Στη διάθεσή σας βρίσκονται τα Ψηφιακά Εκπαιδευτικά Βοηθήματα του ΥΠΔΒΜΘ για να συμβάλουν στην προετοιμασία σας!
Σεπ 23 2011
το εγκόλπιο της ορθής γραφής
Το κείμενο του Δ. Ν. Μαρωνίτη, Το Εγκόλπιο της ορθής γραφής, δημοσιεύτηκε στον Ταχυδρόμο το 1998.
Σεπ 23 2011
η θεατρική μας ομάδα πάει στο δημοτικό θέατρο
Σεπ 23 2011
Μίκο Χίπονεν: Πολεμώντας ιούς, υπερασπίζοντας το Διαδίκτυο
Έχουν περάσει 25 χρόνια από τότε που ο πρώτος ιός για τον προσωπικό υπολογιστή (Brain A) χτύπησε το διαδίκτυο, και αυτό που κάποτε ήταν μία ενόχληση τώρα έχει μετατραπεί σε εξελιγμένο εργαλείο για το έγκλημα και την κατασκοπεία. Ο ειδικός στην ασφάλεια υπολογιστικών συστημάτων, Μίκο Χίπονεν, μας λέει πως μπορούμε να σταματήσουμε τους νέους αυτούς ιούς από το να απειλήσουν το Ίντερνετ όπως το γνωρίζουμε.
Σεπ 21 2011
κινητό πορτοφόλι με το Google Wallet
Σύμφωνα με έρευνες, ένας άνθρωπος γυρνάει πίσω στο σπίτι του περισσότερο για να πάρει το κινητό του παρά το πορτοφόλι του, όταν τα έχει ξεχάσει. Αυτό, η Google το μεταφράζει σε δύο λέξεις, που δεν είναι άλλες απο… Google Wallet.
Με αυτό το λογισμικό και το αντίστοιχο NFC chip, το smartphone σου γίνεται κυριολεκτικά το πορτοφόλι σου μιας και όταν είναι όλα έτοιμα και τα καταστήματα εξοπλιστούν με NFC Checker το μόνο που θα έχεις να κάνεις αγοράζοντας ένα αγαθό, θα είναι να ακουμπήσεις το κινητό σου στο ταμείο, το μηχάνημα θα αναγνωρίζει ποιός είσαι και πόσα χρήματα έχεις και στη συνέχεια θα χρειάζεται 1-2 δευτερόλεπτα για να κάνει την χρέωση και εσύ να φύγεις απο το ταμείο ικανοποιημένος.
Με το Google Wallet θα μπορείς να κάνεις αγοράς μέσω MasterCard και CitiBank αλλα και μέσω των προπληρωμένων καρτών της Google. Όπως πάντα, η Google βλέπει μπροστά στο μέλλον και θέλει να εδρεώσει ακόμη περισσότερο τα smartphones και να τα κάνει ακόμα πιό απαραίτητα με σκοπό (φυσικά) την αύξηση των πωλήσεων αλλα και το να ανεβάσει ένα επίπεδο παραπάνω την ποιότητα στη ζωή μας.
Αλήθεια ή ψέματα, το μέλλον θα δείξει, πάντως στην Αμερική το σύστημα αυτό έχει πάρει ήδη σάρκα και οστά και μάλιστα μέσω του Google Wallet γίνονται ακόμη και προσφορές απο μεγάλα καταστήματα για να δελεάσουν τους καταναλωτές. Το θέμα είναι, θα καταφέρει το Google Wallet να γίνει κομμάτι του παγκοσμίου εμπορίου;
Μένει να το δούμε…
Σεπ 20 2011
παρουσίαση των Windows 8
Με την επόμενη έκδοση του λειτουργικού της συστήματος, η Microsoft παραδέχεται ότι τα παραδοσιακά «παράθυρα» δεν είναι πλέον αρκετά: στα Windows 8, τα εικονίδια στην επιφάνεια εργασίας αντικαθίστανται με «πλακάκια» αφής (tiles), όπως ισχύει στα περισσότερα, smartphone.
Σε συνέδριο για προγραμματιστές που πραγματοποίησε η Μicrosoft στην Καλιφόρνια, οι δημοσιογράφοι είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν υπολογιστές-ταμπλέτες που έτρεχαν μια δοκιμαστική έκδοση του νέου λογισμικού.
Όπως αναφέρει ο ρεπόρτερ του CNet, η νέα εμφάνιση του λειτουργικού συστήματος, με την ονομασία Metro, παραπέμπει στο Windows Phone 7.5, την επερχόμενη νέα έκδοση του λογισμικού για «έξυπνα» κινητά τηλέφωνα.
Αυτό σημαίνει ότι τα Windows 8 δίνουν έμφαση στις οθόνες αφής, οι οποίες ήδη χρησιμοποιούνται στους υπολογιστές-ταμπλέτες.
Τα «πλακάκια» του Metro δίνουν πρόσβαση στις αποθηκευμένες εφαρμογές αλλά και σε διαδικτυακές υπηρεσίες όπως το Facebook και το Twitter, από τα οποία μπορούν να αντλούνται και να προβάλλονται αυτόματα οι αναρτήσεις και τα μηνύματα.
Ακόμα, το Metro καταργεί τα κλασικά παράθυρα και τα μενού και υιοθετεί την εργαλειοθήκη «κορδέλα» που χρησιμοποιείται στο Microsoft Office.
Προς το παρόν βέβαια υπάρχουν ελάχιστες εφαρμογές που υποστηρίζουν το Metro, οπότε τα περισσότερα προγράμματα εμφανίζονται στα κλασικά παράθυρα των Windows.
Άλλα χαρακτηριστικά των Windows 8:
- Το λειτουργικό σύστημα σχεδιάστηκε να τρέχει τόσο σε επιτραπέζιους υπολογιστές όσο και σε φορητούς και σε ταμπλέτες
- Θα υποστηρίζει τους επεξεργαστές ARM, οι οποίοι έχουν μικρή κατανάλωση ρεύματος και χρησιμοποιούνται ευρέως σε κινητά τηλέφωνα και ταμπλέτες
- Ο χρόνος που απαιτείται για την εκκίνηση του συστήματος μειώνεται σημαντικά
- Οι οδηγοί των συσκευών (device driver) υποστηρίζουν πλέον μεγάλη γκάμα μοντέλων και ενεργοποιούν τα περιφερειακά χωρίς καθυστέρηση
- Τα Windows 8 θα μπορούν να συνδέονται με υπηρεσίες νέφους, όπως το SkyDrive που προσφέρει αποθηκευτικό χώρο σε διακομιστές της Microsoft.
H Microsoft έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να λανσάρει τα Windows 8 εντός του 2012, χωρίς όμως να έχει δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Σεπ 18 2011
στον αέρα η ασφάλεια ιστοσελίδων που βασίζεται σε passwords
Σεπ 13 2011
θεωρίες μάθησης και ΤΠΕ
Ø Συμπεριφορισμός ( behaviorism )
Η μάθηση ορίζεται ως μία αλλαγή στη συμπεριφορά του μαθητή που προκύπτει μέσω εμπειριών και ασκήσεων που τίθενται από το δάσκαλο. Η μάθηση συντελείται με την ενίσχυση της επιθυμητής συμπεριφοράς είτε μέσω της αμοιβής της (θετική ενίσχυση) είτε μέσω της τιμωρίας (αρνητική ενίσχυση)
Κεντρικοί οι ρόλοι
α. του δασκάλου ως μεταδότη της γνώσης στους μαθητές και βασικό παράγοντα στην εκπαιδευτική διαδικασία που ενισχύει την επιθυμητή συμπεριφορά
β. των διδακτικών στόχων του μαθήματος που διατυπώνονται με τη μορφή συμπεριφορών που οι μαθητές πρέπει να αναπτύξουν
Δίνει έμφαση στην αναμετάδοση της Πληροφορίας και στην τροποποίηση της συμπεριφοράς. Η μάθηση συνίσταται στην τροποποίηση της συμπεριφοράς.
Ø Οικοδομισμός ή Δομητισμός ( Constructivism )
Η μάθηση είναι μία υποκειμενική και εσωτερική διαδικασία οικοδόμησης νοημάτων και θεωρείται το αποτέλεσμα οργάνωσης και προσαρμογής των νέων πληροφοριών σε ήδη υπάρχουσες γνώσεις. Αναγνωρίζει δηλαδή ότι τα παιδιά, πριν ακόμα πάνε στο σχολείο, διαθέτουν γνώσεις και το σχολείο πρέπει να βοηθήσει να οικοδομηθούν νέες γνώσεις πάνω σε αυτές που ήδη κατέχουν.
Κεντρικοί οι ρόλοι:
α. του μαθητή που αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στην οικοδόμηση της γνώσης του
β. της προηγούμενης ή πρότερης γνώσης του μαθητή η οποία θα πρέπει να τροποποιηθεί και να επεκταθεί ως αποτέλεσμα της μάθησης
γ. Ο δάσκαλος αναλαμβάνει έναν υποστηρικτικό- συμβουλευτικό ρόλο στη δραστηριότητα των μαθητών
Εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στο εσωτερικό του γνωστικού μας συστήματος, στη δομή και τη λειτουργία του : η μάθηση συνίσταται στην τροποποίηση των γνώσεων.
Ø Koινωνικοπολιτισμικές θεωρίες – Θεωρία της δραστηριότητας ( activity theory )
Η μάθηση θεωρείται ως διαδικασία κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Το άτομο μέσα από τη συνεργασία με άλλα άτομα αναπτύσσει ικανότητες και δεξιότητες που διαφορετικά θα βρίσκονταν σε λανθάνουσα κατάσταση εξέλιξης.
Κατά τον Vygottsky η νοητική ανάπτυξη είναι μια διαδικασία αδιάρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορική διάσταση και το πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο συντελείται. Δεν υπάρχει μαθησιακή δραστηριότητα έξω από το κοινωνικό, ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διαδραματίζεται.
Κεντρικοί οι ρόλοι:
α. της συνεργασίας και
β. της γλώσσας ως εργαλείου που συμβάλει στη διαμόρφωση της ταυτότητας του ατόμου
Διδακτικές προσεγγίσεις: σύνθετες ομαδικές εργασίες, αλληλοδιδακτική
| Συμπεριφορισμός | Οικοδομισμός | Koινωνικοπολιτισμικές θεωρίες -Θεωρία της δραστηριότητας |
|
(Θεωρία της επεξεργασίας της πληροφορίας)
|
|
Αρχές μάθησης του Συμπεριφορισμού – Προγραμματισμένη διδασκαλία
(Β.F. Skinner)
Ø Ενεργός συμμετοχή του μαθητή
Ø Δόμηση της διδακτέας ύλης σε σύντομες διδακτικές ενότητες
Ø Παρουσίαση της ύλης σύμφωνα με τους ρυθμούς του μαθητή
Ø Ενίσχυση των προσπαθειών του μαθητή και άμεση επαλήθευση της απάντησής του
Ø Επιβράβευση της σωστής απάντησης
Εφαρμογή του Συμπεριφορισμού – Γραμμική Οργάνωση
(B.F. Skinner)
Η μάθηση προχωρά γραμμικά χωρίς διακλαδώσεις (μηχανές Skinner). Hαλληλουχία της ύλης είναι με τέτοιο τρόπο σχεδιασμένη ώστε να μπορούν να την ακολουθήσουν όλοι οι μαθητές. Κάθε διδακτικό βήμα αποτελείται από τέσσερα στοιχεία : α) μία πληροφορία,
β) μία ερώτηση,
γ) ένα κενό για να δοθεί η απάντηση από το μαθητή και
δ) τη σωστή απάντηση.
Εφαρμογή του Συμπεριφορισμού – Διακλαδισμένη Οργάνωση (Ν.Α.Crowder)
H απάντηση του μαθητή καθορίζει το τι θα ακολουθήσει. Η παρουσία μιας ξεκάθαρης σχέσης ανάμεσα στην παρεχόμενη από το μαθητή απάντηση και στο μαθησιακό υλικό εισάγει τη δυνατότητα εξατομικευμένων ρυθμίσεων κατά τη μάθηση.
Η βασική διαφορά της γραμμικής οργάνωσης από την διακλαδισμένη οργάνωση βρίσκεται στον τρόπο αντιμετώπισης του λάθους του μαθητή. Ο Skinner πιστεύει ότι τα βήματα πρέπει να είναι τόσο μικρά ώστε να αποφεύγεται το λάθος του μαθητή. Όταν ο μαθητής απαντήσει λάθος του προσφέρεται η σωστή απάντηση. Αντίθετα ο Crowder πιστεύει ότι το λάθος αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο στη διαδικασία μάθησης. Όταν ο μαθητής κάνει λάθος του δίνονται συμπληρωματικές εξηγήσεις για να το ξεπεράσει.
Συμπεριφορισμός – Το Μοντέλο του Διδακτικού Σχεδιασμού
Η εμφάνιση του υπολογιστή στην δεκαετία του 70 συνιστά νέα εξέλιξη της προγραμματισμένης διδασκαλίας με την εμφάνιση της Διδασκαλίας με την Βοήθεια υπολογιστή η οποία στην αρχική της μορφή δεν ήταν παρά η υπολογιστική υλοποίηση του προγραμματισμένου βιβλίου μέσω ερωτήσεων πολλαπλών επιλογών (multiple choice).
Στην σύγχρονη εκδοχή του μιλάμε για τα προγράμματα διδασκαλίας με τη Βοήθεια Υπολογιστή τα οποία σχεδιάζονται με βάση το «μοντέλο» του διδακτικού σχεδιασμού (Instructional Design).
Συμπεριφορισμός – Το Μοντέλο του Διδακτικού Σχεδιασμού (R. Gagne)
Tα τρία κύρια στάδια ανάπτυξης του μοντέλου του Διδακτικού Σχεδιασμού είναι:
Ø Αξιολόγηση αναγκών: Προσδιορίζει κάθε δραστηριότητα του μαθητή και κάθε τμήμα γνώσης που πρέπει να προσκτηθεί από αυτόν.
Ø Επιλογή διδακτικών μεθόδων και υλικού: Βασίζονται στην προηγούμενη ανάλυση και στηρίζονται σε μετρήσιμα μεγέθη συμπεριφοράς.
Ø Αξιολόγηση του μαθητή: Τεστ που μας επιτρέπουν να αποφανθούμε για την επίτευξη των διδακτικών στόχων.
Η συνεισφορά του συμπεριφορισμού στο σχεδιασμό εκπ. εφαρμογών με ΤΠΕ
Τα συμπεριφοριστικού τύπου λογισμικά tutorials & drill and practice (καθοδήγησης /εξάσκησης και πρακτικής) κρίνονται επαρκή είτε:
για παροχή εποπτικής διδασκαλίας, είτε
για την εμπέδωση χαμηλού επιπέδου γνώσεων και δεξιοτήτων, είτε
για την αξιολόγηση και την προσωπική εργασία των μαθητών
Ο οικοδομισμός του J. Piaget
Ο Piaget περιγράφει την ανάπτυξη της λογικής σκέψης του παιδιού ως μια εξελικτική διαδικασία που διαμορφώνεται μέσα από διαφορετικά στάδια. Τα στάδια αυτά προσδιορίζονται χρονολογικά :
Ø Μέχρι 2 ετών το αισθησιοκινητικό στάδιο.
Ø Από 2 έως 7 ετών το στάδιο της προλογικής σκέψης.
Ø Από 7 έως 12 ετών το στάδιο των συγκεκριμένων πράξεων και
ØΑ πό 12 ετών το στάδιο των λογικών τυπικών πράξεων.
Βασικές έννοιες στη θεωρία του Piaget αποτελούν η αφομοίωση, η συμμόρφωση, η προσαρμογή και το σχήμα.
Η αφομοίωση είναι η ενέργεια του οργανισμού να ενσωματώσει μια νέα κατάσταση σε αυτά που ήδη γνωρίζει.
Η συμμόρφωση είναι η ενέργεια του οργανισμού για την επίτευξη ενός σκοπού σύμφωνα με τις απαιτήσεις του περιβάλλοντος.
Η προσαρμογή είναι βιολογική αρχή και είναι η συνισταμένη της αφομοίωσης – συμμόρφωσης.
Το σχήμα αποτελεί την μονάδα μάθησης: η προσαρμογή με τη χρησιμοποίηση της αφομοίωσης και της συμμόρφωσης ύστερα από μια σειρά δραστηριοτήτων.
Ο οικοδομισμός του J. Piaget – Η παιδαγωγική θεωρία της LOGO (S. Papert)
Πάνω στις απόψεις του Piaget αναπτύχθηκε η παιδαγωγική θεωρία τηςLOGO. Η γλώσσα προγραμματισμού LOGO σχεδιάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ΄60, για εκπαιδευτικούς κυρίως σκοπούς, στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης (Μ.Ι.Τ.), από ομάδα ερευνητών στην Τεχνητή Νοημοσύνη με επικεφαλής τον Seymour Papert. Το όνομά της οφείλεται στην Ελληνική λέξη «λόγος» (λογικό). Βασίζεται σε δύο κύρια επιχειρήματα του εμπνευστή της:
Ø Η εμπειρία με την LOGO οδηγεί στην απόκτηση γνωστικών δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων, δεξιότητες που μπορούν να μεταφερθούν και σε άλλα μαθήματα.
Ø Η LOGO συνιστά έναν ιδανικό χώρο για τη μάθηση μαθηματικών εννοιών όπως μεταβλητή, αναδρομικότητα κ.λπ.
Ο οικοδομισμός του J. Piaget – Η κονστρακτιονιστική κατασκευαστική (constructionist) προσέγγιση (S. Papert)
“Η μάθηση είναι αποτελεσματική όταν ο μαθητής πειραματίζεται κατασκευάζοντας ένα προϊόν που έχει νόημα για τον ίδιο.” Οι κονστρακτιονιστές πηγαίνουν ένα βήμα πιο πέρα και επιδιώκουν να δημιουργήσουν περιβάλλοντα όπου τα παιδιά παίζουν και χειρίζονται αντικείμενα και μπορούν, συνεπώς, να συνεχίσουν να μαθαίνουν νέους συλλογισμούς με φυσικό τρόπο και πέρα από την καθιερωμένη εκπαίδευση.
Μικρόκοσμος: ένα σύνολο συγκεκριμένων και αφηρημένων αντικειμένων και σχέσεων καθώς και ένα σύνολο λειτουργιών που επιδρούν πάνω στα αντικείμενα, τροποποιώντας τις σχέσεις τους και δημιουργώντας νέα αντικείμενα.
Η Θεωρία της επεξεργασίας της πληροφορίας (R. Gagne, A. Newell & H. Simon)
Κάθε γνωστική διεργασία συνίσταται από επεξεργασίες αναπαραστάσεων και γνώσεων.
Ø Οι αναπαραστάσεις είναι περιστασιακές δομές που δημιουργήθηκαν σε μια συγκεκριμένη κατάσταση και για συγκεκριμένους στόχους και βρίσκονται αποθηκευμένες στην«βραχυπρόθεσμη μνήμη».
Ø Οι γνώσεις, ανεξάρτητα από την εγκυρότητά τους, είναι δομές σταθεροποιημένες στη«μακροπρόθεσμη μνήμη» (Βάση Γνώσης).
Η πιο σημαντική εφαρμογή της θεωρίας αυτής είναι τα έμπειρα διδακτικά συστήματα.
Η Θεωρία της επεξεργασίας της πληροφορίας – Ο διασυνδεσιασμός (connectionism)
O εγκέφαλος και οι λειτουργίες του προτείνονται ως εναλλακτικό μοντέλο στην θεωρία της επεξεργασίας της πληροφορίας. Ένα συνδεσιακό δίκτυο σχηματίζεται κατ’ εικόνα των νευρώνων του νευρικού συστήματος : ένα αυτόματο i θα αποστείλει σε ένα άλλο αυτόματο j έναν ερεθισμό θετικό ή αρνητικό, δηλαδή είτε διεγερτικό είτε αποδιεγερτικό αντίστοιχα. Ο ερεθισμός αυτός θα προκαθορίζεται από την κατάσταση δραστηριότητας Uiτου i ενώ εξαρτάται και από το βάρος Wij του καναλιού μετάδοσης.
Εξαιτίας της φύσης του συστήματος, μια ολική συνεργασία αναδύεται αυτόματα όταν οι καταστάσεις κάθε «νευρώνα» σε διέγερση φτάσουν σε ένα επίπεδο. Η τιμή ορισμένων συνθετικών αποτελεί την είσοδο(input) του συστήματος και η τιμή ορισμένων άλλων την έξοδό του(output).
Η ερμηνεία των συνδεσιακών μοντέλων μπορεί να μας δείξει πως οι νοητικές δομές μπορούν να αναδυθούν από τις νευρωνικές δομές.
Τα υπολογιστικά νευρωνικά δίκτυα συνιστούν μια εφαρμογή της πληροφορικής η οποία αντιστοιχεί στην παραπάνω προσέγγιση.
Πώς συμβάλλει στο σχεδιασμό Μ.Π.;
με τη διδακτική προσέγγιση που προωθεί τις διαδικασίες μέσω επίλυσης προβλημάτων
Αλλη σημαντική συνεισφορά η έννοια της εννοιολογικής αλλαγής
Oικοδομισμός : Μαθησιακά περιβάλλοντα με υπολογιστές (Boyle,1997)
Ο οικοδομισμός συνιστά σήμερα ένα από τα κυρίαρχα μοντέλα στο σχεδιασμό σύγχρονου εκπαιδευτικού λογισμικού.
Στόχος του είναι να παρέχει μαθησιακές δραστηριότητες ενταγμένες σε διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων ώστε να γεφυρώνεται το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στο σχολείο και στις δραστηριότητες έξω από το σχολείο.
Οι βασικές αρχές για τον σχεδιασμό μαθησιακών περιβαλλόντων με υπολογιστή, σύμφωνα με τον οικοδομισμό, είναι :
Ø Παροχή εμπειριών που αφορούν με την διαδικασία οικοδόμησης της γνώσης.
Ø Παροχή εμπειριών πολλαπλών προοπτικών.
Ø Ενσωμάτωση της μάθησης σε ρεαλιστικά περιβάλλοντα που σχετίζονται με τον πραγματικό κόσμο. Εμπέδωση της μάθησης μέσω κοινωνικής εμπειρίας.
Ø Ενθάρρυνση της χρήσης πολλαπλών μορφών αναπαράστασης.
Ø Ενθάρρυνση της αυτοσυναίσθησης στη διαδικασία οικοδόμησης της γνώσης.
Koινωνικοπολιτισμικές θεωρίες – H ανακαλυπτική μάθηση
(J. Bruner)
Βασική αρχή: οι μαθητές ανακαλύπτουν αρχές ή αναπτύσσουν δεξιότητες μέσω πειραματισμού και πρακτικής.
Ο μαθητευόμενος, προκειμένου να κατανοεί τις πληροφορίες και να αναπτύσσεται γνωστικά, οικοδομεί:
Ø Έμπρακτες αναπαραστάσεις, που σχετίζονται με την εκτέλεση δράσεων (μικρές ηλικίες).
Ø Εικονικές αναπαραστάσεις, αντιστοιχούν σε δομές χώρου και είναι ανεξάρτητες της δράσης. Αποτελούν εσωτερικές νοητικές εικόνες.
Ø Συμβολικές αναπαραστάσεις, είναι η αναπαράσταση σχέσεων με αφηρημένα σύμβολα, με δυνατότητα διαφόρων συσχετισμών και διατύπωσης θεωριών.
Σύμφωνα με τον Bruner ο μαθητής πρέπει να έρχεται αντιμέτωπος με προβληματικές καταστάσεις , το αναλυτικό να οργανώνεται σε σπειροειδή μορφή και ο δάσκαλος πρέπει να έχει ρόλο εμψυχωτή και συντονιστή στην διαδικασία της μάθησης.
Τελευταία ο Bruner έδωσε έμφαση στο πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο των γνωστικών διεργασιών συναντώντας τους εκπρόσωπους της σοβιετικής ψυχολογικής σχολής.
Συμβολή εποικοδομισμού στο σχεδιασμό μαθησιακών περιβαλλόντων με ΤΠΕ
Βασική αρχή:η γνώση του κόσμου οικοδομείται από το άτομο.
Κυρίαρχο μοντέλο στο σχεδιασμό σύγχρονου εκπαιδευτικού λογισμικού.
Βασικός στόχος:
- να παρέχει αυθεντικές μαθησιακές δραστηριότητες (ενταγμένες σε διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων)
- να ενθαρρύνει την έκφραση και την προσωπική εμπλοκή
Koινωνικοπολιτισμικές θεωρίες (L. Vygotsky)
Σύμφωνα με την θεωρία του Vygotsky που αντιπροσωπεύει την σοβιετική σχολή η ανάπτυξη της νόησης είναι διαδικασία κοινωνικής αλληλεπίδρασης στην οποία κυρίαρχο ρόλο παίζει η γλώσσα. Το παιδί στην διαδικασία αυτή δεν είναι παθητικός δέκτης αλλά δρών υποκείμενο που διαμορφώνει με τις πράξεις του τη γνωστική του πραγματικότητα.
Βασική αρχή της θεωρίας του είναι η «ζώνη της επικείμενης ανάπτυξης» (zone of proximal development) που αποτελεί την ανεξερεύνητη περιοχή του εσωτερικού δυναμικού του μαθητή ο οποίος βρίσκεται σε μία εν δυνάμει λανθάνουσα κατάσταση εξέλιξης. Εδώ φαίνεται η σημασία της διαμεσολάβησης του ενηλίκου (δάσκαλο, γονέα) και ο ρόλος του κοινωνικού περιβάλλοντος στην γνωστική ανάπτυξη του μαθητή.
Koινωνικοπολιτισμικές θεωρίες
( L. Vygotsky) – Ζώνη Επικείμενης Ανάπτυξης (ΖΕΑ)
Κάθε άτομο έχει ένα πυρήνα γνώσεων που χρησιμοποιείται για την πραγματοποίηση δραστηριοτήτων. Γύρω από αυτό τον πυρήνα τοποθετείται η ΖΕΑ η οποία μπορεί να πραγματοποιήσει δραστηριότητες μόνο όταν συνεπικουρείται από άλλους.
Koινωνικοπολιτισμικές θεωρίες – H θεωρία της δραστηριότητας (Vygotsky,Leontiev, Luria, Nardi)
Η βασική αρχή της θεωρίας αυτής είναι ότι η ανθρώπινη δράση διαμεσολαβείται από πολιτισμικά σύμβολα (cultural signs) λέξεις και εργαλεία τα οποία επιδρούν στη δραστηριότητα του ατόμου και συνεπώς στις νοητικές του διεργασίες.
Η βασική μονάδα ανάλυσης είναι η δραστηριότητα η οποία αποτελείται από το υποκείμενο(άτομο ή ομάδα), το αντικείμενο (στόχος), τους κανόνες και τις λειτουργίες. Η δραστηριότητα γίνεται με τη διαμεσολάβηση εργαλείων(όργανα, σήματα, γλώσσες) τα οποία δημιουργούνται από τα άτομα για να ελέγξουν τη συμπεριφορά τους.
Koινωνικοπολιτισμικές θεωρίες – H θεωρία της δραστηριότητας (Vygotsky,Leontiev, Luria, Nardi)
Η θεωρία της δραστηριότητας έχει σημαντικές εφαρμογές στις έρευνες που αφορούν την επικοινωνία ανθρώπου-μηχανής και ειδικότερα στο σχεδιασμό μαθησιακών περιβαλλόντων με υπολογιστή(συνεργατική μάθηση).
Η συνεργατική μάθηση (collaborative learning) με υπολογιστή βασίζεται στην αλληλεπίδραση ανάμεσα στο υποκείμενο (μαθητή), το αντικείμενο (στόχο μάθησης) και τα διαθέσιμα εργαλεία.
Σεπ 13 2011
ολέθριο Internet
Κάθομαι εδώ στην παραλία με έναν δικτυωμένο φορητό, σκέπτομαι και γράφω. Έχουν περάσει 26 χρόνια από τον πρώτο μου υπολογιστή (έναν IBM PC XT χωρίς σκληρό δίσκο – με δύο floppies). Συμπληρώνονται σχεδόν 20 χρόνια από τις πρώτες μου εξόδους στο Internet, σε περιβάλλον UNIX. Μαύρη οθόνη, πράσινα γράμματα, καθόλου γραφικά ή εικονίδια – μόνο φραστικές εντολές. Τότε, αντί για Google, είχαμε την εντολή «Gopher».
Και ήδη ήταν σαφές ότι άλλαζε ο κόσμος, όπως δεν άλλαξε ποτέ στην ιστορία του. Σήμερα από ένα κινητό τηλέφωνο μπορώ να έχω πρόσβαση σε όλη τη γνώση, την τέχνη και την δημιουργία της ανθρωπότητας. Μπορώ να μεταδώσω αυτό που βλέπω στην άλλη άκρη του κόσμου, να γίνω εκδότης του εαυτού μου και να με διαβάζουν χιλιάδες, να εργάζομαι και να διοικώ εταιρίες από το εξοχικό μου… πράγματα που καμία επιστημονική φαντασία δεν είχε προβλέψει.
Έχουμε λοιπόν αυτό το θαύμα του Διαδικτύου και τι κάνουμε; Το αντιμετωπίζουμε με καχυποψία σαν να ήταν σκοτεινό κόλπο απατεώνων. Οτιδήποτε συναντώ στα ΜΜΕ αφορά τις ολέθριες συνέπειες του Internet. Πότε είναι ο εθισμός των ανηλίκων (ασθένεια!), πότε οι απάτες των χάκερ (έγκλημα!) πότε η ασύδοτη ελευθερία των bloggers (δυσφήμιση και συκοφαντία!) πότε η ύπαρξη πορνογραφίας (υπάρχει και στον Τύπο – θεούσικος μπαμπούλας). Κι αυτά τα αρνητικά, μαζί με άλλα, είναι τα μόνα που αναφέρονται σχετικά με το Διαδίκτυο. Θετικό, τίποτα.
Το κράτος εκπέμπει διαφημίσεις που προειδοποιούν για τον εθισμό, ή ετοιμάζει νόμους για την κατάλυση της μεγαλύτερης αρετής του Δικτύου: της ελευθερίας του.
Φυσικά και το Κράτος και τα ΜΜΕ φοβούνται το Internet κι έχουν κάθε συμφέρον να το δυσφημούν. (Το κράτος επειδή είναι εστία ελεύθερης επικοινωνίας και τα ΜΜΕ επειδή είναι ο βασικός τους ανταγωνιστής). Και φυσικά υπάρχουν καταχρήσεις και παραβατικές συμπεριφορές στο Διαδίκτυο – μήπως δεν υπάρχουν στον Τύπο;
Αλλά τόση διαστρέβλωση! Όλα αυτά τα αρνητικά είναι ασήμαντα σε ποσοστά. Τι αντιπροσωπεύει ο δήθεν εθισμός στο διαδίκτυο στους ανηλίκους μπροστά στους εθισμούς στο φαγητό – πρώτοι στους παχύσαρκους! – το ποτό και το τσιγάρο; Πόσοι είναι αυτοί οι εθισμένοι; Εκατό; Διακόσιοι; Οι άλλοι είναι εκατοντάδες χιλιάδες και ο εθισμός τους είναι δολοφονικός. Και τι ποσοστό αντιπροσωπεύουν οι ψηφιακές απάτες στο σύνολο; Ούτε μία στις χίλιες.
Κι όμως όλη αυτή η παραπληροφόρηση έχει αποτέλεσμα. Έρχονται γονείς και μου λένε: να αγοράσω υπολογιστή στο παιδί; Να βάλω Ιντερνετ; Ακούω τόσα αρνητικά πράγματα…
Είμαστε που είμαστε λαός τεχνοφοβικός και συντηρητικός – έρχεται καπέλο και η αντι-προπαγάνδα να μας τρομάξει ακόμα περισσότερο. Η δαιμονοποίηση του Internet είναι σχεδόν καθημερινή. Αντί το Κράτος να κάνει καμπάνιες για να διαδώσει το Διαδίκτυο, να δείχνει τρόπους για την καλύτερη χρήση και αξιοποίησή του, να προωθεί με κίνητρα την εξάπλωσή του – προσπαθεί να την ανακόψει!
Έτσι έχουμε μείνει Πανευρωπαϊκά τελευταίοι στην δικτύωση.
Ακούω όλους να ομνύουν στην ανάπτυξη. Αλλά ανάπτυξη χωρίς ψηφιακή διασύνδεση δεν υπάρχει. Σήμερα ο δρόμος για κάθε οικονομική πρωτοβουλία περνάει από το Internet. Σε άλλα κράτη το 80% της οικονομικής δραστηριότητας (τραπεζικής, εμπορικής, βιομηχανικής, διοικητικής, τουριστικής) διεκπεραιώνεται ψηφιακά. Και βέβαια έτσι διακινείται η γνώση και η καινοτομία: 99% των επιστημονικών ανακοινώσεων αναρτάται στο Διαδίκτυο.
Ας το καταλάβουν αυτό οι ιθύνοντες. Ας προσπαθήσουν να επηρεάσουν τον γραφειοκρατικό μηχανισμό που αποτελείται στην συντριπτική πλειονότητα του από ψηφιακά αναλφάβητους). Ώρα για στροφή 180 μοιρών στην αντιμετώπιση της Νέας Τεχνολογίας!
Το “δέντρο” στην επάνω εικόνα δείχνει την εξέλιξη των πρώτων υπολογιστών στην δεκαετία του ’50.
Νίκος Δήμου
Σεπ 13 2011
η εξέλιξη και η δύναμη των κοινωνικών δικτύων
Τα social media αν και βρίσκονται στο αρχικό τους στάδιο, έχουν φτάσει σε σημείο να επηρεάζουν κατά ένα σημαντικό σημείο τον κόσμο. Η εξέλιξή τους και η δύναμή τους παρουσιάζεται σε αυτό το υπέροχο infographic, από το SEJ, που αξίζει να μελετήσετε.
Σεπ 13 2011
QR codes στην εκπαίδευση
Σεπ 13 2011
μία ημέρα στη Γη
«Όλα εξαρτώνται από όλα». Το One Day On Earth προσπαθεί να δημιουργήσει μια εικόνα της ανθρωπότητας, κινηματογραφώντας την ανθρώπινη δραστηριότητα και την φύση του πλανήτη κατά την διάρκεια μιας μόνο ημέρας. Η κινηματογράφηση πραγματοποιήθηκε στις 10.10.2010 από κινηματογραφιστές σε όλον τον πλανήτη.
Το αποτέλεσμα των γυρισμάτων επεξεργάστηκαν οι συνεργάτες του οργανισμού. Δημιουργήθηκε έτσι ένα ντοκιμαντέρ σε σκηνοθεσία του Kyle Ruddick, το οποίο και θα προβληθεί προσεχώς στις μεγάλες αίθουσες. Την ενέργεια υποστηρίζουν οργανισμοί όπως η WWF, τα Ηνωμένα Έθνη, ο Ερυθρός Σταυρός, το Human Rights Watch, το Water.org και το Vimeo.
Σεπ 13 2011
καληνύχτα, κύριε Γουτεμβέργιε
«Οι λογικοί άνθρωποι προσαρμόζονται στον κόσμο γύρω τους. Οι παράλογοι προσπαθούν να προσαρμόσουν γύρω τους τον κόσμο, γι’ αυτό όλη η πρόοδος εξαρτάται από τους παράλογους ανθρώπους».
Ο Μάικλ Χαρτ δεν έβαζε τον εαυτό του στην κατηγορία των λογικών, των μετρημένων ανθρώπων. Το 1971 ξεκίνησε ένα έργο που είχε σκοπό να δώσει στους ανθρώπους όσο το δυνατόν περισσότερη γνώση. Δωρεάν. Το «Πρόγραμμα Γουτεμβέργιος» πέρασε από όλες τις περιόδους των υπολογιστών για να φτάσει σήμερα να αποτελεί μια ψηφιακή βιβλιοθήκη με περισσότερα από 36.000 ηλεκτρονικά βιβλία, διαθέσιμα σε όλους. Δωρεάν (το είπαμε αυτό;).
Το έργο του Χαρτ, που άφησε το μάταιο τούτο κόσμο στις 6 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 64 ετών, αναγνωρίζεται σήμερα ως πρωτοποριακό. Για να μην λέμε πολλά, ο Χαρτ άνοιξε το δρόμο για τις σημερινές υπηρεσίες ψηφιακών βιβλίων, στην πορεία αυτή όμως χρειάστηκε να προσαρμοστεί στους αυστηρούς νόμους περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Σήμερα ο «Γουτεμβέργιος» λειτουργεί κατά βάση στις ΗΠΑ, ακολουθώντας τη σχετική νομοθεσία της χώρας. Παρόμοια προγράμματα λειτουργούν στην Ε.Ε. και την Αυστραλία, τα οποία όμως δεν σχετίζονται ευθέως με το ίδρυμα που λειτουργεί την αμερικανική υπηρεσία.
Η λειτουργία του ιδρύματος και της διαδικτυακής υπηρεσίας του «Γουτεμβέργιου» θα συνεχιστεί από τους συνεργάτες του Χαρτ και αν μέχρι σήμερα δεν έχετε επισκεφθεί τις σελίδες του μπορείτε να το κάνετε πληκτρολογώντας τη διεύθυνση http://www.gutenberg.org.
Ελευθεροτυπία
Σεπ 09 2011
Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσεων και Πρωτοβουλιών για τη διασφάλιση του απαραίτητου εκπαιδευτικού υλικού στην έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς
Το ξεκίνημα της νέας χρονιάς, που σηματοδοτεί την έναρξη του Νέου Λυκείου, την εφαρμογή νέων προγραμμάτων σπουδών, τα 960 ολοήμερα σχολεία και σειρά άλλων πρωτοβουλιών, επισκιάζεται από το πρόβλημα που έχει ανακύψει με τη μη έγκαιρη αποστολή όλων των βιβλίων στα σχολεία.
Βέβαια, το πρωταρχικό για τη λειτουργία των σχολείων, που είναι η πλήρης κάλυψη των αναγκών σε εκπαιδευτικό προσωπικό, αντιμετωπίζεται με εξαιρετικά θετικό τρόπο, παρά την αποχώρηση χιλιάδων εκπαιδευτικών.
Πέρυσι ήταν μία από τις λίγες χρονιές χωρίς προβλήματα, είτε σε εκπαιδευτικό προσωπικό, είτε σε βιβλία. Φέτος, η καθυστέρηση στην έκδοση αποφάσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου – κατά 49 μέρες πέραν του προβλεπόμενου από το νόμο χρόνου – σχετικά με τη διαδικασία προμήθειας χάρτου, οδήγησε ώστε αυτή να πραγματοποιηθεί μόλις στο τέλος Αυγούστου, και αυτό με τιτάνιες προσπάθειες. Γίνεται σαφές ότι δεν υπάρχει έλλειψη βιβλίων αλλά καθυστέρηση.
Οι πρώτες αποστολές από τα αποθέματα που υπήρχαν έγιναν προς την νησιωτική Ελλάδα και σε απομακρυσμένες περιοχές, όπου και η κάλυψη σε βιβλία φτάνει σήμερα μέχρι και το 85%. Ήδη άρχισαν και οι νέες παραλαβές και η προώθηση τους στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης.
Όμως, είναι σαφές ότι δημιουργούνται προβλήματα σε κάθε τάξη τις πρώτες ημέρες της σχολικής χρονιάς και για τους μαθητές και για τους εκπαιδευτικούς. Οι δυσκολίες αυτές είναι σίγουρο ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν με την οργανωμένη, έγκαιρη δράση των διευθυντών εκπαίδευσης, των διευθυντών των σχολείων και βέβαια χάρη στην εμπειρία και την υπευθυνότητα του δασκάλου της κάθε τάξης, του καθηγητή κάθε τμήματος.
Το σχέδιο για την καλύτερη αντιμετώπιση του προβλήματος την πρώτη αυτή δύσκολη περίοδο και μέχρι την παράδοση όλων των βιβλίων, που πρέπει να έχει κάθε μαθητής, περιλαμβάνει τις παρακάτω δράσεις:
1. Αξιοποίηση και συστηματική χρήση όλων των βιβλίων, των βοηθημάτων και του πρόσθετου διδακτικού υλικού, που υπάρχουν ως περίσσευμα από τα προηγούμενα χρόνια, αλλά και από βιβλία που επεστράφησαν μετά την πρωτοβουλία που ξεκίνησε το Υπουργείο Παιδείας το Νοέμβριο του 2010 για την επαναχρησιμοποίηση των σχολικών βιβλίων.
2. Αξιοποίηση του εκπαιδευτικού υλικού που υπάρχει στο σύνολό του αναρτημένο στο διαδίκτυο, μια πρωτοβουλία που αναπτύχτηκε στο πλαίσιο του «Ψηφιακού Σχολείου». Εκπαιδευτικοί και μαθητές με πρόσβαση στο ΙΝΤΕΡΝΕΤ έχουν δυνατότητα άμεσης πρόσβασης, όπως και οι σχολικές μονάδες με την αποτελεσματική χρήση του ηλεκτρονικού εξοπλισμού, όπου υπάρχει.
3. Αξιοποίηση των DVD με περιεχόμενο τα σχολικά βιβλία ανά τάξη Γυμνασίου και Λυκείου, τα οποία λόγω του προβλήματος παρήγαγε το Υπουργείο Παιδείας μόλις εντοπίσθηκε το πρόβλημα. Ήδη ξεκίνησε η αποστολή τους προς τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης και τις μεγάλες σχολικές μονάδες και έχουμε την διαβεβαίωση ότι από τις 15 Σεπτεμβρίου θα μπορούν να διατίθενται σε κάθε μαθητή. Τα DVD αυτά αποτελούν την προσωπική «Βιβλιοθήκη» κάθε μαθητή, που είναι αξιοποιήσιμη και χωρίς να είναι αναγκαία η σύνδεση μέσω διαδικτύου.
4. Ανάδειξη της πρωτοβουλίας για την επαναχρησιμοποίηση των σχολικών βιβλίων. Η αντίληψη του «σέβομαι το σχολικό βιβλίο, αξιοποιώ το δημόσιο αγαθό, ενισχύω τον εθελοντισμό και την περιβαλλοντική αγωγή εξοικονομώντας πόρους», σήμερα μετατρέπεται πλέον σε ανάγκη για «Μαθητική Αλληλεγγύη – με τα βιβλία μου βοηθώ τον συμμαθητή μου». Έτσι, οι μαθητές καλούνται μέσα από μία σχολική καμπάνια να προσκομίσουν τα βιβλία της προηγούμενης χρονιάς για να υποστηρίξουν τους συμμαθητές των άλλων τάξεων. Το σύνθημα «δεν πάω με άδεια χέρια στο σχολείο, φέρνω τα βιβλία της προηγούμενης χρονιάς» είναι μια πράξη ευθύνης, αλληλεγγύης και εθελοντικής προσφοράς για κάθε μαθητή. Είναι μια αξία που πρέπει να επανακτήσουμε ως κοινωνία.
5. Συνεργασία όλης της εκπαιδευτικής κοινότητας (διοίκηση, σχολικοί σύμβουλοι και όλοι οι εκπαιδευτικοί), ώστε να υπάρξει πρόγραμμα δράσης για την αξιοποίηση κάθε πρόσφορης λύσης ανάλογα με τις ανάγκες κάθε σχολείου.
6. Στοίχιση της διοικητικής πυραμίδας (κεντρική υπηρεσία-υπηρεσία ΟΕΔΒ, Περιφερειακοί Διευθυντές, Διευθυντές Εκπαίδευσης, Διευθυντές σχολικής μονάδας) μέσα από ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για καταγραφή των ελλείψεων ανά σχολική μονάδα μετά από πλήρη αποτύπωση των υπαρχόντων βιβλίων από:
- τις νέες εισροές βιβλίων από τον ΟΕΔΒ
- τα διαθέσιμα βιβλία στις αποθήκες από προηγούμενα έτη
- τα βιβλία που έχουν επιστραφεί από μαθητές μέσα από την καμπάνια της μαθητικής αλληλεγγύης καθώς και
- βιβλία που με πρωτοβουλίες των μαθητών και των γονέων έχουν διασφαλίσει οι μαθητές για προσωπική χρήση.
- Η καταγραφή αυτή θα ολοκληρωθεί μέχρι την Τετάρτη 14 Σεπτεμβρίου.
7. Συνεδρίαση της σχολικής επιτροπής για να οργανωθεί η επικοινωνία και συνεργασία με όλους τους φορείς της περιοχής, που μπορούν να υποστηρίξουν την αναπαραγωγή πρόσθετου διδακτικού υλικού (Δήμοι, Σχολικές Επιτροπές, Πανεπιστήμια, ΤΕΙ κλπ).
8. Από τις 15, 16 και 17 Σεπτεμβρίου θα γίνεται αναπαραγωγή του αναγκαίου διδακτικού υλικού – σε εβδομαδιαία βάση – που θα υποστηρίξει τους μαθητές, για τους οποίους δεν έχουν εξασφαλιστεί άλλα μέσα.
9. Προώθηση και ενίσχυση κάθε εθελοντικής πρωτοβουλίας από μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς, Δήμους, τοπικούς φορείς.
10. Η πολιτική ηγεσία θα βρίσκεται πάντα κοντά στη σχολική κοινότητα για να υποστηρίξει και να ενθαρρύνει κάθε πρωτοβουλία, και ιδιαίτερα την πρώτη και κρίσιμη εβδομάδα λειτουργίας των σχολείων, οργανώνοντας και άλλες πρωτοβουλίες που θα ενισχύσουν την κάθε προσπάθεια.
Σεπ 09 2011
αντιδάνεια
Ο «νόστος», η επιστροφή στην πατρίδα (από το ρήμα νέομαι «επιστρέφω»), δεν χαρακτήρισε μόνο «τη γλυκιά προσμονή τής επιστροφής στην πατρίδα» που κατέληξε στο νόστιμος, αλλά έδωσε και «τον ψυχικό πόνο που γεννάει αυτή η προσμονή», τη νοσταλγία. Και ήταν μάλιστα οι Γάλλοι που κατέφυγαν στις ελληνικές λεξιλογικές πηγές, πλάσσοντας πρώτοι αυτοί το άλγος τού νόστου, το nostalgie. Ετσι, από άλλο δρόμο, η λέξη επέστρεψε στη «λεξιλογική πατρίδα» της.
Η επιστροφή μιας λέξης ως δανείου στη γλώσσα από την οποία ξεκίνησε χαρακτηρίζεται ως αντι-δάνειο, ως επιστροφή δανείου, ως επιστροφή μιας λέξης στη γλώσσα στην οποία γεννήθηκε. Από τις πιο αποκαλυπτικές διαδικασίες λειτουργίας τής γλώσσας στο πεδίο συνάντησης των λαών και των πολιτισμών είναι τα αντιδάνεια. Συνιστούν μαρτυρίες της περιπέτειας στη ζωή των λέξεων και μαζί παραδείγματα τού πόσο αυτά τα κατεξοχήν πνευματικά δημιουργήματα, που είναι οι λέξεις, εξελίσσονται εννοιολογικά περνώντας από γλώσσα σε γλώσσα, από λαό σε λαό, για να ξαναγυρίσουν συχνά στον τόπο καταγωγής τους πραγματοποιώντας έτσι τον «λεξιλογικό νόστο» τους.
Ποιος περίμενε λ.χ. ότι η σχολαστικότατη έννοια που δηλώνει η αρχαία ελληνική λέξη γραμματική θα επέστρεφε μετά από αιώνες στη σημερινή ελληνική γλώσσα ως γκλάμουρ! Με συνήθη γέφυρα τη λατινική γλώσσα η λέξη πέρασε από τα Ελληνικά στα παλαιά Γαλλικά κι από κει στην παλαιά Αγγλική, όπου η αρχική σημασία «γραμματική», ως γνώση των ολίγων μορφωμένων, πήρε τον χαρακτήρα «τής απόκρυφης γνώσης» και, κατ΄ επέκταση, «τής μαγείας», για να εξελιχθεί μέσω τής Σκωτικής (glammar) στη σημασία «μαγική ομορφιά» (19ος αι.) και κατόπιν- με τη μορφή glamour- σε «γοητεία, αίγλη» με την οποία και επανήλθε στην Ελληνική.
Μια άλλη ενδιαφέρουσα εξέλιξη είχε η αρχαία ελληνική λέξη ποινή. Μέσω πάλι τής Λατινικής και τής παλαιάς Νορμανδικής, το ελληνικό ποινή κατέληξε στο αγγλ. penalty, για να επιστρέψει (ως αντιδάνειο) στην Ελληνική ως πέναλτι, όρος στο ποδόσφαιρο!
Δεν «θα ΄κοβε το κεφάλι του» κανείς ότι το ιταλικότατο πιάτσα δεν μπορεί να έχει σχέση με Ελληνικά; Ε, λοιπόν, το πιάτσα ξεκίνησε από το (ήδη αρχαίο) ελληνικό πλατεία (ενν. οδός ), θηλ. τού επιθέτου πλατύς, μέσω τού λατιν. platea («φαρδύς δρόμος» μέσα στην πόλη), πέρασε στην Ιταλική ως piazza (αρχικά plaza), απ΄ όπου ήδη στα μεσαιωνικά χρόνια επέστρεψε στην Ελληνική ως πιάτσα.
Η έκπληξη κορυφώνεται στην προέλευση τής λ. γόνδολα. Μεταφράζω τι γράφεται σχετικά στο εγκυρότερο λεξικό τής Αγγλικής, στο Random Ηouse Webster΄s College Dictionary, λήμμα gondola: «[εισήλθε στην Αγγλική το] 1540-50 από την Ιταλική, που πάει πίσω στα Βενετσιάνικα, πιθανόν από μεσαιωνικό ελληνικό κοντούρα «μικρό ακτοπλοϊκό σκάφος», θηλ. τού επιθ.κόντουρος «κοντός, κυριολ. σκάφος με ουρά» από το όψιμο ελληνικό κοντός + ελλ. -ουρος από το ελλην. ουρά ». Σκάφος, λοιπόν, με κοντή ουρά η ιταλ. gondola (γόνδολα) ξαναγύρισε στην Ελληνική ως γόνδολα!
Κι επειδή δεν νοείται καλοκαίρι χωρίς το γαλλικότατο πλαζ (γαλλ. plage), ας παρακολουθήσουμε την ετυμολογία τής λέξης. Ηλθε από το γαλλ. plage, δάνειο από ιταλ. piaggia «πλαγιά-ακρογιαλιά», που προήλθε από μεσαιωνικό λατινικό plagia «επικλινές έδαφος», το οποίο ανάγεται στο αρχ. ελλην. πλάγια (τα), «πλευρές» (κυρίως στρατιωτικός όρος), ουδ. τού επιθ. πλάγιος.
Και βέβαια δεν νοείται καλοκαίρι χωρίς τουρισμό και τουρ (ομόρριζα τα τουρνέ και τουρνουά ). Αλλά πόσο γνωστό είναι στους μη ειδικούς ότι όλες αυτές οι γαλλικές λέξεις (tour, tourisme, tourn e, tournoi) που πέρασαν στην Ελληνική (στην Αγγλική και σε άλλες γλώσσες) είναι προϊόν δανεισμού από την ελλην. λέξη τόρνος. Αυτή η αρχαία ελλην. λέξη, μέσω πάλι τής Λατινικής (tornus και ρ. tornare «γυρίζω τον τροχό, τον τόρνο»), έδωσε το γαλλ. tourner «περιστρέφω, γυρίζω» απ΄ όπου το tour. Ετσι ο τόρνος επέστρεψε στην Ελληνική ως τουρ.
Ο κατάλογος τέτοιων λέξεων (αντιδανείων) είναι μακρός και ο σχολιασμός θα έπαιρνε πολλές σελίδες. Εδώ θα δώσω μερικές νύξεις μόνο. Θα αναφέρω ότι το γάμπα και το ζαμπόν ξεκίνησαν από το ελλην. καμπή! Το γαρύφαλλοαπό το καρυόφυλλο, ο τζίρος από το γύρος, το μασίφ από το μάζα , το κάλμα από το καύμα, ο καναπές από το κωνώπιον (κώνωψ), το κανόνι από το κάννη, το καντίνα από το κανθός, το κορδόνι από το χορδή, το κουπόνιαπό το κόλαφος ( κόλαφος – όψιμο λατ. colaphus- παλ. γαλλ. colp – coup ),το κρετίνος από το Χριστιανός , τα λαζάνια από το αρχ. λάσανον («τρίποδας ως βάση αγγείων και δοχείων»), το λατέρνα από το λαμπτήρ, η μάντολα από το αμύγδαλο, η μαρμελάδα από το μελίμηλο, το μπαρούτι από το πυρίτις, τα μπόρα και μπουρίνι από το βορράς, τα μπαλλέτο – μπάλλος από το αρχ. βαλλίζω, το μπουάτ από το πυξίς («κουτί»), το μπουτίκ από το αποθήκη, ο συνδικαλισμός από το σύνδικος, το ταξί από το ταξίμετρο, το σενάριο από το σκηνή, η πόζα από το παύσις κ.λπ. Αυτά είναι μερικά ενδεικτικά μόνο παραδείγματα.
Επειδή υπάρχει κίνδυνος να σκεφθεί κανείς πως πρόκειται για «φτειαχτές ετυμολογίες» (παρετυμολογίες) κατά το πρότυπο τού Ελληνα πατέρα τής Βαρδάλου στο «Γάμος α λα Ελληνικά»!…-, σπεύδω να διασαφήσω ότι τα παραδείγματα προέρχονται από τον χώρο τής επιστημονικής ετυμολογίας και βρίσκονται σε όλα τα αξιόπιστα ετυμολογικά λεξικά ή ερμηνευτικά λεξικά με ετυμολογία. Για όσες λέξεις έχουν σχέση με την Αγγλική μια πρόχειρη ματιά στο Λεξικό που ανέφερα (Random Ηouse- Webster) ή άλλα συναφή Λεξικά θα πείσει τον αναγνώστη περί τής αληθείας των λεγομένων. www.tovima.gr
Γιώργος Μπαμπινιώτης


















