Παρουσίαση

Δικτυογραφία

• Κουτσογιάννης, Δ.: Η γλωσσική αγωγή: νέες τεχνολογίες
• Κουτσογιάννης, Δ.: Πληροφορική – επικοινωνιακή τεχνολογία και γλωσσική αγωγή στην ελληνική δευτεροβάθμια εκπαίδευση: προκαταρκτικές παρατηρήσεις. Ανακοίνωση στη Διεθνή Ημερίδα: Πληροφορική – επικοινωνιακή τεχνολογία και γλωσσική αγωγή: η διεθνής εμπειρία. Θεσσαλονίκη, 23/11/99: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.
• Περικλής Πολίτης: Βελτίωση και επέκταση των σωμάτων κειμένων της Ηλεκτρονικής Πύλης του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας (ΚΕΓ).
• Ελένη Χοντολίδου: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΟΤΗΤΑΣ και ποια η χρησιμότητά της στην εκπαιδευτική πράξη. Γλωσσικός υπολογιστής, τομ. 1, θεματικές στήλες.
• Mary Kalantzis & Bill Cope: Πολυγραμματισμοί
• Σωφρ. Χατζησαβίδης: Πολυγραμματισμοί και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας.pdf

Στον ιστότοπο Ελληνικός πολιτισμός θα βρείτε:

• αρχείο ελληνικής μελλοποιημένης ποίησης
• τραγούδια για την ξενιτιά
• απαγελία ελληνικής ποίησης
• Εάν διδάσκετε το μάθημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας στην Α΄ Γυμνασίου, θα βρείτε πολύτιμο τον διαδικτυακό οδηγό για την υποστήριξη των Κειμένων ΝΕ λογοτεχνίας Α’ Γυμνασίου, της Τερέζας Γιακουμάτου. Κι άλλη ενδιαφέρουσα πρότασή της: Φάκελοι υποστήριξης εκπαιδευτικού.

Μια παρουσίαση της ενότητας Νεοελληνική Λογοτεχνία της Πύλης για την Ελληνική Γλώσσα έχω κάνει εδώ.

Πληροφορίες για τύπους αναζητήσεων στο συμφραστικό πίνακα λέξεων για το ποιητικό έργο του Γ. Σεφέρη και ενδεικτικά παραδείγματα θα βρείτε στο επιμορφωτικό υλικό σελ. 220-227.

Στην Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα ακολουθούμε την εξής διαδρομή:

Νεοελληνική Λογοτεχνία

Οδηγοί και Πηγές

Η Λογοτεχνία στο Διαδίκτυο

Επιλέγοντας Νεοελληνική Λογοτεχνία βρίσκουμε με αλφαβητική σειρά πολλούς σχολιασμένους διαδικτυακούς τόπους και ιστοσελίδες που αφορούν τη νεοελληνική λογοτεχνία. Πιο συγκεκριμένα βρίσκουμε:

• Ιστοσελίδες Ελλήνων συγγραφέων
• Ηλεκτρονικά Ανθολόγια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας
• Ηλεκτρονικά Αρχεία και Πύλες (portals) για την Νεοελληνική Λογοτεχνία (ελληνικά και ξένα)
• Ηλεκτρονικά Ανθολόγια Κριτικών και Θεωρητικών Κειμένων
• Ηλεκτρονικά Περιοδικά Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και Σελίδες Έντυπων Λογοτεχνικών Περιοδικών

Στην επιλογή Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία παρέχονται χρήσιμες διευθύνσεις του Διαδικτύου για τους συγγραφείς και τα κείμενά τους που περιέχονται στο Ανθολόγιο Νεότερης Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας (Β΄ Ενιαίου Λυκείου). Οι διευθύνσεις κατατάσσονται αλφαβητικά με βάση το όνομα του συγγραφέα και διακρίνονται σε δύο ενότητες: Ποίηση και Πεζογραφία. Κάθε ηλεκτρονική διεύθυνση συνοδεύεται από σύντομο ενημερωτικό σχόλιο για το περιεχόμενό της. Οι ηλεκτρονικές διευθύνσεις αποτελούν και ενεργοποιημένους δεσμούς (links) έτσι ώστε ο ενδιαφερόμενος να μπορεί να συνδεθεί άμεσα.

Το στάχτες που βλέπετε στη εικόνα συμπεριλαμβάνεται στα ηλεκτρονικά ανθολόγια. Περιέχει αποσπάσματα κειμένων από βιβλία ελλήνων και ξένων λογοτεχνών, παλαιότερων και σύγχρονων, καθώς και μελετήματα για αυτούς.

Στα ηλεκτρονικά ανθολόγια επίσης βρίσκουμε τη σελίδα του Σπουδαστηρίου Νέου Ελληνισμού που περιέχει ηλεκτρονικό ανθολόγιο νεοελληνικών κειμένων με συγγραφείς από τον 19^ο αιώνα μέχρι τις μέρες μας. Περιέχει επίσης πληροφορίες για τους έγκριτους νεοελληνιστές Κ.Θ. Δημαρά και Γ. Π. Σαββίδη και το αρχείο Κ. Π. Καβάφη. Επίσης, ηλεκτρονικό ανθολόγιο αναγνώσεων, με 126 αναγνώσεις σε μορφή mp3. (πολύ χρήσιμη για διδακτική χρήση).

Στην ιστοσελίδα της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών μπορείτε να βρείτε τα περιοδικά που εκδίδει η εταιρία σε μορφή PDF. Περιέχουν πολύ ενδιαφέροντα άρθρα.

Στα Ηλεκτρονικά Αρχεία και Πύλες βρίσκουμε τη σελίδα του Ε.Λ.Ι.Α. (Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο) με καταλόγους της βιβλιοθήκης, θεματικούς καταλόγους του φωτογραφικού αρχείου, συνδέσεις με ιστοσελίδες σχετικές με τον ελληνικό πολιτισμό, ιδρύματα, αρχεία, μουσεία ανά τον κόσμο.

Στα ηλεκτρονικά περιοδικά αναφέρω το Ηριδανός, πολιτιστικό με άρθρα, κριτικές και δοκίμια για τη λογοτεχνία και τις καλές τέχνες, βιβλιοκριτικές, συνεντεύξεις, απόψεις.

Να προσθέσω επίσης άλλα δύο που δεν αναφέρονται στον κατάλογο της Πύλης:

Το Poema: Ηλεκτρονικό περιοδικό για την ποίηση και τον δοκιμιακό λόγο, τη λογοτεχνική μετάφραση, την εικαστική δημιουργία. Έχω γράψει σχόλιο εδώ.

Κι ένα τελευταίο το ως3. Είναι μηνιαίο περιοδικό πολιτισμού και στην καρτέλα ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ 1998-2008 ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ “Ως3” ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ {Κείμενα, Φωτογραφίες, Συνεντεύξεις, Video…} υπάρχουν πολύ καλά αφιερώματα σε νεοέλληνες ποιητές (και όχι μόνο), που μπορούν να αξιοποιηθούν στη διδασκαλία μας.

 

Τι εννοούμε με τον όρο “υπερκείμενο”;

Η λογοτεχνία μπροστά στην πρόκληση του διαδικτύου. Μια μελέτη της αναγνωστικής συμπεριφοράς του κοινού απέναντι σε ένα λογοτεχνικό υπερκείμενο.pdf

Σοφία Νικολαΐδου: Πλανήτης Πρέσπα. Παράδειγμα λογοτεχνικού υπερκειμένου.

“Ο Πλανήτης Πρέσπα είναι ένα διαδικτυακό κέρασμα. Στη διαδικτυακή του εκδοχή, το κείμενο είναι σκηνοθετημένο «υπερλογοτεχνικά», που θα πει ότι ακολουθεί τη λογική των υπερδεσμών. Όταν εισέρχεσαι στο βιβλίο, βλέπεις τις εικόνες επτά πλανητών. Μπορείς να ξεκινήσεις από όποιον πλανήτη θέλεις. Κάνεις κλικ και μπαίνεις απευθείας στο κείμενο, διαλέγεις την αναγνωστική σου διαδρομή και προχωράς. Βαδίζεις στα μονοπάτια των υπερδεσμών”… περισότερα. Μπορείτε κι εσείς να παίξετε! Προηγουμένως πάρτε μια μικρή γεύση της “ιστορίας”.

Κι άλλο λογοτεχνικό υπερκείμενο. Milorad Pavic ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ. Διήγημα για υπολογιστή και διαβήτη. Πρόκειται για την ιστορία μιας συλλογικής αποτυχίας στη Σερβία του 18ου αιώνα.

Αλλάζει η διδασκαλία της Λογοτεχνίας; Η Τερέζα Γιακουμάτου αναφέρεται στις δυνατότητες που προσφέρει το διαδίκτυο στο διδάσκοντα και δίνει το παράδειγμα του Ηλεκτρονικού Κόμβου του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας, http://www.komvos.edu.gr/diaglossiki/diaglossiki.htm με την  ηλεκτρονική βιβλιοθήκη για όσους διδάσκουν τη «Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία» στο Λύκειο.

Στο ηλεκτρονικό περιοδικό για την ποίηση poema υπάρχει ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο της Τιτίκας Δημητρούλια “Κυβερνολογοτεχνία”: Μια πρόκληση του μέλλοντος.

Παρουσίαση.pdf

Στην ενότητα αυτή επιχειρείται ο ορισμός της έννοιας του γραμματισμού που είναι σαφώς κάτι διαφορετικό από την απλή γνώση της γραφής και της ανάγνωσης, καθώς αφορά τη δυνατότητα του εγγράμματου ατόμου να λειτουργεί αποτελεσματικά σε διάφορες συνθήκες επικοινωνίας που επιβάλλει η εκάστοτε κοινωνική, πολιτισμική και οικονομική πραγματικότητα. Οι ΤΠΕ θεωρούνται πια οργανικό μέρος της “νέας επικοινωνιακής τάξης πραγμάτων”.

Στο χώρο της διδασκαλίας των φιλολογικών μαθημάτων μας ενδιαφέρει όχι μόνο το πώς θα αξιοποιήσουμε καλύτερα τις ΤΠΕ σε μια δεδομένη διδασκαλία, αλλά και πώς θα προσαρμόσουμε το περιεχόμενο της διδασκαλίας, προκειμένου να ανταποκρίνεται στις λειτουργικές και κριτικές διαστάσεις του τεχνολογικού ή νέου γραμματισμού (που συμπεριλαμβάνει τις ΤΠΕ).

Στόχος: Να συνδεθούν οι βαθύτερες αλλαγές της εποχής μας με τις διδακτικές επιδιώξεις και πρακτικές των φιλολογικών μαθημάτων και οι πρακτικές σχολικού γραμματισμού που διαπερνούν το σημερινό δευτεροβάθμιο σχολείο με τη γόνιμη αξιοποίηση των ΤΠΕ.

Σύνολο ωρών: 3

Επιμορφωτικό υλικό.pdf

Παρουσίαση

Δικτυογραφία

• Βασιλική Μητσικοπούλου: Γραμματισμός
• Ilana Snyder: Γραμματισμός, τεχνολογία και σχολική τάξη: μια πρόκληση για τους εκπαιδευτικούς (πρακτικά Ημερίδας “Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Γλωσσική Διδασκαλία”).
• Σχολικός Γραμματισμός
• Γραμματισμός: Η πρόκληση του 21ου αιώνα.pdf
• Ο Πλάτων, η γραφή και οι υπολογιστές
• Παραδείγματα εφαρμογών στα πλαίσια των τυπικών,  ημιτυπικών ή άτυπων μορφών σχολικού γραμματισμού.pdf

Διδακτικοί στόχοι

“Στην ενότητα αυτή αναλύονται τα δεδομένα της διεθνούς και ελληνικής πραγματικότητας σε σχέση με την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Επιχειρείται, επιπλέον, να γίνει σαφές ότι η γόνιμη αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων δεν είναι μια εύκολη και απλή διαδικασία που εξαντλείται στην απόφαση για δημιουργία κάποιου λογισμικού παιγνιώδους χαρακτήρα, προκειμένου να υποστηριχθεί η διδασκαλία στα σχολεία. Αντίθετα, πρόκειται για μια πολύπλοκη και σύνθετη υπόθεση. Η “εργαλειακή” λογική είναι απαραίτητο να δώσει τη θέση της σε μια σαφή στρατηγική, η οποία θα αποτελεί την αφετηρία και το σημείο αναφοράς για κάθε επιμέρους ενέργεια.

Στόχος της ενότητας είναι ο θεωρητικός εξοπλισμός των φιλολόγων προκειμένου να καταστεί εφικτή μια συνολική ανάγνωση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, όπου θα γίνεται αντιληπτή και η χρήση των ΤΠΕ” (από το επιμορφωτικό υλικό).

Σύνολο ωρών: 3

Επιμορφωτικό υλικό.pdf

Παρουσίαση

Δικτυογραφία

• ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ-ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ του Δημήτρη Κουτσογιάννη. Παρουσιάζεται ένα σύντομο ιστορικό των προσπαθειών αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών στη γλωσσική διδασκαλία γενικά και ειδικότερα στη χώρα μας. Το κείμενο συνοδεύεται από βιβλιογραφία.
• Η αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων και κυρίως στη διδασκαλία της ελληνικής. Έρευνα στους φιλολόγους που επιμορφώθηκαν στο πλαίσιο του έργου “Οδύσσεια”.

Ορισμένα αξιοσημείωτα συμπεράσματα που προέκυψαν από την έρευνα είναι:

1. Ο έλληνας φιλόλογος κινείται με άξονα το διδακτικό εγχειρίδιο, το οποίο ακολουθεί σε γενικές γραμμές πιστά.
2. Επηρεάζεται από το ισχύον σύστημα πανελληνίων εξετάσεων για τα ΑΕΙ, περισσότερο στα Λύκεια.
3. Τα προγράμματα επιμόρφωσης έτυχαν καθολικής αποδοχής, κάτι που είναι εξαιρετικά σπάνιο και δύσκολο να συμβεί.
4. Όλοι οι εκπαιδευτικοί δήλωσαν μια κάποια εξοικείωση με τα βασικά εργαλεία υπολογιστή, όπως τα προγράμματα επεξεργασίας κειμένου, το διαδίκτυο, τα προγράμματα παρουσίασης κλπ.
5. Πολλοί αναγνώρισαν ότι η αποκτηθείσα με την επιμόρφωση γνώση ξεχνιέται εύκολα και τόνισαν την αναγκαιότητα για συνέχιση των επιμορφώσεων.
6. Οι περισσότερες, αν όχι όλες οι διδασκαλίες που πραγματοποιήθηκαν, στηρίχθηκαν στη λογική των εγχειριδίων, την ύλη των οποίων παρακολούθησαν σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό. Η λογική αυτή εξηγείται εύκολα από τη στιγμή που η πορεία με βάση το εγχειρίδιο αποτελεί κανόνα στα σχολεία και επιβάλλεται από την πολιτεία. Κάτι συναφές και ενδιαφέρον, επίσης, παρατηρήθηκε και στο”πώς” της διδασκαλίας. Η εμπεδωμένη διδακτική πρακτική οδήγησε στην πρακτική των φύλλων εργασίας, τα οποία δεν ήταν απλοί οδηγοί για καθοδήγηση της ανεξάρτητης πορείας του κάθε μαθητή και διευκόλυνση, επομένως, των διδασκόντων, αλλά αυστηρό καθοδηγητικό πλαίσιο, το οποίο κινούνταν, στις περισσότερες περιπτώσεις, στη λογική των κλασικών ερωταποκρίσεων που βρίσκονται στα σχολικά εγχειρίδια.
7. Προφανώς η διδακτική ταυτότητα των διδασκόντων είναι αυτή που καθοδηγεί και την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία και δεν θα μπορούσε να συμβεί διαφορετικά.
8. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα όχι απλώς στην εισαγωγή της τεχνολογίας και στην αντίστοιχη εξοικείωση, αλλά στη συνολικότερη καλλιέργεια της (γλωσσο)διδακτικής ταυτότητας των εκπαιδευτικών, έτσι ώστε να μπορούν να ενσωματώνουν με τρόπο δημιουργικό κάθε τεχνολογία (έντυπα μέσα, ηλεκτρονικά κλπ.) στη διδασκαλία τους. Στην περίπτωση αυτή η έμφαση δεν πρέπει να δίνεται στο εργαλείο (εργαλειακή λογική), αλλά στο είδος των πολιτών, στη διαμόρφωση των οποίων θα πρέπει να συνεισφέρει το σχολείο. Αυτό έχει ιδιαίτερη βαρύτητα αν πράγματι πιστεύουμε ότι η κοινωνία της γνώσης, της πληροφορίας κλπ. απαιτεί και ένα διαφορετικό σχολείο.
9. Αξιοσημείωτη είναι η ανταπόκριση του σχολικού συστήματος στην όλη παρέμβαση. Εδώ τα πράγματα δεν είναι πολύ ευχάριστα. Οι διευθύνσεις των σχολείων και οι καθηγητές πληροφορικής αντιμετώπισαν περιπτωσιακά το ζήτημα: σε άλλες περιπτώσεις ήταν ιδιαίτερα θετικοί και παρείχαν κάθε υποστήριξη και σε άλλες εξαιρετικά υπηρεσιακοί, κωλυσιεργώντας την όλη διαδικασία. Είναι προφανές ότι δεν υπήρξε σαφής προετοιμασία όλων των εμπλεκομένων να υποστηρίξουν το όλο εγχείρημα. Πρόκειται για καθοριστικό παράγοντα που λειτούργησε αποτρεπτικά σε αρκετές περιπτώσεις.
10. Οι μαθητές ανταποκρίθηκαν με ενθουσιασμό στην πρόκληση και πολύ συχνά αντιδιαστέλλεται ο ενθουσιασμός αυτός με την άρνηση και ουδετερότητα που χαρακτηρίζει τη συνήθη καθημερινή διδακτική πρακτική.
11. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και οι διαπιστώσεις ως προς το αν και πώς αξιοποιήθηκαν οι γνώσεις και δεξιότητες που αποκτήθηκαν στα πρώτα χρόνια μετά την επιμόρφωση. Τα αποτελέσματα που προκύπτουν από την έρευνα δημιουργούν μεγάλη ανησυχία. Ελάχιστοι εκπαιδευτικοί συνέχισαν να χρησιμοποιούν πια τις ΤΠΕ στη διδασκαλία τους, αλλά και αυτοί σποραδικά, πολύ λίγες φορές το χρόνο. Αυτό ασφαλώς οφείλεται στο συστημικό χαρακτήρα βάσει του οποίου πρέπει να προσεγγίζεται η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση. Οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί ανέφεραν τους λόγους για τους οποίους δεν είναι κάτι τέτοιο εφικτό: η έμφαση στην ύλη και τις εξετάσεις που δίνει το σχολείο, η κατανομή του σχολικού χρόνου, η ισχύουσα διοικητική λογική και η υπάρχουσα υποδομή λειτουργούν αποτρεπτικά.