Σεπ 05 2012

Η «κουκουβάγια» πέταξε

Μια πολύ λιτή, συγκινητική και εξόχως πολιτική ανακοίνωση εξέδωσε ο σύλλογος εργαζομένων στον Οργανισμό Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων για τη διάλυση του Οργανισμού στο πλαίσιο της περικοπής εταιρειών του Δημοσίου. Τα σχόλια ανήκουν στους αναγνώστες:

«Σε λίγες ώρες ο Ο.Ε.Δ.Β. (Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων) θα αποτελεί παρελθόν, καταργείται οριστικά. Μετά από 75 χρόν…ια η κουκουβάγια της σοφίας και της αρετής ”πετάει μακριά”, γιατί κάποιοι αποφάσισαν ότι δεν έχει θέση στη σύγχρονη μνημονιακή εκπαίδευση. Η μόρφωση θα γίνεται πλέον ηλεκτρονικά. Το. Μέλλον είναι…μόνο το. ” ηλεκτρονικό βιβλίο” και οι ”διαδραστικοί πίνακες”. Οι εργαζόμενοι στον Ο.Ε.Δ.Β. που όλα αυτά τα χρόνια εξέδωσαν και διένειμαν τρία δισεκατομμύρια βιβλία σε εκατομμύρια μαθητές, αποχωρούν περήφανοι για τη συμβολή τους στη Δημόσια και Δωρεάν Παιδεία, για τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος (μέσο κόστος κάθε βιβλίου 0,70 ευρώ), για την απουσία διαφθοράς και διαπλοκής τους, για το ότι κατόρθωσαν να περισώσουν από τον ιδιωτικό φορέα, την ιστορία των σχολικών βιβλίων, δεκαπέντε χιλιάδες πρωτότυπα έργα ζωγραφικής που κοσμούσαν κάποτε τα σχολικά βιβλία (Τσαρούχης, Γκίκας, Γραμματικόπουλος, Τάσος κ.λπ.), τριάντα χιλιάδες (30.000) βιβλία, πολλά σπάνιων εκδόσεων, που αποτελούν πλέον περιουσία του υπουργείου Παιδείας.
Οι εργαζόμενοι αποχωρούν με πίκρα και ανησυχία για το μέλλον της έκδοσης και διανομής των σχολικών βιβλίων. Ζήσανε τη φετινή χρονιά, τη χειρότερη από ιδρύσεως του Ο.Ε.Δ.Β., που τα βιβλία στάλθηκαν με τεράστια καθυστέρηση, που τα λάθη και οι παραλείψεις των ιθυνόντων στοίχησαν εκατομμύρια στους Έλληνες πολίτες, προάγγελος των όσων πρόκειται να επακολουθήσουν τη φετινή χρονιά, που εκτιμούμε ότι θα είναι πολύ χειρότερη από κάθε πλευρά. Οι εργαζόμενοι αποχαιρετούν ολόκληρη την εκπαιδευτική κοινότητα για την πολύχρονη συνεργασία και υπόσχονται να συνεχίσουν τον αγώνα για μία ΔΗΜΟΣΙΑ & ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΙΔΕΙΑ στην υπηρεσία του λαού. Η κουκουβάγια της σοφίας και της αρετής ελπίζει να μην ξεχασθεί και ονειρεύεται τη μέρα που σε μία Ελλάδα ελεύθερη και απαλλαγμένη από δανειστές – επιτηρητές – τροϊκανούς, θα ξανακληθεί να προσφέρει τις υπηρεσίες της για την εκπαίδευση των μαθητών»
“πάντα ανοιχτά
πάντ’ άγρυπνα
τα μάτια της ψυχής μου”

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/2319

Σεπ 02 2012

Μακροχρόνια η επιρροή των καλών δασκάλων στη ζωή των μαθητών

Την ευεργετική επίδραση που έχει σε ένα μαθητή ένας καλός δάσκαλος, όχι μόνο στα σχολικά θρανία αλλά και στην ενήλικη ζωή του, διαπιστώνουν σε μελέτη τους δύο καθηγητές του φημισμένου πανεπιστημίου του Χάρβαρντ.

Παρακολουθώντας την πορεία δύο εκατομμυρίων μαθητών σε διάστημα είκοσι ετών, οι καθηγητές Raj Chetty και John Friedman επιβεβαίωσαν το Μέγα Αλέξανδρο, ο οποίος αναγνώριζε ότι χρωστούσε στο δάσκαλό του το «ευ ζην».

Σχεδόν 2.500 χρόνια από τότε, οι δύο οικονομολόγοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι εκείνοι οι μαθητές που είχαν καλούς δασκάλους εμφάνιζαν λιγότερες πιθανότητες να γίνουν γονείς στην εφηβική ηλικία και συγχρόνως περισσότερες πιθανότητες να συνεχίσουν τις σπουδές τους στην ανώτατη εκπαίδευση, αλλά και να βγάλουν περισσότερα χρήματα στην ενήλικη ζωή τους.

Για τους δύο ερευνητές, ο καλός δάσκαλος είναι εκείνος που καταφέρνει να κάνει τους μέτριους μαθητές του να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους και τους καλούς να διατηρήσουν σε υψηλά επίπεδα τις δικές τους.

Αν και δεν λείπουν εκείνοι που υποστηρίζουν ότι είναι δύσκολο να απομονωθεί από άλλους παράγοντες, όπως το οικογενειακό περιβάλλον, η επίδραση που έχει ο διδάσκων στην πορεία ενός μαθητή, οι δύο οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι ένας μαθητής που είχε έναν πολύ καλό δάσκαλο για ένα χρόνο, θα κερδίσει, κάθε χρόνο, κατά μέσο όρο 4.600 δολάρια περισσότερα στη ζωή του, σε σχέση με ένα μαθητή που είχε ένα μέτριο δάσκαλο.

Οι δύο καθηγητές από το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, συνεργάστηκαν με το πανεπιστήμιο του Κολούμπια, για να διακρίνουν δασκάλους και καθηγητές σε καλούς, μέτριους και καλούς και να εξετάσουν στη συνέχεια την πορεία των μαθητών τους, μελετώντας στοιχεία για τα εισοδήματά τους στην ενήλικη ζωή τους, το ποσοστό εκείνων που γράφτηκαν στο πανεπιστήμιο, την ηλικία που απέκτησαν παιδιά, την πόλη και την περιοχή που επέλεξαν για να ζήσουν. Τα αποτελέσματα, όπως δήλωσαν οι ίδιοι, ήταν «εντυπωσιακά».

πηγή: ΑΠΕ

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/2317

Σεπ 02 2012

Συμβουλές για παιδιά που είναι αριστερόχειρα

Προτού ξεκινήσουμε, για το πώς να διδάξετε δεξιότητες γραφής στο παιδί σας, θα πρέπει καταρχήν να γνωρίζετε εάν το παιδί σας είναι δεξιόχειρας ή αριστερόχειρας.


Είναι πολύ απλό να το προσδιορίσετε. Απλώς παρατηρήστε το παιδί σας όταν ξεκινά να μαζεύει πράγματα. Το χέρι που χρησιμοποιεί για το σκοπό αυτό θα σας δείξει εάν είναι αριστερόχειρας ή όχι. Τα αριστερόχειρα παιδιά διαφέρουν λιγάκι από τα συνηθισμένα παιδιά.

Υπάρχουν κάποια σημεία τα οποία θα πρέπει να έχετε κατά νου όταν θα ξεκινήσετε να τους διδάσκετε να γράφουν:

Αφήστε το παιδί σας να κατανοήσει ότι παρόλο που γράφει με το αριστερό χέρι, αυτό δεν είναι σε καμία περίπτωση ελάττωμα.

Κάντε το να καταλάβει ότι υπάρχουν πολλά ακόμη παιδιά σαν και αυτό, αν και μπορεί να μην είναι κοντά του.

Βεβαιωθείτε ότι μπορεί να γράψει την κάθε λέξη με καλή γραφή και με όμορφα γράμματα.

Μην το εξαναγκάζετε ποτέ να χρησιμοποιεί το δεξί χέρι, αυτό μπορεί να προκαλέσει επιπλέον πίεση, και μπορεί να μην καταφέρει να γράψει καλά.

Το παιδί θα πρέπει να κρατάει τις σημειώσεις κοντά στο “αριστερό του χέρι” δημιουργώντας την κατάλληλη γωνία σύμφωνα με τη θέση του χεριού του.

Το σημειωματάριο θα πρέπει, επίσης, να έχει την κατάλληλη απόσταση, και να τοποθετείται στο κατάλληλο ύψος με σκοπό να κάνει το παιδί να αισθάνεται άνετα κατά τη διάρκεια του γραψίματος.

Διδάξτε του πώς να κρατάει/πιάνει με τον κατάλληλο τρόπο ένα μολύβι μεταξύ του δείκτη, του μεσαίου δακτύλου και του αντίχειρα.

Να προσπαθείτε πάντα να κινητοποιείτε και να εκτιμάτε το παιδί σας όταν γράφει και χρησιμοποιεί το αριστερό του χέρι.

Δώστε του να κρατήσει χρωματιστά μολύβια/στυλό που να ελκύουν την προσοχή του, και να διατηρούν το ενδιαφέρον του στο γράψιμο.

Είναι σημαντικό να γνωρίζετε την ικανότητα κατανόησης και μάθησης του παιδιού σας ενώ το διδάσκετε. Αυτό θα σας βοηθήσει να το διδάξετε με τον κατάλληλο τρόπο.

Προσπαθήστε να κατανοήσετε την υπομονή του παιδιού σας, και ακόμη και όταν απογοητεύεται παραμείνετε ψύχραιμοι. Απαιτείται μεγάλη προσπάθεια από τη δική σας πλευρά.

Προσπαθήστε να το διδάξετε εικονικά – μέσω εικόνων, και πείτε του να γράψει για αυτό που βλέπει. Αυτό θα βελτιώσει τον τρόπο χειρισμού του χεριού του.

Μην ανησυχείτε στην αρχή για τα κακογραμμένα κείμενα και τα ορθογραφικά λάθη. Βοηθήστε το παιδί σας να βελτιωθεί σταδιακά.

Τέλος, κάθε παιδί με αριστερή πλευρίωση θα πρέπει να ακολουθεί κάποιες τεχνικές κατά την εμπλοκή του σε γραφοκινητικές δραστηριότητες καθώς η φορά της γραφής, αλλά και η κατεύθυνση έχει αναπτυχθεί από δεξιόχειρες για δεξιόχειρες!!!

Ουσιαστικά προσπαθούμε να κάνουμε το παιδί να γράψει αντίθετα από τον φυσικό του τρόπο…

Ας δούμε λοιπόν πώς μπορούμε να κάνουμε λίγο ποιο εύκολη τη ζωή του…

Οι αριστερόχειρες θα πρέπει να κάθονται ελάχιστα ποιο ψηλά στην καρέκλα από τους δεξιόχειρες. Έτσι η οπτική επαφή με αυτό που γράφουν θα είναι καλύτερη. Ένα μαξιλαράκι στο κάθισμα θα βοηθήσει αρκετά.

Επίσης, με την ίδια ακριβώς λογική θα πρέπει να πιάνει το όργανο πιο ψηλά (περίπου 3,5 εκατοστά από την μύτη του μολυβιού).

Η δύναμη που βάζουμε στο μολύβι θα πρέπει να είναι ίση σε κάθε δάκτυλο (αντίχειρας, μέσος και δείκτης) ώστε η θέση να μην χαλάει.

Η θέση του χαρτιού είναι εξαιρετικά σημαντική!!! Ποτέ το χαρτί παράλληλο με το σώμα του παιδιού αλλά παράλληλο με το χέρι που γράφει!! (Στην περίπτωση μας σκεφτείτε ότι η αριστερή πάνω γωνία θα πρέπει περίπου να «δείχνει» την πάνω πλευρά του γραφείου / θρανίου).

Επίσης, καλό θα ήταν να χρησιμοποιούμε αρχικά μολύβι με μαλακή μύτη ώστε η ροή πάνω στο χαρτί να είναι πιο ομαλή.

Στα γράμματα που απαιτούν οριζόντιες γραμμές δεν θα πρέπει να είμαστε αυστηροί με την φορά (αριστερά προς δεξιά) αλλά θα πρέπει να αφήσουμε τα παιδιά να διαλέξουν ό,τι τα βολεύει!

Επίσης, αν είναι δυνατό στο σχολείο καλό θα ήταν να μην κάθεται στο ίδιο θρανίο ένας αριστερόχειρας με έναν δεξιόχειρα!!!

πηγή: hamomilaki.blogspot.gr

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/2316

Αυγ 27 2012

Βάσεις Εισαγωγής ΑΕΙ και ΤΕΙ 2012

vaseis eisagogis 2012

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/2313

Αυγ 27 2012

Ποιος “διοικεί” το ίντερνετ ;

Τα δίκτυα που υποδέχονται τις πληροφορίες του Ιντερνετ διακινούν το ψηφιακό υλικό, όπως e-mail και tweets, και αποθηκεύουν τις πληροφορίες

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

Εχει νόημα – και, κυρίως, απάντηση – το ερώτημα «πού βρίσκεται το Διαδίκτυο»; Το Ιντερνετ είναι παντού: στα σπίτια μας, στη δουλειά, στα κινητά, στα λάπτοπ, στις καφετέριες, ακόμη και πάνω στα πλοία ή μέσα στα αεροπλάνα. Ταυτόχρονα, όμως, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι το Ιντερνετ δεν είναι… πουθενά, καθώς συνθέτει έναν εικονικό και άυλο κόσμο.

Εχετε, όμως, σκεφτεί ότι για να μπορείτε να μπαίνετε στα αγαπημένα σας σάιτ, να ανταλλάσσετε e-mail, να κάνετε likes και να στέλνετε tweets κάπου υπάρχει μια υποδομή που στηρίζει το οικοδόμημα του Διαδικτύου;

Δεν είναι εύκολο να συλλάβουμε την έννοια – και το μέγεθος – του παγκόσμιου ψηφιακού χωριού στο οποίο οι περισσότεροι από εμάς δραστηριοποιούμαστε καθημερινά.

«Το Διαδίκτυο είναι το πρώτο πράγμα που δημιούργησε η ανθρωπότητα χωρίς να το καταλαβαίνει. Είναι το μεγαλύτερο πείραμα στην αναρχία που έγινε ποτέ», έχει δηλώσει ο πρόεδρος της Google Ερικ Σμιτ.

Κρίνοντας από την επιρροή που έχει σήμερα το Ιντερνετ σε όλο το φάσμα της κοινωνίας, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η εκάστοτε εξουσία επιχειρεί να προσεταιριστεί αυτή την «αναρχία» – ή να την οικειοποιηθεί.

«Κατά τη διάρκεια της θητείας μου πήρα την πρωτοβουλία για τη δημιουργία του Διαδικτύου», έχει δηλώσει ο πρώην αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Αλ Γκορ, για να πάρει την απάντηση από τον Νταν Κουέιλ, προκάτοχό του επί προεδρίας Τζορτζ Μπους του πρεσβύτερου: «Αν ο Γκορ εφηύρε το Ιντερνετ, εγώ εφηύρα τον ορθογραφικό έλεγχο»!

Και αν σήμερα ξέρουμε ότι ο πραγματικός εφευρέτης του Διαδικτύου (με τη σημερινή του μορφή) είναι ο Τιμ Μπέρνερς-Λι, έχουμε αναρωτηθεί τι – και πού – είναι αυτό που φέρνει το Ιντερνετ στις οθόνες μας;


Η «μηχανή» που κάνει το Διαδίκτυο να λειτουργεί, αποτελείται από τρία βασικά μέρη.

1. Καλώδια.Παρά την επικρατούσα αντίληψη, πολύ λίγα δεδομένα ταξιδεύουν ανά τον κόσμο μέσω δορυφόρου. Τα περισσότερα διακινούνται με παλμούς φωτός μέσω καλωδίων οπτικών ινών που βρίσκονται στον πυθμένα των ωκεανών. Κάθε καλώδιο είναι τόσο παχύ όσο δύο αντίχειρες.
Στα άκρα των υποβρύχιων καλωδίων υπάρχουν οι λεγόμενοι «σταθμοί απόληξης» (landing stations), από τους οποίοι γίνεται η μετάδοση και η λήψη των δεδομένων. Συνήθως είναι «κρυμμένοι» σε απόμερα παραθαλάσσια σημεία.

2. Κέντρα δεδομένων.

Είναι τα μέρη στα οποία αποθηκεύονται όλες οι πληροφορίες που περιέχονται στο Ιντερνετ: από ιστότοπους και κείμενα μέχρι βίντεο και φωτογραφίες.

Τα μεγαλύτερα κέντρα δεδομένων βρίσκονται σε δύο είδη θέσεων: α) σε περιοχές όπου η ηλεκτρική ενέργεια είναι φθηνή και το κλίμα είναι ευνοϊκό για να διατηρούνται τα μηχανήματα στην κατάλληλη θερμοκρασία και β) κοντά στα σημεία ανταλλαγής, προκειμένου να διασφαλίζεται η ταχύτερη και λιγότερο δαπανηρή διακίνηση των δεδομένων.

3. Σημεία ανταλλαγής.

Το Ιντερνετ είναι το δίκτυο των δικτύων. Ή, αν προτιμάτε, ένα δίκτυο το οποίο διασυνδέει όλα τα υπόλοιπα δίκτυα, καθιστώντας εφικτή την ανταλλαγή δεδομένων. Τα σημεία ανταλλαγής είναι οι τόποι όπου συναντώνται τα δίκτυα των παρόχων Ιντερνετ.

Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν εκατοντάδες σημεία ανταλλαγής, τα οποία στεγάζονται σε μεγάλα κτίρια. Τα πιο σημαντικά είναι οι λεγόμενοι υπερκόμβοι, στους οποίους διασταυρώνονται τα περισσότερα δίκτυα. Εκεί βρίσκονται εγκατεστημένοι δρομολογητές (ρούτερ) δικτύων που έχουν μέγεθος ψυγείου, οι οποίοι επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω καλωδίων οπτικών ινών.

Πηγή : www.tanea.gr / 25-8-2012

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/2312

Αυγ 24 2012

Υπουργείο Παιδείας: Ανακοίνωση αποτελεσμάτων εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση – Τι πρέπει να κάνουν οι υποψήφιοι

Υπουργείο Παιδείας: Ανακοίνωση αποτελεσμάτων εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση – Τι πρέπει να κάνουν οι υποψήφιοι – alfavita www.alfavita.gr.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/2311

Αυγ 21 2012

Μόνο 225 προσλήψεις δασκάλων και καθηγητών εφέτος στα σχολεία

ΤΟ ΒΗΜΑ – Μόνο 225 προσλήψεις δασκάλων και καθηγητών εφέτος στα σχολεία – κοινωνία.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/2310

Αυγ 19 2012

Γιατί ο εγκέφαλός μας είναι τόσο μεγάλος;

Ισως μία και μόνο μετάλλαξη να ήταν αρκετή ώστε να ανοίξει η οδός της ταχείας ανάπτυξης του ανθρώπινου εγκεφάλου

Γιατί ο εγκέφαλός μας είναι τόσο μεγάλος;

Μία και μόνο μετάλλαξη ίσως ήταν αρκετή για να ανοίξει ο δρόμος της ταχείας ανάπτυξης του εγκεφάλου. Αλλα πρωτεύοντα έχουν ισχυρούς μυς στις σιαγόνες οι οποίοι ασκούν δύναμη σε όλο το κρανίο εμποδίζοντας την ανάπτυξή του. Ωστόσο πριν από περίπου 2 εκατομμύρια έτη μια μετάλλαξη έφερε την αλλαγή στη γραμμή της εξέλιξης του ανθρώπου. Σύντομα ξεκίνησε μια «έκρηξη» στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Το τι ακριβώς οδήγησε σε αυτή την «έκρηξη» είναι ένα άλλο ζήτημα. Πιθανότατα το περιβάλλον «γέννησε» νέες νοητικές προκλήσεις. Και η κοινωνική ανάπτυξη θα έπαιξε τον ρόλο της. Προκειμένου να μελετήσει τη σημασία αυτών των παραγόντων ο Ντέιβιντ Γκίρι από το Πανεπιστήμιο του Μισούρι στην Κολούμπια συνέκρινε το μέγεθος του κρανίου διαφορετικών ανθρωποειδών με τις περιβαλλοντικές συνθήκες στις οποίες ζούσε το καθένα, όπως είναι η εκτιμώμενη διακύμανση στις ετήσιες θερμοκρασίες, καθώς και με τις κοινωνικές πιέσεις που δεχόταν, όπως το μέγεθος της ομάδας. Οπως είδε, και οι δύο αυτοί παράγοντες συνδέονταν με μεγαλύτερο μέγεθος εγκεφάλου, ωστόσο οι δυσκολίες στην «πλοήγηση» σε ένα μεγαλύτερο κοινωνικό δίκτυο φάνηκε να έχουν τη σημαντικότερη επίδραση στο μέγεθος του εγκεφάλου.


Θέμα διατροφής!
Ενας μεγάλος εγκέφαλος είναι απίστευτα πεινασμένος και έτσι οι πρώτοι άνθρωποι χρειάστηκε να αλλάξουν τη διατροφή τους ώστε να τον θρέψουν. Η μετάβαση στην κατανάλωση κρέατος πρέπει να βοήθησε προς αυτή την κατεύθυνση. Την ίδια βοήθεια θα πρέπει να προσέφερε και η προσθήκη στη διατροφή θαλασσινών πριν από περίπου 2 εκατομμύρια χρόνια, η οποία παρείχε τα πολύτιμα ω-3 λιπαρά οξέα, που είναι ζωτικής σημασίας για το «χτίσιμο» του εγκεφάλου. Και βέβαια το μαγείρεμα της τροφής το οποίο διευκολύνει την πέψη φαίνεται να ήταν άλλος ένας σημαντικός παράγοντας. Το μαγείρεμα πρέπει να επέτρεψε στους προγόνους του σύγχρονου ανθρώπου να αποκτήσουν μικρότερο έντερο και να αφιερώσουν τους επιπλέον πόρους στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Ωστόσο ένας μεγάλος εγκέφαλος έχει και κόστος, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων της γέννας. Ωσπου να φθάσει η στιγμή που τα οφέλη ενός μεγάλου εγκεφάλου δεν υπερίσχυαν πλέον του όποιου κόστους, διαθέταμε ήδη μια ζελατινώδη μάζα με βάρος 1,3 κιλών η οποία ήταν αρκετά… έξυπνη ώστε να αμφισβητεί την ίδια την ύπαρξή της.

Πηγή : http://www.tovima.gr/science/article/?aid=471166

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/2309

Αυγ 19 2012

Πότε εξελίχθηκε η γλώσσα;

Παρ’ ότι το χάρισμα του λόγου δεν το διέθετε μόνο ο σύγχρονος άνθρωπος αλλά και οι πρόγονοί του, η μετάδοση πολύπλοκων ιδεών φαίνεται ότι αποτελεί προνόμιο μόνο του Homo sapiens
Πότε εξελίχθηκε η γλώσσα;

Χωρίς τη γλώσσα θα παλεύαμε να ανταλλάξουμε ιδέες ή να επηρεάσουμε τις συμπεριφορές των άλλων ανθρώπων. Η ανθρώπινη κοινωνία όπως την ξέρουμε δεν θα υπήρχε. Η αρχή αυτής και μόνο της δεξιότητας αποτέλεσε σημείο-σταθμό στην ιστορία μας, ωστόσο το πότε ακριβώς πήρε σάρκα και οστά η συγκεκριμένη κατάκτηση του ανθρώπου είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσδιοριστεί.


Δεν είμαστε οι μόνοι…
Γνωρίζουμε ότι ο Homo sapiens δεν ήταν ο μόνος που είχε την ικανότητα του λόγου. Οι Νεάντερταλ, οι οποίοι εμφανίστηκαν πριν από περίπου 230.000 χρόνια, διέθεταν τις νευρικές συνδέσεις με τη γλώσσα, το διάφραγμα και τους μυς του στέρνου που είναι απαραίτητες για την άρθρωση πολύπλοκων ήχων και για τον έλεγχο της αναπνοής, ο οποίος επιτρέπει την εκφορά του λόγου. Τα στοιχεία που μαρτυρούν κάτι τέτοιο εξάγονται από το μέγεθος των οπών στο κρανίο και στους σπονδύλους μέσα από τις οποίες περνούν τα νεύρα που υπηρετούν αυτές τις περιοχές. Επιπλέον οι Νεάντερταλ έφεραν την ανθρώπινη παραλλαγή του γονιδίου FOXP2, το οποίο είναι σημαντικό για τον σχηματισμό των πολύπλοκων αναμνήσεων που εμπλέκονται στον λόγο.
Υποθέτοντας ότι αυτή η παραλλαγή εμφανίστηκε μόνο μία φορά, ο λόγος προηγήθηκε του διαχωρισμού της εξελικτικής γραμμής του ανθρώπου και του Νεάντερταλ πριν από περίπου 500.000 χρόνια.
Πράγματι φαίνεται ότι ο Homo heidelbergensis διέθετε ήδη το χάρισμα της… φλυαρίας πριν από 600.000 χρόνια, όταν πρωτοεμφανίστηκε στην Ευρώπη. Απολιθώματα δείχνουν ότι το συγκεκριμένο είδος είχε χάσει ένα όργανο που έμοιαζε με μπαλόνι και ήταν συνδεδεμένο με τον λάρυγγα, το οποίο επιτρέπει σε άλλα πρωτεύοντα να παράγουν δυνατούς, βαθείς ήχους ώστε να εντυπωσιάζουν τους αντιπάλους τους. «Αυτό είναι ένα μεγάλο μειονέκτημα – δεν μπορεί αυτή η ικανότητα να χάθηκε για το τίποτα» λέει ο Μπαρτ ντε Μπερ από το Πανεπιστήμιο του Αμστερνταμ στην Ολλανδία. Τα μοντέλα του μαρτυρούν ότι αυτού του είδους τα όργανα-μπαλόνια δεν θα έκαναν διακριτές τις διαφορές μεταξύ των φωνηέντων, με αποτέλεσμα να καθίσταται δύσκολη η άρθρωσή τους.


Λόγος 1,6 εκατομμυρίων ετών
Για τους παλαιότερους ακόμη προγόνους μας το αρχείο των απολιθωμάτων δεν μας… λέει και πολλά. Ωστόσο ο Ρόμπιν Ντάνμπαρ από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης σημειώνει ότι το πιο πρόσφατο ανθρωποειδές το οποίο φαίνεται να είχε νευρικές συνάψεις όπως αυτές των πιθήκων στο διάφραγμα και στο στέρνο είναι 1,6 εκατομμυρίων ετών – το γεγονός αυτό μαρτυρεί ότι ο λόγος «γεννήθηκε» κάποια στιγμή μεταξύ 1,6 εκατομμυρίων και 600.000 ετών πριν.
Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο αν αναλογιστούμε ότι η γλώσσα ίσως ξεκίνησε να εκφράζεται με κινήσεις των χεριών προτού εκφραστεί με ήχους. Αν είναι έτσι τα πράγματα, τότε τα ανθρωποειδή ίσως συζητούσαν στη… νοηματική πολύ προτού οι ανατομικές προσαρμογές που είναι απαραίτητες για τον λόγο αφήσουν τα σημάδια τους στο αρχείο απολιθωμάτων.
Αλλά και η ερμηνεία των υπαρχόντων στοιχείων είναι προβληματική καθώς ακόμη και αν ένα ανθρωποειδές είναι ικανό να εκφέρει λόγο, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί και να κάνει μια συζήτηση με νόημα. Ο Ντάνμπαρ υποστηρίζει ότι η φωνή των ανθρωποειδών εξυπηρετούσε το… τραγούδι γύρω από τη φωτιά. Οπως συμβαίνει με το κελάηδισμα των πουλιών, το τραγούδι των ανθρωποειδών πιθανότατα δεν μετέδιδε συγκεκριμένες πληροφορίες, ωστόσο αυτή η δραστηριότητα ήταν πολύ σημαντική για το δέσιμο της ομάδας.
Ωστόσο ο Κρις Στρίνγκερ από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου υπογραμμίζει ότι τόσο ο Homo heidelbergensis όσο και οι Νεάντερταλ κατασκεύαζαν πολύπλοκα εργαλεία και κυνηγούσαν επικίνδυνα ζώα – οι δραστηριότητες αυτές θα ήταν πολύ δύσκολο να συντονιστούν χωρίς να υπάρχει έστω και κάποια πρωτόγονη μορφή γλώσσας.
Αδιαμφισβήτητα στοιχεία για την ύπαρξη λόγου ο οποίος χρησιμοποιείται για τη μετάδοση πολύπλοκων ιδεών εμφανίζονται μόνο με την κουλτούρα και τον συμβολισμό που συνδέονται με τον Homo sapiens. Οι πρώτες λέξεις, όποτε και αν εκστομίστηκαν, πυροδότησαν μια σειρά γεγονότα που άλλαξαν τις σχέσεις μας, την κοινωνία, την τεχνολογία, ακόμη και τον τρόπο που σκεφτόμαστε.

Πηγή : http://www.tovima.gr/science/article/?aid=471173

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/2308

Αυγ 19 2012

Γιατί ήταν τόσο αργή η τεχνολογική εξέλιξη;

Ο σύγχρονος άνθρωπος καθυστέρησε σημαντικά να τελειοποιήσει τη διαδικασία κατασκευής εργαλείων και το γιατί παραμένει αναπάντητο
Γιατί ήταν τόσο αργή η τεχνολογική εξέλιξη;

Αιχμηρά κομμάτια πέτρας τα οποία βρέθηκαν πριν από δύο δεκαετίες σε μια ξερή κοίτη ποταμού στην περιοχή Αφάρ της Αιθιοπίας είναι τα αρχαιότερα εργαλεία που έχουν ανακαλυφθεί ως σήμερα. Χρονολογούνται πριν από 2,6 εκατομμύρια έτη. Χρειάστηκε άλλο ένα εκατομμύριο έτη προτού οι πρόγονοί μας κάνουν το επόμενο τεχνολογικό επίτευγμά τους. Τότε κάποιος συνειδητοποίησε ότι, αντί να χρησιμοποιεί κομμάτια από τις κροκάλες των ποταμών ως λεπίδες και ξέστρα, μπορούσε να μετατρέψει τις ίδιες τις κροκάλες σε εργαλεία. «Πρόκειται για ένα πολύ πρωτόλειο τσεκούρι» λέει ο Ντίτριχ Στάουτ από το Πανεπιστήμιο Εμορι στην Ατλάντα. Αλλο ένα εκατομμύριο χρόνια πέρασαν προτού οι πρώτοι σύγχρονοι άνθρωποι τελειοποιήσουν αυτή την τεχνική. Γιατί άργησαν τόσο;


Τα εργαλεία «κρύβονται» στον εγκέφαλο
Η ευφυΐα πρέπει να έπαιξε κάποιον ρόλο. Μέσα σε δύο εκατομμύρια χρόνια από την εμφάνιση των πρώτων εργαλείων, το μέγεθος του εγκεφάλου των ανθρωποειδών έγινε περισσότερο από διπλάσιο – έφθασε περίπου τα 900 κυβικά εκατοστά. Η κατασκευή εργαλείων απαιτεί αναμφισβήτητα ευφυΐα και ο Στάουτ υπέβαλε σε μαγνητική τομογραφία ανθρώπους που έσπαζαν πέτρες προκειμένου να ανακαλύψει ποιες περιοχές του εγκεφάλου εμπλέκονται στη διαδικασία. Τα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι οι πρώτες τεχνολογικές καινοτομίες εξαρτιόνταν από νέες αντιληπτικές και κινητικές ικανότητες – όπως η ικανότητα ελέγχου των άκαμπτων αρθρώσεων -, ενώ οι μεταγενέστερες καινοτομίες υποστηρίζονταν από την αναπτυσσόμενη γνωστική πολυπλοκότητα, συμπεριλαμβανομένου ενός είδους αναδρομικής σκέψης που είναι απαραίτητο για τη γλώσσα. Ετσι, παρ’ ότι τα εργαλεία φαίνεται ότι δεν εξελίχθηκαν πολύ για μεγάλο διάστημα, η παραγωγή τους κρύβει μεγάλη γνωστική εξέλιξη, γεγονός που κάνει τον Στάουτ να συμπεραίνει ότι υπήρχε πολύ μεγαλύτερη πρόοδος εκείνη την εποχή από ό,τι πιστεύουμε.
Επιπλέον, όπως λέει, πιθανότατα οι πρόγονοί μας έφτιαχναν και άλλα εργαλεία από υλικά όπως ξύλο και οστά, τα οποία και εξαφανίστηκαν πριν από πάρα πολύ καιρό.
«Ακόμη και αν δεχθούμε τα παραπάνω, η εξέλιξη των λίθινων εργαλείων φαίνεται ότι ήταν οδυνηρά αργή» σημειώνει ο Κρις Στρίνγκερ από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου. Στο βιβλίο του «The Origin of Our Species» εντοπίζει άλλον έναν λόγο: τη δημογραφία. «Δεν είναι τι γνωρίζεις αλλά ποιον» λέει. Οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουν δημιουργήσει μεγάλους πληθυσμούς στους οποίους πολλά άτομα αντιγράφουν το ένα το άλλο, ενώ υπάρχουν και πολλοί τρόποι μετάδοσης των πληροφοριών. Συγχρόνως η μακρά ζωή του σύγχρονου ανθρώπου επιτρέπει τη μεταφορά των ιδεών από γενιά σε γενιά, τη στιγμή που ο Homo erectus και ο Homo heidelbergensis είχαν πιθανότατα προσδόκιμο ζωής που δεν ξεπερνούσε τα 30 χρόνια, ενώ οι Νεάντερταλ δεν ζούσαν πάνω από 40 χρόνια. «Επρεπε να μεγαλώσουν πολύ γρήγορα και υπήρχε πολύ μικρότερη δικτύωση μεταξύ των ομάδων» αναφέρει ο Στρίνγκερ.


Η αξία της παρατήρησης
Παράλληλα οι πρόγονοί μας πρέπει να απέφευγαν τις αλλαγές καθώς η ζωή τους ήταν ήδη δύσκολη ακόμη και χωρίς επικίνδυνους πειραματισμούς. «Είναι επικίνδυνο να ασχολείται κάποιος με την καινοτομία και τις εφευρέσεις» λέει ο Στρίνγκερ.
Ο Μαρκ Πάτζελ από το Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ στο Ηνωμένο Βασίλειο αμφισβητεί ότι τα ανθρωποειδή πριν από τον Homo sapiens διέθεταν τα προσόντα ώστε να καινοτομούν και να ανταλλάσσουν ιδέες, ακόμη και αν το επιθυμούσαν. Προχωρεί σε μια σύγκριση με τους χιμπαντζήδες, οι οποίοι μπορούν να φτιάξουν «χοντροκομμένα» λίθινα εργαλεία αλλά εμφανίζουν έλλειψη τεχνολογικής προόδου. Κυρίως μαθαίνουν μέσα από τη δοκιμή και τα λάθη, σημειώνει ο δρ Πάτζελ, τη στιγμή που οι άνθρωποι μαθαίνουμε παρατηρώντας ο ένας τον άλλον και ξέρουμε πότε κάτι αξίζει να αντιγραφεί. Αν ο Πάτζελ είναι σωστός , η κοινωνική μάθηση ήταν η σπίθα που άναψε μια ολόκληρη τεχνολογική επανάσταση. «Με την έλευση του σύγχρονου ανθρώπου το παιχνίδι άλλαξε» καταλήγει.

Πηγή : http://www.tovima.gr/science/article/?aid=471168

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/2307

Όροι χρήσης blogs.sch.gr | Δήλωση προσβασιμότητας
Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση
Accessibility by WAH