλεγχο. Έτσι, γίνεται ανυπόφορα κουραστικός, που προκαλεί κατάσταση δυσαρέσκειας.

Αυτά είναι μερικά από εκείνα τα ελαττώματα, που δηλητηριάζουν κάθε τόσο τη ζωή μας και που επιβάλλεται αγώνας σκληρός για να ξεριζωθούν από μέσα μας, εάν θέλουμε ο ήλιος της χαράς να μεσουρανεί πάντα στο στερέωμα της ψυχής μας. Έτσι, η χαρά αποδεικνύεται δώρο Θεού και κατάκτηση του ανθρώπου. Χάρισμα του Αγίου Πνεύματος, αλλά και αποτέλεσμα σκληρής προσπάθειας για να την κάνεις κτήμα σου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Του Αρχιμ. ΝΙΚΗΤΑ ΕΜΜ. ΒΟΥΤΥΡΑ «ΑΝΤΑΥΓΕΙΕΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ  ΑΓΑΠΗ – ΧΑΡΑ – ΕΙΡΗΝΗ» ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΖΩΗ»

http://antiairetikos.blogspot.gr

Σε πολλούς χάριζε ο όσιος την θεραπεία όταν αυτοί έπιναν νερό και νίπτονταν στο φρέαρ του. Έτσι π.χ. μετά την κοίμησί του, μία αδελφή της μονής του Ντιβιέγιεβο αρρώστησε βαρειά από τύφο και ήταν ετοιμοθάνατη. Είχε εντελώς παραλύσει το ένα της χέρι. Και να, βλέπει στον ύπνο της τον όσιο Σεραφείμ, ο οποίος την ερώτησε γιατί δεν πηγαίνει στο φρέαρ του· και πιάνοντάς την από το άρρωστο χέρι την σήκωσε και της είπε να πάη εκεί οπωσδήποτε. Όταν η μοναχή εξύπνησε, αισθάνθηκε ότι το χέρι της είχε θεραπευθή. Και όταν οι αδελφές την έφεραν στο Σάρωφ, στο «φρέαρ του Σεραφείμ», την περιέλουσαν με το νερό του και θεραπεύθηκε ολότελα.

Ο αξιωματικός του ιππικού Τεπλώφ που έτρεφε ιδιαίτερο σεβασμό στον όσιο, ήλθε στο Σάρωφ το 1834 με το τρίχρονο κοριτσάκι του, το οποίο υπόφερε από τα πόδια του. Αφού έκανε μνημόσυνο στον τάφο του όσιου, έφερε το παιδί στο «φρέαρ του Σεραφείμ» με την ακλόνητη πίστι ότι ο Θεός θα το ελεήση με την πρεσβεία του όσιου. Έδωσε στο κοριτσάκι να πιή νερό, του έπλυνε τα πόδια και πήραν νερό μαζί τους στο μοναστήρι με σκοπό να κάνουν παράκλησι και αγιασμό. Αλλά το κοριτσάκι, μπαίνοντας στην μονή, ξέφυγε από τα χέρια της παραμάνας και έτρεξε μπροστά σαν να ήταν υγιέστατο. Πράγματι είχε θεραπευθή εντελώς.

Το 1852 ο μοναχογιός του αντικυβερνήτη της επαρχίας της Κοστρόμας Α.Α. Μπόρσκο, ένα οκτάχρονο αγοράκι, άρχισε να υποφέρη από σπασμούς στο στομάχι. Το πράγμα αυτό εξελίχθηκε σε φοβερή ασθένεια με τρομερά εξαντλητικές κρίσεις, τόσο που οι γονείς άρχισαν να τρέμουν για την ζωή του μοναχογιού τους. Την εποχή αυτή η ρασοφόρος μοναχή της γυναικείας μονής της Κοστρόμας Σ.Δ. Δαβίδοβα δώρησε στην μητέρα του άρρωστου παιδιού ένα βιβλίο με τίτλο «Περιγραφή της ζωής και των αγώνων του Σεραφείμ του Σάρωφ». Οι γονείς του αγοριού το διάβασαν, θαυμάζοντας τις ενέργειες της χάριτος του Θεού η οποία είχε φανερωθή στον όσιο. Μία νύκτα το αγοράκι είδε στον ύπνο του τον Σωτήρα Χριστό περιστοιχισμένο από αγγέλους, που του υποσχέθηκε ότι θα το θεραπεύση αν κάνη όσα θα του ορίση ο γέροντας που θα τον επισκεφθή. Κατόπιν του εμφανίσθηκε ο όσιος, του είπε ότι λέγεται Σεραφείμ και πρόσθεσε: «Αν θέλης να γίνης καλά, πάρε νερό από την πηγή που βρίσκεται στο δάσος του Σάρωφ και λέγεται «φρέαρ του Σεραφείμ»· μ’ αυτό τρεις ημέρες, πρωί και βράδυ, νίπτε το κεφάλι, το στήθος, τα χέρια και τα πόδια· επίσης πίνε απ’ αυτό». Το αγοράκι αφηγήθηκε το πρωί το όνειρό του· οι γονείς του όμως απορούσαν πως θα προμηθευθούν το νερό αυτό και γι’ αυτό θλίβονταν. Το πρωί της επομένης το αγοράκι ανέφερε στους γονείς και άλλο όνειρο: είδε την Μητέρα του Θεού, περιστοιχισμένη από αγγέλους, η οποία με πολλή αγάπη του είπε να ενεργήση κατά την υπόδειξι του οσίου. Εκείνη ακριβως την ημέρα είχε επιστρέψει από το ταξίδι της στο Σάρωφ η μοναχή Δαβίδοβα και οι γονείς του αγοριού την παρακάλεσαν να τους δώση λίγο νερό από, το «φρέαρ του Σεραφείμ». Εκείνη τους έστειλε αμέσως μία φιάλη με το νερό αυτό. Και όταν το αγοράκι εφάρμοσε τις οδηγίες του οσίου, άρχισε να καλυτερεύη και τελικά θεραπεύθηκε.

Πηγή: Αρχιμ. (σημ. διαχειριστού: νυν ήδη Αγίου) Ιουστίνου Πόποβιτς «Οσίου Σεραφείμ του Σάρωφ, βίος», μετάφρασις από τα Σερβικά, Βασιλική Νικολακάκη, εκδόσεις «Το περιβόλι της Παναγίας», Θεσσαλονίκη, 1983.

http://www.pemptousia.gr

Κάποτε, ενώ ξεκουράζονταν στη διάρκεια ενός κυνηγιού, η οικογένεια των Φιάννα-Φίν ξεκίνησε μια κουβέντα για το ποια είναι η πιο ωραία μουσική στον κόσμο.

«Πες μας εσύ», είπε ο Φιόν απευθυνόμενος στον Όισιν. «Ο κούκος που φωνάζει στο πιο ψηλό δέντρο», απάντησε ο εύθυμος υιός. «Καλός ήχος», είπε ο Φιόν. «Κι εσύ, Όσκαρ, ποια νομίζεις ότι είναι η πιο ωραία μουσική;» «Η καλύτερη από τις μουσικές είναι ο ήχος που κάνει το ακόντιο πάνω στην ασπίδα», απάντησε ο ρωμαλέος νέος. «Καλός ήχος», παρατήρησε ο Φιόν. Και τα υπόλοιπα παλληκάρια είπαν ο καθένας τί τον ευχαριστούσε: ο ήχος του ελαφιού που σχίζει το νερό, οι φωνές ενός μελωδικού κοπαδιού από μακριά, το τραγούδι του κορυδαλλού, το γέλιο ενός εύθυμου κοριτσιού, ο ψίθυρος ενός συγκινημένου. «Καλοί ήχοι όλοι αυτοί», είπε ο Φιόν. «Πες μας, αρχηγέ,» του είπε κάποιος, «εσύ τί σκέφτεσαι;» Και είπε ο Φιόν: «Η μουσική της κάθε στιγμής, αυτή είναι η ωραιότερη μουσική του κόσμου.» (Από την αρχαία Ιρλανδική Μυθολογία)

Η μουσική που κάθε στιγμή της ζωής φέρει μέσα της, με τα πεπραγμένα, τους λόγους και τις σιωπές της, τις αγωνίες, τις χαρές, τις λύπες: αρμονία, μελωδία, ρυθμός, αντίστιξη, μέτρο, άπειρο. Ποιος μπορεί να δει και να ακούσει μέσα στα ορατά τα αόρατα;

Μερικοί λένε: Δεν ζείτε μονότονα; Μα τίποτε δεν είναι ίδιο. Όπως η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, έτσι καμιά μέρα, καμιά στιγμή, καμιά εμπειρία δεν είναι ίδια με αυτήν που προηγήθηκε. Κάθε στιγμή φέρει τη δική της ευλογία, το δικό της νόημα και μήνυμα, μια λέξη από τον Λόγο, μια σιωπή από τον Νου. Γι αυτό και ο αββάς της ερήμου λέει: Μη χάνεις τη στιγμή, θα την αναζητήσεις και δεν θα την ξαναβρείς.

Ο Χριστός δίνει όραση στον τυφλό και ακοή στον κουφό. Ώστε να βλέπουν μέσα στη νύχτα το εσωτερικό φως των πραγμάτων. Και να ακούν μέσα στον κεραυνό τη μουσική, και μέσα στη μουσική τον κεραυνό. Με άλλα λόγια, μέσα στις δοκιμασίες την πρόνοια, μέσα στον θάνατο τη ζωή, στον κατακλυσμό το βάπτισμα. Αλλά συνάμα να αντιλαμβάνονται και την άλλη όψη: την προειδοποίηση πίσω απ’ την επιφανειακή ομορφιά, τον θάνατο πίσω από τις απατηλές εικόνες.

Οι λεπτομέρειες είναι η διαφορά. Ένα χαμόγελο, ένα ποτήρι δροσερό νερό στον αδελφό, λέει ο Χριστός, αυτά που εκπορεύονται εκ της καρδίας χωρίζουν την κόλαση από τον παράδεισο. Ο κόσμος μας δίνει τόσες αφορμές, τόση ύλη για να ανάψει η καρδιά και να ενώσει τη φωτιά της με τη φωτιά των πραγμάτων. Η καρδιά δίνει περιεχόμενο στα πράγματα. Η μάλλον το ανασύρει από το κρυμμένο τους μυστήριο. Κοινωνεί μαζί τους, αφού οι «λόγοι» πάντων των όντων κοινωνούν τον ένα άπειρο, δημιουργό Λόγο. Ο κόσμος ολόκληρος από την πρώτη του ύπαρξη, και μέσα σ’ αυτόν ο καθένας μας, είναι ένα κείμενο, που διαβάζεται και συνεχώς γράφεται μέχρι το «τέλος» του.

Εκείνο μόνο που επαναλαμβάνεται, εκείνο που κάνει τη ζωή μονότονη και φορτική, που κάνει τα σημερινά να είναι «τα χθεσινά τα βαρετά εκείνα», είναι η ανθρώπινη μιζέρια, η άρνηση της ζωής που εξευτελίζεται σε ατέλειωτες σκιαμαχίες, η λησμοσύνη της ευεργεσίας, η προδοσία της ευλογίας. Για την ακρίβεια, στατική, ίδια κι απαράλλακτη είναι μόνο η αμετανοησία. Είναι η κόλαση που χτίζει το εγώ με τα υλικά της δημιουργίας.

Τούτο αρχίζει με την εξοικείωση, και η εξοικείωση φέρνει την περιφρόνηση, και η περιφρόνηση τη νωθρότητα, και η νωθρότητα την κατάθλιψη ή ακηδία, όπως την ονομάζουν οι πατέρες της ερήμου. Αρχίζει με την αίσθηση ότι κάθε ανατολή είναι πανομοιότυπη με όλες τις προηγούμενες. Κι όμως, αν καταφέρει να σταθεί κάποιος και να προσέξει, θα δει πόσο διαφορετική είναι από τη χθεσινή, στα χρώματα, στα σχήματά της, στη λειτουργία της: είναι η εισαγωγή ενός καινούργιου έργου, και παραπέρα, το σύμβολο της καινής κτίσης. Αυτή η αίσθηση και όραση του αληθινού δώρου δεν είναι η μετάνοια; Αυτή δεν κάνει την κάθε στιγμή μυστική συμφωνία για μια νέα ζωή;

Η ήσυχη, ταπεινή καρδιά, η ανοιχτή και δεκτική καρδιά, μπορεί να ακούει την ωραιότερη μουσική, τη μουσική της κάθε στιγμής, και να ψάλλει «δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν».

Πηγή: Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου

           Ένα από τα ζητούμενα της εποχής μας, όπως και κάθε εποχής, είναι το πρότυπο του ηγέτη. Οι άνθρωποι θέλουμε αυτούς προΐστανται σε κάθε έργο, είτε είναι πολιτικό, είτε κοινωνικό, είτε υλικό, είτε πνευματικό, να πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις. Να είναι άνθρωποι προσφοράς. Να είναι αληθινοί. Να μην απέχουν οι λόγοι από τα έργα τους. Να είναι πρόθυμοι να οδηγήσουν τους άλλους στον δρόμο που ωφελεί. Κυρίως όμως οι ηγέτες καλούνται να πάρουν τις δύσκολες αποφάσεις. Να μην αναγκάζονται, αλλά να προβλέπουν. Να μην έρχονται εκ των υστέρων να συμβιβαστούν με αυτό που δεν ήθελαν να δούνε, αλλά με σωφροσύνη να προχωρούν εκεί που  χρειάζεται. Κυρίως όμως το στοιχείο της ανιδιοτέλειας τονίζεται από μία μεγάλη μερίδα της κοινωνίας, αυτούς που δεν έχουν πολλά υλικά αγαθά, αυτούς που ζητούνε να υπάρχει ταπεινό φρόνημα στην ηγεσία, για να μπορεί να εμπνέει στην αλήθεια και την αγάπη.

            Ένα τέτοιο πρότυπο ηγέτη περιγράφει ο απόστολος Παύλος, εξ αφορμής της αναχώρησής του από την Έφεσο και της επιστροφής του στα Ιεροσόλυμα, καλεί τους πρεσβυτέρους της χριστιανικής κοινότητας και τους δίδει οδηγίες για την δική τους στάση ζωής. Ο Παύλος τους λέει να μιμηθούν τον ίδιο. Σήμερα θα χαρακτηρίζαμε μία τέτοια προτροπή εγωιστική. Είναι γιατί δεν βλέπουμε την αλήθεια στην πορεία μας, αλλά ζητούμε να υποτιμήσουμε τους άλλους σε αυτό που κάνουν.  Έτσι , για να μην ελεγχόμαστε, κατακρίνουμε, ακόμη κι όταν διαπιστώνουμε ότι ο άλλος μπορεί να πει ότι σε κάποια ή σε πολλά θέματα λειτουργεί όπως θέλει ο Θεός.  Αφού τους περιγράφει λοιπόν την διακονία του και τους προειδοποιεί για τους πειρασμούς που θα αντιμετωπίσουν, με τον ερχομό αιρετικών ανθρώπων και ψευδοπροφητών και ψευδοδιδασκάλων, οι οποίοι σαν λύκοι άγριοι θα θελήσουν να κατασπαράξουν το ποίμνιο, κάνει την εξής αναφορά: «Αργυρίου ή χρυσίου ή ιματισμού ουδενός επεθύμησα ^. αυτοί γινώσκετε ότι ταις χρείαις μου και τοις ούσι μετ’  εμού υπηρέτησαν αι χείρες αύται. Πάντα υπέδειξα υμίν ότι ούτω κοπιώντας δει αντιλαμβάνεσαι των ασθενούντων» (Πράξ. 20, 33-35). «Ασήμι ή χρυσάφι ή ιματισμό από κανέναν δε ζήτησα. Εσείς οι ίδιοι ξέρετε ότι για τις ανάγκες τις δικές μου και των συνοδών μου δούλεψαν αυτά εδώ τα χέρια. Με κάθε τρόπο σας έδωσα το παράδειγμα, ότι πρέπει να εργάζεστε έτσι σκληρά, για να μπορείτε να βοηθάτε αυτούς που έχουν ανάγκη». Δεν είναι ότι δεν δικαιούνταν να συντηρείται από εκείνους τους οποίους οδηγούσε στην πίστη, τους προστάτευε πνευματικά, θυσιαζόταν γι’  αυτούς. Παραιτείται από το δικαίωμά του, διότι θέλει να δείξει ότι η σχέση με τον Θεό δεν αναιρεί την πορεία της ζωής του ανθρώπου στον κόσμο. Ο άνθρωπος καλείται να επιβιώσει και ταυτόχρονα να ζήσει κατά Θεόν.

          Η επιβίωση έρχεται με την εργασία. Με τον κόπο. Αναλόγως με τα χαρίσματα του καθενός. Άλλοι εργάζονται ως χειρώνακτες. Άλλοι γράφουν. Άλλοι μαθαίνουν γράμματα. Άλλοι είναι στρατιώτες. Άλλοι διακονούν την κοινωνία από ποικίλες θέσεις. Ο Χριστός δεν ήρθε να διδάξει στον κόσμο έναν αναχωρητισμό της οκνηρίας, της ξεκούρασης, της εκμετάλλευσης των άλλων. Ο ίδιος άλλωστε εργάστηκε κοντά στον Ιωσήφ, μέχρι να έρθει η ώρα να κηρύξει το Ευαγγέλιο της Βασιλείας. Κοντά Του είχε ανθρώπους που πήρε από τις εργασίες τους και οι οποίοι κατά καιρούς εργάζονταν τόσο υλικά, όσο και πνευματικά. Μπορεί να τους έκανε αλιείς ψυχών, αλλά δεν τους δίδαξε να περιμένουν τα πάντα έτοιμα. Και η πνευματική εργασία είναι εργασία. Ή αφιερώνεται κάποιος στην πνευματική εργασία και ζωή με όλες του τις δυνάμεις ή εργάζεται για να επιβιώσει και παράλληλα  ζει τον Θεό, με τον τρόπο της Εκκλησίας, την προσευχή, την άσκηση, την μελέτη, την αγάπη, την οδό των αρετών.

        Ο Παύλος όμως διδάσκει και κάτι άλλο. Ότι στο έργο του δεν ζήτησε ούτε χρυσάφι, ούτε ασήμι, ούτε ρούχα. Δε ζήτησε αμοιβή γι’  αυτό που προσέφερε στους  ανθρώπους. Ούτε προκάλεσε με τη ζωή του. Έδειξε ότι ο υλικός πλούτος δε χρειάζεται στον άνθρωπο του Θεού, αλλά η εμπιστοσύνη στο θέλημα του Κυρίου. Δεν εκμεταλλεύτηκε τη θέση του για να απολαύσει. Ούτε υποχρέωσε τους άλλους ως ηγέτης τους να τον υπηρετήσουν. Στηρίχτηκε στην πίστη του στον Θεό και στον κόπο του. Προσέλκυσε ανθρώπους κοντά του, αλλά δεν κράτησε κανέναν με τη βία. Στήριξε σχέσεις και μοιράστηκε τον άρτο της επιβίωσης όχι όμως για να θεραπεύσει το εγώ του και τον εαυτό του, αλλά μέσα από την χαρά της κοινωνίας. Και προτίμησε να δίδει παρά να παίρνει.

Αυτό είναι και το πρότυπο του αληθινού ηγέτη. Δεν ξεχωρίζει ούτε για τα πλούτη του, ούτε για την ενδυμασία του, ούτε για τους ακολούθους του. Δεν είναι δηλαδή εξουσιαστής, αλλά διάκονος. Και γι’  αυτό όταν έφυγε από την Έφεσο, όπως και από κάθε τόπο «ικανός εγίγνετο κλαυθμός» (Πράξ. 20, 37). Διότι οι άνθρωποι έβλεπαν. Έκριναν. Εμπιστεύονταν. Δόξαζαν τον Θεό γι’  αυτόν που τους έστειλε. Και ήξεραν ότι στο δικό Του όνομα ήταν αυτός που ήταν. Κι εδώ είναι ένα ακόμη στοιχεί. Ο ηγέτης δεν ζητά αμοιβές, δόξα, πολυτέλεια, γιατί δεν ηγείται στο δικό του όνομα, αλλά στο όνομα του ταπεινού Θεού. Του Θεού της αγάπης. Αν ο Χριστός πορεύτηκε με ταπείνωση στον κόσμο αυτό, πόσο μάλλον οι ακόλουθοί Του.

Ζούμε σε μία εποχή στην οποία με δυσκολία συναντάμε αυτά τα στοιχεία. Συνήθως απαιτούμε το δεύτερο. Ο ηγέτης να μην προκαλεί με τον βίο του. Να μη λειτουργεί εξουσιαστικά, αλλά να είναι ταπεινός. Λησμονούμε όμως ότι κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό όταν ο ηγέτης δεν έχει διάθεση να εργαστεί σε προσωπικό επίπεδο για την επιβίωσή του και, κυρίως, όταν έχει την αίσθηση ότι εργάζεται για τη δική του προσωπική δόξα, για το δικό του όφελος και όχι προς δόξαν Θεού. Και γι’  αυτό εύκολα υποκύπτει στον πειρασμό του χρυσού, του αργύρου, του ιματισμού. Όπως και όλοι μας, όταν μας δοθεί η ευκαιρία.

Η Εκκλησία μας εορτάζοντας τους αγίους Πατέρες της Α’  Οικουμενικής Συνόδου, την 7^η Κυριακή μετά το Πάσχα, έχει ορίσει να διαβάζεται αυτό το αποστολικό ανάγνωσμα προς κοινό προβληματισμό. Τόσο για τους ηγέτες κάθε εποχής, όσο και για τους πιστούς, οι οποίοι πρέπει να διαβλέπουν αυτά τα τρία κριτήρια, της εργατικότητας, της διακονίας και ανιδιοτέλειας και της πορείας στο όνομα του Θεού και προς δόξαν Του για όλους όσους ποικιλοτρόπως διακονούν την κοινωνία. Και να απορρίψουν πρόσωπα και συμπεριφορές που αρνούνται αυτό το ήθος. Αν θέλουμε βεβαίως να είμαστε το άλας της γης.

Κέρκυρα, 12 Ιουνίου 2016

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

  Χαρακτηριστικό της ζωής των νέων είναι το «εδώ και τώρα». Ή, όπως αναφέρει και κάποιος σύγχρονος μελετητής, «εγώ, εδώ και τώρα». Λείπει από τη νεανική ζωή η υπομονή. Θεωρείται στοιχείο που ταιριάζει στους μεγάλους, στους ηλικιωμένους, σε αυτούς που είναι συμβιβασμένοι με το κακό. Αντίθετα, ο νέος έχει όρεξη και ενθουσιασμό για ζωή και θέλει τα πράγματα να πορεύονται με βάση τον δικό του οραματισμό και τις επιθυμίες του, που ζητούν άμεση εκπλήρωση. Όπως ο έρωτας.

            Ακόμη και στον κόπο που καταβάλλουν οι νέοι, όταν θέτουν έναν στόχο στη ζωή τους, όπως για παράδειγμα η επιτυχία στις πανελλαδικές εξετάσεις και η είσοδος σε κάποια σχολή που την έχουν επιλέξει, δεν είναι σε θέση να διαχειριστούν την ήττα τους, αν τα όνειρά τους διαψευστούν. Πέφτουν σε μελαγχολία. Απογοητεύονται. Δεν έχουν την υπομονή να περιμένουν να δούνε πώς θα εξελιχθεί η ζωή στο παράθυρο που τους άνοιξε, αν και διαφορετικό από αυτό που θα ήθελαν.  Η δυσκολία αυξάνεται από το ότι οι μεγάλοι θεωρούν δικαίωμα των νέων να τα θέλουν όλα δικά τους, όπως επίσης και το ότι οι νέοι συγκρίνουν τους εαυτούς τους με τους «επιτυχημένους» συνομηλίκους τους. Η λύπη έτσι αυξάνει.

        «Εγώ, εδώ και τώρα». Κέντρο του κόσμου είναι ο εαυτός μας. Αυτός που δικαιούται την εκπλήρωση των επιθυμιών του. Πώς να κάνεις υπομονή, για να δεις αν οι επιθυμίες σου σε βγάζουν κάπου, όταν η πραγματικότητα αποθεώνει το δικαίωμα στην εμπειρία; Όμως η ευτυχία βρίσκεται στη διάρκεια και όχι στο στιγμιαίο. Η ανυπομονησία περιορίζεται στη δίψα για απόλαυση της στιγμής και δεν αφήνει περιθώριο στον άνθρωπο να σκεφτεί μακροπρόθεσμα, με γνώμονα το αύριο και τελικά το αιώνιο.

            Η Εκκλησία συνδέει την υπομονή με την πίστη. Ο άνθρωπος που πιστεύει στην πρόνοια του Θεού, δηλαδή στην αγάπη Του για μας, στις φανερές και αφανείς ευεργεσίες Του, μπορεί να υπομείνει. Να αναλάβει τον αγώνα να εκπληρώσει τα όνειρά του χωρίς αγωνία και χωρίς να έχει την εντύπωση ότι ο Θεός ή η ζωή του χρωστάνε την επιτυχία. Ο άνθρωπος που πιστεύει γνωρίζει να χαίρεται και να αγαπά τον ίδιο του τον αγώνα, διότι διαπιστώνει ότι ο κόπος ωριμάζει τον νου και την καρδιά. Ο στόχος είναι το κίνητρο που μας κάνει να βρίσκουμε νόημα στα έργα μας, αλλά το τελικό αποτέλεσμα δεν είναι δικό μας έργο. Γιατί ο Θεός γνωρίζει τι πραγματικά μας συμφέρει και επιτρέπει να μας δίνεται ό,τι διαρκεί.

            Ο νέος που νιώθει ότι «εδώ και τώρα» κρίνεται το ποιος είναι, δεν μπορεί να βρει εύκολα την αυτογνωσία. Και βέβαια δεν αποφεύγει τον πειρασμό να επιρρίπτει στους άλλους, στην κοινωνία, στο σύστημα και στον ίδιο τον Θεό την ευθύνη της αποτυχίας. Η υπομονή, όταν είναι συνδεδεμένη με την εμπιστοσύνη στον Θεό και το θέλημά Του, σμιλεύει χαρακτήρες που αντέχουν. Και είναι ευθύνη των μεγαλυτέρων να απαλλάξουμε τους νέους από την νοοτροπία  του «εδώ και τώρα»  που θεοποιεί το εγώ τους, δείχνοντάς τους μία οδό που δεν εγκλωβίζει στην καταναλωτική αυτάρκεια, αλλά οδηγεί στην αναγνώρισης της αξίας της αρετής. Στα μονοπάτια δηλαδή της πνευματικότητας που νοηματοδοτούν αληθινά την ύπαρξή μας στην Εκκλησία!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ορθόδοξη Αλήθεια» στο φύλλο της Τετάρτης 8 Ιουνίου 2016

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Δήλωση του Francis Collins, Δ/του του Προγράμματος Ανθρωπίνου Γονιδιώματος, στο CNN *

Είμαι επιστήμονας και πιστός και δεν βρίσκω καμία σύγκρουση μεταξύ αυτών των δύο. Ως διευθυντής του Προγράμματος Ανθρώπινου Γονιδιώματος έχω ηγηθεί συνεργασίας επιστημόνων για να διαβάσουμε τα 3,1 δισεκατομμύρια γράμματα του ανθρώπινου γονιδιώματος, του βιβλίου εντολών του DNA μας.

Ως χριστιανός βλέπω το DNA, κέντρο πληροφοριών όλων των ζώντων οργανισμών, σαν τη γλώσσα του Θεού και την κομψότητα και την πολυπλοκότητα των ίδιων των σωμάτων μας και της υπόλοιπης φύσης, ως αντανάκλαση του σχεδίου του Θεού. Ως μεταπτυχιακός φοιτητής στη φυσικοχημεία τη δεκαετία του 1970 ήμουν άθεος, μη βρίσκοντας λόγο να υποθέσω την ύπαρξη οποιασδήποτε αλήθειας, έξω από τα Μαθηματικά, τη Φυσική και τη Χημεία. Στη συνέχεια, όμως, πήγα στην Ιατρική Σχολή και εκεί αντιμετώπισα θέματα ζωής και θανάτου στο προσκέφαλο των ασθενών μου. Κάποτε, μια ασθενής μου, με ρώτησε: « Εσείς σε τι πιστεύετε γιατρέ ; ». Αυτό με προβλημάτισε και άρχισα να ψάχνω για απαντήσεις.

Αναγκάστηκα να παραδεχτώ ότι η επιστήμη, που αγαπούσα τόσο πολύ ήταν ανίκανη να απαντήσει σε ερωτήματα, όπως: « Ποιο είναι το νόημα της ζωής ;», « Γιατί είμαι εδώ ; », « Γιατί τα Μαθηματικά λειτουργούν έτσι κι αλλιώς ; ». «αν το σύμπαν έχει αρχή, ποιος το δημιούργησε ; », « Γιατί οι φυσικές σταθερές στο σύμπαν είναι τόσο λεπτά ρυθμισμένες, ώστε να επιτρέπουν τη δυνατότητα των σύνθετων μορφών ζωής ; », « Γιατί οι άνθρωποι έχουν την αίσθηση της ηθικής ; », « Τι συμβαίνει, όταν πεθαίνουμε ; ».

Είχα υποθέσει ότι η πίστη βασίζεται μόνο σε συναισθηματικά και παράλογα επιχειρήματα και έμεινα έκπληκτος, όταν ανακάλυψα, ότι μπορεί κάποιος να αναπτύξει πολύ ισχυρά επιχειρήματα για την πιθανότητα ύπαρξης του Θεού πάνω σε ένα αποκλειστικά λογικό υπόβαθρο. Η αρχική αθεϊστική μου βεβαιότητα, πως « ξέρω ότι δεν υπάρχει Θεός » αναδύθηκε τότε ως η πιο αβάσιμη εκδοχή.

Καθώς εύστοχα έχει παρατηρήσει ο Άγγλος συγγραφέας G.K. Chestetron, « ο αθεϊσμός είναι το πιο τολμηρό δόγμα, γιατί είναι η υποστήριξη μιας καθολικής άρνησης. Αλλά η λογική από μόνη της δεν μπορεί να αποδείξει την ύπαρξη του Θεού. Η Πίστη είναι λογική συν αποκάλυψη και αυτή αποκάλυψη απαιτεί σκέψη τόσο με το πνεύμα, όσο και με το μυαλό. Πρέπει να ακούσει κανείς τη μουσική, δεν φτάνει να διαβάσει μόνο τις νότες στο πεντάγραμμο. Τελικά ένα άλμα πίστης είναι απαραίτητο.

Για μένα, αυτό το άλμα ήρθε στο 27^ο έτος της ηλικίας μου, όταν η αναζήτηση για να μάθω περισσότερα για τον Θεό με οδήγησε στον Ιησού Χριστό. Εδώ παρουσιαζόταν ένα πρόσωπο με ισχυρότατες ιστορικές μαρτυρίες για τη ζωή του, το οποίο έκανε εκπληκτικές δηλώσεις σχετικά με την αγάπη προς τον πλησίον, οι δε ισχυρισμοί του, ότι ήταν γιος του Θεού απαιτούσαν να πάρω μιαν απόφαση, για το αν ήταν πλανεμένος ή ήταν όντως ο γιος του Θεού. Μετά από αντίσταση σχεδόν δύο χρονών έγινα ακόλουθος του Ιησού.

Ορισμένοι με ρώτησαν: « Δεν έχει εκραγεί το μυαλό σου; Μπορείς να αναζητείς το πώς λειτουργεί η ζωή, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία της Γενετικής και της Μοριακής Βιολογίας και συγχρόνως να λατρεύεις ένα Δημιουργό Θεό; Δεν είναι η εξέλιξη και η πίστη στο Θεό ασυμβίβαστες ; Μπορεί ένας επιστήμονας να πιστεύει σε θαύματα, όπως η Ανάσταση ; ».

Στην πραγματικότητα δεν βρίσκω καμία σύγκρουση σ’ αυτά και το ίδιο συμβαίνει με το 40% των ενεργών επιστημόνων που δηλώνουν ότι είναι πιστοί. … Αλλά γιατί δεν θα μπορούσε η εξέλιξη να είναι το σχέδιο του Θεού για τη Δημιουργία ; Είναι αλήθεια ότι αυτό είναι ασυμβίβαστο με μία, κατά γράμμα ερμηνεία της Γένεσηςαλλά ακόμη κι ο Ιερός Αυγουστίνος δεν ήταν σίγουρος για την ακριβή ερμηνεία της καταπληκτικής αυτής ιστορίας της Δημιουργίας. Το να προσκολληθεί κανείς σε κατά γράμμα ερμηνείες … δεν είναι σοφό ούτε αναγκαίο … .

Εντυπωσιακή η ομολογία του Collins. Ακόμη και μέσα απ’ τα επιστημονικά οχυρά της αθεΐας αναδεικνύει η Αγαθότητα του Θεού επιστήμονες, οι οποίοι διακηρύττουν περίτρανα την πίστη τους! Θα ήταν ίσως χρήσιμο να γίνουν δυο σχόλια.

Α. Ο 

Collins, όπως φαίνεται και στο βιβλίο του « Η γλώσσα του Θεού » αποδέχεται πλήρως τη θεωρία της Εξέλιξης. Ακριβώς λόγω της τοποθέτησής του αυτής, η ομολογία του κορυφαίου γενετιστή εκθέτει ανεπανόρθωτα όσους χρησιμοποιούν τη θεωρία της εξέλιξης, σαν επιχείρημα εναντίον της πίστης.

Β. Το βιβλίο της Γένεσης  περιγράφει γεγονότα, τα οποία, σύμφωνα με τις σύγχρονες κοσμολογικές αντιλήψεις συνέβησαν σε διάστημα 14 δισεκατομμυρίων ετών. Το ιερό κείμενο αφιερώνει λίγες μόνο σελίδες για τα γεγονότα αυτά και η αφήγηση απευθύνεται σε ανθρώπους κάθε εποχής, μόρφωσης και ηλικίας. Κι ενώ το βιβλίο είναι Θεόπνευστο και η κάθε του λέξη έχει σημασία, δεν αποτελεί επιστημονικό εγχειρίδιο, παρ’ ότι περιέχει εντυπωσιακές επιστημονικές αλήθειες.

Η άπειρη σοφία του Θεού δεν μας έδωσε έτοιμες επιστημονικές απαντήσεις, μας έδωσε όμως την ικανότητα και τις αφορμές για επιστημονική διερεύνηση: «…πολλά απεσιώπησεν, τον ημέτερον νουν γυμνάζουσα προς εντρέχειαν ( ευστροφία ),εξ’ ολίγων αφορμήν παρεχόμενη επιλογίζεσθαι ( από λίγες αφορμές να συμπεράνουμε τα υπόλοιπα )…» γράφει ο Μέγας Βασίλειος. ( ΕΠΕ 4, 72/4 ).

Το μέλλον θα δείξει τι οδό ακολούθησε η Πανσοφία του Θεού για τη Δημιουργία της ζωής και του ανθρώπου. Ένα είναι σίγουρο. Ο Θεός δεν απειλείται από τις επιστημονικές ανακαλύψεις! « Ου γαρ ελαττούται η επί τοις μεγίστοις έκπληξις επειδάν ο τρόπος καθ’όν γίνεται τι των παραδόξων εξευρεθή » ( δεν μειώνεται ο θαυμασμός μας για τα μεγαλεία της δημιουργίας, όταν ανακαλυφθεί ο τρόπος με τον οποίο έγιναν ) λέγει ο Μ. Βασίλειος, Εις την Εξαήμερον, Ομιλία Α’ , 10.

«… Έχω βρει ότι υπάρχει μία θαυμάσια αρμονία στις συμπληρωματικές αλήθειες της Επιστήμης και της Πίστης. Ο Θεός της Βίβλου είναι επίσης, ο Θεός του γονιδιώματος. Ο Θεός μπορεί να βρεθεί στον καθεδρικό ναό ή στο εργαστήριο. Ερευνώντας τα μεγαλειώδη και θαυμάσια δημιουργήματα του Θεού, η Επιστήμη μπορεί να γίνει ένα μέσο λατρείας », καταλήγει ο Collins.

* Η συνέντευξη δόθηκε τον Απρίλιο του 2007. Χάρις στον Collins τα αποτελέσματα της μνημειώδους έρευνας στο ανθρώπινο γονιδίωμα διατέθηκαν ελεύθερα στη διεθνή κοινότητα. Ο Collins είναι διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας ( NIH) των Η.Π.Α. Στο βιβλίο του : « Η γλώσσα του Θεού. Ένας επιστήμονας δίνει μαρτυρία για την πίστη » ( Ελληνική έκδοση Παπαζήση ) κάνει εκτενέστατη ομολογία πίστης.

Πηγή : κ. Πετρουλέας Βασίλειος, Δρ. Φυσικός, Ε.ΚΕ.Φ.Ε. « Δημόκριτος »

το βρήκαμε εδώ http://ziogoukalliopi.blogspot.gr/2016/06/francis-collins.html

http://theologosgr.blogspot.gr/2016/06/francis-collins.html

Ο μακαρισμός γέροντας Παΐσιος έλεγε για τους ψαλμούς: «Ευλογημένη ψυχή, τίποτε δεν είναι αδύνατο στο Θεό. Ζήτα του με ευγένεια αυτό που θέλεις. Εάν δυσκολεύεσαι, διάβασε τους ψαλμούς του Δαβίδ. Θα δης εκείνος με τι τρόπο ζητούσε από το Θεό και ελάμβανε αυτό που ποθούσε». »

Όσοι απομακρύνονται από το Χριστό, στερούνται τον θείο φωτισμό, γιατί άφησαν το προσήλιο σαν τους ανοήτους και πηγαίνουν στο ανήλιο….

Η χρήση του Ψαλτηρίου σύμφωνα με τον Όσιο Αρσένιο τον Καππαδόκη, εξηγεί σε ποιες περιπτώσεις ενδείκνυται ο κάθε ψαλμός.

ΨΑΛΜΟΙ

1.     Όταν φυτεύουν δένδρα ή αμπέλι, για να καρποφορήσουν

2.     Για να δώσει φώτιση ο Θεός σ’ αυτούς που πηγαίνουν σε συνέδρια.

3.    Για να φύγει η κακία από ανθρώπους, για να μη βασανίζουν άδικα τους συνανθρώπους  τους.

4.     Για να θεραπεύσει ο Θεός τους ευαίσθητους ανθρώπους, που αρρώστησαν από μελαγχολία από τη συμπεριφορά των σκληρόκαρδων ανθρώπων.

5.     Για να θεραπεύσει ο Θεός τα πληγωμένα, χτυπημένα μάτια από κακό άνθρωπο.

6.     Για να ελευθερώσει ο Θεός τον μαγεμένο άνθρωπο.

7.     Γι’ αυτούς που έπαθαν από φοβία από τις φοβέρες και τις απειλές των κακών ανθρώπων.

8.     Γι’ αυτούς που έπαθαν κακό από δαίμονες ή από πονηρούς ανθρώπους.

9.     Για να πάψουν να σε φοβερίζουν οι δαίμονες στον ύπνο ή με τις φαντασίες την ημέρα.

10.   Για τα σκληρόκαρδα ανδρόγυνα που μαλώνουν και χωρίζουν. ( Όταν βασανίζει άδικα ο σκληρός ή η σκληρή τον ευαίσθητο).

11.   Για τους τρελούς που έχουν και κακότητα και κάνουν κακό στους ανθρώπους.

12.   Γι’ αυτούς που πάσχουν από το συκώτι.

13.   Γι’ φοβερό δαιμόνιο, συνέχεια 3 Χ 3 ημέρες.

14.   Για ν’ αλλάξουν γνώμη οι ληστές και να επιστρέψουν άπρακτοι και μετανοημένοι.

15.   Για να βρεθεί το κλειδί, όταν χαθεί.

16.   Για μεγάλη συκοφαντία, 3 φορές την ημέρα επί 3 ημέρες.

17.   Όταν γίνεται σεισμός ή θεομηνία, κατακλυσμός και κεραυνοί.

18.   Για να ελευθερωθούν οι μητέρες στην γέννα τους.

19.   Γι’ ανδρόγυνα που δεν γεννούν λόγω αναπηρίας, για να τους θεραπεύσει ο Θεός, για να μην χωρίσουν.

20.   Για να μαλακώσει ο Θεός τις καρδιές των πλουσίων να κάνουν ελεημοσύνες στους φτωχούς.

21.   Για να εμποδίσει ο Θεός την πυρκαϊά, για να μην γίνει κακό.

22.   Για να ημερέψει ο Θεός τα άτακτα και ανυπάκουα παιδιά, που θλίβουν τους γονείς τους.

23.   Για να ανοίξει η πόρτα, όταν χαθεί το κλειδί.

24.   Σε ανθρώπους που φθονεί πολύ ο πειρασμός και τους φέρνει συνέχεια αναποδιές στην ζωή τους, για να γογγύζουν.

25.   Όταν ζητάει κανείς κάτι καλό από τον Θεό, για να του το δώσει, χωρίς να τον βλάψει.

26.   Για να προστατέψει ο Θεός τους χωρικούς από τα εχθρικά στρατεύματα, να μην κάνουν κακό στους ανθρώπους και λεηλασίες στις αγροικίες.

27.   Για να θεραπεύσει ο Θεός τους νευρασθενής και τους νευρόπονους.

28.   Γι’ αυτούς που τους πειράζει η θάλασσα και φοβούνται στην πολλή φουρτούνα.

29.   Γι’ αυτούς που κινδυνεύουν μακριά, μέσα σε βάρβαρους και άπιστους λαούς, για να τους φυλάξει ο Θεός και να φωτίσει κι εκείνους να ημερέψουν, και να γνωρίσουν το Θεό.

30.   Για να δώσει ο Θεός αφθονία σπαρτών και καρπών στα δέντρα, όταν ο καιρός δεν είναι ευνοϊκός.

31.   Για να βρουν οι οδοιπόροι τον δρόμο, όταν χαθούν και ταλαιπωρούνται.

32.   Για να φανερώσει ο Θεός την αλήθεια στους αδικοφυλακισμένους, για να ελευθερωθούν.

33.   Σε ψυχορραγούντες, όταν βασανίζονται από τους δαίμονες την ώρα του θανάτου, ή σε εχθρικά στρατεύματα, όταν απειλούν και παραβιάζουν τα σύνορα, για να κάνουν κακό.

34.   Για να ελευθερώσει ο Θεός τους καλοκάγαθους ανθρώπους από τις παγίδες των πονηρών ανθρώπων, που εκμεταλλεύονται τους ανθρώπους του Θεού.

35.   Για να εξαλειφθεί τελείως η έχθρα μετά από τα μαλώματα ή παρεξηγήσεις.

36.   Για βαριά πληγωμένους ανθρώπους από κακοποιούς εγκληματίες.

37.   Όταν πονάνε οι σιαγόνες από σάπια δόντια.

38.   Για να βρουν εργασία οι εγκαταλελειμμένοι και δυστυχισμένοι άνθρωποι, για να μη θλίβονται.

39.   Για να επανέλθει αγάπη μεταξύ αφεντικού και υπαλλήλων, όταν δημιουργούνται προστριβές.

40.   Για να ελευθερωθούν οι μητέρες στην γέννα, από πρόωρο τοκετό.

41.   Σε νέους που αρρωσταίνουν από έρωτα, όταν τραυματίζεται το ένα πρόσωπο και θλίβεται.

42.   Για να ελευθερωθούν οι αιχμάλωτοι από τις φυλακές του εχθρικού έθνους.

43.   Για να φανερώσει ο Θεός την αλήθεια στα παρεξηγημένα ανδρόγυνα, για να συμφιλιωθούν.

44.   Για τους ανθρώπους που πάσχουν από την καρδιά ή από τα νεφρά.

45.   Για τους νέους, που εμποδίζει ο εχθρός, από φθόνο, να δημιουργήσουν οικογένεια (να παντρευτούν).

46.   Για να ειρηνεύσει ο υπηρέτης ή ο δούλος, όταν φύγει πληγωμένος από το αφεντικό του και να βρει δουλειά.

47.   Όταν γίνονται μεγάλες καταστροφές και ληστείες από βαρβαρικές συμμορίες – πειρατών -. (Να διαβάζεται συνέχεια επί 40 ημέρες).

48.   Γι’ αυτούς που κάνουν επικίνδυνη δουλειά.

49.   Για να μετανοήσουν και να επιστρέψουν στον Θεό οι απομακρυσμένοι άνθρωποι, για να σωθούν.

50.   Όταν εξ αμαρτιών μας έρθει παιδαγωγική οργή Θεού (επιδημία αρρώστιας και θανατικό στους ανθρώπους ή στα ζώα).

51.   Για να μετανοήσουν οι σκληρόκαρδοι άρχοντες και να γίνουν ευσπλαχνικοί, για να μη βασανίζουν τον λαό.

52.   Για να ευλογήσει ο Θεός τα δίχτυα, να γεμίζουν ψάρια.

53.   Για να φωτίσει ο Θεός τους πλούσιους, που έχουν αγορασμένους δούλους, να τους ελευθερώσουν.

54.   Για να αποκατασταθεί η υπόληψη της δυσφημισμένης οικογένειας που είχε συκοφαντηθεί.

55.   Σε ευαίσθητους, που έχουν πληγωθεί ψυχικά από τους συνανθρώπους τους.

56.   Γι’ ανθρώπους που υποφέρουν από πονοκέφαλο, από πολλή στενοχώρια.

57.   Για να έλθουν ευνοϊκά τα πράγματα σ’ εκείνους που ενεργούν για το καλό, να εμποδίσει ο Θεός κάθε πονηρή ενέργεια δαιμόνων ή φθονερών ανθρώπων.

58.   Για τους βουβούς, να δώσει ο Θεός λαλιά.

59.   Για να φανερώσει ο Θεός την αλήθεια, όταν συκοφαντείται σύνολο ανθρώπων.

60.   Γι’ αυτούς που δυσκολεύονται στην εργασία, είτε από τεμπελιά είτε από δειλία.

61.   Για να απαλλάξει ο Θεός από δοκιμασίες τον ολιγόψυχο άνθρωπο, που δεν έχει υπομονή και γογγύζει.

62.   Για να καρπίσουν τα χωράφια και τα δέντρα, όταν στερούνται από νερό.

63.   Όταν δαγκωθεί ο άνθρωπος από λύκο ή σκύλο λυσσασμένο (τους έδινε και από το διαβασμένο νερό, για να πιουν).

64.   Για να έχουν οι έμποροι ευλογία, για να μην φλυαρούν και αδικούν τους απλούς ανθρώπους.

65.   Για να μην φέρει αναποδιές ο πονηρός στα σπίτια και θλίβει τις οικογένειες.

66.   Για να ευλογηθούν τα πουλερικά (ορνιθοτροφεία).

67.   Για να ελευθερωθούν οι μητέρες, που δυσκολεύονται να αποβάλλουν, όταν παθαίνουν κακό.

68.   Όταν γίνονται θεομηνίες και πλημμυρίζουν τα ποτάμια και παρασύρουν σπίτια και ανθρώπους.

69.   Σε ευαίσθητους ανθρώπους που θλίβονται για το παραμικρό και έρχονται σε απόγνωση, να τους ενισχύει ο Θεός.

70.    Για εγκαταλελειμμένους ανθρώπους, που γίνονται βαρετοί από φθόνο του διαβόλου και έρχονται σε απόγνωση, για να βρουν έλεος από τον Θεό και περίθαλψη.

71.   Για να ευλογήσει ο Θεός τα αγαθά της νέας εσοδείας, που μετέφεραν στα σπίτια τους οι γεωργοί.

72.   Για να μετανοήσουν οι κακοποιοί άνθρωποι.

73.   Για να προφυλάξει ο Θεός τους χωρικούς που εργάζονται στα χωράφια τους, όταν οι εχθροί έχουν περικυκλωμένο το χωριό.

74.   Για να ημερέψει το βάρβαρο αφεντικό, να μην βασανίζει τους συνανθρώπους του, τους υπαλλήλους.

75.   Σε μητέρα που φοβάται στη γέννα της, για να την ενθαρρύνει και να την προστατέψει ο Θεός.

76.   Όταν δεν υπάρχει κατανόηση μεταξύ γονέων και παιδιών, να τους φωτίσει ο Θεός, για να ακούνε τα παιδιά τους γονείς και οι γονείς να δείχνουν αγάπη.

77.   Για να φωτίσει ο Θεός τους δανειστές, να μην πιέζουν τους συνανθρώπους τους για το χρέος τους, και να είναι ευσπλαχνικοί.

78.   Για να προφυλάξει ο Θεός τα χωριά από ληστείες και καταστροφές των εχθρικών στρατευμάτων.

79.   Για να θεραπεύσει ο Θεός τον άνθρωπο, όταν πρήζεται το πρόσωπό του και πονάει όλο το κεφάλι του.

80.   Για να οικονομήσει ο Θεός τους φτωχούς, που στερούνται και στενοχωριούνται από την ανέχεια και θλίβονται.

81.   Για να αγοράσουν οι άνθρωποι τα προϊόντα των γεωργών, για να μην στενοχωριούνται και θλίβονται οι χωρικοί.

82.   Για να εμποδίσει ο Θεός τους κακούς ανθρώπους, που θέλουν να κάνουν δολοφονίες.

83.   Για να διατηρηθούν από τον Θεό όλα τα υπάρχοντα του σπιτιού καλά, τα ζώα και τα προϊόντα των παραγωγών.

84.   Για να θεραπεύσει ο Θεός τους ανθρώπους που έχουν πληγωθεί από τους ληστές και έπαθαν και από φοβία.

85.   Για να σώσει ο Θεός τον κόσμο, όταν πέφτει χολέρα στους ανθρώπους και πεθαίνουν.

86.   Για να παρατείνει ο Θεός την ζωή στους οικογενειάρχες, που έχουν ακόμη υποχρεώσεις οικογενειακές.

87.   Για να προστατεύσει ο Θεός όλους τους απροστάτευτους ανθρώπους, που ταλαιπωρούνται από σκληρούς συνανθρώπους.

88.   Για να δυναμώσει ο Θεός τους φιλάσθενους και αδύνατους ανθρώπους, για να μπορούν να εργάζονται χωρίς να κουράζονται και να θλίβονται.

89.   Για να βρέξει ο Θεός, όταν υπάρχει ανομβρία ή όταν στερέψουν τα πηγάδια, για να βγάλουν νερό.

90.   Για να εξαφανιστεί ο διάβολος, όταν παρουσιάζεται σε άνθρωπο και τον τρομάζει.

91.   Για να δώσει ο Θεός σύνεση στους ανθρώπους, για να προκόπτουν πνευματικά.

92.   Για να προφυλάξει ο Θεός το πλοίο, όταν κινδυνεύει από μεγάλη φουρτούνα στη θάλασσα (έριχνε δε και αγιασμένο νερό στα τέσσερα σημεία του πλοίου).

93.   Για να φωτίσει ο Θεός τους άτακτους ανθρώπους, που δημιουργούν θέματα στο έθνος και αναστατώνουν τον λαό και τον ταλαιπωρούν με ακαταστασίες και φαγωμάρες.

94.   Για να μην πλησιάσουν μάγια στα ανδρόγυνα και δημιουργούνται θέματα και προστριβές.

95.   Για να δώσει ο Θεός την ακοή στους κουφούς.

96.   Για να φύγουν τα μάγια από τους ανθρώπους.

97.   Για να δώσει ο Θεός παρηγοριά στους στενοχωρημένους ανθρώπους, για να μη θλίβονται.

98.   Για να ευλογήσει και να χαριτώσει ο Θεός τους νέους που θέλουν να αφιερωθούν στον Θεό.

99.   Για να ευλογήσει και να εκπληρώσει ο Θεός τους θείους πόθους των ανθρώπων.

100. Για να δίνει ο Θεός χαρίσματα στους καλοκάγαθους ανθρώπους.

101. Για να ευλογήσει ο Θεός τους ανθρώπους, που φέρουν αξιώματα, για να βοηθούν τον κόσμο με καλοσύνη και κατανόηση.

102. Για να έλθουν τα έμμηνα, όταν καθυστερούν.

103. Για να ευλογήσει ο Θεός τα υπάρχοντα των ανθρώπων, για να μην στερούνται και θλίβονται, αλλά να δοξάσουν τον Θεό.

104. Για να μετανοήσουν οι άνθρωποι και να εξομολογηθούν τις αμαρτίες τους.

105. Για να δώσει φώτιση ο Θεός στους ανθρώπους να μην ξεκλίνουν από την οδό της σωτηρίας.

106. Για να λύσει ο Θεός την στείρωση των γυναικών.

107. Για να ταπεινώσει ο Θεός τους εχθρούς, για να αλλάξουν τις κακές των διαθέσεις.

108. Για να θεραπεύσει ο Θεός τους σεληνιασμένους ή για να ελεήσει τους ψευδομάρτυρες, να μετανοήσουν.

109. Για να έχουν σεβασμό οι νεότεροι στους μεγαλύτερους.

110. Για να μετανοήσουν οι άδικοι κριτές και να κρίνουν δίκαια τον λαό του Θεού.

111. Για να προφυλάξει ο Θεός τους στρατιώτες, όταν πηγαίνουν στον πόλεμο.

112. Για να δώσει ο Θεός ευλογίες στη φτωχή χήρα, να πληρώσει τα χρέη της και ν’ απαλλαχτεί από τη φυλακή.

113. Για να θεραπεύσει ο Θεός τα καθυστερημένα διανοητικά και μογγόλαλα παιδιά.

114. Για να δίνει ο Θεός ευλογίες και παρηγοριά στα δυστυχισμένα, φτωχά παιδάκια, για να μην περιφρονούνται από τα παιδιά των πλουσίων και θλίβονται.

115. Για να θεραπεύσει ο Θεός το φοβερό πάθος του ψεύδους.

116. Για να διατηρούν αγάπη και ομόνοια οι οικογένειες και να δοξολογούν το Θεό.

117. Για να ταπεινώσει ο Θεός τους βαρβάρους, όταν κυκλώνουν το χωριό και το απειλούν, και να ανατρέψει τις κακές διαθέσεις τους.

118. Για να πατάξει ο Θεός τους βαρβάρους, και να ταπεινώσει την δράση τους, όταν σφάζουν αθώα γυναικόπαιδα.

119. Για να δίνει υπομονή και ανεκτικότητα ο Θεός στους ανθρώπους, που είναι αναγκασμένοι να παρευρίσκονται με δόλιους και άδικους ανθρώπους.

120. Για να προστατεύσει ο Θεός τους σκλάβους από τα εχθρικά χέρια, να μην τους κακοποιήσουν μέχρι να ελευθερωθούν.

121. Για να θεραπεύσει ο Θεός τους ανθρώπους, που πάσχουν από βασκανία.

122  Για να δώσει ο Θεός το φως στους τυφλούς και να θεραπεύσει τα πονεμένα μάτια.

123. Για να φυλάξει ο Θεός τους ανθρώπους από τα φίδια, να μην τους δαγκώσουν.

124. Για να προφυλάξει ο Θεός τα κτήματα των δικαίων ανθρώπων από τους κακούς ανθρώπους.

125. Για να θεραπεύσει ο Θεός τους ανθρώπους, που πάσχουν από συνεχείς πονοκεφάλους.

126. Για να ειρηνεύσει ο Θεός την οικογένεια, όταν μαλώνουν.

127. Για να μην πλησιάσει η κακία του εχθρού ποτέ στα σπίτια και να επικρατήσει η ειρήνη και η ευλογία του Θεού στην οικογένεια.

128. Για να θεραπεύσει ο Θεός τους ανθρώπους που πάσχουν από ημικρανία, πονοκεφάλους και να ελεήσει τους σκληρόκαρδους και αδιάκριτους ανθρώπους, που στενοχωρούν τους ευαίσθητους.

129. Για να δώσει ο Θεός θάρρος και ελπίδα στους αρχάριους, για να μη δυσκολεύονται στη δουλειά τους.

130 Για να δώσει ο Θεός μετάνοια και παρηγοριά με ελπίδα στους ανθρώπους, για να σωθούν.

131. Για να λυπηθεί ο Θεός τον κόσμο, όταν εξ αμαρτιών μας γίνονται συνεχείς πόλεμοι.

132. Για να φυλάξει ο Θεός τα έθνη να συμφιλιωθούν και να ειρηνεύουν οι άνθρωποι.

133. Για να φυλάξει ο Θεός τους ανθρώπους από κάθε κίνδυνο.

134. Για να συγκεντρώνονται οι άνθρωποι την ώρα της προσευχής και να ενώνεται ο νους τους με το Θεό.

135. Για να προστατέψει ο Θεός τους πρόσφυγες, όταν εγκαταλείπουν τα σπίτια τους και φεύγουν, για να σωθούν απ’ τους βαρβάρους.

136. Για να σταθεροποιήσει ο Θεός τον άνθρωπο, που έχει άστατο χαρακτήρα.

137. Για να φωτίζει ο Θεός τους άρχοντες του τόπου, για να βρίσκουν κατανόηση οι άνθρωποι στα αιτήματά τους.

138. Για να πάψει ο διάβολος να πειράζει τους ευαίσθητους ανθρώπους με βλάσφημους λογισμούς.

139. Για να ημερέψει ο Θεός τον δύστροπο οικογενειάρχη, που ταλαιπωρεί ολόκληρη την οικογένεια.

140 .Για να ημερέψει Θεός τον βάρβαρο άρχοντα του τόπου, που βασανίζει τους συνανθρώπους του.

141. Για να ημερέψει ο Θεός τον επαναστάτη, που κάνει κακό · και Κούρδης εάν είναι, γίνεται αρνί.

142. Για να προστατέψει ο Θεός την μητέρα στον καιρό της εγκυμοσύνης, να μην αποβάλει.

143. Για να καταπραΰνει ο Θεός τον αναστατωμένο λαό, να μην γίνει εμφύλιος πόλεμος.

144. Για να ευλογήσει ο Θεός τις εργασίες των ανθρώπων, για να είναι ευάρεστες στον Θεό.

145. Για να σταματήσει ο Θεός τις αιμορραγίες των ανθρώπων.

146. Για να θεραπεύσει ο Θεός τους ανθρώπους, που έχουν κτυπηθεί και πληγωθεί στις σιαγόνες από κακούς ανθρώπους.

147 .Για να ημερέψει ο Θεός τα άγρια ζώα του βουνού, για να μην κάνουν κακό στους ανθρώπους και ζημιές στα σπαρτά.

148 .Για να κάνει καιρό ευνοϊκό ο Θεός, για να έχουν αφθονία εισοδημάτων οι άνθρωποι και να δοξάζουν τον Θεό.

Τέλος του οσίου Αρσενίου

149. Από ευγνωμοσύνη και ευχαριστία στον Θεό για τις μεγάλες του καλοσύνες και για την πολλή του αγάπη, που δεν έχει όρια, και μας ανέχεται (Του Γέροντα).

Έχουμε σκεφτεί άραγε με τι τρέφουμε την ψυχή μας; Τι είναι όσα διαβάζουμε, όσα ακούμε, όσα απασχολούν τις καρδιές μας καθημερινά; Ειδήσεις για τον κόσμο, συνήθως άσχημες, ενασχόληση με τους διπλανούς μας, λόγοι που δεν μας παρηγορούν αλλά κατά βάθος μας κουράζουν, ήχοι που δεν απαλύνουν την ψυχή μας, αλλά μας ταράζουν, επειδή μας κάνουν μόνο να ξεχνάμε τη ζωή μας, τι δεν έχουμε πάρει απόφαση να κάνουμε, την αδυναμία μας να βρούμε ανθρώπους αλλά και να γίνουμε άνθρωποι που θα μπορούμε να στηρίξουμε και να δώσουμε αληθινή χαρά στους άλλους. Κυρίως όμως μία έντονη απουσία: αυτή του Θεού.

        Στο τέλος της αναστάσιμης περιόδου η Εκκλησία μας θυμίζει μία καταπληκτική σκηνή, παρμένη από μία φυλακή. Στους Φιλίππους, κοντά στη σημερινή Καβάλα, οι απόστολοι Παύλος και Σίλας, αφού έχουν εκβάλει από ένα νέο κορίτσι δαιμονικό πνεύμα, αντιμετωπίζουν την μήνη των κυρίων της, καθώς αυτή μάντευε και εκείνοι κέρδιζαν από τις μαντείες της. Αφού λοιπόν τους κακοποιούν, τους κλείνουν στη φυλακή. «Κατά δε το μεσονύκτιον Παύλος και Σίλας προσευχόμενοι ύμνουν τον Θεόν ^. επηκροώντο δε αυτών οι δέσμιοι» (Πράξ. 16, 25). Γύρω στα μεσάνυχτα ο Παύλος και ο Σίλας προσεύχονταν και έψελναν ύμνους στον Θεό. Και τους άκουγαν με προσοχή οι φυλακισμένοι. Ποιο κουράγιο πρέπει να έχει ένας άνθρωπος, ενώ έχει χτυπηθεί, έχει αδικηθεί, έχει φυλακισθεί, πιθανότατα τον περιμένουν και άλλα μαρτύρια, και ίσως και ο θάνατος, για ό,τι πιστεύει, να μπορεί να τραγουδά, να κάνει τους άλλους να ακούνε όχι ύβρεις, βλασφημίες, κατάρες, κραυγές, αλλά ύμνους ευχαριστίας στον Θεό; το παράδοξο είναι ότι εξ αιτίας της πίστης οι δύο απόστολοι υφίστανται ό,τι παθαίνουν. Κι όμως αυτοί δοξολογούν. Το πλέον όμως παράδοξο είναι η στάση των άλλων φυλακισμένων. Ακούνε με προσοχή την δοξολογία των αποστόλων. Εκείνη την ώρα που θα μπορούσαν να ειρωνεύονται ή να κοιμούνται ή να είναι αδιάφοροι, ακούνε τους αποστόλους να υμνούνε τον Θεό και με απεριόριστη προσοχή προσηλώνονται στο ακρόαμα. Αλλάζει και η δική τους ζωή, ο δικός τους τρόπος από τους λόγους και τους ήχους και το τραγούδι των αποστόλων.

           Δεν είναι ηθικολογικό το μήνυμα. Δεν είναι απλώς μία προτροπή της Αγίας Γραφής να προσέχουμε τι ακούμε για να μην αμαρτάνουμε. Χωρίς να απορρίπτουμε αυτη τη θεώρηση, δεν μπορούμε παρά να σταθούμε στην αξία του λόγου και των ήχων που εκφράζουν το ήθος της πίστης. Δοξολογία στον Θεό, ασχέτως των σταυρών που σηκώνουμε. Χαρά, διότι το στόμα μας μπορεί να Τον υμνεί. Παρηγοριά σε όσους βρίσκονται κοντά μας, ασχέτως αν πιστεύουν ή όχι, διότι τους δείχνουμε ότι υπάρχει ελπίδα. Και την ίδια στιγμή μία καρδιά που δεν υποκύπτει στην θλίψη του κόσμου, αλλά μαρτυρεί Αυτόν που αγαπά, τον Χριστό.  Αυτά τα στοιχεία χρειάζονται έναν άλλο τρόπο θέασης του κόσμου. Μία άλλη προτεραιότητα. Να μη λησμονεί ο άνθρωπος ότι, ασχέτως των βιοτικών μεριμνών ή της συνύπαρξης ή και σύγκρουσης με τους άλλους ανθρώπους, το νόημα της ζωής βρίσκεται στη σχέση με τον Θεό.  Και αυτή η σχέση είναι η μόνη αλήθεια. Για την οποία τελικά αξίζει να αρνηθείς τους δαίμονες αυτού του κόσμου, το κέρδος, την εξαπάτηση, την αίσθηση ότι πρέπει να ευχαριστείς τους ισχυρούς του κόσμου, ακόμη και τον ίδιο σου τον εαυτό.

         Από την άλλη όλα περνούνε από την προσευχή. Από την αίσθηση της προσωπικής αδυναμίας και την εναπόθεση των πάντων στα χέρια του Θεού. Φυλακισμένοι άλλωστε είμαστε οι άνθρωποι τόσο στον χρόνο αυτού του κόσμου όσο και στον τρόπο του, που απαιτούν ψέμα, συμβιβασμό, απόρριψη της πίστης. Η κατηγορία άλλωστε με την οποία οι απόστολοι και κακοποιήθηκαν από τον λαό και τους άρχοντες των Φιλίππων ήταν ότι«καταγγέλουσιν έθη ά ουκ έξεστιν ημίν παραδέχεσθαι ουδέ ποιείν Ρωμαίοις ούσι» (Πράξ. 16, 21), «ότι θέλουν να εισαγάγουν έθιμα που δεν επιτρέπεται σε εμάς που είμαστε Ρωμαίοι να τα δεχτούμε ή να τα τηρήσουμε». Αυτός είναι ο κόσμος στον οποίο ζούμε. Δεν θέλει να αποδεχτεί όχι απλώς έθιμα, αλλά τον τρόπο της ίδιας της πίστης, διότι πάντοτε επικαλείται ως άλλοθι την καταγωγή του, τις ιδέες του, την ίδια του την ελευθερία. Και μόνο οι φυλακισμένοι, αυτοί δηλαδή που είναι απόβλητοι από αυτό τον τρόπο του κόσμου και του χρόνου, μπορούν να ακούσουν με προσοχή την προσευχή και τους λόγους που δίνουν ελπίδα.

          Ο δεσμοφύλακας που ήταν μαζί με τους φυλακισμένους, αμέσως μόλις έγινε σεισμός από την προσευχή και την υμνωδία των αποστόλων, κατάλαβε την αλήθεια και βαφτίστηκε χριστιανός και το ίδιο και η οικογένειά του. Ίσως και κάποιοι από τους φυλακισμένους να κατενόησαν και να ακολούθησαν την αλήθεια. Εμείς άραγε σε ποια κατηγορία ανήκουμε;  Σ’  αυτήν του λαού και των αρχόντων και των εχόντων συμφέρον από την απουσία του Θεού ή σ’ εκείνη των φυλακισμένων  και του δεσμοφύλακα, οι οποίοι αναζήτησαν την αλήθεια ή τουλάχιστον την άκουσαν με προσοχή; Μπορεί να είμαστε βαπτισμένοι και να δηλώνουμε χριστιανοί, όμως συχνά τα δεσμά της εποχής και του κοσμικού πνεύματος κρατάνε τις καρδιές μας κλειστές. Και γι’  αυτό χρειάζεται η ψυχή μας να τρέφεται από τον Θεό, από τον λόγο και τους ύμνους προς Αυτόν όπως αυτοί βιώνονται στην εκκλησιαστική ζωή, αλλά και να είμαστε πρόθυμοι να αφήσουμε τα ώτα της καρδίας μας ανοιχτά, για να ακούσουν.

Το μήνυμα της Ανάστασης αγιάζει τις αισθήσεις μας. Μας βοηθά να επιλέξουμε τι θα ακούσουμε, τι θα δούμε, προς Ποιον θα στραφούμε. Μας βοηθά να αφήσουμε κατά μέρος ό,τι μας χωρίζει από την Αλήθεια που είναι ο Χριστός, Αυτός που είναι και δίνει το Φως της Ζωής, Αυτός που τέρπει και παρηγορεί τις καρδιές μας. Αυτός που λείπει από την καθημερινότητά μας. Ας του δώσουμε χρόνο και τόπο!

Κέρκυρα, 5 Ιουνίου 2016             

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Όταν ένας σπουδαίος αθλητής αποχωρεί από την ενεργό δράση, πολλά λέγονται και γράφονται για το πρόσωπό του, για τις ικανότητες, τις επιτυχίες, τον χαρακτήρα, τη στάση ζωής του, αυτό που ονομάζουμε ήθος. Αντίπαλοι και φίλοι, κάποτε από φιλοφροσύνη ή ακολουθώντας το ρεύμα, κάποιοι επειδή ο ξεχωριστός αθλητής δε θα τους στερήσει εφεξής τη δόξα, το χρήμα, τις επιτυχίες, σπεύδουν να τον επαινέσουν και να αναγνωρίσουν την προσφορά του, συχνά να τον χειροκροτήσουν και να τον αποθεώσουν κατά τις τελευταίες εμφανίσεις του.

          Είναι βεβαίως ευγένεια, αρχοντιά και λεβεντιά το να αφήνεις κατά μέρος ό,τι σε δυσκολεύει με κάποιον και να του αποδώσεις τα εύσημα που του αξίζουν. Χρειάζεται όμως να φιλοσοφούμε περαιτέρω. Τι είναι αυτό που μας εμποδίζει όταν βλέπουμε κάποιον να ξεχωρίζει, να το αναγνωρίσουμε; Γιατί φθονούμε τον άριστο και λέμε ή κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να υποβαθμίσουμε το τάλαντό του; Γιατί να υπάρχει μικροψυχία στη ζωή μας και να μην είμαστε γενναιόδωροι στους λόγους και τα αισθήματά μας έναντι όσων αξίζουν τον έπαινό μας;

Αν τα ερωτήματα αυτά για τους μεγαλυτέρους βρίσκουν απάντηση στην μικρότητα της ανθρώπινης καρδιάς, στην εγωτική ανάγκη για αυτοκαταξίωση και αυτοαναγνώριση, στους νεώτερους, οι οποίοι έχουν πιο καθαρή και ειλικρινή ψυχή, θα έπρεπε να γίνονται αφορμή για αναθεώρηση στάσης. Για να μην παρασύρονται από έναν άκριτο τρόπο σκέψης, ο οποίος στηρίζεται στον εγωισμό και τον φανατισμό, αλλά να μπορούν να δούνε τι είναι καλό μέσα στην κοινωνία, να το αναγνωρίσουν, να το μιμηθούν ή να το ξεπεράσουν. Η γενναιοδωρία των αισθημάτων δεν κοστίζει. Αντίθετα, γεμίζει την καρδιά μας από αγάπη και την ίδια στιγμή γίνεται αφόρμηση να διορθώσουμε τα δικά μας, αλλά και, αν έχουμε φιλοδοξίες, να παλέψουμε να ξεπεράσουμε αυτούς που βλέπουμε ότι τα καταφέρνουν. Αυτό γίνεται με τον κόπο και την μεθοδικότητα, όχι με την υποβάθμισή τους.

Ο δρόμος αυτός περνά μέσα από την αληθινή παιδεία. Αυτή που έχει να κάνει με την πάλη εναντίον των παθών μας και την άσκηση στην αρετή. Είναι το «εμείς θα γίνουμε πολύ καλύτεροί σας» των αρχαίων, όχι με το να εξοντώσουμε ή με το να υποτιμήσουμε αυτούς που ξεχωρίζουν, αλλά με την ταπείνωση και την αυτογνωσία. Αυτή η παιδεία αποκτιέται κυρίως μέσα από τη σχέση με τον Θεό. Όταν η οικογένεια, το σχολείο, η ενορία αναγνωρίζουν τα χαρίσματα, επιβραβεύουν τους κόπους και έχουν θέση ακόμη και γι’ αυτούς που υστερούν. «Και τον ύστερο ελεεί και τον πρώτο θεραπεύει» η αγάπη του Θεού. Και την ίδια στιγμή ο άνθρωπος που αγαπά δέχεται και τον αδύναμο, τον ηττημένο, αυτόν που δεν μπορεί ή δε θέλει να κοπιάσει, αλλά τον βάζει στη θέση του. Του λέει την αλήθεια, χωρίς όμως να τον απορρίπτει.

Ζούμε σε μία εποχή κοινωνικού αυτοματισμού. Παράλληλα, ο πρώτος θεωρείται το παν και ο δεύτερος τίποτα. Η Εκκλησία καλεί τους νέους να γνωρίζουν ποιος αξίζει, να αναζητούν πρότυπα και να αποδέχονται τους πάντες, με έμφαση σ’ αυτούς που παλεύουν. Και να γίνουν λιγότερο μικρόψυχοι και περισσότερο γενναιόδωροι, βλέποντας ποιος και τι λάμπει, πού βρίσκεται η αλήθεια. Αυτή είναι και η οδός των αγίων!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Ορθόδοξη Αλήθεια» στο φύλλο της Τετάρτης 1 Ιουνίου 2016

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Απεικόνιση του Χριστού, στην Ορθόδοξη και Δυτική αγιογραφία

Σύμφωνα με το έργο του Ψευδο – Διονυσίου του Αρεοπαγίτη (5^ος αιώνας μ.Χ.)“Περί Ουρανίου Ιεραρχίας”, η εν κόσμω Εκκλησία που αποκαλείται και “στρατευομένη”, θεωρείται τύπος και εικόνα τής ουράνιας Εκκλησίας. Τα πάντα λοιπόν σ’ αυτήν επειδή ανακαλούν τον ουράνιο κόσμο πρέπει να τον εκφράζουν, ιδιαίτερα δε η ζωγραφική τέχνη οφείλει να αναπαριστά, όχι με μορφές τής καθημερινής ζωής, αλλά εκφράζοντας αυτόν τον ουράνιο και υπεραισθητό κόσμο. Και ακριβώς αυτό έγινε η θεμελιώδης αρχή τής χριστιανικής τέχνης, ήδη από τους πρώτους αιώνες, όταν ξεκινούσαν δειλά – δειλά στις κατακόμβες τα πρώτα δημιουργήματά της.

Σύμμαχό της μάλιστα, βρήκε την ελληνική φιλοσοφία και ιδιαίτερα την νεοπλατωνική, η οποία βοήθησε τα μέγιστα στην κατανόηση αυτού του χριστιανικού ιδεώδους. Λόγου χάρη ο μεγάλος νεοπλατωνικός φιλόσοφος τού 3^ου αιώνα μ.Χ. Πλωτίνος στο έργο του “Εννεάδες”, μιλάει για την ενόραση του κόσμου “με τους εσωτερικούς οφθαλμούς”, με τους οποίους γίνεται κατανοητή η βαθύτερη ουσία των όντων και κατορθώνεται μέσα στον καθένα “η λάμψη της θεοειδούς αρετής”, πράγμα που δεν μπορεί να συμβεί με τις απλές εξωτερικές εντυπώσεις, τις οποίες προσφέρουν οι σωματικοί οφθαλμοί. Η αληθινή γνώση κατ’ αυτόν δεν πρέπει να είναι αναλυτική και μερική, αλλά ολοκληρωτική και άμεση, και αυτό επιτυγχάνεται με την θεωρία του αληθινού πυρήνα των πραγμάτων. Αλλά ο πυρήνας αυτός ο οποίος καθορίζει την δυναμική που διαμορφώνει τα όντα, την ούτως ειπείν αριστοτελική “εντελέχεια”, δεν είναι δυνατόν, όπως είναι φυσικό, να έχει καμιά σχέση με το εφήμερο και παροδικό, δηλαδή προς την φυσική πραγματικότητα που μας περιβάλλει και υποπίπτει στις αισθήσεις μας.

Γι’ αυτό λοιπόν, σύμφωνα με τα παραπάνω, απέφυγε η Ορθόδοξη αγιογραφία την απεικόνιση των ιερών μορφών τής Εκκλησίας κατά τη φυσική πραγματικότητα και αναζήτησε – διά της μεθόδου τής αφαιρέσεως επί των παριστανομένων μορφών – να εκφράσει την πνευματική πραγματικότητα, η οποία αποτελεί γι’ αυτήν την υψηλότερη αλήθεια. Λόγου αυτού του γεγονότος, όταν άρχισε να δημιουργεί, δεν έλαβε υπόψη της συγκεκριμένα υποδείγματα (modeles) ανθρώπων, τα οποία θα αντέγραφε συστηματικά για να απεικονίσει τα ιερά της πρόσωπα. Αυτή άλλωστε είναι και η βασικότερη ποιοτική διαφορά, μεταξύ Ορθοδόξου και Δυτικής τέχνης. Ας δούμε λοιπόν αναλυτικά αυτή τη διαφορά, στα δύο κυριότερα πρόσωπα τής εικονογραφίας, τον Χριστό και τηνΘεοτόκο.

Ο Χριστός, ο οποίος στα αριστουργηματικά “Εγκώμια” τής Εκκλησίας μας την Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ, εξυμνείται ως “ο ωραιότερος στην ομορφιά (πνευματική) υπεράνω όλων των ανθρώπων”, ως έχων “την θεία και ανείπωτη ομορφιά” κ.λ.π. και η Θεοτόκος, η οποία τιμάται στους “Χαιρετισμούς” ως“αυτή που την περιβάλλει η θεία χάρη, που είναι για τα μάτια λάμψη αγιότητας και … όλη καλή”, ως “αγία, μεγαλύτερη όλων των αγίων” και ως “η μόνη αναμάρτητη μεταξύ των γυναικών και καλή”, για “την ωραιότητα τής παρθενία της και το υπέρλαμπρο της αγνείας της” από την οποία μένει κατάπληκτος στον Ευαγγελισμό της ο αρχάγγελος Γαβριήλ, θα ήταν ταυτόχρονα ασέβεια και “έγκλημα” αν τους απεικονίζαμε κατά το φυσικό κάλλος ορισμένων ανθρώπων που θα χρησίμευαν ως “μοντέλα”.

Γι’ αυτό “σοφά ποιώντας” η Ορθόδοξη τέχνη και για τα δύο αυτά πρόσωπα, έπλασε τους ιδεαλιστικούς εκείνους τύπους, εις τους οποίους ο τονισμός και η έξαρση των χαρακτηριστικών τους, απομακρύνουν από τις φυσιογνωμίες τής καθημερινής μας ζωής και υποβάλουν την ιδέα τής υπερβατικής πραγματικότητας, στην οποία πράγματι ανήκουν. Έτσι κανένα πρότυπο (μοντέλο), κανένα υπόδειγμα ανθρώπου υπάρχει, το οποίο να αποτελεί την βάση έμπνευσης στον ορθόδοξο καλλιτέχνη όσον αφορά τις ιερές μορφές του Σωτήρα μας και της μητέρας Αυτού.

Βέβαια, και πρέπει να ειπωθεί και αυτό, οι μη γνωρίζοντες το ιδεαλιστικό αυτό πρότυπο τής Ορθοδοξίας για την απεικόνιση των ιερών μορφών, δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί οι ιερές αυτές μορφές αποδίδονται από τον Ορθόδοξο καλλιτέχνη μ’ αυτό τον τρόπο, έχοντας δηλαδή υπερφυσικά τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, όπως τεράστια μάτια, τεράστια μύτη ή τα υπερβολικά επιμήκη δάχτυλα ή τα σκελετωμένα χέρια.

Αλλά όσοι αντιλαμβάνονται βαθύτερα το Ορθόδοξο αυτό καλλιτεχνικό ιδεώδες καθίστανται ικανοί να εκτιμήσουν την προσπάθεια του Ορθόδοξου αγιογράφου, ο οποίος δια της “υπερβολής”, της “υπερβάσεως” και αυτής ακόμη της “παραμορφώσεως” επιχειρεί να εκφράσει το “υπέρ φύσει, υπέρ λόγο και υπέρ έννοια” στοιχείο των θείων προσώπων.

Σε αντίθεση με τη γραμμή αυτή τής Ορθοδοξίας η Εκκλησιαστική τέχνη τής Δύσης, η οποία ενδιαφέρεται όχι τόσο για το βάθος αλλά για την επιφάνεια, διαμόρφωσε τύπους των ιερών προσώπων βάσει συγκεκριμένων φυσικών προτύπων (modeles) ανθρώπων. Έτσι “ωραίοι” και ονειροπόλοι νεαροί της Δύσης έγιναν τα μοντέλα για να απεικονιστεί ο Χριστός και ορισμένες γυναίκες, ευνοούμενες ή ερωμένες των ζωγράφων τής Δύσης, έγιναν υποδείγματα για την μορφή τής Θεοτόκου. Με άλλα λόγια, αυτή ή εκείνη, η αισθησιακά ωραία γυναίκα, δάνεισε τη μορφή της, σε πολλούς ζωγράφους για την απεικόνιση τής αχράντου και Υπεραγίας Θεοτόκου.

Λόγου χάρη ο Φλωρεντιανός Ιταλός ζωγράφοςFilippo Lippi (Φιλίππο Λίππι 1406 – 1469) υπόδειγμα (μοντέλο) για τις Παναγίες του χρησιμοποίησε την ερωμένη του και μετέπειτα σύζυγό του Lucrezia Buti. Την απεικόνιση αυτής λοιπόν ως Θεομήτορα, έχουμε σε ικανό αριθμό εικόνων, όπως αυτές που βρίσκονται στο περίφημο μουσείο τής Φλωρεντίας Uficci: “η Παρθένος και το Παιδίον”, “η Παρθένος γονυκλινής προ του Παιδίου”, “η Παρθένος λατρεύουσα το Παιδίον”, “η Γέννηση του Ιησού Χριστού”, “η στέψη τής Παρθένου” και στο ανάκτορο Pitti της ίδιας πόλης, το οποίο έχει μετατραπεί σε μουσείο, βρίσκουμε την“βρεφοκρατούσα Παρθένο”.

Αλλά και ο περίφημος Ιταλός ζωγράφος και αρχιτέκτονας τής ΑναγέννησηςΡαφαήλ ή Ραφαέλο Σάντσιο (1483 – 1520), ως πρότυπο των περισσοτέρων εικόνων του για την Παναγία είχε την ανθοπώλη τής Φλωρεντίας, την οποία αγαπούσε σφοδρά. Την μορφή αυτής αναγνωρίζουμε μεταξύ άλλων και στο αναφερθέν ανάκτορο Pitti, στην εικόνα που ονομάζεται “η Παναγία του μεγάλου Δούκα”, σε αυτή που βρίσκεται στο περίφημο μουσείοΛούβρο των Παρισίων και φέρει την επωνυμία “αγία οικογένεια” ή Φραγκίσκου του 1^ου, στην αποκαλούμενη εικόνα “η ωραία κηπουρός” που βρίσκεται στο ίδιο μουσείο κ.ά. Επίσης αυτή που εξυμνήθηκε ακόμα και με ποιήματα από τον Ραφαήλ, Fornarina, την μορφή τής οποίας βρίσκουμε εικονιζομένη στο ανάκτορο Pitti, σε πίνακα που ονομάζεται“la dame au voile” δηλ. “η κυρία με το βέλο”είναι ακριβώς η ίδια που απεικονίζεται ως“βρεφοκρατούσα Παναγία” στη Δρέσδη της Γερμανίας και η οποία είναι γνωστή ως “Παναγία του αγίου Σίξτου”.

Ο Ολλανδός ζωγράφος Ρούμπενς (1577 – 1640), χρησιμοποίησε ως μοντέλο για τις Παναγίες του την ερωμένη του και κατόπιν δεύτερη σύζυγό τουΕλένη Fourment, την οποία βρίσκουμε να εικονίζεται στο εν Haus der Kunst του Μονάχου μεγάλο πίνακα τής “Γέννησης του Χριστού”, στην “αγία οικογένεια” στο ανάκτορο Pitti, κ.ά. Χαρακτηριστική μάλιστα είναι η εικόνα του “αγίου Γεωργίου”, η οποία βρίσκεται στο παρεκκλήσι τού τάφου τού ζωγράφου, στην οποία ο Ρούμπενς έχει παραστήσει ιερά πρόσωπα, τα οποία βασίζονται στις μορφές των μελών τής οικογένειάς του, ο δε εικονιζόμενος άγιος Γεώργιος είναι αυτός ο ίδιος!

Τέλος ο Ιταλός ζωγράφος τής Αναγέννησης Τιτσιάνο Βετσέλλιο γνωστότερος ωςΤισιανός (1477 – 1576) δεν δίστασε να παραστήσει την δούκισσα ΕλεονώραGonzaga η οποία φημίζονταν για την ομορφιά της ως ολόγυμνη “αναπαυόμενη Αφροδίτη” σε πίνακα που σήμερα βρίσκεται στο μουσείο τής Δρέσδης τής Γερμανίας και έπειτα χρησιμοποιώντας την ίδια ως μοντέλο ως “Θεοτόκο μετά του παιδίου Ιησού”, εικόνα που συναντούμε στο μουσείο Uficci τής Φλωρεντίας.

Αξίζει τώρα να επισημάνουμε στο σημείο αυτό και την επίδραση που άσκησε στην Ορθόδοξη αγιογραφία απεικόνισης των ιερών μορφών του Χριστού και τής μητέρας του Παναγίας, η Δυτική τέχνη που βασίζονταν σε ανθρώπινα πρότυπα (μοντέλα). Πολλές λοιπόν από τις Παναγίες αυτές των Δυτικών ζωγράφων και άλλες παρόμοιες χαλκογραφίες που είχαν δημιουργηθεί από αυτούς εξαπλώθηκαν ευρύτατα, από την Τουρκοκρατία και μετέπειτα στον Ορθόδοξο κόσμο, και κατόπιν από γινόμενες λιθογραφίες κατά τον 19^ο αιώνα, προήλθαν αντίγραφα διά ελαιογραφίες, τα οποία κατέκλυσαν αρκετούς Ορθόδοξους ναούς. Αλλά και στην περίπτωση εκείνη, όταν τα δυτικά αυτά υποδείγματα αγιογραφίας δεν αντιγράφτηκαν αυτούσια, επέδρασαν όμως σημαντικότατα δια των “γλυκερών” μορφών τους στην Ορθόδοξη αγιογραφία.

Έτσι “πολιτογραφούμενες” οι εικόνες αυτές και από εμάς θεωρήθηκαν “ορθόδοξες”, αγνοώντας έτσι πως κάθε άλλο παρά ορθόδοξες είναι, αφού εξιδανικεύουν πολλές φορές το ερωτικό πάθος των δημιουργών τους και διαιωνίζουν εκείνη την αισθηματική συγκίνηση, η οποία βέβαια είναι παντελώς άσχετη με την ιερά συγκίνηση την οποία απαιτεί από την εικόνα η παράδοση της αυστηρής Ορθοδοξίας. Εικόνες της Θεομήτορος που ανακαλούν στη μνήμη, λόγου χάρη την ερωμένη Lucrezia Buti τού Filippo Lippi, νομίζουμε πως είναι απαράδεκτες για την Ορθοδοξία.

Βέβαια δεν πρέπει να νομίσει κάποιος πως η Ορθόδοξη αγιογραφία, αγνόησε καθ’ όλη την μακραίωνη πορεία της, την φυσική πραγματικότητα, δηλαδή το λεγόμενο ρεαλιστικό στοιχείο και ιδιαίτερα από την εποχή των Παλαιολόγων και μετέπειτα. Αλλά ως τέχνη κατ’ εξοχή πνευματική, όλους αυτούς τους αιώνες που διαμορφώνονταν, ενδιαφέρθηκε να αναδείξει τον αληθινό χαρακτήρα της που ήταν πνευματικός. Όμως το ρεαλιστικό στοιχείο το χρησιμοποίησε η Ορθόδοξη τέχνη, όχι όπως η Δυτική και όπως ίσως εννοούμε εμείς σήμερα διδαχθέντες από την Αναγέννηση, δηλαδή χρησιμοποιώντας και τρεις διαστάσεις, αλλά δισδιάστατα για να αναδείξει το πνευματικό του στοιχείο.

Με άλλα λόγια ενώ στη Δυτική τέχνη το ρεαλιστικό στοιχείο αποτελεί αυτοσκοπό, αντίθετα στην Ορθόδοξη τέχνη η παρουσία του ρεαλιστικού στοιχείου γίνεται, για να καταδείξει την υποταγή τού υλικού μας στοιχείου στο πνευματικό, της κατώτερης φύσης μας στην ανώτερη. Η υποταγή αυτή του υλικού στο πνευματικό που απεικονίζεται στις εικόνες εμφανίζει και την ομορφιά που αποκτά το πρώτο από το δεύτερο, όπως ακριβώς ο Χριστός γινόμενος άνθρωπος θέωσε την ανθρώπινη σάρκα. Την θέωση αυτή τής ανθρώπινης σάρκας, αισθητοποιούν θαυμάσια οι τέτοιου είδους Ορθόδοξες αγιογραφίες.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Κωνσταντίνος Καλοκύρης: Εισαγωγή στη Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία (Η Τέχνη Ανατολής & Δύσεως)

2. Ελληνική και Ξένη Βικιπαίδεια (Wikipedia)

http://antiairetikos.blogspot.gr

      Πόσο η καρδιά μας είναι δοσμένη σε ό,τι κάνουμε, με όποιους συνδεόμαστε; Πόσο η καρδιά μας δίνεται στον Θεό; Τα ερωτήματα αυτά έχουν να κάνουν με τον τρόπο που επιλέγουμε στη ζωή μας να ακολουθήσουμε δρόμους, τρόπους, ανθρώπους, αλλά και με το πώς διαχειριζόμαστε τις λύπες και τις δυσκολίες μας. Δεν μας αρέσει να χάνουμε. Δεν μας αρέσει να υποτασσόμαστε στο αναγκαίο, να ακολουθούμε δηλαδή δρόμους ή ανθρώπους γιατί είμαστε αναγκασμένοι. Έχουμε πλαστεί ελεύθεροι και γι’  αυτό δυσκολευόμαστε ιδιαίτερα όταν δεν έχουμε περιθώρια επιλογών.

Αυτό συμβαίνει και στη σχέση μας με τον Θεό. Συνήθως δύο είναι οι μεγάλες μας δυσκολίες. Η αίσθηση ότι ο Θεός ζητά από εμάς να τηρήσουμε τις εντολές του και αυτές έρχονται σε αντίθεση με την βαθιά επιθυμία μας να είμαστε ελεύθεροι για να μπορούμε να ικανοποιούμε τα θέλω μας. Η δεύτερη δυσκολία έγκειται στην ανταμοιβή. Όταν βιώνουμε δοκιμασίες και δεν αισθανόμαστε ότι ο Θεός είναι παρών, ότι βλέπει τι συμβαίνει, ότι θα παρέμβει για να αντιμετωπιστεί η δυσκολία, τότε η καρδιά μας δυσκολεύεται να παραμείνει κοντά Του. Παρότι θα θέλαμε, παρότι η πρόθεσή μας είναι θετική, εντούτοις βλέπουμε ότι τόσο η ελευθερία μας όσο και ο δικός μας τρόπος θέασης του κόσμου και της ζωής δεν μας επιτρέπουν να είμαστε αφοσιωμένοι, αληθινά πιστοί.

Στην πρώτη εκκλησιαστική κοινότητα των Ιεροσολύμων οι πιστοί είχαν να αντιμετωπίσουν μία μεγάλη δυσκολία:  τον πρώτο διωγμό που ανέκυψε μετά την θανάτωση του αγίου Στεφάνου από τους φανατικούς Ιουδαίους.  Ο διωγμός όμως αυτός έβγαλε πολλά καλά. Οι χριστιανοί  συνειδητοποίησαν ότι εάν πιστεύουν στον Χριστό, η ζωή τους πρωτίστως θα είναι σταυρός και δε θα διαδοθεί το μήνυμα του Ευαγγελίου μέσα από την άνεση. Αναγκάστηκαν πολλοί εξ αυτών να μετακινηθούν και αυτό αύξησε τον αριθμό των πιστών, διότι οι πρώτοι χριστιανοί είχαν στην καρδιά τους την αίσθηση ότι η αποστολή τους δεν εξαντλούνταν μόνο στην προσωπική τους πίστη και αρετή, αλλά και στο μοίρασμα αυτής της πίστης με τους άλλους ανθρώπους. Έτσι ιδρύθηκαν νέες χριστιανικές κοινότητες, ιδίως σε περιοχές όπου δέσποζε το ειδωλολατρικό στοιχείο. Ένα δυσάρεστο και κακό γεγονός, όπως ήταν το μαρτύριο του αγίου Στεφάνου, έδωσε ώθηση στην χριστιανική πίστη να συναντήσει κι άλλους ανθρώπους.

Στην Αντιόχεια της Συρίας η Εκκλησία των Ιεροσολύμων απέστειλε τον απόστολο Βαρνάβα, για να μιλήσει και να ενισχύσει την εκεί χριστιανική κοινότητα. Ο απόστολος διαπίστωσε ότι υπήρχε χάρις Θεού, διάθεση καλή και απόφαση να παραμείνουν πιστοί οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως των δυσκολιών. Τους προέτρεψε τότε «τη προθέσει της καρδίας προσμένειν τω Κυρίω» (Πράξ. 11, 23). Να μένουν δηλαδή αφοσιωμένοι στον Κύριο, με όλη τους την καρδιά. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα για πρώτη φορά οι μαθητές του Ιησού Χριστού να ονομαστούν «χριστιανοί», διότι η κοινότητα αυξήθηκε χάρις και στον ερχομό του αποστόλου Παύλου.

Ο λόγος του Βαρνάβα να παραμένουν με την πρόθεση της καρδιάς τους αφοσιωμένοι στον Κύριο είναι πολύτιμος και για μας σήμερα. Σε μία εποχή κατά την οποία δε δίνουμε την καρδιά μας, διότι θεωρούμε πως τα πάντα υπάρχουν για μας, τα πάντα μας ανήκουν ή θα έπρεπε να μας ανήκουν, η προτροπή αυτή δείχνει τον δρόμο της πίστης. Δίνω την καρδιά μου σημαίνει ότι εμπιστεύομαι απόλυτα το θέλημα του Θεού, χωρίς να λυγίζω από τις όποιες δυσκολίες. Δίνω την καρδιά μου σημαίνει ότι έχω αποφασίσει πως η σχέση μου με τον Θεό είναι το παν, προηγείται οποιασδήποτε άλλης σχέσης και όλα τα άλλα διαμορφώνονται με κριτήριο αυτήν και τις εντολές του Θεού, που απέδειξε και αποδεικνύει έμπρακτα την αγάπη Του προς τον καθέναν μας με τον Σταυρό και την  Ανάστασή Του που απευθύνονται προσωπικά. Δίνω την καρδιά μου σημαίνει ότι έχω επίγνωση πως ο χρόνος στον οποίο ζω υπάρχει για να βρω τον προσανατολισμό μου και να εργαστώ μ’ αυτόν. Δίνω την καρδιά μου σημαίνει την απόφασή μου να συναντήσω τον συνάνθρωπό μου, ασχέτως αν αυτός είναι καλός ή ταιριαστός με μένα. Δίνω την καρδιά μου σημαίνει ότι αγαπώ. Είμαι αληθινός και μαρτυρώ περί της αληθείας. Δίνω την καρδιά μου σημαίνει ότι γίνομαι μάρτυρας της αναστάσεως και της αγιότητας, δηλαδή του τρόπου της βασιλείας των ουρανών.

Αυτό το μένω αφοσιωμένος με την πρόθεση της καρδιάς μου γεννά χριστιανούς οι οποίοι δε βλέπουν τη ζωή στην προοπτική της επικράτησης, αλλά στην προοπτική της προσφοράς, της συγχώρεσης και της επιμονής. Δεν διαλύει άμεσα αμφιβολίες και πειρασμούς, αλλά κάνει τον χριστιανό να έχει το εργαλείο της πίστης εντός του που τον βοηθά να πατήσει στα πόδια του. Και γίνεται μαρτυρία για τους άλλους ανθρώπους. Αυτό το οποίο μας λείπει. Πιστεύοντας χλιαρά ή παραδοσιακά  ή χωρίς αφοσίωση, σημαίνει ότι τελικά αυτό που ζητά ο Χριστός από εμάς να γίνουμε φως και να δίνουμε φως, για να δοξάζεται ο Θεός, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. Κι εδώ έγκειται η ευθύνη μας. Ο χριστιανός καλείται να μοιραστεί το φως που λαμβάνει στη ζωή της Εκκλησίας αφού δώσει την καρδιά του σ΄αυτό. Και τότε δε θα νιώσει μόνος του, αλλά θα βλέπει στη ζωή του να απλώνεται η χάρη του Θεού, να τον ομορφαίνει και να τον αγιάζει παρά τους διωγμούς και τις δυσκολίες.

Ένα ερώτημα παραμένει αναπάντητο. Γιατί ο  κόσμος σήμερα, ενώ έχει πολλές εναλλακτικές δεν κατορθώνει να δώσει την καρδιά του σε κάτι άλλο εκτός από τις επιθυμίες του; Δεν αφιερώνεται αγαπώντας, αλλά γρήγορα αλλάζει προσανατολισμούς, διαθέσεις, απόψεις; Ίσως η απουσία του Θεού από την καρδιά μας να είναι η απάντηση. Αν ο Θεός υπάρχει εντός μας, ξέρουμε πώς μπορεί να πορευτεί η ζωή μας και μπορούμε να υπομείνουμε τις δυσκολίες, γιατί έχουμε και στόχο και βοήθεια εντός μας. Ας ζητήσουμε αυτή τη δωρεά από Εκείνον και εντός της Εκκλησίας ας αφοσιωθούμε. Και τότε θα δούμε ότι η συνέπεια που λαμβάνουμε, μεταφέρεται σε κάθε έργο της ζωής μας, αλλά και στα πρόσωπα με τα οποία σχετιζόμαστε. Όταν αγαπάς τον Θεό, μαθαίνεις να αγαπάς τα πάντα στον κόσμο και να έχεις μία σταθερότητα που σε βοηθά να γίνεσαι σημείο αναφοράς. Τελικά, σημείο αλήθειας και αγάπης. Ό,τι δηλαδή λείπει από τα πρότυπα και τις ιδέες του κόσμου.

Κέρκυρα, 29 Μαΐου 2016

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Η σημασία της ονομασίας «Καινή Διαθήκη»

Η Καινή Διαθήκη είναι το δεύτερο μέρος της Αγίας Γραφής των χριστιανών, που πρώτο μέρος της έχει την Παλαιά Διαθήκη.

Στην πραγματικότητα, παλαιά και καινή διαθήκη ονομάζονται οι υποσχέσεις του Θεού προς τους ανθρώπους για τη σχέση Του με αυτούς. Η Παλαιά Διαθήκη είναι η υπόσχεση του Θεού προς τον αρχαίο λαό των Εβραίων (Ισραήλ), ότι, όσο παραμένουν πιστοί σε Αυτόν, θα τους ευλογεί και θα τους προστατεύει, καθώς και ότι θα στείλει το Μεσσία (το Χριστό), που θα είναι ο αιώνιος σωτήρας και βασιλιάς του λαού του Θεού.

Η Καινή (=καινούργια) Διαθήκη είναι η διαβεβαίωση του Θεού στην ανθρωπότητα, σε όλους τους λαούς της γης, ότι ο Μεσσίας ήρθε και είναι ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ, και η υπόσχεσή Του ότι όλοι όσοι θα ζήσουν σύμφωνα με τη διδασκαλία του Ιησού Χριστού θα κληρονομήσουν τη βασιλεία των ουρανών, δηλαδή τον παράδεισο.

Οι υποσχέσεις αυτές ονομάζονται διαθήκες, όπως εξηγεί ο απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή (που βρίσκεται μέσα στο βιβλίο που λέμε Καινή Διαθήκη), επειδή κάθε διαθήκη ισχύει με το θάνατο εκείνου που τη συνέταξε, και η διαθήκη του Θεού, με την οποία κάνει τους ανθρώπους κληρονόμους της βασιλείας Του, ισχύει μετά το θάνατο του Ιησού Χριστού, που είναι ο Υιός του Θεού και Θεός, το ένα από τα τρία πρόσωπα της τριαδικής Θεότητας, της Αγίας Τριάδας (δείτε σχετικά στηνπρος Εβραίους επιστολή, κεφ. 19, στίχοι 16-17).

Η Παλαιά Διαθήκη δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η προετοιμασία των ανθρώπων για την Καινή Διαθήκη. Όπως η Καινή Διαθήκη (δηλαδή η υπόσχεση του Θεού προς τους ανθρώπους για την κληρονομιά της βασιλείας των ουρανών) επισφραγίστηκε με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, το οποίο χύθηκε στο σταυρό και βρίσκεται επίσης στο ποτήριο της θείας μετάληψης, έτσι και η Παλαιά Διαθήκη επισφραγιζόταν με το αίμα των ζώων, που θυσίαζαν οι Εβραίοι κατά τη λατρεία του αληθινού Θεού στο αρχαίο Ισραήλ. Οι θυσίες ζώων ήταν συνηθισμένη πρακτική λατρείας σε όλες τις θρησκείες. Μόνο που οι ειδωλολατρικές θρησκείες, αυτά τα ζώα τα πρόσφεραν στους «θεούς» (και πολλές φορές θυσίαζαν και ανθρώπους!), ενώ στην Παλαιά Διαθήκη οι θυσίες ανθρώπων απαγορεύονται και οι θυσίες των ζώων προσφέρονται για τη συγχώρηση των αμαρτιών των ανθρώπων, είναι δηλαδή συμβολισμός (προτύπωση) της θυσίας του αναμενόμενου Μεσσία, του Χριστού, που θα έσωζε τους ανθρώπους με τη δική Του θυσία, το θάνατό Του.

Μόνο που (όπως εξηγεί ο απόστολος Παύλος) το αίμα των ζώων δεν εξαφανίζει τις αμαρτίες και δεν τελειοποιεί τον άνθρωπο. Αυτό το κάνει μόνο το άγιο αίμα του Ιησού Χριστού (προς Εβραίους επιστολή, κεφάλαια 9 και 10).

Ο όρος «καινή διαθήκη» είναι παρμένος από την Αγία Γραφή. Στην Παλαιά Διαθήκη ο Θεός, μέσω του προφήτη Ιερεμία, λέει: «ιδού, έρχονται ημέρες, κατά τις οποίες θα συντάξω για το λαό των Ιουδαίων μια νέα διαθήκη» (στο αρχαίο: διαθήκην καινήν) «…θα δώσω νόμους στο μυαλό τους και θα τους γράψω στην καρδιά τους· και θα είμαι ο Θεός τους και εκείνοι θα είναι ο λαός μου· όλοι θα με γνωρίζουν και εγώ θα συγχωρήσω τις αμαρτίες τους» (βιβλίο του Ιερεμία, στην Π.Δ., κεφ. 38, 31-34). Η νέα αυτή διαθήκη βεβαίως δεν απευθύνεται μόνο στους Ιουδαίους (τους Εβραίους), αλλά στο συμβολικό «νέο Ισραήλ», δηλαδή όλη την ανθρωπότητα, που είναι προσκαλεσμένη για τη βασιλεία του Θεού μέσω του Ιησού Χριστού και της Ορθόδοξης Εκκλησίας Του.

Στην Καινή Διαθήκη, ο Ιησούς Χριστός, όταν κοινώνησε τους μαθητές Του κατά το Μυστικό Δείπνο, είπε: «αυτό το ποτήρι είναι η καινή διαθήκη, με το αίμα μου, που χύνεται για εσάς» (κατά Λουκάν ευαγγέλιο, κεφ. 22, στίχος 20).

Έτσι, όπως τα βιβλία των αρχαίων προφητών συγκεντρώθηκαν σε μια συλλογή, η οποία ονομάστηκε Παλαιά Διαθήκη (δηλαδή η παλαιά έκφραση του θελήματος και της υπόσχεσης του Θεού), έτσι τα βιβλία των μαθητών του Χριστού συγκεντρώθηκαν σε μια συλλογή, η οποία ονομάστηκε Καινή Διαθήκη.

Ποια είναι αυτά τα βιβλία των μαθητών του Χριστού, που αποτελούν την Καινή Διαθήκη;

Α) Τα τέσσερα ευαγγέλια και οι συγγραφείς τους

Στην αρχή του βιβλίου που ονομάζεται Καινή Διαθήκη βρίσκονται τα τέσσερα ευαγγέλια: το κατά Ματθαίον, το κατά Μάρκον, τοκατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην, τα οποία διηγούνται τα βασικά σημεία της ζωής και της διδασκαλίας του Ιησού Χριστού, με σημαντικότερα γεγονότα τη σταύρωση και την ανάστασή Του.

Η αρχαία λέξη «ευαγγέλιο» σημαίνει «καλή είδηση» και υπάρχει στην αρχή του κατά Μάρκον ευαγγελίου, το οποίο ξεκινά με τη φράση: «αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού, του υιού του Θεού». Στην πραγματικότητα, ένα ευαγγέλιο υπάρχει: το ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού, δηλαδή η καλή είδηση ότι ο Υιός του Θεού έγινε άνθρωπος, για να κάνει κάθε άνθρωπο υιό του Θεού. Γι’ αυτό, τα τέσσερα βιβλία, που αφηγούνται τα γεγονότα της επίγειας ζωής και δράσης του Χριστού, οι χριστιανοί τα ονόμασαν ευαγγέλια.

Επειδή λοιπόν υπάρχει μόνον ένα ευαγγέλιο, το ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού, το οποίο όμως είναι γραμμένο με τέσσερις διαφορετικές μορφές, γι’ αυτό δεν λέμε «το ευαγγέλιο του Ματθαίου», «του Μάρκου», «του Λουκά» και «του Ιωάννη», αλλά «το κατά Ματθαίον ευαγγέλιο» (δηλαδή το ευαγγέλιο του Χριστού, κατά το Ματθαίο = σύμφωνα με το Ματθαίο), «το κατά Μάρκον», «το κατά Λουκάν» και «το κατά Ιωάννην».

Αυτά τα τέσσερα βιβλία ονομάζονται επίσης «το τετράμορφο ευαγγέλιο» ή «τετραβάγγελο».

Το παλαιότερο από τα τέσσερα ευαγγέλια είναι το κατά Μάρκον. Ο άγιος ευαγγελιστής Μάρκος ήταν μαθητής του αποστόλου Πέτρου, όμως η μητέρα του ήταν μαθήτρια του Κυρίου. Στο σπίτι της είχε γίνει η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος, πενήντα μέρες μετά την ανάσταση του Χριστού, και μάλλον εκεί έγινε και ο Μυστικός Δείπνος. Ο Μάρκος, ως παιδί, πρέπει να γνώρισε το Χριστό και μάλλον είναι ο «νεανίας» που είχε ακολουθήσει κρυφά το Χριστό και τους μαθητές Του μετά το Μυστικό Δείπνο τυλιγμένος με ένα σεντόνι και είδε τη σύλληψη του Κυρίου στον Κήπο της Γεθσημανή. Αυτό το αναφέρει ο ίδιος ο Μάρκος στο κεφάλαιο 14 του κατά Μάρκον ευαγγελίου, στους στίχους 51-52.

Ο ευαγγελιστής Ματθαίος είναι ένας από τους 12 αποστόλους και, για να γράψει το ευαγγέλιο, είναι φανερό ότι χρησιμοποίησε ως πηγή και το κατά Μάρκον, στο οποίο πρόσθεσε τις δικές του πληροφορίες, που ξεκινούν από τη γέννηση του Χριστού. Το ευαγγέλιό του γράφτηκε δεύτερο, αλλά μπήκε πρώτο στη συλλογή της Καινής Διαθήκης, επειδή αρχίζει να διηγείται την ιστορία του Ιησού Χριστού, όχι απλώς από τη γέννησή Του, αλλά από ένα κατάλογο των προγόνων Του (της γενεαλογίας Του), που ήταν απαραίτητος για να καταλάβουν οι Εβραίοι αναγνώστες του ότι ο Ιησούς ήταν γνήσιος Εβραίος και όχι κάποιος με άγνωστη προέλευση. Βέβαια, οι πρόγονοι που αναφέρει ο άγιος Ματθαίος είναι οι πρόγονοι του αγίου Ιωσήφ, του αρραβωνιαστικού της Παναγίας, όμως από τον παππού του Ιωσήφ και πίσω, μέχρι τον Αβραάμ, είναι και πρόγονοι της Παναγίας, δηλαδή του Χριστού.

Ο ευαγγελιστής Λουκάς ήταν γιατρός, στενός φίλος και συνεργάτης του αποστόλου Παύλου. Ίσως ήταν και μαθητής του Παύλου. Όμως, κατά μία άποψη, ήταν ένας από τους 70 μαθητές του Χριστού, τους οποίους αναφέρει ο ίδιος ο Λουκάς στο κεφ. 10 του κατά Λουκάν ευαγγελίου, και μάλιστα ίσως είναι ο ένας από τους δύο αποστόλους που συνάντησαν τον Κύριο μετά την ανάστασή Του στο δρόμο προς Εμμαούς, πράγμα που επίσης αναφέρει ο Λουκάς στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου του.

Ο άγιος Λουκάς χρησιμοποίησε ως πηγές το κατά Μάρκον και το κατά Ματθαίον ευαγγέλιο, αλλά συμπλήρωσε με πολλές πληροφορίες, που αρχίζουν τη διήγηση της ιστορίας του Χριστού από πολύ νωρίς, από τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, και ακόμη πιο πίσω, από την εγκυμοσύνη της αγίας Ελισάβετ, μητέρας του αγίου Ιωάννη του Προδρόμου.

Ο Λουκάς είναι ο ευαγγελιστής που δίνει τα περισσότερα στοιχεία για την Παναγία και τα παιδικά χρόνια του Κυρίου και οι φιλόλογοι θεωρούν ότι συνάντησε την Παναγία και πήρε πληροφορίες από την ίδια. Η αρχαία παράδοση της Εκκλησίας λέει ότι ο άγιος Λουκάς είναι ο πρώτος που ζωγράφισε την Παναγία και η αγία μορφή Της έμεινε στην ιστορία από κάποιες αρχαίες εικόνες της, που είχε αγιογραφήσει ο ευαγγελιστής Λουκάς.

Ο ευαγγελιστής Ιωάννης είναι ένας από τους 12 μαθητές του Κυρίου και μάλιστα ο μικρότερος σε ηλικία, προς τον οποίο φαίνεται ότι ο Κύριος εκδήλωνε μια κάπως αυξημένη στοργή και προστατευτικότητα, γι’ αυτό και, όπως γράφει ο ίδιος ο Ιωάννης, ήταν ο «αγαπημένος μαθητής» του Ιησού. Ο άγιος Ιωάννης έγραψε το ευαγγέλιο μετά τους άλλους τρεις ευαγγελιστές και φαίνεται ότι θέλησε να συμπληρώσει τις δικές τους διηγήσεις, γι’ αυτό και αφηγείται κυρίως επεισόδια που λείπουν από τα άλλα τρία ευαγγέλια. Το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο είναι γραμμένο με φιλοσοφικό τρόπο, επειδή μάλλον απευθυνόταν σε αναγνώστες με φιλοσοφική μόρφωση. Αρχίζει τη διήγησή του (όπως και ο Μάρκος) από τη βάπτιση του Χριστού, δηλαδή όταν ο Κύριος είναι περίπου 30 ετών, αν και στον πρόλογο του ευαγγελίου ο Ιωάννης δίνει ορισμένα πολύ σπουδαία στοιχεία για τη Θεότητα του Χριστού, για την προαιώνια ύπαρξή Του κοντά στο Θεό Πατέρα και για την αποστολή Του στον κόσμο. Εκεί ονομάζει το Χριστό «Λόγο» και «Μονογενή Υιό» του Θεού, ονόματα με βαθιά σημασία, που παίζουν βασικό ρόλο στη διδασκαλία της Εκκλησίας γι’ Αυτόν. Γι’ αυτό και ο ευαγγελιστής Ιωάννης χαρακτηρίζεται «άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος».

Β) Οι Πράξεις των αποστόλων

Μετά το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο, στην Καινή Διαθήκη βρίσκεται ένα βιβλίο, που λέγεται Πράξεις αποστόλων. Συγγραφέας του είναι ο άγιος ευαγγελιστής Λουκάς και αποτελεί συνέχεια του κατά Λουκάν ευαγγελίου.

Στο βιβλίο αυτό, ο Λουκάς διηγείται την ιστορία των αποστόλων, δηλαδή των μαθητών του Χριστού, ξεκινώντας από την ανάληψή Του και προχωρώντας στην Πεντηκοστή, δηλαδή την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος, που φώτισε τους αποστόλους πενήντα μέρες μετά την ανάσταση του Χριστού (γι’ αυτό λέγεται «πεντηκοστή», δηλαδή 50ή ημέρα), και συνεχίζει με τις περιπέτειες των πρώτων χριστιανών, εξηγώντας τον αξιοθαύμαστο τρόπο ζωής τους, που ήταν γεμάτος πίστη, αγάπη και αυτοθυσία. Μιλάει για το μαρτύριο του αγίου Στεφάνου, για τη μετάνοια του αποστόλου Παύλου (που, από θανάσιμος εχθρός των χριστιανών, έγινε απόστολος του Χριστού, μετά από ένα συγκλονιστικό όραμα του θείου Φωτός) και τέλος διηγείται τον αγώνα του Παύλου να μεταδώσει το μήνυμα του Ιησού Χριστού σε όλα τα έθνη, μέχρι που κινδυνεύει να θανατωθεί από τους Ιουδαίους και τελικά φυλακίζεται από τους Ρωμαίους και οδηγείται στη Ρώμη, για να δικαστεί ως ταραχοποιός από το δικαστήριο του αυτοκράτορα.

Οι Πράξεις των αποστόλων (όπως και τα ευαγγέλια) είναι ένα συναρπαστικό βιβλίο, με πολλά διδάγματα, που η μελέτη του θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε γιατί πολλά πράγματα στο χριστιανισμό γίνονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, ξεκινώντας από την εποχή των αποστόλων και των πρώτων χριστιανών.

Γ) Οι επιστολές των αποστόλων

Μετά τις Πράξεις των αποστόλων, στην Καινή Διαθήκη υπάρχουν επιστολές, δηλαδή γράμματα, που είχαν στείλει κάποιοι από τους αγίους αποστόλους σε διάφορες κοινότητες πρώτων χριστιανών («τοπικές Εκκλησίες», όπως λέμε, δηλ. συγκεντρώσεις χριστιανών σε διάφορες πόλεις) ή σε πρόσωπα. Αυτές οι επιστολές είναι σπουδαίες, γιατί αναφέρονται σε όλα σχεδόν τα ζητήματα ηθικής και πνευματικής ζωής, καθώς και σε σημαντικά θεολογικά ζητήματα, για το ποιος ήταν ο Ιησούς Χριστός και ποια η αποστολή Του στον κόσμο. Οι επιστολές των αποστόλων, δηλαδή, είναι ένας απαραίτητος οδηγός του ανθρώπου, στην προσπάθειά του να πλησιάσει το Θεό.

Οι απόστολοι είχαν γράψει κι άλλες επιστολές, αλλά στην Καινή Διαθήκη περιλαμβάνονται όσες διασώθηκαν. Έτσι, έχουμε 14 επιστολές του αποστόλου Παύλου, 2 του αποστόλου Πέτρου, 3 του ευαγγελιστή Ιωάννη, μία του αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου και μια του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη, που πρόδωσε το Χριστό). Αυτός ο Ιάκωβος και ο Ιούδας είναι δύο από τους λεγόμενους «αδελφούς του Κυρίου», δηλαδή γιοι του αγίου Ιωσήφ από την πρώτη του σύζυγο, που είχε κοιμηθεί πριν εκείνος αρραβωνιαστεί την Παναγία.

Οι 14 επιστολές του αποστόλου Παύλου είναι: προς Ρωμαίους, Α΄ και Β΄ προς Κορινθίους (δηλ. 1η και 2η επιστολή προς τους πρώτους χριστιανούς της Κορίνθου), προς Γαλάτας, προς Εφεσίους, προς Φιλιππησίους, προς Κολοσσαείς (στην πόλη Κολοσσές της Μικράς Ασίας), Α΄ και Β΄ προς Θεσσαλονικείς, Α΄ και Β΄ προς Τιμόθεον, προς Τιτον, προς Φιλήμονα και προς Εβραίους.

Οι επιστολές των άλλων αποστόλων χαρακτηρίζονται «καθολικές», δηλαδή «συνολικές», πανανθρώπινες (αυτό σημαίνει η λέξη «καθολικός», πολύ πριν τον υιοθετήσει ως όνομά της η σημερινή Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία).

Στη θεία λειτουργία και σε άλλες χριστιανικές τελετές, όταν ο ψάλτης διαβάζει τον Απόστολο (πριν ο ιερέας διαβάσει το Ευαγγέλιο), πρόκειται για ένα απόσπασμα από κάποια επιστολή των αποστόλων (κυρίως του αποστόλου Παύλου) ή από τις Πράξεις των αποστόλων.

Δ) Η Αποκάλυψις του αγίου Ιωάννη

Η Καινή Διαθήκη και ολόκληρη η Αγία Γραφή τελειώνει με τη Αποκάλυψη του Ιωάννη.

Είναι ένα μεγάλο και πολύπλοκο όραμα, που είδε ο άγιος απόστολος και ευαγγελιστής Ιωάννης, όταν ήταν ηλικιωμένος και εξόριστος από τους Ρωμαίους στο νησί Πάτμος. Στην πραγματικότητα, είναι «Αποκάλυψις Ιησού Χριστού», που δόθηκε στους ανθρώπους μέσω του Ιωάννη. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Ιωάννης περιέγραφε όσα έβλεπε και τα έγραφε ο μαθητής του, ο άγιος Πρόχωρος.

Η Αποκάλυψη περιέχει επτά επιστολές του Ιησού Χριστού προς επτά χριστιανικές κοινότητες της Μικράς Ασίας και, στη συνέχεια, μέσα από ένα είδος ουράνιας θείας λειτουργίας, στην οποία συμμετέχουν άγγελοι, άνθρωποι και ο ίδιος ο Χριστός, με τη συμβολική μορφή θυσιασμένου αρνιού, δίνονται προφητείες για πολλά γεγονότα, που καταλήγουν στη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, στην ανάσταση των νεκρών και στην περιγραφή του μελλοντικού παραδείσου και της αιώνιας ζωής των ανθρώπων.

Κεντρική θέση στην Αποκάλυψη έχει ο αγώνας των χριστιανών ενάντια στον Αντίχριστο (το «Θηρίο», όπως τον χαρακτηρίζει), δηλαδή τον τελευταίο δαιμονικό κοσμοκράτορα (μάλλον δεν θα είναι πολιτικός, αλλά κάτοχος οικονομικής εξουσίας), που οι άνθρωποι θα τον προσκυνήσουν σαν θεό και εκείνος θα σκοτώσει όποιον δεν τον προσκυνήσει. Ο Αντίχριστος θα πέσει από την εξουσία με έναν μεγάλο πόλεμο, τον Αρμαγεδδώνα, και με παρέμβαση του ίδιου του Χριστού.

Αν και τα περισσότερα γεγονότα που περιγράφει η Αποκάλυψη είναι δραματικά, όμως το μήνυμά της είναι αισιόδοξο και ενθαρρυντικό: στο τέλος ο Χριστός θα νικήσει, ενώ το Κακό, ο διάβολος και οι συνεργάτες του, θα νικηθούν και θα εξουδετερωθούν για πάντα. Οι νεκροί θα αναστηθούν και, όσοι θα είναι «γραμμένοι στο βιβλίο της ζωής», επειδή ήταν πιστοί και ενάρετοι, θα ζήσουν στη βασιλεία του Θεού, δηλαδή στον παράδεισο. Κάποιοι όμως (οι αμετανόητοι υπηρέτες του ψεύδους, της διαφθοράς και του διαβόλου) δεν θα μπουν στον παράδεισο, αλλά στην κόλαση.

Η Αποκάλυψη είναι αδύνατον να ερμηνευτεί με βεβαιότητα. Περιέχει έντονο συμβολικό στοιχείο, που δεν μπορούμε να ξέρουμε ακριβώς με τι είδους γεγονότα θα επαληθευτεί. Μπορούμε να καταλάβουμε μόνο γενικά πράγματα, με τη βοήθεια των ευαγγελίων και των επιστολών των αποστόλων, όπου ο Κύριος και οι απόστολοι δίνουν κάποιες συμπληρωματικές πληροφορίες για τον Αντίχριστο, τη Δευτέρα Παρουσία, την ανάσταση των νεκρών και την αιώνια ζωή.

Αντιρρήσεις και αμφιβολίες για την Καινή Διαθήκη

Ας μιλήσουμε για την αμφισβήτηση της αξιοπιστίας της Καινής Διαθήκης, δίνοντας μερικά ακόμη στοιχεία για τη δημιουργία της.

Πότε γράφτηκε η Καινή Διαθήκη και πότε καθιερώθηκε στην Εκκλησία;

Έχουμε ένα σίγουρο στοιχείο, που βεβαιώνει ότι τα ευαγγέλια κατά Ματθαίον, Μάρκον και Λουκάν είχαν γραφτεί το αργότερο μέχρι περίπου το 60 μ.Χ. Αυτό το στοιχείο το παίρνουμε από το βιβλίο Πράξεις των αποστόλων, που βρίσκεται κι αυτό μέσα στην Καινή Διαθήκη, μετά τα τέσσερα ευαγγέλια.

Οι Πράξεις των αποστόλων γράφτηκαν από τον ευαγγελιστή Λουκά και αρχίζουν τη διήγησή τους από εκεί ακριβώς που τελειώνει το κατά Λουκάν ευαγγέλιο. Οι Πράξεις λοιπόν σίγουρα γράφτηκαν γύρω στο 60 μ.Χ., γιατί δεν αναφέρουν τα σημαντικά γεγονότα της ιστορίας των πρώτων χριστιανών που συνέβησαν μετά το 60 μ.Χ., όπως το λιθοβολισμό μέχρι θανάτου του αγίου Ιάκωβου του Αδελφόθεου (62 μ.Χ.) και το μαρτύριο των αγίων αποστόλων Πέτρου και Παύλου (περίπου 65 μ.Χ.), ούτε βέβαια την καταστροφή της Ιερουσαλήμ από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ.

Αφού λοιπόν οι Πράξεις είναι συνέχεια του κατά Λουκάν ευαγγελίου, το ευαγγέλιο γράφτηκε νωρίτερα. Όμως το κατά Λουκάνγράφτηκε μετά από τα ευαγγέλια κατά Ματθαίον και κατά Μάρκον, γιατί έχει μέσα ολόκληρα κομμάτια τους. Συνεπώς, τα τρία αυτά ευαγγέλια γράφτηκαν το αργότερο μέχρι το 60 μ.Χ. Το πρώτο δηλαδή ευαγγέλιο ίσως γράφτηκε και το 40 ή το 50 μ.Χ., δεν γνωρίζουμε όμως πότε.

Το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο γράφτηκε μερικά χρόνια ή λίγες δεκαετίες αργότερα. Κατά μία άποψη, γράφτηκε πριν το 70 μ.Χ., γιατί στο κεφάλαιο 5, στίχος 2, αναφέρει την Κολυμπήθρα της Βηθεσδά σαν να υπήρχε ακόμη στην εποχή του, ενώ εκείνο το μέρος, μαζί με ολόκληρη την Ιερουσαλήμ, καταστράφηκε από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ.

Οι επιστολές των αποστόλων Ιάκωβου, Πέτρου και Παύλου γράφτηκαν πριν το μαρτύριό τους φυσικά, δηλαδή πριν το 65 και το 62 μ.Χ. αντίστοιχα. Η πιο παλιά από τις επιστολές του αποστόλου Παύλου που έχουμε θεωρείται η Α΄ προς Θεσσαλονικείς, που χρονολογείται γύρω στο 45 μ.Χ.

Η Αποκάλυψη του Ιωάννη τοποθετείται στα χρόνια 94-96 μ.Χ., δηλαδή την εποχή του διωγμού των χριστιανών από το Ρωμαίο αυτοκράτορα Δομιτιανό, που ο απόστολος Ιωάννης ήταν εξόριστος στην Πάτμο (Αποκάλυψις, κεφ. 1, στίχ. 9).

Οι επιστολές του Ιωάννη και η επιστολή Ιούδα τοποθετούνται μέσα στον πρώτο αιώνα μ.Χ.

Η Εκκλησία (δηλαδή το σύνολο των χριστιανών) παρέλαβε από την αρχή της ύπαρξής της τέσσερα ευαγγέλια, τις Πράξεις, τηνΑποκάλυψη και τις συγκεκριμένες επιστολές των αποστόλων που έχουμε και σήμερα. Αυτό το γνωρίζουμε από τις αναφορές που κάνουν σε αυτά τα βιβλία οι χριστιανοί συγγραφείς του 2ου αιώνα μ.Χ.

Οι παλαιότεροι τέτοιοι συγγραφείς, που ήταν μαθητές των ίδιων των αποστόλων, είναι οι άγιοι Ιγνάτιος Αντιοχείας, Πολύκαρπος Σμύρνης και Κλήμης Ρώμης, καθώς και ο Παπίας, επίσκοπος Ιεραπόλεως της Φρυγίας (στη Μικρά Ασία), ενώ σώζονται και έργα άγνωστων συγγραφέων, όπως η Διδαχή των 12 Αποστόλων, η λεγόμενη «Επιστολή του Βαρνάβα» (που δεν είναι όμως έργο του αγίου αποστόλου Βαρνάβα) και η Επιστολή προς Διόγνητον. Καθώς προχωρεί ο 2ος αιώνας μ.Χ. έχουμε πολλούς χριστιανούς συγγραφείς, όπως οι άγιοι Αριστείδης, Αθηναγόρας, Ιουστίνος, Θεόφιλος Αντιοχείας κ.ά., αλλά και ο άγιος Ειρηναίος της Λυών, από τους οποίους φαίνεται πλέον ότι η Εκκλησία διάβαζε τα ίδια ιερά βιβλία που διαβάζουμε κι εμείς σήμερα. Μάλιστα, ο άγιος Ειρηναίος είναι ο πρώτος χριστιανός συγγραφέας που έγραψε κατάλογο των βιβλίων της Καινής Διαθήκης (γύρω στο 170 μ.Χ.), για να απαντήσει στον κατάλογο που είχε γράψει ένας αιρετικός, ο Μαρκίων, ο οποίος έβαζε μόνο δέκα επιστολές του Παύλου (από τις δεκατέσσερις) και το κατά Λουκάν ευαγγέλιο κουτσουρεμένο.

Έτσι, δεν χρειάστηκε η Εκκλησία να πάρει κάποια «επίσημη απόφαση» για το ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης. Ήξερε ποια είναι από τους αρχαίους αγίους της, που τα είχαν παραλάβει από τους ίδιους τους αποστόλους. Μόνο για μερικές επιστολές (όπως του Ιάκωβου και του Ιούδα, η Β΄ Πέτρου, οι Β΄ και Γ΄ Ιωάννου και η προς Εβραίους) αρχικά υπήρξε μια αμφισβήτηση από κάποιους αν είναι γνήσια έργα των αποστόλων που θεωρούνται συγγραφείς τους. Όμως η Εκκλησία γρήγορα τις αποδέχτηκε κι αυτές πέρα από κάθε αμφιβολία. Το ίδιο συνέβη και με την Αποκάλυψη του Ιωάννη, που, αν και είναι αποδεκτή από συγγραφείς των αρχαίων χρόνων, όπως ο άγιος Ειρηναίος, ο άγιος Ιππόλυτος της Ρώμης (μεταξύ 2ου και 3ου αι. μ.Χ.) κ.ά., υπήρξε προσωρινά μια αμφισβήτηση για τη γνησιότητά της, ιδίως γύρω στον 4ο αιώνα μ.Χ., μάλλον επειδή τη χρησιμοποιούσαν πολύ κάποιες αιρέσεις, που περίμεναν τη δευτέρα παρουσία με λάθος τρόπο και μάλιστα από στιγμή σε στιγμή.

Τα «απόκρυφα ευαγγέλια»

Τα τέσσερα ευαγγέλια (το κατά Ματθαίον, το κατά Μάρκον, το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην) είναι τα μόνα ευαγγέλια που παρέλαβε η Εκκλησία από την εποχή των αποστόλων, δηλαδή των μαθητών του Χριστού. Στα αρχαία χρόνια, όμως, είχαν γραφτεί και άλλα βιβλία, που τιτλοφορήθηκαν «ευαγγέλια», τα οποία όμως απλώς μιμούνταν τα αληθινά τέσσερα ευαγγέλια.

Τα βιβλία αυτά είναι δύο ειδών:

Κάποια είχαν γραφτεί από πιστούς χριστιανούς, που συγκέντρωσαν σε αυτά πληροφορίες για τη ζωή του Χριστού και της Παναγίας, που δεν αναφέρονται στα κανονικά ευαγγέλια και οι οποίες ήταν αποδεκτές από την πρωτοχριστιανική Εκκλησία (κάποιοι όμως έβαλαν μέσα και ψεύτικες ιστορίες θαυμάτων κ.τ.λ., που απορρίφθηκαν από την αρχαία Εκκλησία). Πολλά στοιχεία που περιλαμβάνονται σ’ αυτά τα βιβλία είναι αποδεκτά από την Εκκλησία ήδη από τα αρχαία χρόνια και τα συναντάμε στα συναξάρια (δηλαδή στα αφηγηματικά κείμενα) μεγάλων χριστιανικών εορτών, ιδίως της Παναγίας. Σήμερα οι μελετητές ονομάζουν κι αυτά τα βιβλία «απόκρυφα ευαγγέλια», αλλά στην πραγματικότητα είναι πρωτοχριστιανικά κείμενα, ενώ απόκρυφα ευαγγέλια θα πούμε αμέσως παρακάτω ποια είναι.

Κάποια άλλα βιβλία που μιμούνταν τα ευαγγέλια είχαν γραφτεί από ομάδες αιρετικών (προερχόμενων κυρίως από μια θρησκεία που λεγόταν Γνωστικισμός), που προσπαθούσαν να παρουσιάσουν τις δικές τους ιδέες ως δήθεν διδασκαλίες του Χριστού. Αυτά τα τελευταία βιβλία (τα «ευαγγέλια» των Γνωστικών) ονομάστηκαν «απόκρυφα ευαγγέλια», επειδή οι Γνωστικοί κρατούσαν κρυφές τις διδασκαλίες τους και τις αποκάλυπταν μόνο στα μέλη της θρησκείας τους.

Τα απόκρυφα ευαγγέλια ποτέ δεν ήταν χριστιανικά βιβλία, γι’ αυτό και δεν υπήρχε περίπτωση να μπουν στην Καινή Διαθήκη. Μόνο από τον 4ο αιώνα μ.Χ., που ο Γνωστικισμός παρήκμασε και δημοσιεύτηκαν τα κρυφά του βιβλία, κάποιοι χριστιανοί αναρωτήθηκαν μήπως πρέπει να μπουν στην Καινή Διαθήκη, γι’ αυτό τότε άγιοι όπως ο Μέγας Αθανάσιος και κάποιες σύνοδοι (συμβούλια) της Εκκλησίας (όπως η Σύνοδος της Λαοδίκειας, μεταξύ των ετών 343 και 381, και η Σύνοδος της Καρθαγένης, 419 μ.Χ) ξεκαθάρισαν ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης και ποια δεν είναι. Όμως η Καινή Διαθήκη που καθιερώθηκε επίσημα τον 4ο αιώνα είναι η ίδια με την Καινή Διαθήκη που είχε παραλάβει η Εκκλησία από τους αποστόλους ήδη από τον 1ο αιώνα μ.Χ.

Οι αντιφάσεις των ευαγγελίων

Διαβάζοντας τα τέσσερα ευαγγέλια, παρατηρούμε ότι σε πολλά σημεία οι λεπτομέρειες των διηγήσεων για τη ζωή και τη διδασκαλία του Ιησού Χριστού είναι διαφορετικές από το ένα ευαγγέλιο στο άλλο. Αυτό προσφέρει ένα επιχείρημα στους εχθρούς του χριστιανισμού, να ισχυρίζονται έντονα ότι οι ευαγγελιστές Μάρκος, Ματθαίος, Λουκάς και Ιωάννης είναι ψεύτες, που γράφουν άλλα αντ’ άλλων και δεν πρέπει να τους εμπιστευόμαστε καθόλου.

Αν όμως οι ευαγγελιστές ήταν ψεύτες, τότε θα έπρεπε να έχουν φροντίσει να μην υπάρχει καμία διαφορά στις ιστορίες που διηγούνται. Οι απατεώνες φροντίζουν να συνεννοούνται, ώστε να μην πέσουν σε αντιφάσεις και αποκαλυφθούν. Το ότι οι τέσσερις ευαγγελιστές δεν έκαναν τέτοια συνεννόηση, καθώς και ότι η Εκκλησία συμπεριέλαβε και τα τέσσερα ευαγγέλια στην Καινή Διαθήκη (παρά τις διαφορές που έχουν μεταξύ τους), φανερώνει ότι η Εκκλησία δεν ενέργησε με πονηριά, αλλά περιέλαβε στην Καινή Διαθήκη όλα τα κείμενα που παρέλαβε από τους μαθητές του Χριστού, χωρίς να τα πειράξει.

Οι αντιφάσεις των ευαγγελίων σε πάρα πολλές περιπτώσεις είναι φαινομενικές. Μπορεί δηλαδή σε κάποιο γεγονός ο ένας ευαγγελιστής να παραθέτει διαφορετικές λεπτομέρειες από έναν άλλο, αλλά οι διηγήσεις να αλληλοσυμπληρώνονται, όπως συμβαίνει με τα λόγια που είπε ο Ιησούς Χριστός όταν ήταν καρφωμένος στο σταυρό (οι ευαγγελιστές δεν γράφουν όλοι τα ίδια λόγια).

Σε άλλες περιπτώσεις ίσως διηγούνται διαφορετικά περιστατικά, που μοιάζουν μεταξύ τους, αλλά δεν ταυτίζονται, όπως η επί του Όρους ομιλία στο κατά Ματθαίον ευαγγέλιο, κεφ. 5-7, και η ομιλία «επί τόπου πεδινού» στο κεφ. 6 του κατά Λουκάν.

Πιθανόν όμως να υπάρχουν και περιπτώσεις, στις οποίες κάποιος ευαγγελιστής πράγματι κάνει λάθος στις λεπτομέρειες, επειδή δεν θυμόταν καλά ή δεν είχε σωστή πληροφόρηση.

Πρέπει να ξέρουμε ότι, σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία, η Αγία Γραφή δεν έχει γραφτεί απευθείας από το Θεό, αλλά από ανθρώπους, αγίους μεν και φωτισμένους από το Θεό, αλλά όχι «ρυθμισμένους» έτσι, ώστε να είναι αλάνθαστοι σε όλα τα ζητήματα. Η πείρα των αγίων διδασκάλων του χριστιανισμού όλων των εποχών, βεβαιώνει ότι τα ευαγγέλια – και γενικά τα βιβλία της Αγίας Γραφής – είναι αλάνθαστα όταν μιλούν για το πώς σώζεται ο άνθρωπος, αλλά όχι σε κάθε παραμικρή λεπτομέρεια διηγήσεων με δευτερεύουσα σημασία. Έτσι, πράγματι μπορεί σε κάποιο γεγονός ένας ευαγγελιστής να γράφει κάτι λάθος, ενώ ένας άλλος να το διηγείται πιο σωστά, χωρίς όμως αυτό το λάθος να επηρεάζει την ουσία της ζωής και της διδασκαλίας του Χριστού και τη σωτηρία των ανθρώπων.

Όμως ας έχουμε υπόψιν ότι τα σημεία αυτά (αν υπάρχουν καν) είναι πολύ λιγότερα απ’ όσα φαίνονται με την πρώτη ματιά. Ας δούμε δύο παραδείγματα:

Α) Τα ευαγγέλια κατά Ματθαίον και κατά Λουκάν παραθέτουν τη γενεαλογία (δηλ. τον κατάλογο των προγόνων) του αγίου Ιωσήφ του Μνήστορα, του αρραβωνιαστικού της Παναγίας και θετού πατέρα του Ιησού Χριστού. Όμως τα ονόματα των προγόνων, που αναφέρουν οι δύο ευαγγελιστές, έχουν πολλές διαφορές μεταξύ τους. Πώς γίνεται αυτό;

Ίσως απλώς κάθε ευαγγελιστής παρέθεσε το γενεαλογικό κατάλογο που βρήκε και μπορεί ο ένας από τους δύο να είναι λάθος (δεν αλλάζει σε τίποτε αυτό την ουσία των ευαγγελίων). Όμως υπάρχουν άλλες τρεις πιθανές εξηγήσεις: α) Στους Εβραίους ήταν συνηθισμένο να έχουν δύο ονόματα. Ίσως σε αυτό να οφείλονται οι διαφορές των ονομάτων. β) Ίσως οι άνθρωποι που αναφέρονται στους καταλόγους να μην είναι παιδιά των προηγούμενων, αλλά απλώς απόγονοί τους (π.χ. εγγόνια ή και δισέγγονα). γ) Ο ευαγγελιστής Λουκάς γράφει ότι ο Ιησούς ήταν υιός του Ιωσήφ «ως ενομίζετο». Η φράση «ως ενομίζετο» στη γλώσσα της εποχής εκείνης σημαίνει «σύμφωνα με το νόμο». Πιθανόν ο άγιος Ιωσήφ να ήταν φυσικός γιος του Ιακώβου, που αναφέρει στην αρχή του το κατά Ματθαίον ευαγγέλιο (γι’ αυτό και ο μεγάλος γιος του ονομαζόταν Ιάκωβος – είναι ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος) και «σύμφωνα με το νόμο» γιος του Ηλί, που αναφέρει το κατά Λουκάν, κεφ. 3.

Β) Στη διήγηση για τις Μυροφόρες, τις αγίες γυναίκες που πήγαν στον τάφο του Ιησού Χριστού το πρωί της Κυριακής και έμαθαν πρώτες για την ανάστασή Του, οι τέσσερις ευαγγελιστές αναφέρουν διαφορετικά ονόματα και αρκετές διαφορετικές λεπτομέρειες. Εδώ, κάποιοι μελετητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι όχι μία, αλλά δύο ή τρεις συντροφιές γυναικών επισκέφτηκαν τον Άγιο Τάφο εκείνο το πρωί και σ’ αυτό οφείλονται οι διαφορές. Διαβάστε σχετικά το άρθρο του Αντωνίου Κραποβίτσκυ (1863-1936), Μητροπολίτη Κιέβου, «Οι τρεις επισκέψεις της Μαρίας της Μαγδαληνής στον Τάφο του Κυρίου» (αναζητήστε το στο Διαδίκτυο).

Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης

http://theologoi-kritis.sch.gr

Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης

Η εποχή μας βρίσκεται στο «τρίτο στάδιο της αθεΐας», όπως το περιγράφει ο μεγάλος Γάλλος ορθόδοξος θεολόγος Ολιβιέ Κλεμάν.

Στο α΄ στάδιο, γράφει, οι άνθρωποι επιτίθενται κατά της θρησκείας. Στο β΄ στάδιο, απλά αδιαφορούν για τη θρησκεία, δεν ασχολούνται πια μ’ αυτήν. Και στο γ΄ στάδιο, βάζουν στη ζωή τους μια καινούργια δεισιδαιμονία, με την οποία αντικαθιστούν τη θρησκεία που εγκατέλειψαν.

Σήμερα η κοινωνία μας έχει περάσει στο γ΄ στάδιο και σ’ αυτό οφείλεται η χιονοστιβάδα της ενασχόλησης με τη γιόγκα και το διαλογισμό, το φενγκ σούι, τα μέντιουμ, τους αστρολόγους, τις τράπουλες ταρώ, τις κρυσταλλοθεραπείες και γενικά τις «ενεργειακές θεραπείες», τη «θετική ενέργεια», τις «τεχνικές αυτοβελτίωσης», την «αύρα», το κάρμα και τη μετενσάρκωση, ακόμη και τη μαγεία, τις ασιατικές πολεμικές τέχνες (περιλαμβάνοντας διαλογισμό, παραψυχολογικές δυνάμεις και άλλα στοιχεία από τις θρησκείες της Άπω Ανατολής) και τους εξωγήινους (ενασχόληση με μορφή «πνευματικών επαφών» και όχι αληθινής επιστημονικής έρευνας).

Όλα αυτά που ψάχνουν οι άνθρωποι σ’ αυτές τις πρακτικές, υπάρχουν με άριστη μορφή στην πνευματική κληρονομιά των πατέρων μας, την Ορθοδοξία. Όμως δεν το ξέρουμε και δεν τα αναζητούμε ποτέ εκεί. Ευτυχώς, αρκετοί άνθρωποι, μετά από «πνευματικά ταξίδια» στο βουδισμό, τον ινδουισμό, τον πνευματισμό, τις θρησκείες των Ινδιάνων και ένα σωρό άλλους εξωτικούς δρόμους (που έχουν γίνει μόδα πλέον), ανακάλυψαν την Ορθοδοξία και επέστρεψαν σ’ αυτήν. Όμως η μόδα παραμένει και διαρκώς ενισχύεται, διαφημιζόμενη με κάθε μέσον και τρόπο…

Υποτίθεται ότι όλα τα παραπάνω «δεν έχουν σχέση με καμιά θρησκεία», απλώς είναι τεχνικές αναβάθμισης του εαυτού μας και βελτίωσης της ζωής μας. Δυστυχώς, δεν είναι έτσι. Ένας πραγματικός ορθόδοξος χριστιανός (που όχι μόνο πηγαίνει στην εκκλησία, νηστεύει, εξομολογείται, μεταλαβαίνει, προσεύχεται κ.τ.λ., αλλά και συνδέει τη ζωή του μ’ αυτά και ξέρει πολύ καλά τι νόημα έχουν) δεν έχει ποτέ την ανάγκη ν’ ασχοληθεί με αυτές τις πρακτικές, γιατί καλύπτεται 100% από το Χριστό.

Τα άλλα είναι υποκατάστατα της θρησκείας, που έχουν στόχο να προσφέρουν στον άνθρωπο αγάπη, γαλήνη, ειρήνη, αυτογνωσία, σοφία, αρμονική ζωή, σύνδεση με όλα τα πλάσματα κ.λ.π., δηλαδή ακριβώς αυτά που, εκ πρώτης όψεως, προσφέρει και η θρησκεία. Ο ασχολούμενος με κάποια από αυτά, κατά κανόνα δεν συνδέει τη θρησκεία με το βάθος της ζωής του και δεν αναζητά την πνευματική και ηθική του αναβάθμιση σ’ αυτήν, αλλά περιορίζεται στις «μοντέρνες πρακτικές», τις εισαγόμενες από άλλες θρησκευτικές παραδόσεις. Ίσως παράλληλα πηγαίνει και στην εκκλησία, αλλά συνήθως αυτό το κάνει είτε τυπικά (ως έθιμο), είτε παρερμηνεύοντάς το με βάση τις ξένες διδασκαλίες που ακολουθεί: «Πηγαίνω στα ξωκλήσια, γιατί έχουν καλούς κραδασμούς», μου έλεγε μια κυρία κάποτε…

Δυο απλά λόγια για το ρέικι και τη γιόγκα.

Τι ακριβώς είναι το ρέικι; Ένας πνευματικός δρόμος, με τον οποίο ο άνθρωπος καλλιεργεί μέσα του την αγάπη, την ειλικρίνεια, την ανιδιοτέλεια κ.τ.λ., βρίσκει τη γαλήνη, εξισορροπείται ψυχοσωματικά, και, αν προχωρήσει σε «ανώτερα στάδια», αρχίζει να έχει επαφές με όντα από «ανώτερους κόσμους».

Τι είναι η γιόγκα; Μια μέθοδος, με την οποία οι ινδουιστές αυτοσυγκεντρώνονται, αποκόπτονται από τον εξωτερικό κόσμο (τον οποίο θεωρούν αυταπάτη) και βυθίζουν το νου τους στον «εσωτερικό εαυτό τους», για να συναντήσουν εκεί αυτό που πιστεύουν πως είναι η «ψυχή του σύμπαντος» (το Μπράχμαν) ή οι θεοί τους. Σκοπός της γιόγκα, να σταματήσει να μετενσαρκώνεται ο άνθρωπος, όπως πιστεύουν οι ινδουιστές, και το πνεύμα του να αφομοιωθεί στο Μπράχμαν όπως μια σταγόνα στον ωκεανό.

Εκτός αυτών, έχει πάρει διαστάσεις και η δήθεν «επαφή με αγγέλους», που «καθοδηγούν και συμβουλεύουν» τους «εκλεκτούς», θεραπεύουν ασθένειες κ.τ.λ.

Το πρόβλημα όλων αυτών: ναι, έχουν αποτέλεσμα, αλλά δεν έχουν το Χριστό. Ο Χριστός δεν εξαφανίζει ως διά μαγείας όλα τα προβλήματα και τα ελαττώματα των ανθρώπων, αλλά μεταμορφώνει τους ανθρώπους έτσι (με έντονη προσπάθεια του ανθρώπου βέβαια, προσπάθεια που ονομάζεται «μετάνοια» στη γλώσσα της Εκκλησίας και αποσκοπεί στην καλλιέργεια πρωτίστως της ταπείνωσης και στη συνέχεια της αγάπης προς όλους), ώστε τα προβλήματά μας γίνονται το αγώνισμα της ζωής μας, που θα μας οδηγήσει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό ένωσης με τον ίδιο το Χριστό, δηλαδή αγιότητας.

Όμως ο σύγχρονος άνθρωπος δεν θέλει ν’ αγωνιστεί. Θέλει εύκολα και αμέσως (χωρίς μετάνοια, χωρίς ταπείνωση, χωρίς εξομολόγηση, χωρίς θεία κοινωνία) «να αλλάξει», να φύγουν τα προβλήματα και τα ελαττώματά του και να ζήσει και σπουδαίες εμπειρίες με αγγέλους, «ανώτερες οντότητες» και «πνευματικά χαρίσματα». Αυτά στην Ορθόδοξη παράδοση ξέρουμε ότι τα ζουν οι άγιοι, αλλά για να γίνεις άγιος χρειάζεται πράγματι μεγάλος αγώνας με αυταπάρνηση και στροφή προς το Χριστό. Δεν γίνεται εφαρμόζοντας κάποιες «τεχνικές», που προσφέρουν μόνο υποκατάστατα ειρήνης, αρμονίας και «πνευματικών επαφών».

Ξέρουμε επίσης ότι αυτές οι «πνευματικές επαφές», που φαίνονται επαφές με φωτεινά πνεύματα, συχνά κρύβουν δαίμονες μεταμφιεσμένους. Στην ιστορία του χριστιανισμού υπάρχουν αμέτρητες περιπτώσεις ανθρώπων, που νόμιζαν ότι καθοδηγούνται από αγγέλους, αγίους ή τον ίδιο το Χριστό και εκ των υστέρων αποδείχθηκε ότι τους ξεγελούσαν οι δαίμονες.

Στο ίδιο κλίμα ανήκουν και οι χριστιανοί που εντάσσονται στις λεγόμενες «Εκκλησίες της πεντηκοστής» ή στο «χαρισματικό κίνημα» ή τους «αναγεννημένους χριστιανούς», και νομίζουν ότι έρχεται μέσα τους το Άγιο Πνεύμα και τους οδηγεί σε προφητικές και θαυματουργικές καταστάσεις, ιδίως κατά τις λατρευτικές τελετουργίες τους…

Το να ζει κάποιος την πνευματική ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας με ειλικρίνεια και απλότητα, όπως τη ζούσε η αγία γερόντισσα Μάρθα του Αρκαδίου, που κοιμήθηκε λίγο πριν το Πάσχα του 2016, προϋποθέτει ταπεινή καρδιά. Σημαίνει ότι κάνει πράγματα που έκανε και η αγράμματη γιαγιά του, καθώς και εκατομμύρια ορθόδοξοι χριστιανοί πολλών λαών και εποχών. Αυτό πολλούς από εμάς τους δυσαρεστεί. Ενώ το να κάνουμε ρέικι ή γιόγκα και τα δεκάδες άλλα που έχουν εισχωρήσει στη ζωή μας, τονώνει και τον εγωισμό μας ότι κάνουμε κάτι «ιδιαίτερο» και «προχωρημένο», αν και στην πραγματικότητα δεν υπάρχει πιο ιδιαίτερο και προχωρημένο από το να ζει κάποιος ως αυθεντικός ορθόδοξος χριστιανός, δηλαδή μέλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, άσχετα από το πόσα ακούει για κακούς και πονηρούς παπάδες (ας κοιτάξει στην ενορία του ή στη διπλανή ενορία και είμαι βέβαιος ότι θα ανακαλύψει καλούς παπάδες και καλούς πιστούς χριστιανούς).

Παρακαλώ επίσης να κάνει μια βόλτα ώς το ορθόδοξο χριστιανικό βιβλιοπωλείο της πόλης του, για να αναζητήσει τα βιβλία (ή να τα αναζητήσει στο Διαδίκτυο):

«Γίνονται θαύματα σήμερα;». Περιπτώσεις σύγχρονων ΑΜΕΑ, που, χωρίς να θεραπευτούν θαυματουργικά, έφτασαν τόσο κοντά στο Θεό, ώστε ήταν ευτυχισμένοι, παρά την αναπηρία τους (εκδόσεις Ορθόδοξος Κυψέλη).

«Η Ορθοδοξία και η θρησκεία του Μέλλοντος», κλασικό βιβλίο του πρώην άθεου φιλόσοφου και τελικά ορθόδοξου μοναχού στην Καλιφόρνια π. Σεραφείμ Ρόουζ. Μελετά τα πνευματικά ρεύματα και φαινόμενα της εποχής μας, όπως αυτά που μας απασχολούν εδώ.

Αξίζει επίσης να διαβάσετε και τη βιογραφία του π. Σεραφείμ Ρόουζ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μυριόβιβλος.

«Θεοί, είδωλα, γκουρού», του πνευματικού αναζητητή στο χώρο όλων των θρησκειών Κλάους Κένεθ, εκδ. Εν Πλω.

«Οιγκουρού, ο νέος και ο γέροντας Παΐσιος», του Διονυσίου Φαρασιώτη (Αθανασίου Ρακοβαλή, καθηγητή φυσικής και πρώην ινδουιστή). Εκδόσεις Παναγόπουλος.

«Οψώμεθα τον Θεόν καθώς εστί» του σύγχρονου αγίου Γέροντα Σωφρόνιου Σαχάρωφ.

πηγή

  Πόσο αισθανόμαστε τον εαυτό μας ότι είμαστε ασθενείς πνευματικά; Ότι παραλύουμε κάποιες στιγμές από τη  δύναμη που έχουμε επιτρέψει να ασκεί επάνω μας το κακό; Ότι έχουμε κολλήσει στον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο, τη ζωή, τις προτεραιότητές μας, ότι ο νους μας είναι φορτωμένος από τις βιοτικές μέριμνες, με αποτέλεσμα να μη μένει ούτε χώρος ούτε χρόνος για τον Θεό; Ότι η παράλυσις της καρδιάς μας έχει να κάνει με τη συνειδητή μας επιλογή να ζητούμε από τους άλλους να μας αγαπήσουν και να μας σταθούν και ότι εμείς δεν θέλουμε να κάνουμε το βήμα να ανοίξουμε τους εαυτούς μας προς εκείνους και ότι αυτή η στάση μάς χαρακτηρίζει και στη σχέση μας με τον Θεό;  Δικαιούμαστε, περιμένουμε, θέλουμε από Εκείνον την υγεία, τα αγαθά, την επιτυχία, τη ζωή, αλλά δεν είμαστε έτοιμοι να Τον αγαπήσουμε, να Τον αφήσουμε να μας αγιάσει, να είναι Εκείνος το νόημα και η χαρά μας;

        Στην πρώτη Εκκλησία, στην περιοχή της Λύδδας, υπήρχε ένας άνθρωπος που λεγόταν Αινέας και αυτός ήταν επί οκτώ έτη παράλυτος. Ο απόστολος Πέτρος, πηγαίνοντας για την Ιόππη, όπου επρόκειτο να αναστήσει μία σπουδαία χριστιανή και αγία, την Ταβιθά, περνά από την Λύδδα και ευλογεί τον Αινέα, λέγοντάς του: «Ιάται σε  Ιησούς ο Χριστός» (Πράξ.9,34). Ο Αινέας περπατά και πάλι, με αποτέλεσμα όλοι όσοι είδαν το θαύμα, να επιστρέψουν στον Χριστό και να αναγνωρίσουν τον Κύριο ως Θεό τους. Ο Πέτρος δεν χρησιμοποιεί τις δικές του δυνάμεις, ούτε τα χαρίσματά, τις ευλογίες που έχει πάρει από τον Χριστό. Ο λόγος του είναι λόγος συγκλονιστικός, λόγος εμπιστοσύνης, πίστης, βεβαιότητας, πως όλη η δική του ζωή πρώτα είναι γεμάτη από τον Ιησού τον Χριστό και αυτό που έχει δίδει στον ταλαιπωρημένο άνθρωπο.

            Ίσως αυτό είναι που μας παραλύει αληθινά, μας κάνει να κλεινόμαστε στον εαυτό μας, να κολλάμε, να απαιτούμε χωρίς να θέλουμε να προσφέρουμε. Ίσως γιατί τελικά δεν είμαστε βαθιά πεπεισμένοι ότι ο Χριστός κατοικεί στις καρδιές μας. Έτσι, άλλος από εμάς δίνει λόγο, άλλος γνώσεις, άλλος παραπέμπει στους αγίους, άλλος αισθάνεται ότι ο Θεός δεν τον ακούει και πώς να σώσεις λύσεις όταν εσύ δεν τις έχεις για σένα. Πρωτίστως όμως κλεινόμαστε στον εαυτό μας διότι έχουμε παρασυρθεί από το πνεύμα και τον τρόπο της εποχής μας που λέει πως πρωτίστως πρέπει να έχουμε. Να ικανοποιούμε τον εαυτό μας και το εγώ μας και να περιμένουμε μόνο από τους άλλους να πάρουμε. Αυτός που έχει μάθει μόνο να θέλει, να έχει, να διεκδικεί για τον εαυτό του, δεν μπορεί να ανοιχτεί, να στερηθεί, να βρει χρόνο για τους άλλους, να υποχωρήσει, να συγχωρήσει, να ανεχτεί. Κι αυτός δεν μπορεί να αφήσει χώρο στην καρδιά του για τον Χριστό, διότι το εγώ του κυριαρχεί και τα πάθη του τον κατατρώγουν. Σταδιακά παραλύει ή σκληραίνει τόσο που να μην του κάνει τίποτε εντύπωση, να μην αγαπά τίποτε και κανέναν ή να αγαπά όσους τον εξυπηρετούν, όσους μπορεί να χρησιμοποιήσει.

        «Ιάται σε Ιησούς ο Χριστός». Γιάτρεψε τον Αινέα από την παραλυσία, την μοναξιά, την απελπισία, την παραίτηση. Γιατρεύει κι εμάς ο Χριστός, εφόσον πιστεύουμε σ’  Αυτόν, από την παραλυσία της αμαρτίας, από την μοναξιά του να μη βγαίνουμε από τον εαυτό μας, από την απελπισία να ζούμε μία ζωή χωρίς διέξοδο. Γιατρεύει κι εμάς ο Χριστός από την απιστία. Από την παράδοσή μας στους ρυθμούς μιας ζωής χωρίς αληθινή γιορτή, χωρίς δημιουργική έκφραση από την δική μας πλευρά, χωρίς αίσθηση ότι προηγείται η αγάπη και ότι όλα τα άλλα, χρήμα, καριέρα, ικανοποίηση επιθυμιών, αν έχουν σχέση με την αγάπη προς τον Θεό και τον συνάνθρωπο, έχουν νόημα, αν δεν έχουν, δεν μας εξασφαλίζουν ανόρθωση. Γιατρεύει κι εμάς ο Χριστός από τον φόβο του θανάτου, το αίσθημα της ματαιότητας, που μας κάνει να αναζητούμε χαρά στις προτάσεις του κόσμου, που είναι όμως μία επαναλαμβανόμενη παγίδα εγκλεισμού μας σε έναν ψεύτικο χρόνο και τρόπο, ο οποίος δεν μπορεί να μας βγάλει  από το σκοτάδι της ακοινωνησίας. «Ιάται σε Ιησούς ο Χριστός». Δίνει και σε μας φως και κοντά μας φωτίζονται και άλλοι. Κι αυτο δεν μπορεί να γίνει πράξη μακριά από την Εκκλησία, μακριά από την ένταξη στο σώμα του Χριστού, από το μοίρασμα της χαράς μας με άλλους, από την αίσθηση ότι μπορούμε από κοινού να αναστηθούμε και ότι ο ένας μπορεί να μοιραστεί την αλήθεια με τον άλλο. Με κάθε τρόπο και κάθε μέσο, πρωτίστως όμως με την προσευχή και την μετοχή στο κοινό ποτήριο και στα μυστήρια.  «Ιάται σε Ιησούς ο Χριστός». Όχι εγώ τον εαυτό μου ή εγώ τους άλλους ή οι άλλοι εμένα ή οι άλλοι τον εαυτό τους, αλλά ο Χριστός όλους μας. Συνοδοιπόροι στην οδό όπου το Πρόσωπο είναι το τέλος και την ίδια στιγμή Αυτός που μας βοηθά να φτάσουμε στο τέλος. «Ιάται σε Ιησούς ο Χριστός». Και την ίδια στιγμή, όλοι, αρκεί να συνειδητοποιήσουμε την ασθένειά μας, όπως κι αν αυτή εκφράζεται, γιατρευόμαστε γιατί ξέρουμε ότι χαρά μας είναι η συνάντηση, η ελπίδα, η εργασία, με όποιον τρόπο, για τους άλλους.

            Οι άνθρωποι, περισσότερο ή λιγότερο ασθενείς, παλεύουμε για τα συμφέροντά μας. Ξέρουμε να ζητούμε και να απαιτούμε. Κάποτε ο Θεός επιτρέπει να δοκιμαζόμαστε. Μέχρις ότου βρούμε την οδό της πίστης. Την οδό της Ανάστασης και της ζωής. Την οδό της αληθινής ίασης. Ακόμη κι αν είμαστε λίγοι μέσα στον κόσμο αυτό,  τελικά ο ιατρός των ψυχών και των σωμάτων δε θα μας ξεχάσει. Εντός της Εκκλησίας θα μας δώσει τη χάρη και τη χαρά Του. Αρκεί να ξεκινήσουμε ό,τι παίρνουμε να το δίνουμε. Αν ζούμε Χριστό, τον Χριστό θα δώσουμε. Αν ζούμε τον εαυτό μας, το εγώ μας. Αν την παραλυσία μας, δε θα βοηθούμε άλλους να βγούνε από τη δική τους λύπη. Καιρός να μετρηθούμε με το φως της ανάστασης και να αποφασίσουμε αν θέλουμε τη γιατρειά μας. Και να στραφούμε προς Εκείνον που γνωρίζει και δίνει, αναλαμβάνοντας ο καθένας την ευθύνη της προσωπικής μας αφύπνισης!

Κέρκυρα, 22 Μαΐου 2016

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

 Πώς να προκαλέσεις το ενδιαφέρον ενός νέου για τον εκκλησιασμό; Γιατί ένας νέος που πιστεύει να χρειάζεται να πηγαίνει την Κυριακή ή τις μεγάλες γιορτές στο ναό;

     Δύσκολα μπορεί να πείσεις έναν νέο να δοκιμάσει να αισθανθεί την εκκλησία σπίτι του. Να δει τον εαυτό του ως μέλος της κοινότητας που είναι το Σώμα του Χριστού. Συνήθως οι νέοι σήμερα είναι μέλη σε διαδικτυακές κοινότητες, σε ομάδες που παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια, σε παρέες συνομηλίκων. Το να τολμήσουν να γνωρίσουν την Εκκλησία ξεπερνά τις παραστάσεις τους για τη ζωή, ιδίως αν η οικογένεια δεν εκκλησιάζεται. Δεν είναι μόνο η δυσκολία κατανόησης των όσων τελούνται στον ναό. Είναι και η αίσθηση ότι οι πιστοί είναι θεατές. Απλώς παρακολουθούνε.  Ακούνε μία γλώσσα που δύσκολα μιλά στο μυαλό τους, γιατί έτσι κι αλλιώς η καρδιά τους είναι δοσμένη αλλού. Και στο ναό συχνά δεν υπάρχει ανοιχτή αγκαλιά για νέους.

Διαμαρτύρονται ότι οι μεγαλύτεροι τους κοιτάνε παράξενα. Οι συνομήλικοί τους απουσιάζουν από τον ναό, με αποτέλεσμα, ακόμη κι αν έχουν την καλή διάθεση κάποιοι να πάνε, να αισθάνονται μόνοι τους. Η ίδια η εκκλησιαστική κοινότητα, πέραν της κατηχητικής σύναξης σε ώρα ανεξάρτητη του εκκλησιασμού, δε δίνει την ευκαιρία μετά το πέρας της λειτουργίας στα παιδιά και στους νέους να αισθανθούν ότι υπάρχει και χώρος και διάθεση γι’  αυτούς. Είναι η λειψανδρία σε ό,τι αφορά τους ιερείς που νιώθουν την ανάγκη να επικοινωνήσουν με νέους; Είναι η αίσθηση ότι και για τους μεγάλους μια Κυριακή έχει απομείνει για το σπίτι, τη δική τους βόλτα; Είναι το ότι πιο εύκολα ο νέος θέλει να πάει στον δικό του χώρο, με τους φίλους του, με την ελευθερία του, με την αίσθηση ότι μπορεί να περάσει καλά όπως θέλει αυτός και όχι με αναγκαίους περιορισμούς;

Δε χρειάζεται πάντως απογοήτευση αλλά ανοιχτότητα από την πλευρά των μελών της εκκλησιαστικής κοινότητας, ιδίως των ιερέων. Τα πρόσωπα των παπάδων παίζουν μεγάλο ρόλο. Αν ο ιερέας είναι φιλικός προς τα, λιγοστά έστω, παιδιά και νέους που εκκλησιάζονται, αν τα χαιρετά στο αντίδωρο, αν προτείνει σ’  αυτά τη συνάντηση στο ενοριακό κέντρο ή οπουδήποτε ξέρει ότι θα κάνει καλό και όχι κακό αν συναντηθεί μαζί τους, αν στις επισκέψεις του στα σπίτια της ενορίας κάνει τους νεώτερους να χαίρονται που βλέπουν κάποιον, τον οποίο, έστω και εσφαλμένα, θεωρούν ότι εκπροσωπεί τον Θεό σ’  αυτούς, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ο εκκλησιασμός να είναι γιορτή που αφορά και  στη νέα γενιά.

Πρωτίστως όμως η προτροπή για μετοχή στη θεία κοινωνία, αλλά και η διοργάνωση δραστηριοτήτων κοινωνικών και φιλανθρωπικών που δεν είναι μόνο για τις κυρίες της ενορίας, μπορούν να κάνουν τον νέο να νιώσει ότι ο ναός είναι σπίτι του και ότι ο εκκλησιασμός τον αφορά και προσωπικά, πέρα από την προσευχή και την ηρεμία της καρδιάς που βρίσκει. Ο νέος μπορεί να γίνει μέλος του «εμείς» της ενορίας και, σε συνδυασμό με δραστηριότητες που τον αφορούν, να χαίρεται όταν εκκλησιάζεται.

Το σπίτι βεβαίως διαδραματίζει τον κυριότερο ρόλο. Για τον νέο όμως, κι εδώ έγκειται η ευθύνη της Εκκλησίας, ο εκκλησιασμός, για να κρατήσει, χρειάζεται από συνήθεια να γίνει προσωπική επιλογή!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ορθόδοξη Αλήθεια» στο φύλλο της 18^ης Μαΐου 2016

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Οι άνθρωποι ζητούμε από χώρους όπως η Εκκλησία την τελειότητα. Να ακολουθούν τα δικά μας θέλω, τα δικά μας πρότυπα, να μην υπάρχει ψεγάδι στον τρόπο που λειτουργούν. Κι αν μάλιστα βλέπουμε ότι κάτι δεν πάει καλά, κουνούμε περιφρονητικά το κεφάλι και λέμε ότι αν στον χώρο της υποτιθέμενης τελειότητος, καθώς η Εκκλησία για τους πολλούς είναι ο εκφραστής της τελειότητας του Θεού και επομένως και αυτή πρέπει να είναι τέλεια, υπάρχουν προβλήματα και δυσκολίες, αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει λόγος να ακολουθούν οι υπόλοιποι άνθρωποι έναν θεσμό που δεν μπορεί να μεταμορφώσει τους οικείους του.

Όμως η Εκκλησία δεν είναι χώρος τελείων, αλλά σώμα που αποτελείται από μέλη που θέλουν να αγιαστούνε. Ανθρώπους που έχουν τα προτερήματα και τα ελαττώματά τους, που αγωνίζονται, που πέφτουν, που σηκώνονται, που έχουν το εγώ τους και τον πειρασμό να τους ταλαιπωρεί. Κάποτε ηττώνται. Όμως δεν μένουν στην ήττα τους. Παλεύουν να βρούνε λύσεις σύμφωνα με τα κριτήρια της αγάπης. Δεν μένουν στο γογγυσμό, στην γκρίνια δηλαδή και την μεμψιμοιρία που ταλαιπωρεί πολλούς. Διότι ο γογγυσμός έχει να κάνει με την επιθυμία του ανθρώπου να διαμαρτύρεται διότι δε βρίσκει τα πράγματα όπως τα θέλει. Όποιος εμμένει στον γογγυσμό μάλιστα στην ουσία δείχνει ότι αναπαύεται στην μη επίλυση των προβλημάτων διότι δε θέλει να παλέψει γι’ αυτήν αλλά ούτε και είναι πρόθυμος να υπομείνει, να συγχωρήσει, να ανεχτεί. Η Εκκλησία όμως ζητά από τους ανθρώπους να πορεύονται με ειλικρίνεια, αλλά και διάθεση να συνυπάρξουν και όχι να τονίζουν τις διαφορές τους.

Η πρώτη εκκλησιαστική κοινότητα των Ιεροσολύμων, μολονότι είχε τα χαρακτηριστικά της αγάπης, της κοινοκτημοσύνης, του ενθουσιασμού για την πίστη, της απόλυτης ενότητας, γρήγορα άρχισε να αντιμετωπίζει τις πρώτες δυσκολίες. Τον γογγυσμό. Οι ελληνόφωνοι παραπονιούνταν για τους εβραιόφωνους, διότι οι τελευταίοι, που είχαν την ευθύνη για την διανομή των τροφίμων, αδικούσαν στην μοιρασιά τις χήρες που προέρχονταν από τις ελληνόφωνες οικογένειες. «Εγένετο γογγυσμός των Ελληνιστών προς τους Εβραίους ότι παρεθεωρούντο εν τη διακονία τη καθημερινή αι χήραι αυτών» (Πράξ. 6,1). Το αιώνιο πρόβλημα του ανθρώπου. Η τροφή. Ακόμη και το θαύμα της πίστης κινδυνεύει από την ανάγκη του ανθρώπου να φάει. Και όχι μόνο. Από την ανάγκη του ανθρώπου να βρει δικαιοσύνη σε ό,τι αφορά στην τροφή. Η επιβίωση μπαίνει πιο πάνω από την αγάπη. Κάποτε και η απληστία. Στην περίπτωση των πρώτων χριστιανών μπαίνει ο εθνικισμός. Η διαφορετικότητα. Η αίσθηση ότι οι ελληνόφωνοι δεν είναι τόσο δικοί μας όσο οι εβραιόφωνοι. Και γίνονται διακρίσεις, οι οποίες απειλούν την ενότητα. Απειλούν και το έργο των αποστόλων, οι οποίοι πιέζονται να εγκαταλείψουν το έργο του Θεού και να διακονούν τις διανομές των τροφίμων. Αυτό που πηγάζει από την αγάπη και την ενότητα και είναι σημείο της, απειλεί να υποσκάψει και να διαλύσει την κοινότητα. Από σημείο γίνεται σημαία.

Γιατί όμως αυτή η παραθεώρηση;

Προφανώς και δεν φταίει η πίστη. Eίναι όμως δεδομένο ότι η πίστη στην πρώτη Εκκλησία δεν ήταν εκ φύσεως στους ανθρώπους, αλλά εξ επιλογής. Δεν είχαν μεγαλώσει μ’ αυτήν, αλλά την βρήκαν στην πορεία της ζωής τους. Ήταν διαμορφωμένες οι προσωπικότητες, οι ανάγκες τους, ο τρόπος τους. Η πίστη έρχεται να δώσει μία νέα αφετηρία στη ζωή τους. Έχοντας συναντήσει τον Χριστό καλούνται να ξαναχτίσουν τον εαυτό τους. Και δεν αρκεί ο ενθουσιασμός. Χρειάζεται πνευματική εργασία, για να φύγει ο παλαιός άνθρωπος. Διότι σημάδι του παλαιού ανθρώπου είναι τόσο η έγνοια για επιβίωση όσο και ο χωρισμός των ανθρώπων σε οικείους και ξένους. Σημάδι της πίστης είναι η κοινωνία με τον Χριστό ως Άρτο της Ζωής και η εμπιστοσύνη σ’ Αυτόν, όπως επίσης και η ενότητα που καταργεί κάθε διαχωρισμό. Αν ο Χριστός είναι η προτεραιότητα, τότε η πίστη νικά και τον πειρασμό. Στην περίπτωση της πρώτης Εκκλησίας αυτό δεν κατέστη τελικά εφικτό και γι’ αυτό οι απόστολοι προχωρούν στην πρακτική επίλυση των προβλημάτων, δίδοντας στην Εκκλησία θεσμούς, όπως αυτός των επτά διακόνων, οι οποίοι θα μεριμνούν για την δικαιοσύνη στο ζήτημα της επιβίωσης και δια της αυθεντίας που προήλθε από την δημοκρατική εκλογή θα διασφαλίσουν την ενότητα.

Η κίνηση αυτή δείχνει τη συγκατάβαση της πίστης στην ανθρώπινη αδυναμία.Δεν προσποιούνται οι απόστολοι ότι δεν είναι σημαντικό το πρόβλημα, ούτε ζούνε σε έναν ιδανικό κόσμο. Ξέρουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να αγωνιστούν πολύ για να νικήσουν τον παλαιό εαυτό τους.   Γι’ αυτό και δείχνουν τι είναι σημαντικό και τι όχι, αλλά και λύνουν το πρόβλημα. Ο αγώνας όμως η πίστη να είναι πιο πάνω από την ανάγκη  δεν σταματά. Ο Θεάνθρωπος Χριστός ήξερε ότι απευθύνεται στον άνθρωπο. Αυτόν που νικιέται από τους πειρασμούς. Αυτόν που έχει οριοθετήσει την ύπαρξή του με τέτοιον τρόπο ώστε να προηγείται ο εαυτός του και μετά να ακολουθεί η σχέση με τον Θεό. Και ο Χριστός δια της Εκκλησίας συγκαταβαίνει, αλλά και  δείχνει την αλήθεια.

Τι γίνεται με μας, οι οποίοι αποκτήσαμε την πίστη από την αρχή της ζωής μας και όχι από μεταστροφή; Πόσο έχουμε απελευθερωθεί από τον παλαιό εαυτό μας; Η απάντηση δεν είναι καθόλου ευχάριστη. Οι περισσότεροι από εμάς πάλι τις δικές μας ανάγκες και τη διαφορετικότητα, τα δικαιώματά μας τονίζουμε. Κι ενώ η πίστη μας δείχνει τον δρόμο της συνάντησης με τον Αναστημένο Χριστό, τον δρόμο της αγάπης και της αιωνιότητας, εμείς ασχολούμαστε πρωτίστως με την απολλυμένη βρώση και την εξουσία του εγώ μας και των όσων είναι με μας. Γι’ αυτό χρειάζεται να εμπιστευόμαστε την Εκκλησία, ακόμη κι ως θεσμό. Την Εκκλησία η οποία αγιάζεται και αγιάζει. Να μην χρησιμοποιούμε ως πρόφαση την απουσία τελειότητας των άλλων, αλλά με ταπείνωση να παραμένουμε ενταγμένοι σ’ Αυτήν και με εμπιστοσύνη στους θεσμούς της, αλλά και με υπομονή να βρίσκουμε την προτεραιότητά μας.

Η αγωνία όλων μας είναι η Εκκλησία να μην υποταχθεί στο θεσμοποιημένο πρόγραμμα διακονίας  των αναγκών της επιβίωσης, ούτε να νικηθεί από το αίσθημα ότι κάποιοι είναι πιο οικείοι, πιο άγιοι, πιο ξεχωριστοί από κάποιους άλλους. Από το πνεύμα   της υπεροχής, της εξουσίας, της διάσπασης, το οποίο προκαλεί γογγυσμό και παγιδεύει τους ανθρώπους. Η αγωνία και η προσευχή όλων είναι η Εκκλησία να συνεχίσει τον αποστολικό δρόμο. Ρεαλισμός, αγάπη και την ίδια στιγμή κατάδειξη της προτεραιότητας. Της μοναδικότητας της κοινωνίας με το πρόσωπο του Αναστημένου Χριστού στην πνευματική ζωή της πίστης, της υπέρβασης του παλαιού ανθρώπου και της υπομονής και της συγχωρητικότητας έναντι αυτών που δεν μπορούν να ακολουθήσουν. Κατανόησης στον γογγυσμό τους, αλλά και ειλικρίνεια και απόφαση να μη χάσουμε τον δρόμο προς την Αλήθεια.  Για να μη νικά ο γογγυσμός, αλλά η διάθεση για ενότητα και ζωή με την όντως Ζωή.

Κέρκυρα, 15 Μαΐου 2016

 π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Πολλοί σκεπτικιστές ή επικριτές της αυθεντικότητας της Καινής Διαθήκης και κατ’ επέκταση του Χριστιανισμού, χρησιμοποιούν τα εξής δύο επιχειρήματα για να προσβάλλουν της αξιοπιστία της:

1. Κανένα από τα πρωτότυπα/αυτόγραφα βιβλία της Καινής Διαθήκης δεν έχει διασωθεί

2. Κανένα αντίγραφο που υπάρχει δεν είναι απόλυτα όμοιο με κάποιο άλλο, αν και τα δύο αναφέρονται στο ίδιο κείμενο

Αλλά, αυτόγραφα/πρωτότυπα έργα χριστιανικά ή μη, υπάρχουν στον κόσμο μόνο μετά τον 12^ο αιώνα μ.Χ. Όλα τα υπόλοιπα κείμενα της αρχαίας φιλολογίας σώζονται μόνο σε αντίγραφα. Σημειωτέον πως, όσο πιο πολλά αντίγραφα έχουμε ενός έργου και μάλιστα από διαφορετικούς χώρους και όσο πιο πολύ χρονικά, τα αντίγραφα αυτά είναι πλησίον στο χρονικό σημείο της συγγραφής του πρωτοτύπου, τόσο περισσότερο βεβαιωνόμαστε για την πιστότητα του κειμένου που έχει φτάσει στα χέρια μας σήμερα.

Η Αγία Γραφή κατέχει από μόνη της το 12% των ευρεθέντων αρχαίων χειρογράφων, ενώ το υπόλοιπο των χειρογράφων αυτών, το μοιράζονται 2.100 συγγραφείς, 600 ειδωλολάτρες και 1500 χριστιανοί. Από τα 60.000 υπάρχοντα ελληνικά χειρόγραφα τα 7.300 είναι της Βίβλου, τα 5.644 αφορούν την Καινή Διαθήκη και τα 2.000 την Παλαιά Διαθήκη. Όλα αυτά δεν βρίσκονται σε ένα μόνο μέρος, αλλά είναι διασκορπισμένα σε 380 βιβλιοθήκες ανά τον κόσμο (οι κυριότερες από τις οποίες είναι του Αγίου Όρους, της μονής της Αγίας Αικατερίνης στη χερσόνησο του Σινά, των Παρισίων, των Αθηνών, του Λονδίνου, του Βατικανού), και όπως είναι φυσικό είναι αδύνατο να τα ερευνήσει κάποιος όλα αυτά με αυτοψία.

Τα χειρόγραφα της Αγίας Γραφής είναι τα αρχαιότερα όλων. Η Βίβλος έχει περίπου 300 χειρόγραφα πριν τον 9^ο αιώνα μ.Χ., την περίοδο δηλαδή κατά την οποία εμφανίζονται πλήρη χειρόγραφα των αρχαίων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων. Ας δώσουμε και ένα παράδειγμα από ένα εξωβιβλικό κείμενο για να υπάρξει σύγκριση αλλά και για να γίνουμε περισσότερο κατανοητοί. Το πιο διαδεδομένο ανάγνωσμα των ελληνιστικών χρόνων (323 π.Χ. – 30 π.Χ.), η Ιλιάδα του Ομήρου, παραδίδεται σε 650 χειρόγραφα και η Οδύσσεια σε 80. Από το 2^οκαι 3^ο αιώνα μ.Χ. σώζονται μόνο σπαράγματα (κομμάτια) των έργων του Ομήρου και πλήρη χειρόγραφα μόλις από 9^ο αιώνα μ.Χ., δηλαδή 1800 χρόνια μετά τη συγγραφή του.

Στον παρακάτω πίνακα που δημοσιεύουμε γίνεται φανερό και μπορεί να το διαπιστώσει και κανείς από μόνος του, τη χρονική απόσταση που χωρίζει τα σημαντικότερα κλασικά έργα από το πρώτο ολοκληρωμένο χειρόγραφο αυτών:

Από όλα τα ανευρεθέντα χειρόγραφα της Αγίας Γραφής αρχαιότερος όλων, είναι ο πάπυρος με το σύμβολο Ρ ⁵², ο οποίος περιέχει αποσπάσματα από το Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο 18:31 – 33 & 37 «Εγώ εις τούτο γεγέννημαι και εις τούτο ελήλυθα εις τον κόσμον, ίνα μαρτυρήσω τη αληθεία˙ πας ο ων εκ της αληθείας ακούει μου της φωνής», και βρίσκεται και φυλάσσεται στη βιβλιοθήκη τουRylands, στο μουσείο του Μάντσεστερ (Manchester) της Αγγλίας. Αποκτήθηκε το 1920 στην Αίγυπτο, και ανακαλύφτηκε από τον C. H. Roberts μόλις το 1934 όταν ταξινομούσε τους παπύρους της βιβλιοθήκης του Rylands. Εξαιτίας του τρόπου της γραφής του, η συγγραφή του τοποθετείται χρονολογικά από την επιστημονική κοινότητα μεταξύ του 98 και 117 μ.Χ.

Η ανακάλυψή του συνετέλεσε σε μια μεγάλη ανατροπή που επικρατούσε έως τότε. Μέχρι εκείνο το σημείο οι «φιλελεύθεροι» θεολόγοι (προτεστάντες θεολόγοι του 18^ου και 19^ου αιώνα μ.Χ. που εισηγήθηκαν την απομυθοποίηση του Χριστιανισμού), υποτιμούσαν την αξιοπιστία του Κατά Ιωάννη Ευαγγελίου, ισχυριζόμενοι πως το θεολογικότατο αυτό «ποιητικό» κείμενο, όπου μαρτυρείται η θεότητα του Λόγου (Χριστού), δεν μπορεί να συγγράφηκε πριν το 160 μ.Χ.

Από τη στιγμή κατά την οποία όμως ανακαλύφθηκε χειρόγραφο του Ιωάννη χρονολογούμενο το 120 μ.Χ. στις όχθες του Νείλου, τόσο απόμακρο από τον πιθανό τόπο προέλευσής του (την Έφεσο της Μ. Ασίας ή τη Συρία), έπρεπε η συγγραφή του Ευαγγελίου να τοποθετηθεί σίγουρα πριν το τέλος του 1^ου αιώνα μ.Χ. Έτσι με την ανακάλυψη αυτού του παπύρου, έξι τόνοι επιστημονικών εργασιών σχετικά με τον Ιωάννη οδηγήθηκε στον «κάλαθο των αχρήστων». Αξίζει εδώ να σημειώσουμε επί πλέον, πως το αρχαιότερο ακέραιο χειρόγραφο αφορά πάλι το Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο και είναι το Ρ ⁶⁶, που χρονολογείται από το 200 μ.Χ.

Το «σπορ» της αναζήτησης αρχαίων παπύρων εντάθηκε τον 20^ο αιώνα μ.Χ., όταν έτυχε στις αρχές του ο F.Kenyon, κριτικός κειμένων του Βρετανικού μουσείου να ανακαλύψει ένα αιγυπτιακό ειλητάριο (χειρόγραφη επιμήκης λωρίδα τυλιγμένη γύρω από ξύλο), με ένα έργο του Αριστοτέλη. Τα μάτια των ερευνητών στράφηκαν ξαφνικά με βουλιμία στους τάφους και τους χώρους απορριμμάτων της Αιγύπτου. Στους τάφους, γιατί οι Αιγύπτιοι είχαν το έθιμο να εναποθέτουν δίπλα στο νεκρό πολύτιμα αντικείμενα γι’ αυτόν αφού πίστευαν πως θα τα χρησιμοποιούσε στην μετά θάνατον ζωή, και στους χώρους απορριμμάτων που ήταν η έρημος, γιατί εκεί χωμένα βαθιά στην ξερή άμμο διαφυλάσσονταν σε καλή κατάσταση λόγω έλλειψης υγρασίας και προφύλαξης από τον καυτό ήλιο. Δυο νεαροί, οι Grenfall και Hunt, έσκαψαν το 1897 στην Οξύρυγχο (τη σημερινήBahnasa) στη λιβυκή έρημο 15 χλμ. δυτικά του ποταμού Νείλου. Εκεί και στη βορειότερα κείμενη περιοχή της Φαγιούμ ανακάλυψαν 20 χιλιάδες παπύρους εκ των οποίων μερικοί ήταν Καινοδιαθηκικοί προερχόμενοι από τον 3^ο αιώνα μ.Χ.

Η σπουδαία ανακάλυψη της Φαγιούμ, ήταν αυτή που έστελνε για μία ακόμη φορά στον «κάλαθο των αχρήστων», την επικρατούσα άποψη πως το κείμενο της Καινής Διαθήκης παραποιήθηκε, όταν επικράτησε ο Χριστιανισμός και θεσπίστηκαν/οριοθετήθηκαν τα δόγματα από τις Οικουμενικές Συνόδους. Γιατί το κείμενο των ανευρεθέντων παπύρων ήταν το ίδιο με εκείνο των μεγάλων κωδίκων (δηλ. βιβλίων) του 4^ου αιώνα μ.Χ. Αποδείχθηκε επίσης ότι η γλώσσα της Καινής Διαθήκης, δεν αποτελεί κάποια θεία γλώσσα, αλλά την κοινή «δημοτική» γλώσσα της Εποχής.

Οι σημαντικότεροι κώδικες οι οποίοι περιέχουν ολόκληρο το κείμενο της Καινής Διαθήκης προέρχονται πιθανότατα από την Αίγυπτο και είναι οι εξής:

1. Σιναϊτικός (א ή S). Προέρχεται από το 340 μ.Χ. και ανακαλύφθηκε με περιπετειώδη τρόπο από τον Γερμανό Tischendorf το 1844. Περιλαμβάνει επί πλέον την επιστολή Βαρνάβα και τον Ποιμένα του Ερμά, που δεν συμπεριλαμβάνονται στον Κανόνα της Καινής Διαθήκης.

2. Βατικανός (Β) από τον 5^ο αιώνα μ.Χ., είναι βιβλιοδετημένος σε πέντε τόμους και βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του Βατικανού. Είναι ίσως το αρχαιότερο βιβλίο του κόσμου, δηλαδή τόμος με την σημερινή έννοια. Έχει χαθεί ο τόμος με το Εβραίους 9:14 κε, Ποιμένας του Ερμά, Αποκάλυψη.

3. Αλεξανδρινός Κώδικας (Α), από τον 5^ο αιώνα μ.Χ., ο οποίος περιλαμβάνει επί πλέον και τις δύο επιστολές Κλήμεντος. Έχουν χαθεί οι περικοπές Ματθαίος 1 – 24, Ιωάννης 7 – 8 και 2 Κορινθίους 4 – 12.

4. Εφραιμιτικός (C) από τον 5^ο αιώνα μ.Χ., και ανακαλύφθηκε από τονTischendorf. Είναι παλίμψηστος, δηλαδή έχει «ξυστεί» το παλιό κείμενο και έχει γραφτεί πάνω του κάποιο άλλο καινούργιο. Στον συγκεκριμένο γράφτηκε τον 12^ο αιώνα μ.Χ., η ελληνική μετάφραση των 38 πραγματειών του Εφραίμ του Σύρου.

5. Κώδικας Βέζα (D) του 5^ου αιώνα μ.Χ., ο οποίος περιέχει πολλές ιδιότυπες γραφές της λεγόμενης «δυτικής» παράδοσης του κειμένου.

Παρά το πλήθος των χειρογράφων, και τα ακούσια ή εκούσια σφάλματα που γίνονταν κατά την αντιγραφή των κειμένων, μόνον 1% του κειμένου της Καινής Διαθήκης παρουσιάζει παρεκκλίσεις. Και δεν ήταν δύσκολο να γίνουν ακούσια σφάλματα κατά την αντιγραφή γιατί τότε η γραφή ήταν μεγαλογράμματη και συνεχής. Έτσι γίνονταν σύγχυση σε λέξεις που ήταν διφορούμενες και πολύ όμοιες. Λόγου χάρη ΑΓΑΠΑΙΣ / ΑΠΑΤΑΙΣ. Ή δεν γίνονταν σωστός διαχωρισμός π.χ. η λέξη ΟΙΔΑΜΕΝ που μπορεί να διαβαστεί και ΟΙΔΑ ΜΕΝ. Ή το πιο συχνό σφάλμα το λεγόμενο «ομοιοτελεύτητο». Όταν δηλαδή δύο σειρές, η μία κοντά στην άλλη τελειώνουν με την ίδια λέξη. Συχνά το μάτι του αντιγραφέα πηδούσε στη δεύτερη λέξη, δημιουργώντας έτσι ένα χάσμα στο νόημα του κειμένου.

Πάντως οι παρεκκλίσεις αυτές ηθελημένες ή αθέλητες εύκολα παραθεωρούνται από τους ερευνητές. Γιατί από τις 200.000 παραλλαγές το 95% μαρτυρείται από ένα ασήμαντο αριθμό χειρογράφων. Από τις 10.000 το 95% έγκειται όχι στη σημασία του κειμένου, αλλά στο συλλαβισμό, τη γραμματική ή τη λανθασμένη σειρά των λέξεων. Εάν μια λέξη σε 1.000 χειρόγραφα συλλαβίζεται λανθασμένα, τότε υπολογίζεται ότι υπάρχουν 1.000 παραλλαγές. Από το 5%, τις 500 δηλαδή παραλλαγές, μόνο 50 έχουν ειδικό βάρος.

Όμως εκείνο που πράγματι εντυπωσιάζει, είναι το γεγονός, πως καμιά βασική χριστιανική διδασκαλία δεν βασίζεται πάνω σε λανθασμένη ανάγνωση και καμιά αναθεώρηση κάποιας λέξης δεν οδήγησε σε διόρθωση της διδασκαλίας της. Μια μόνο φράση της Καινής Διαθήκης δεν ανευρίσκεται στα ελληνικά χειρόγραφα. Είναι το χωρίο από την 1 καθολική επιστολή του Ιωάννη 5:7, γνωστό και ως «Κόμμα Ιωάννου»: «ότι τρεις εισίν οι μαρτυρούντες, το πνεύμα και το ύδωρ και το αίμα, και οι τρεις εις το εν εισιν».

Ακόμα και αν η ίδια η Βίβλος χανόταν, θα μπορούσαμε να ανασυντάξουμε το κείμενό της από τις πρώιμες μεταφράσεις σε 18 γλώσσες. Άμεσα από το ελληνικό πρωτότυπο στα Λατινικά (Vetus Latina, Itala – Vulgata Ιερώνυμου = το διαδεδομένο στο λαό κείμενο), Συριακά (Vetus Sira / Ευαγγέλιο των χωριστών – Πεσσιτώ) και Κοπτικά (σαχιδική, βοχαραϊκή, φαγιουμική, μεμφιτική) και έμμεσα στα Αρμενικά (βασίλισσα των μεταφράσεων), Γοτθικά (από τον απόστολο των Γότθων Ουλφίλα), Γεωργιανά, Αιθιοπικά, Ιβηρικά δηλ. Γεωργιανά και όχι Ισπανικά, Αραβικά, Περσικά και Σλαβονικά. Εάν προστεθούν στα 5.700 ελληνικά χειρόγραφα, τα 8.000 – 10.000 χειρόγραφα της Καινής Διαθήκης σε λατινική μετάφραση και 8.000 σε αιθιοπική, σλαβική και αρμενική, τότε έχουμε συνολικά 24.000 χειρόγραφα, τα οποία μας παραδίδουν το κείμενό της με απόκλιση μόλις στο 0,5 – 1%.

Αλλά και αν οι μεταφράσεις χάνονταν, θα μπορούσαμε να ανασυνθέσουμε τα βιβλία της από τα παραθέματα των Εκκλησιαστικών Πατέρων, κάτι που πράγματι έχει συμβεί με απωλεσθέντα έργα Χριστιανών ή μη συγγραφέων. Λόγου χάρη, ο «Αληθής Λόγος» γραμμένος το 178 μ.Χ. από τον εκλεκτικό φιλόσοφο της ύστερης αρχαιότητας Κέλσο, αν και έχει απωλεσθεί σώζεται σχεδόν αυτούσιος χάρη στον Χριστιανό κατηχητή Ωριγένη ο οποίος, προκειμένου να τον αντικρούσει, τον παρέθεσε μέσα στο απολογητικό του έργο«Κατά Κέλσου», ακριβώς ως είχε, παράγραφο προς παράγραφο, φράση προς φράση.

Μας παραδίδονται λοιπόν 205.000 παραθέματα της Γραφής σε ελληνόγλωσσους μόνον Χριστιανούς συγγραφείς, 85.000 της Παλαιάς Διαθήκης και 120.000 της Καινής Διαθήκης. Σε Εκκλησιαστικούς συγγραφείς του 1^ουαιώνα μ.Χ., μαρτυρούνται 14 από τα 27 βιβλία της Καινής Διαθήκης. Στους αποστολικούς Πατέρες μέχρι το 150 μ.Χ. βρίσκουμε ήδη παραθέσεις από 24 βιβλία. Οι Εκκλησιαστικοί συγγραφείς των τριών πρώτων αιώνων καταγράφουν σχεδόν όλους τους στίχους της Καινής Διαθήκης. Μόνον στους Ειρηναίο, Ιουστίνο, Κλήμη Αλεξανδρείας, Κυπριανό, Ωριγένη, Ιππόλυτο, Τερτυλλιανό, συναντάμε 30.000 μέχρι 400.000 παραθέσεις από την Καινή Διαθήκη. Προσοχή όμως! Η πατερική παράθεση ενός χωρίου δεν σημαίνει ταυτόχρονα και αναγνώριση αυτού του βιβλίου ως κανονικού. Ο Ωριγένης παραθέτει έξι φορές χωρία από την 2 καθολική επιστολή του Πέτρου και όμως αμφιβάλλει για την κανονικότητά της: «Ο δε Πέτρος, επάνω εις τον οποίον οικοδομείται η Εκκλησία του Χριστού, της οποίας δεν θα υπερισχύσουν οι πύλες του Άδου, άφησε μία επιστολή αναμφισβήτητη, ίσως δε και δευτέρα, η οποία πάντως αμφισβητείται»Ευσέβιος, Εκκλησιαστική Ιστορία 6.25.8. Αλλά και η απουσία ενός βιβλίου από έναν Πατέρα δεν σημαίνει και αμφισβήτηση της κανονικότητάς του. Σε Πατέρες σώζονται και τα ονομαζόμενα «άγραφα λόγια» του Ιησού, λόγια δηλαδή τα οποία δεν παρατίθενται στην Καινή Διαθήκη.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Σωτήριος Σ. Δεσπότης: Ο κώδικας τών Ευαγγελίων, Εκδόσεις Άθως, 2007

2. Κέλσος: «Αληθής Λόγος», Εκδόσεις Θύραθεν Επιλογή, 1996

3. Ευσέβιος: Εκκλησιαστική Ιστορία, Εκδόσεις Γρηγόριος Παλαμάς 1978

4. Περιοδικό «Επιστήμη και Πίστη», Τόμος ΙΙ, αριθμός 6, Δεκέμβρης 1985

   http://antiairetikos.blogspot.gr

Σύμφωνα με το ευαγγέλιο τού Μάρκου, μετά το τέλος τής ημέρας τού Σαββάτου, και «λίαν πρωί» (πολύ πρωί) τής πρώτης ημέρας τής εβδομάδας, που έμελε να ονομαστεί Κυριακή από τους Χριστιανούς πολύ νωρίς, όπως συμπεραίνεται από την Αποκάλυψη 1:10 «κατά την Κυριακή ημέρα ήλθε σε μένα …», έρχονται στο μνήμα όπου είχε ενταφιαστεί βιαστικά ο Κύριος τρεις γυναίκες. Αυτές ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή,  η Μαρία η γυναίκα του Ιακώβου και η μητέρα τών μαθητών τού Χριστού Ιωάννη και Ιάκωβου, σύζυγος του Ζεβεδαίου και θεία τού Κυρίου, ονόματι Σαλώμη, για να αλείψουν με αρώματα το σώμα τού Ιησού, σύμφωνα με το εβραϊκό έθιμο τής εποχής εκείνης…

Ο ακριβής χρόνος τής επίσκεψης τών γυναικών αυτών στο μνημείο, γεννά ερωτήματα διότι φαίνεται να κρύβει αντίφαση κατά τους ερμηνευτές παλαιότερους και νεότερους. Γράφει συγκεκριμένα ο ευαγγελιστής Μάρκος :«και λίαν πρωί τής μία σαββάτων έρχονται επί το μνημείον, ανατείλαντος τού ηλίου» Μάρκος 16:2. Πως λοιπόν – ρωτάνε οι ερμηνευτές – εναρμονίζεται το«ανατείλαντος τού ηλίου» (ότι δηλαδή είχε ανατείλει ο ήλιος) με το «λίαν πρωί»(πολύ πρωί) του ίδιου στίχου; Γι’ αυτό προτάθηκαν διάφορες λύσεις:

1. Οι γυναίκες αναχώρησαν μεν για το μνήμα «λίαν πρωί», αλλά έφθασαν – αφού άλλωστε πήγαν με τα πόδια – σε αυτό, όταν ανέτειλε ο ήλιος.

2. Η μνεία τής ανατολής τού ήλιου έχει θεολογική σημασία και συμβολίζει τήν εκ τού τάφου έγερση και ανατολή τού νοητού ήλιου τής δικαιοσύνης (Χριστού).

3. Είναι πιθανόν να μην εννοείται εδώ η πλήρης ανατολή τού ήλιου, αλλά το λυκαυγές, δηλαδή η χρονική περίοδος κατά την οποία αρχίζει να διαλύεται το σκοτάδι έως ότου ανατείλει πλήρως ο ήλιος.

4. Οι γυναίκες δεν ήλθαν όλες μαζί στο μνήμα, αλλά άλλες μεν «λίαν πρωί», άλλες δε μετά τήν ανατολή τού ήλιου.

5. Ο κώδικας του Βέζα ή κώδικας D γραμμένος σε κεφαλαιογράμματη τετραγωνισμένη ελληνική γραφή και χρονολογούμενος στα μέσα τού 5^ου αιώνα μ.Χ., καθώς επίσης και κάποια άλλα χειρόγραφα, δια τής διορθώσεως τής λέξης «ανατείλαντος» σε «ανατέλλοντος» προσπαθούν να τοποθετήσουν την επίσκεψη τών μυροφόρων γυναικών νωρίτερα.

Πάντως όπως και να έχει το πράγμα, πρέπει να λάβουμε υπόψη πως οι χρονικοί προσδιορισμοί τών ευαγγελιστών δεν αποσκοπούν εις την μετά σχολαστικότητας ακρίβεια, έχουν δε κάποια ελαστικότητα, ώστε να αναφέρονται σε κάποιες περιπτώσεις σε ένα εκτεταμένο και όχι στενό χρονικό διάστημα.

Επίσης ασχολούμενοι με τα ιερά κείμενα πρέπει να έχουμε κατά νου, πως αναφερόμαστε σε άλλες εποχές μη τεχνολογικά αναπτυγμένες όσο σήμερα, άρα οφείλουμε να λαμβάνουμε υπόψη και τα εξής:

1. Η μέτρηση του χρόνου κατά την εποχή εκείνη δεν γίνονταν βεβαίως, όχι μόνο στην Ιουδαία αλλά και σε ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο, με τα σύγχρονα ρολόγια ή άλλα μέσα ακριβείας που διαθέτουμε σήμερα εμείς, αλλά με τον υπολογισμό τής θέσης τού ήλιου ή με τα ηλιακά ρολόγια, και συνεπώς δεν πρέπει να αναζητά κάποιος την αυστηρή ακρίβεια στους χρονικούς προσδιορισμούς τής Καινής Διαθήκης αλλά τήν κατά προσέγγιση τοποθέτηση τών γεγονότων. Άλλωστε και οι ιερείς συγγραφείς μας, έχοντες συνείδηση αυτού τού γεγονότος, συνοδεύουν τήν μνεία τής ώρας και τών χρονικών προσδιορισμών με τις λέξεις«ως», «ωσεί», «περί» κ.λ.π.

2. Οι ευαγγελιστές είναι κατά πρώτον και κύριον λόγο θεολόγοι και θεόπνευστοι ερμηνευτές τών σημαντικών γεγονότων τής ιστορίας τής θείας οικονομίας, και κατά δεύτερον λόγον ενδιαφέρονται για την αυστηρή και λεπτομερή χρονική τοποθέτηση τών γεγονότων για τα οποία κάνουν λόγο.

Πάντως ο ευαγγελιστής Μάρκος εκτός από τους χρονικούς προσδιορισμούς που χρησιμοποιεί με τις λέξεις «ως», «ωσεί», «περί» κ.λ.π., συνηθίζει να προσδιορίζει εγγύτερον με άλλο προσδιορισμό ένα ευρύτερο διάστημα που καλύπτει τον αρχικό χρονικό προσδιορισμό. Π.χ. στο Μάρκο 1:32 «οψίας δε γενομένης, ότε έδυσεν ο ήλιος» (όταν βράδιασε και έδυσε ο ήλιος). Το ίδιο κάνει και εδώ, με την επίσκεψη τών μυροφόρων στο μνήμα, παρέχοντας με τη λέξη «ανατείλαντος»τον εγγύτερο προσδιορισμό τού χρόνου αφίξεως τών γυναικών εις τον τάφο τού Κυρίου.

Το υπόλοιπο κείμενο τής διήγησης τής επίσκεψης τών μυροφόρων δεν παρουσιάζει κάποια προβλήματα. Στο δρόμο οι γυναίκες διαλογίζονταν με ποιο τρόπο ή ποιος θα σύρει την μεγάλη πέτρα που κάλυπτε τήν είσοδο τού τάφου, αλλά μόλις πλησιάζουν βρίσκουν την μεγάλη πέτρα τραβηγμένη και μπαίνοντας στο μνήμα καταλαμβάνονται από φόβο, όταν αντί τού νεκρού Ιησού βλέπουν έναν νεαρό με λευκή στολή να κάθεται στα δεξιά τού τάφου.

Ο υπό μορφή νεαρού εμφανιζόμενος άγγελος τις καθησυχάζει με το «μη τρομάζετε» και εν συνεχεία τούς απευθύνει το βαρυσήμαντο μήνυμα τής ανάστασης. Ο Ιησούς που τόν είχαν σταυρώσει δεν βρίσκεται πλέον μεταξύ τών νεκρών, αλλά αναστήθηκε και δεν υπάρχει μέσα στον τάφο, όπως μπορούν να το διαπιστώσουν και οι ίδιες. Ο αρχηγός της ζωής (η «αυτοζωΐα» κατά τον ύμνο τής εκκλησίας μας) δεν είναι δυνατόν να φυλακισθεί σε τάφο, διήλθε δια τού βασιλείου τών νεκρών για να πατήσει τον θάνατον, να καταλύσει το βασίλειο τού Άδη και να χαρίσει στους ανθρώπους την ζωή.

Η εμφάνιση αυτού τού νεαρού (αγγέλου), τού αγγελιοφόρου τής ζωής, βρίσκεται σε αντιθετικό παραλληλισμό προς την απόδραση τού νεαρού, ο οποίος τη νύχτα της προδοσίας του Ιησού από τον Ιούδα έφυγε γυμνός εγκαταλείποντας το σεντόνι που φορούσε, προκειμένου να μη συλληφθεί και συσταυρωθεί με τον Χριστό: «Και όλοι τον άφησαν (ενν. τον Χριστόν) και έφυγαν. Κάποιος νέος τον ακολουθούσε γυμνός, τυλιγμένος κατάσαρκα με ένα σεντόνι και τον συνέλαβαν. Αλλ’ αυτός άφησε το σεντόνι και τους έφυγε γυμνός» Μάρκος 14:50 – 52

Η φυγή εκείνου τού νεαρού σήμανε την έσχατη εγκατάλειψη του επιθανάτιου Μεσσία, ο οποίος φορά το νεκρικό σεντόνι που αφήνει στα χέρια των διωκτών του ο άλλος. Η παρουσία αυτού τού «μεταμορφωμένου» νεαρού το πρωί τής Ανάστασης σηματοδοτεί την καινούργια αρχή που σηματοδοτεί η αναστάσιμη παρουσία τού Ιησού ανάμεσα στον Κόσμο και την Ιστορία.

Στη συνέχεια ο άγγελος παραγγέλνει στις γυναίκες, οι οποίες σημειωτέον είναι οι πρώτες αποδέκτες τού μηνύματος τής αναστάσεως να το αναγγείλουν στον Πέτρο και τούς μαθητές, καθώς επίσης και ότι θα τον δουν στην Γαλιλαία όπως τούς είχε υποσχεθεί. Η ιδιαίτερη μνεία τού Πέτρου, ερμηνεύεται από πολλούς πως έγινε από τον άγγελο, για να μη νομίσει ο μαθητής αυτός, ότι έχασε την εμπιστοσύνη και στοργή τού Κυρίου μετά την τριπλή άρνησή του. Άλλωστε στην Καινή Διαθήκη γίνεται λόγος για την ιδιαίτερη εμφάνιση τού Αναστάντος Χριστού σ’ αυτόν: «… ότι αληθώς ο Κύριος αναστήθηκε και εμφανίστηκε στον Σίμωνα (Πέτρο)» Λουκάς 24:34.

Τέλος η διήγηση για την επίσκεψη των μυροφόρων στο κενό μνημείο ολοκληρώνεται, με την έξοδο των γυναικών από αυτό και να έχουν καταληφθεί από «τρόμο και έκσταση» γι’ αυτό και δεν μιλούν σε κανένα για το γεγονός της Ανάστασης τού Κυρίου. Ο ευαγγελιστής Μάρκος μιλάει συνεχώς για το θαυμασμό, την έκσταση και την γοητεία που προκαλούν τα θαύματα τού Κυρίου στο λαό τού Ισραήλ. Πως ήταν λοιπόν δυνατόν να μην κάνει μνεία για τον τρόμο και την έκσταση που προκάλεσε το μέγα γεγονός τής Ανάστασης!

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Ιωάννης Δ. Καραβιδόπουλος: Ερμηνεία εις το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιον, Θεσσαλονίκη 1975

2. Σωτήριος Σ. Δεσπότης: Ο κώδικας τών Ευαγγελίων

http://antiairetikos.blogspot.gr

Ανοιχτή απαντητική επιστολή

της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων(ΠΕΘ)

προς τον Πρόεδρο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής(ΙΕΠ)

ΠΡΟΣ

Τον Αξιότιμο Πρόεδρο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, καθηγητή κ. Γεράσιμο Κουζέλη

Κοινοποίηση :

• Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο, Πρόεδρο και άπαντες τους Ιεράρχες της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος,

• Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Προκόπιο Παυλόπουλο,

• Πρωθυπουργό της Ελλάδος κ. Αλέξιο Τσίπρα,

• Πρόεδρο του συγκυβερνώντος κόμματος των Ανεξάρτητων Ελλήνων κ. Πάνο Καμμένο,

• Υπουργό Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων κ. Νικόλαο Φίλη,

• Βουλευτές του Ελληνικού Κοινοβουλίου.

ΘΕΜΑ: Η ΠΕΘ δεν συμμετέχει στον προσχηματικό διάλογο των προειλημμένων αποφάσεων   του ΙΕΠ για το μάθημα των Θρησκευτικών

                                    Κύριε Πρόεδρε,

Με την από 10/5/2016 Πρόσκλησή σας, καλείτε την Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων (ΠΕΘ) σε συνάντηση  με την Επιτροπή του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), για την εξέταση του περιεχομένου και την «αναβάθμιση» του μαθήματος των Θρησκευτικών στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Απαντώντας στην Πρόσκλησή σας, σας γνωρίζουμε τα κάτωθι:

1) Ένας διάλογος προκειμένου να είναι αντικειμενικός, ουσιαστικός και να εγγυάται την αποτελεσματικότητα, με σεβασμό σε όλους τους συμμετέχοντες, προϋποθέτει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο από μηδενική βάση. Δυστυχώς, όμως, σύμφωνα με ό, τι διαπίστωσαν μέλη της ΠΕΘ, που συμμετείχαν στη θεωρούμενη από σας συζήτηση και διαβούλευση, η υπό την προεδρεία σας συσταθείσα Επιτροπή, κατόπιν εντολής του κ. Υπουργού Παιδείας, δεν συζητάει καμία άλλη πρόταση για το μάθημα των Θρησκευτικών, πέραν των πολυθρησκειακών – πολυθεϊστικών πιλοτικών Προγραμμάτων Σπουδών. Τα Προγράμματα όμως αυτά, όπως γνωρίζετε, αποτελούν για την Ένωσή μας, όχι αναβάθμιση, αλλά υποβάθμιση και οντολογική αλλοίωση του μαθήματος και, φυσικά, απορρίπτονται άρδην ως αντιπαιδαγωγικά, αντισυνταγματικά, αντιθεολογικά και αντορθόδοξα, αφού οδηγούν σε μια νέα μορφή ειδωλολατρίας.

Η μετατροπή του μαθήματος των Θρησκευτικών σε κοκτέϊλ θρησκειών, που επιχειρείται, χωρίς ουσιαστικό διάλογο, μέσω της επιβολής των ως άνω Προγραμμάτων, εάν τελικά εφαρμοστεί – παρά τη ρητή και τεκμηριωμένη αντίθεση τόσο της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος όσο και της μεγάλης πλειονοψηφίας των θεολόγων και του ορθόδοξου Ελληνικού λαού- θα είναι μια απροκάλυπτη δίωξη, εκ μέρους του ΙΕΠ και του Υπουργείου Παιδείας, της ορθόδοξης πίστεως των μαθητών, αφού αποτελεί καθαρή κατήχηση και προσηλυτισμό στην πολυθεϊα και πανθρησκεία.

2) Η ΠΕΘ, όπως γνωρίζετε, έχει ζητήσει εγγράφως και αιτιολογημένα από τον Υπουργό (σχετ. έγγραφο, αρ. Πρωτ. 51, 7/4/2016), την εξαίρεση (5) πέντε μελών της Επιτροπής του ΙΕΠ για το μάθημα των Θρησκευτικών, επειδή παραβιάζεται η αρχή της αμεροληψίας. Το αίτημά μας αυτό, μέχρι σήμερα, δεν έχει εισακουστεί ούτε καν έχει απαντηθεί.

3) Η ΠΕΘ, επίσης, έχει ζητήσει εγγράφως και αιτιολογημένα από τον Υπουργό (σχετ. έγγραφο, αρ. Πρωτ. 61, 18/4/2016), την παραίτηση συγκεκριμένου Σχολικού Συμβούλου, που αναφέρεται σε δημοσίευμα εφημερίδας («Ορθόδοξη Αλήθεια» 13/4/2016), από κάθε επιτροπή που συμμετέχει και αφορά στο μάθημα των Θρησκευτικών, καθώς και του έτερου παράγοντα του Υπουργείου που αναφέρεται στο ίδιο δημοσίευμα.  Η αίτησή μας αυτή μέχρι σήμερα δεν έχει εισακουστεί ούτε καν έχει απαντηθεί.

4) Η ΠΕΘ σας έχει ενημερώσει επανειλημμένως στο παρελθόν ότι εκπροσωπεί τη συντριπτική πλειοψηφία του θεολογικού κόσμου στην Ελλάδα, αλλά, παρ’ όλα αυτά, δεν συμμετέχει και δεν κλήθηκε ποτέ να συμμετάσχει, παρά τα διαρκή αιτήματά της περί αυτού, σε καμία επιτροπή διαλόγου που αφορούσε τη σύνταξη ή την αναμόρφωση νέων Προγραμμάτων Σπουδών. Απλά προσκαλείται, τώρα, προσχηματικά να νομιμοποιήσει μια αντινομία που εξελίσσεται τα τελευταία πέντε χρόνια, σχετικά με το μάθημα των Θρησκευτικών, από τα ίδια πρόσωπα που βρίσκονται τα τελευταία χρόνια πάντοτε και αδιάκοπα στις επιτροπές για το μάθημα των Θρησκευτικών, ενώ, ταυτόχρονα, αποτελούν μέλη ιδρυθέντος πρόσφατα Σωματείου που αντιστρατεύεται τους σκοπούς της Ένωσής μας.  Για τον λόγο αυτόν η ΠΕΘ δεν αναγνωρίζει άλλα σωματεία ισχνών μειοψηφιών, που παράνομα και καταχρηστικά αυτοπροβάλλονται ως Πανελλήνιες Θεολογικές Ενώσεις και με τα οποία εσείς, καθώς φαίνεται από το έγγραφό σας, διαβουλεύεστε μαζί τους.

Ως εκ τούτων σας δηλώνουμε ότι :

1) Αρνούμαστε κατηγορηματικά να συμμετάσχουμε σε έναν εμφανώς σύντομο και προσχηματικό διάλογο, που μοναδικό στόχο έχει απλά την «αλληλογνωριμία» μας και μια απλή ενημέρωση εκ μέρους σας. Άλλωστε τα πολυθρησκειακά και συγκρητιστικά Προγράμματα, που, με εντολή του κ. Υπουργού, θέλετε να εφαρμόσετε, ενάντια στις πνευματικές αρχές, τις αξίες και τα πρότυπα του Ελληνικού λαού, δεν αμφισβητούνται απλώς, αλλά έχουν ήδη αποδομηθεί, ως ακατάλληλα για τους μαθητές, μέσω επιστημονικών, παιδαγωγικών και θεολογικών κριτηρίων σε πανελλήνια και διεθνή επιστημονικά συνέδρια και σε ημερίδες. Γι΄  αυτόθεωρούμε εμπαιγμό τη συμμετοχή μας σε μια τέτοια τυπική και καθόλου ουσιαστική διαβούλευση και δεν επιθυμούμε να συμπράξουμε σε έναν μεθοδευμένο μονόλογο, όπου οι αποφάσεις καθώς φαίνεται είναι πολιτικές και προειλημμένες και ήδη εκτελούνται -(βλέπε απόφαση κ. Φίλη για μείωση ωρών του μαθήματος των Θρησκευτικών στα Δημοτικά Σχολεία και δηλώσεις του Υπουργού στα ΜΜΕ για εφαρμογή των πιλοτικών Προγραμμάτων)- καθιστώντας τον διάλογο αυτόν μια προσχηματική παρωδία.

2) Σας δηλώνουμε ότι τις ήδη ειλημμένες αποφάσεις σας για το μάθημα, που βρίσκονται σε ευθεία αντίθεση με τη βούληση της συντριπτικής πλειονοψηφίας του θεολογικού και εκκλησιαστικού κόσμου αλλά και του συνόλου του ελληνικού λαού καθώς επίσης και του Ελληνικού Συντάγματος, του Εκπαιδευτικού Νόμου 1566/1985, του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος και των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας και των διοικητικών Δικαστηρίων, θα τις αντιπαλέψουμε με κάθε νόμιμο τρόπο.

Με τιμή

Για το ΔΣ της ΠΕΘ

        Ο Πρόεδρος                                                       Ο Γενικός Γραμματέας

Κωνσταντίνος Σπαλιώρας                                     Παναγιώτης Τσαγκάρης

Δρ Θεολογίας                                                           Mr Θεολογίας

Ανοιχτή απαντητική επιστολή της ΠΕΘ προς τον Πρόεδρο του ΙΕΠ.pdf

http://www.petheol.gr/nea/epethdensymmetecheistonproschematikodialogotonproeilemmenonapophaseontouiepgiatomathematonthreskeutikon

Κατά ἕνα παλαιό λειτουργικό ἔθιμο τῆς Ἐκκλησίας μας, τήν ἑπομένη τῶν μεγάλων ἑορτῶν τελεῖται ἡ «Σύναξις», πανηγυρική δηλαδή συνάθροισις τῶν πιστῶν, πρός τιμήν τῶν ἱερῶν προσώπων, πού διεδραμάτισαν ἕνα σπουδαῖο ρόλο στό ἑορτασθέν γεγονός. Ἔτσι τήν ἑπομένη τῶν Χριστουγέννων ἑορτάζομε τήν Σύναξι τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου καί τήν μετά τά Χριστούγεννα Κυριακή τήν μνήμη Δαυίδ τοῦ βασιλέως, Ἰωσήφ τοῦ μνήστορος καί Ἰακώβου τοῦ ἀδελφοθέου. Τήν ἑπομένη τῶν Θεοφανείων τήν Σύναξι τοῦ Προδρόμου. Τήν ἑπομένη τῆς Ὑπαπαντῆς τήν Σύναξι τοῦ δικαίου Συμεών τοῦ θεοδόχου καί τῆς προφήτιδος Ἄννης. Τήν ἑπομένη τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τήν Σύναξι τοῦ ἀρχαγγέλου Γαβριήλ κλπ. Στό ἴδιο προφανῶς αἴτιο ὀφείλεται καί ὁ ἑορτασμός τήν δευτέρα Κυριακή μετά τοῦ Πάσχα δύο ὁμάδων προσώπων πού ὑπηρέτησαν στό γεγονός τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, ἀφ᾽ ἑνός δηλαδή τοῦ Ἰωσήφ τοῦ ἀπό Ἀριμαθαίας καί τοῦ Νικοδήμου, πού ἔθαψαν τό σῶμα τοῦ Κυρίου, ἀφ᾽ ἑτέρου δέ τῶν Μυροφόρων γυναικῶν, πού ἦλθαν νά ἀλείψουν μέ μῦρα τό σῶμα καί πρῶτες ἄκουσαν τό εὐαγγέλιο τῆς Ἀναστάσεως καί πρῶτες εἶδαν τόν ἀναστάντα Κύριο. Σύμφωνα λοιπόν πρός τά ἀνωτέρω ἡ σύναξις πρός τιμήν τῶν ἱερῶν αὐτῶν προσώπων θά ἔπρεπε νά ἑορτάζεται τήν ἑπομένη τοῦ Πάσχα, τήν Δευτέρα δηλαδή τῆς Διακαινησίμου. Ἀλλ᾽ ὅλη ἐκείνη ἡ ἑβδομάς, ἀπό τήν Δευτέρα μέχρι τό Σάββατο, κατείχετο ἀπό τό θέμα τῆς Ἀναστάσεως. «Ἐλογίζετο» ὡς μία πασχάλιος ἡμέρα.

Ἡ μετά τό Πάσχα πάλι Κυριακή λόγῳ τοῦ γεγονότος πού συνέβη κατ᾽ αὐτήν, τῆς ἐμφανίσεως δηλαδή τοῦ ἀναστάντος στόν Θωμᾶ καί στούς μαθητάς, ἦταν ἤδη κατειλημμένη ἀπό τόν ἑορτασμό τοῦ περιστατικοῦ αὐτοῦ. Ὁ ἑορτασμός του διήρκεσε ὅλη τήν ἐπακολουθοῦσα ἑβδομάδα καί ἡ πρώτη μετά τό Πάσχα ἐλευθέρα ἡμέρα γιά τήν τοποθέτησι τῆς «Συνάξεως» ἔμενε ἡ δευτέρα μετά τό Πάσχα Κυριακή.

Ἔτσι κατά τόν Ι’ αἰῶνα βρίσκομε στό ἑορτολόγιο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως νά ἀναγράφεται στήν Κυριακή αὐτή ἡ «μνήμη τῶν δικαίων Ἰωσήφ τοῦ ἀπό Ἀριμαθαίας καί Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς καί τῶν λοιπῶν μαθητριῶν τοῦ Κυρίου», γιά νά προστεθῇ ἀργότερα σ᾽ αὐτούς καί ἡ μνήμη τοῦ «νυκτερινοῦ μαθητοῦ» τοῦ Χριστοῦ, τοῦ Νικοδήμου. Ἀπολυτίκιο τῆς ἡμέρας, ἐκτός ἀπό τό γνωστό «Ὁ εὐσχήμων Ἰωσήφ…», ἦταν καί τό παλαιό τροπάριο «Τῶν μαθητῶν σου ὁ χορός…», πού σήμερα, κάπως παρηλλαγμένο, ἀπαντᾷ σάν δεύτερο κάθισμα τοῦ ὄρθρου τῆς Κυριακῆς τῶν Μυροφόρων μετά τήν γ’ ᾠδή τοῦ κανόνος καί στήν Παρακλητική σάν δεύτερο καί πάλι κάθισμα μετά τήν δευτέρα στιχολογία στόν ὄρθρο τῆς Κυριακῆς τοῦ β’ ἤχου. Ἀκριβῶς δέ τό τροπάριο αὐτό, πού ἔχει εἰδικά γραφῆ καθώς φαίνεται γιά τήν παροῦσα ἑορτή, μᾶς δίδει καί τό θέμα τῆς Κυριακῆς τῶν Μυροφόρων καί τήν συνάρτησί του πρός τό θέμα τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου:

«Τῶν μαθητῶν σου ὁ χορός
σύν μυροφόροις γυναιξί
ἀγάλλονται συμφώνως,
κοινήν γάρ ἑορτήν αὐτοῖς ἑορτάζομεν
εἰς δόξαν καί τιμήν τῆς σῆς ἀναστάσεως
καί δι᾽ αὐτῶν δεόμεθα, φιλάνθρωπε Κύριε,
τῷ λαῷ σου παράσχου τό μέγα ἔλεος».

Ἡ κοινή ἑορτή τῶν μαθητῶν τοῦ Κυρίου, τοῦ Ἰωσήφ καί τοῦ Νικοδήμου, καί τῶν Μυροφόρων γυναικῶν ἑορτάζεται πρός δόξαν καί τιμήν τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Εἶναι δηλαδή μία ἀνακίνησις, μία ἀνανέωσις τοῦ ἀναστασίμου πανηγυρισμοῦ μέ νέο κέντρο, τά πρόσωπα πού ἄμεσα συνεδέθησαν μέ αὐτόν.

Ὁ Ἰωσήφ καί ὁ Νικόδημος κατεῖχαν ὑψηλά ἀξιώματα στήν Ἰουδαϊκή κοινωνία. Ἦσαν μέλη τοῦ Μεγάλου Συνεδρίου, τῆς Βουλῆς. Ὁ πρῶτος, ὁ Ἰωσήφ ὁ ἀπό Ἀριμαθαίας, πόλεως τῶν Ἰουδαίων (Λουκ. 23, 51), «ἄνθρωπος πλούσιος» (Ματθ. 27, 57), «εὐσχήμων βουλευτής» (Μάρκ. 15, 43), «μαθητής κεκρυμμένος διά τόν φόβον τῶν Ἰουδαίων» (Ἰω. 19, 38. Ματθ. 27, 57), πού «προσεδέχετο τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Λουκ. 23, 51. Μάρκ. 15, 43) καί δέν συγκατετίθετο μέ τά λοιπά μέλη τοῦ Συνεδρίου στήν κατά τοῦ Χριστοῦ βουλήν καί πρᾶξι των (Λουκ. 23, 51), κατά τίς πληροφορίες τῶν Εὐαγγελίων, ἀναλαμβάνει τόν τολμηρό ρόλο νά ζητήσῃ γιά ταφή τό σῶμα τοῦ ἐκτελεσθέντος ὡς ἐπαναστάτου κατά τῆς Ρωμαϊκῆς ἀρχῆς βασιλέως τῶν Ἰουδαίων. Προσέρχεται στόν Πιλάτο καί ζητεῖ τό σῶμα. Λαμβάνει τήν ἄδεια τῆς ταφῆς, τοῦ ἀποδίδει πρόχειρες νεκρικές τιμές καί τό θάπτει στό κενό μνημεῖο, πού εἶχε ἑτοιμάσει γιά τόν ἑαυτό του. Στό ἔργο του αὐτό βοηθεῖται καί ἀπό ἕναν ἄλλον ἄρχοντα τῶν Ἰουδαίων, τόν Νικόδημο, φαρισαῖο (Ἰω. 3, 1), μέλος καί αὐτόν τοῦ Συνεδρίου, πού παλαιότερα εἶχε ἔλθει μία νύκτα νά συναντήσῃ τόν Χριστό καί νά ἀκούσῃ τήν διδασκαλία Του (Ἰω. 3, 1 ἑξ.) καί εἶχε ἐπιχειρήσει νά τόν ὑπερασπίσῃ ἀργότερα στό Συνέδριο (Ἰω. 7, 50). Αὐτός φέρνει καί μία μεγάλη ποσότητα ἀρωμάτων «μίγμα σμύρνης καί ἀλόης ὡσεί λίτρας ἑκατόν» γιά νά ἐνταφιάσουν τόν Χριστό κατά τά Ἰουδαϊκά ἔθιμα (Ἰω. 19, 39-40).

Τά δύο λοιπόν αὐτά σοβαρά καί εὐϋπόληπτα πρόσωπα προσάγονται ἀπό τήν Ἐκκλησία σάν δύο ἀψευδεῖς μάρτυρες τοῦ θανάτου καί τῆς ταφῆς τοῦ Χριστοῦ. Αὐτοί Τόν εἶδαν νεκρό, ζήτησαν τό σῶμα ἀπό τήν Ρωμαϊκή ἀρχή, τό κατέβασαν ἀπό τόν Σταυρό, τό ἄλειψαν μέ τά ἀρώματα καί τό τύλιξαν στά σάβανα, τό μετέφεραν καί τό ἔθαψαν καί προσεκύλησαν «λίθον μέγαν» στή θύρα τοῦ μνημείου. Εἶναι σάν μία ἔμμεσος ἀπάντησις σ᾽ ἐκείνους πού τυχόν θά ἀμφέβαλλαν γιά τόν πραγματικό θάνατο τοῦ Σταυρωθέντος. «Ἐπί στόματος δύο μαρτύρων καί ἐπί στόματος τριῶν μαρτύρων στήσεται πᾶν ρῆμα», ἔλεγε ὁ Μωσαϊκός νόμος (Δευτ. 19, 15). Καί ἐδῶ μάρτυρες τοῦ θανάτου τοῦ Χριστοῦ δέν εἶναι μόνο οἱ στρατιῶται τοῦ ἐκτελεστικοῦ ἀποσπάσματος, ὁ ἑκατόνταρχος, ὁ Πιλᾶτος, οἱ παριστάμενες γυναῖκες. Ἀλλά καί δύο ἄρχοντες τῶν Ἰουδαίων. Δύο κοινῶς ἀνεγνωρισμένα καί τιμώμενα πρόσωπα.

Οἱ ἐκκλησιαστικοί ποιηταί ἔβαλαν στό στόμα τῶν δύο αὐτῶν ἀνδρῶν θαυμασίους ἐπικηδείους θρήνους. Ἕνας ἀπό αὐτούς εἶναι καί ἐκεῖνος πού πλέκεται στό δοξαστικό τῶν ἀποστίχων τοῦ ἑσπερινοῦ τοῦ πλ. α’ ἤχου. Εἶναι ἕνας ἀπό τούς ὡραιοτέρους ὕμνους καί ψάλλεται καί κατά τήν ἡμέρα τοῦ θανάτου τοῦ Κυρίου, τήν Μεγάλη Παρασκευή, καί κατά τήν ἀκολουθία τῆς Κυριακῆς τῶν Μυροφόρων:

«Σέ τόν ἀναβαλλόμενον τό φῶς ὥσπερ ἱμάτιον,
καθελών Ἰωσήφ ἀπό τοῦ ξύλου σύν Νικοδήμῳ
καί θεωρήσας νεκρόν, γυμνόν, ἄταφον, εὐσυμπάθητον
θρῆνον ἀναλαβών,
ὀδυρόμενος ἔλεγεν·
Οἴμοι, γλυκύτατε Ἰησοῦ!
ὅν πρό μικροῦ ὁ ἥλιος
ἐν σταυρῷ κρεμάμενον θεασάμενος
ζόφον περιεβάλλετο
καί ἡ γῆ τῷ φόβῳ ἐκυμαίνετο
καί διερρύγνυτο ναοῦ τό καταπέτασμα·
ἀλλ᾽ ἰδού νῦν βλέπω σε
δι᾽ ἐμέ ἑκουσίως ὑπελθόντα θάνατον.
Πῶς σέ κηδεύσω, Θεέ μου;
ἤ πῶς σινδόσιν εἰλήσω;
ποίαις χερσί δέ προσψαύσω
τό σόν ἀκήρατον σῶμα;
ἤ ποία ᾄσματα μέλψω
τῇ σῇ ἐξόδῳ, οἰκτίρμον;
Μεγαλύνω τά πάθη σου,
ὑμνολογῶ καί τήν ταφήν σου
σύν τῇ ἀναστάσει κραυγάζων·
Κύριε, δόξα σοι».

Ἄν ὁ Ἰωσήφ καί ὁ Νικόδημος εἶναι οἱ μάρτυρες τοῦ θανάτου καί τῆς ταφῆς, αἱ μυροφόροι γυναῖκες εἶναι οἱ πρῶτοι μάρτυρες τῆς Ἀναστάσεως. Αὐτές πού ἐπεθύμησαν νά συμπληρώσουν τίς ἐλλείψεις τῆς ἐσπευσμένης ταφῆς, ἀλλ᾽ ἀντί νά ἀλείψουν μέ μῦρα τό νεκρό σῶμα, ἀντί νά κλαύσουν γιά τόν νεκρό, ἔγιναν οἱ πρῶτοι θεαταί τοῦ κενοῦ τάφου καί πρῶτες αὐτές ἄκουσαν ἀπό τό στόμα τοῦ λευκοφόρου ἀγγέλου τό χαρούμενο καί παράδοξο μήνυμα τῆς Ἀναστάσεως. Αὐτές ἔγιναν ἀπό Μυροφόροι εὐαγγελίστριαι κι᾽ ἔφεραν τό εὐαγγέλιο τῆς ἐγέρσεως στούς μαθητάς καί στόν κόσμο.

Αὐτήν δέ ἀκριβῶς τήν μετάβασι τῶν Μυροφόρων στό μνῆμα καί τό ἀγγελικό μήνυμα, τό ἄγγελμα τῆς Ἀναστάσεως, ποιητικά ἐπεξεργάζεται τό δοξαστικό τῶν αἴνων τοῦ β’ ἤχου. Εἶναι ποίημα τοῦ βασιλέως Λέοντος τοῦ Σοφοῦ καί ἐμπνέεται ἀπό τήν σχετική ἀναστάσιμο περικοπή τοῦ Κατά Μάρκον Εὐαγγελίου (Μάρκ. 16, 1-8), τό Β’ ἑωθινό Εὐαγγέλιο τῶν Κυριακῶν:

«Μετά μύρων προσελθούσαις
ταῖς περί τήν Μαριάμ γυναιξί
καί διαπορουμέναις
πῶς ἔσται αὐταῖς τυχεῖν τοῦ ἐφετοῦ
ὡράθη ὁ λίθος μετῃρμένος
καί θεῖος νεανίας
καταστέλλων τόν θόρυβον αὐτῶν τῆς ψυχῆς·
Ἠγέρθη γάρ, φησιν, Ἰησοῦς ὁ Κύριος·
διό κηρύξατε τοῖς κήρυξιν αὐτοῦ μαθηταῖς
εἰς τήν Γαλιλαίαν δραμεῖν
καί ὄψεσθαι αὐτόν ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν,
ὡς ζωοδότην καί Κύριον».

Καί πάλι λοιπόν τήν Κυριακή τῶν Μυροφόρων θά δοξολογηθῇ ὁ νικητής τοῦ θανάτου καί τοῦ Ἅδου. Ὁ νεκρός – τό βεβαιώνουν ὁ Ἰωσήφ καί ὁ Νικόδημος, πού ἔγινε ζῶν – τό βεβαιώνουν αἱ Μυροφόροι. «Ἡ ζωή ἡ ἀθάνατος» πού κατέβη στό βασίλειο τοῦ Ἅδου καί ἐνέκρωσε τόν Ἅδη μέ τό ἀνέσπερο φῶς Του, μέ τήν ἀστραπή τῆς Θεότητός Του. Αὐτός πού ἀνέστησε τούς πεθαμένους ἀπό τά σκοτεινά μνήματα. Ὁ ζωοδότης, πού μέ τήν ἀνάστασί Του σύναψε σέ ἀτελεύτητο δοξολογία τίς δυνάμεις τῶν οὐρανῶν καί τούς λαούς τῆς γῆς. Αὐτός πού ἀπέθανε καί κατέβη στόν Ἅδη, γιά νά μᾶς ἀνεβάσῃ μέ τήν ἔγερσί Του στούς οὐρανούς.

Αὐτό ἀκριβῶς ψάλλει ὁ ὑμνῳδός τοῦ ἀναστασίμου ἀπολυτικίου τοῦ β’ ἤχου, πού θά ἀκουσθῇ τήν Κυριακή τῶν Μυροφόρων στούς ναούς μας:

«Ὅτε κατῆλθες πρός τόν
θάνατον,
ἡ ζωή ἡ ἀθάνατος,
τότε τόν Ἅδην ἐνέκρωσας
τῇ ἀστραπῇ τῆς Θεότητος·
ὅτε δέ καί τούς τεθνεῶτας
ἐκ τῶν καταχθονίων ἀνέστησας,
πᾶσαι αἱ δυνάμεις
τῶν ἐπουρανίων ἐκραύγαζον·
Ζωοδότα Χριστέ ὁ Θεός ἡμῶν,
δόξα σοι».

Οι εξετάσεις είναι μία δοκιμασία για τη ζωή του ανθρώπου, ιδίως του νέου. Ο νέος συνήθως ζει προστατευμένος από τους γονείς και τους μεγαλυτέρους. Μοναχοπαίδι ή με ένα αδέρφι, μεγαλώνει εκπληρώνοντας το θέλημά του και χωρίς να χρειάζεται να προσπαθήσει ιδιαίτερα να πετύχει κάτι. Είναι αποδεκτός έτσι κι αλλιώς. Γι’  αυτό και μία δοκιμασία η οποία εκ των πραγμάτων αναδεικνύει τις ικανότητές του, του προκαλεί άγχος. Είναι ίσως η πρώτη φορά στην οποία πρέπει να κερδίσει την αποδοχή, την επιδοκιμασία, την επιτυχία. Και η βαθμολογία είναι απρόσωπη. Ιδίως στις πανελλαδικές εξετάσεις τα γραπτά είναι σκεπασμένα. Οι διορθωτές από άλλα μέρη. Ούτε τον γνωρίζουν ούτε θα τον γνωρίσουν. Ο διορθωτής βαθμολογεί χωρίς να λαμβάνει υπόψιν ότι ο μαθητής, το γραπτό του οποίου έχει στα χέρια του, είναι άνθρωπος με συγκεκριμένη ταυτότητα στη ζωή του. Δε χωρά ούτε επιείκεια ούτε αυστηρότητα, αλλά αντικειμενικότητα.

Πώς αντιμετωπίζεται λοιπόν το άγχος των εξετάσεων; Μπορεί η πίστη να συμβάλει;

Άγχος έχουν αυτοί οι οποίοι προσπαθούν. Αυτοί που έχουν στόχο να πετύχουν και έχουν εργαστεί προς αυτή την κατεύθυνση. Το άγχος πηγάζει και από το γεγονός του φορτώματος του νέου ανθρώπου με τις προσδοκίες όχι μόνο τις προσωπικές του, αλλά και του περιβάλλοντός του, των γονέων, των φίλων, των  καθηγητών του. Στις εξετάσεις, ιδίως στις πανελλαδικές, αποτυπώνονται οι προσδοκίες, ο κόπος, η ανάγκη του νέου να κάνει ένα επόμενο βήμα στη ζωή του, οι φιλοδοξίες του, οι φόβοι του, αλλά και τα όνειρά του.

Εδώ λοιπόν η πίστη μπορεί να συμβάλει, συνεπικουρώντας όλους εκείνους που μπορούν να απαλύνουν το νεανικό άγχος. Δεν είναι μόνο ο τονισμός της αγάπης προς τον νέο άνθρωπο, το ότι η σχέση μαζί του δε θα επηρεαστεί από το αποτέλεσμα των όποιων εξετάσεων και η διακριτική ενίσχυσή του, ώστε να μην προστίθεται περαιτέρω αγωνία στη δική του. Η αποφόρτισή του από υπερβολικές προσδοκίες. Είναι και η πολύ σημαντική δύναμη που δίνει η πίστη. Κάθε δοκιμασία έχει να κάνει με τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο. Με την ταυτότητά μας. Αν αισθανόμαστε ότι η ζωή μας είναι στα χέρια του Θεού και ότι ο Θεός ξέρει ποιος είναι ο δρόμος που μας ταιριάζει για να συναντήσουμε τόσο τον Ίδιο, όσο και τον συνάνθρωπο, και να βρούμε αληθινά τον εαυτό μας, το νόημα και τον σκοπό μας, τότε, εκτός από τον κόπο μας, θα κάνουμε τον σταυρό μας και θα εμπιστευθούμε σε Εκείνον την έκβαση.

Αυτό δε σημαίνει παθητικότητα και οκνηρία. Το αντίθετο. Αν καταβάλουμε τον αναλογούντα κόπο, πάρουμε τη βοήθεια που μπορούμε να βρούμε και αισθανθούμε ότι η μεγαλύτερη προσδοκία που μπορεί να έχει ο άνθρωπος είναι, αφού κάνει αυτό που περνά από το χέρι του, να εμπιστευθεί τα υπόλοιπα στη φώτιση του Θεού, τότε η έκβαση των εξετάσεων, όπως και κάθε δοκιμασίας, θα είναι προς όφελος του εξεταζομένου.

Οι εξετάσεις μπορούν να διαμορφώσουν καινούργια ταυτότητα στον νέο. Σίγουρα όμως τον κάνουν να ξαναδεί το ποιος είναι ο εαυτός του και τι θέλει από τη ζωή του. Ποια είναι τα στηρίγματά του.

Η Εκκλησία προσεύχεται να μην αισθάνεται μόνος του σ’  αυτόν τον αγώνα!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στη εφημερίδα «Ορθόδοξη Αλήθεια» στο φύλλο της 11^ης Μαΐου 2016

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/