kantonopou’s blog

(Κατήχηση από την Παλαιά Διαθήκη)

Σεβ. Ιερεμίου Φούντα Μητρ. Γόρτυνος Μεγαλουπόλεως

Πηγή: Τόμος Δεύτερος. Καλαμάτα 2006.

Αντίδωρον τω Μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσοστόμω Θέμελη

  Σε pdf: http://www.imgortmeg.gr/books/didaskalia.pdf   

2. Αποδείξεις για την ύπαρξη του Θεού

Επειδή οι Ισραηλίτες, αλλά και τα γύρω τους έθνη, όπως είπαμε, πίστευαν σε θεό, γι? αυτό η Παλαιά Διαθήκη δεν αναφέρει σαφή επιχειρήματα για την ύπαρξη Θεού¹. Το ερώτημα «υπάρχει Θεός;» τίθεται για πρώτη φορά από τον συγγραφέα του βιβλίου της Σοφίας Σολομώντος, στην τελευταία δηλαδή εκατονταετηρίδα π.Χ. περίπου, όταν οι Ιουδαίοι της Αιγυπτιακής διασποράς είχαν υποστεί την επίδραση του ελευθέρου Ελληνικού πνεύματος. Πριν το ερώτημα ήταν: Υπάρχει ένας Θεός;». Και οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης απαντώντας στο ερώτημα αυτό εστρέφοντο κατά του πολυθεϊσμού. Έχουμε όμως στην Παλαιά Διαθήκη και περικοπές που μπορούν να προσαχθούν σαν επιχειρήματα περί υπάρξεως του Θεού:

α) Συχνά η Παλαιά Διαθήκη αναφέρεται στην δημιουργία, για θαυμασμό βέβαια της παντοδυναμίας και πανσοφίας του Θεού, χρησιμεύουν όμως ασφαλώς οι αναφορές αυτές και ως αποδείξεις υπάρξεως του Θεού, γιατί αυτό το ωραίο καλλιτέχνημα του σύμπαντος προϋποθέτει δημιουργό και τεχνίτη και προνοητή. Παρατηρώντας ο άνθρωπος το μεγαλείο της φύσεως, την τάξη της και την ωραιότητα της σκέπτεται τον Δημιουργό της Θεό και με θαυμασμό λέγει: «Ως εμεγαλύνθη τα έργα σου, Κύριε, πάντα εν σοφία εποίησας» (Ψαλμοί 103,24)!

Θα αναφέρω μερικούς μόνο από τους, ύμνους των ανθρώπων της Παλαιάς Διαθήκης προς τον Θεό, στους οποίους υμνείται η δόξα του Θεού από την ωραιότητα της φύσεως και οι οποίοι ύμνοι διαλαλούν ασφαλώς την ύπαρξη του Θεού γιατί η παρατηρούμενη στην φύση ωραιότητα και τάξη προϋποθέτει δημιουργό Θεό και ρυθμιστή των όντων:

Οι ουρανοί διηγούνται την δόξα τον Θεού και το στερέωμα εξαγγέλλει το έργο των χειρών τον» (Ψαλμοί 18,2).

«Κύριε, ο Κύριος ημών πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου σε όλη την γη» (Ψαλμοί 8,10)!

«Φωνή Κυρίου επάνω στα νερά βροντά ο Θεός ο δοξασμένος, ο Κύριος επάνω από τους ωκεανούς. Φωνή Κυρίου ισχυρή φωνή Κυρίου μεγαλόπρεπη. Φωνή Κυρίου συντρίβει κέδρους, ναι, θα συντρίψει ο Κύπριος τους κέδρους τον Λίβανον. Κάνει τα όρη να σκιρτούν, σαν το μοσχάρι ο Λίβανος και σαν το δαμαλάκι το όρος το Συρίων. Φωνή Κυρίου αστράφτει φλόγες πύρινες. Φωνή Κυρίου κάνει την έρημο να τρέμει? ο Κύριος κάνει να τρέμει η έρημος της Κάδης» (Ψαλμοί 28, 3 – 8 εξής).

«Με τον λόγο του Κυρίου έγιναν οι ουρανοί και με την πνοή από το στόμα τον έγιναν οι αμέτρητες δυνάμεις τους? Ας φοβάται τον Κύριο όλη η γη και ας τρέμουνε μπροστά τον όλοι οι κάτοικοι της οικουμένης, γιατί αυτός είπε και έγιναν, αυτός πρόσταξε και θεμελιώθηκαν» (Ψαλμοί 32, 6 – 9).

«Με την ισχύ σου, ω Θεέ, θεμελιώνεις τα βουνά, δύναμη είσαι ζωσμένος? ηρεμείς της θάλασσας τον παφλασμό, τον ήχο των κυμάτων της και τον θόρυβο των λαών. Επισκέπτεσαι την γη και της χαρίζεις αφθονία, την πλημμυρίζεις με αγαθά» (Ψαλμοί 64,7. 10).

«Πέστε στον Θεό, “πόσο φοβερά είναι τα έργα σου, πόσο τρομαχτική είναι η δύναμη σου “! Ελάτε για να δείτε τα έργα τον Θεού? την θάλασσα την έκανε στεριά, με στεγνά πόδια διέσχισαν το ποτάμι» (Ψαλμοί 65, 3. 5).

Ωραίο ύμνο του Δημιουργού Θεού κάνει και ο ποιητής του 135 Ψαλμού:

«Δοξολογήστε τον Κύριο των κυρίων αιώνια είναι η αγάπη τον! Είναι ο μόνος που έκανε θαυμάσια μεγάλα. Έκανε με σοφία τους ουρανούς στερέωσε την γη επάνω στα νερά έκανε τους μεγάλους φωτοδότες, τον ήλιο να κυριαρχεί την ημέρα, το φεγγάρι και τα αστέρια να κυριαρχούν την νύχτα» (στίχ. 4-9).

Ωραία επίσης και δυνατή δοξολογία του Θεού από τα θαυμαστά της φύσεως κάνουν ο συνθέτης του 103ου Ψαλμού και οι τρεις παίδες στην κάμινο του πυρός (Δαν. 3).

Θαυμαστός πάλι είναι ο Θεός από την ατμόσφαιρα και τον κόσμο των ζώων (Ιώβ 38 – 41). Αυτά δεν έγιναν από μόνα τους, ούτε τα έκαναν οι ψεύτικοι θεοί μόνον ο αληθινός Θεός έχει την δύναμη να τα κάνει:

Οι θεοί των εθνών δεν δίνουν την βροχή οι ουρανοί από μόνοι τους δεν στέλνουν καταιγίδες. Κύριε Θεέ μας σε Σένα ελπίζουμε, γιατί εσύ είσαι ο μόνος που τα κάνεις όλα αυτά» (Ιερεμίας 14, 22). Βλέπε και Ιερ. 10, 12 – 16.

Στα παραπάνω όμως και στα τόσα άλλα σχετικά χωρία της Παλαιάς Διαθήκης δεν υπάρχει καμία απολογητική τάση των ιερών συγγραφέων τους? δεν λέγονται δηλαδή οι λόγοι αυτοί ακριβώς σαν επιχειρήματα υπάρξεως του Θεού, αλλά είναι λόγοι που εκφράζουν, επαναλαμβάνουμε, την χαρά και τον θαυμασμό των ποιητών τους για την παντοδυναμία, την πανσοφία και την αγαθότητα του Θεού και αποσκοπούν στο να στερεώσουν τους Ισραηλίτες στην πίστη τους προς τον Θεό και να τους προφυλάξουν από την ειδωλολατρία.

β) Άλλο, το οποίο, κατά κάποιο τρόπο, μπορεί να προσαχθεί ως επιχείρημα υπάρξεως του Θεού είναι από αυτή την ιστορία του Ισραήλ. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης αναφέρονται στην ιστορία του Ισραηλιτικού λαού, για να δείξουν σ’ αυτόν ότι ο Θεός του Γιαχβέ είναι ισχυρότερος από τους θεούς των άλλων εθνών. Ήδη στο Έξοδος 12, 12 λέγεται ότι την απόφαση του ο Θεός να φονεύσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων θα την εκτελέσει «ενάντια σ? όλους τους Θεούς της Αιγύπτου», ακριβώς για να τονισθεί η αλήθεια αυτή, η αδυναμία δηλαδή των αιγυπτιακών θεών και η παντοδυναμία του Γιαχβέ.

Στην περικοπή Δευτερονόμιο 4, 32 – 39 αναφέρονται από την ιστορία των Ισραηλιτών σημεία της αγάπης του Θεού σ’ αυτούς:

«Υπήρξε ποτέ λαός που άκουσε την φωνή του Θεού να του μιλάει μέσα από την φωτιά, όπως τον ακούσατε σεις και να μείνει ζωντανός; (Σας) έκανε θαύματα και σημεία με δύναμη ακαταμάχητη και με γεγονότα φοβερά και τρομερά» (στίχ. 33,34? βλέπε Και στίχ. 36 – 38).

Και τελικά λέγεται ότι όλα αυτά έγιναν για να καταλάβουν οι Ισραηλίτες ότι «ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός, και εκτός από αυτόν δεν υπάρχει άλλος» (στίχ. 35). Και προτρέπονται:

Αναγνωρίστε το και κρατήστε το στην καρδιά σας? Ο Κύριος, αυτός είναι Θεός στον ουρανό και στην γη. Δεν υπάρχει άλλος εκτός από αυτόν» (στίχ. 39).

Κατά τον 104 Ψαλμό όλη η ιστορία του Ισραήλ, από τους Πατριάρχες μέχρι την κατάληψη της Χαναάν, είναι μία απόδειξη της πιστότητας του Θεού. Κατά τις περικοπές Ησ. 41,21 – 29. 42,8. 9. 13 – 17. 46,1 η απελευθέρωση του Ισραήλ από την Βαβυλωνιακή αιχμαλωσία δεικνύει την δύναμη του Θεού του Ισραήλ και την μηδαμινότητα των θεών των ειδωλολατρών. Πιο λεπτομερειακά για τα θαυμαστά έργα του Θεού στην ιστορία από την αρχή, αλλά ιδιαίτερα για την ιστορία του Ισραήλ μέχρι την απελευθέρωση του από την Αίγυπτο, ομιλεί το βιβλίο της Σοφίας Σολομώντος εις κεφ. 1θ -12. 16 19. Ο συγγραφεύς του βιβλίου αυτού θέλει να στερεώσει τους ομοεθνείς του στην πίστη στον Γιαχβέ, σ’ εκείνη μάλιστα την δύσκολη κατάσταση που ευρίσκοντο, και να παρακινήσει και τους ειδωλολάτρες αναγνώστες να λατρεύσουν τον αληθινό αυτόν Θεό. Παρατηρείται όμως ότι μία μόνο σκέψη δεν ανέπτυξαν οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης για το θέμα μας: Ότι για τον Ισραήλ, ένα λαό που πάντα έκλινε στην ειδωλολατρία, το ότι διατηρήθηκε σ’ αυτόν η πίστη στον αληθινό Θεό είναι θαύμα και ακόμη είναι δείγμα ότι ο λαός αυτός απελάμβανε θεϊκής καθοδηγίας.