Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε το 384 π.Χ. στα Στάγειρα της Χαλκιδικής ,την οποία ίδρυσαν Άνδριοι και Χαλκιδείς . Η καταγωγική του ήταν ιωνική . Ο πατέρας του ονομαζόταν Νικόμαχος ,ήταν γιατρός και προσωπικός φίλος του βασιλιά της Μακεδονίας Αμύντα του Γ’. Η μητέρα του ονομαζόταν Φαιστιάδα και καταγόταν από την Χαλκίδα.

Τα πρώτα χρόνια της ζωής του

Τα πρώτα χρόνια της ζωής του τα έζησε στη μακεδονική αυλή . Ο πατέρας του πέθανε σχετικά νωρίς και η μητέρα του ανατράφηκε από έναν συγγενή τους ,τον Πρόξενο. Από μικρός ήλθε σε επαφή με το χώρο της ιατρικής και είχε την ευκαιρία να μελετήσει τα βιβλία του πατέρα του διεξοδικά . Αργότερα,θα παρατηρήσει ο ίδιος ότι κανείς δεν γίνεται γιατρός αντλώντας σοφία μόνο από τα βιβλία. Η άποψη αυτή θα διαμορφωθεί στη συνέχεια και θα γίνει βασικό χαρακτηριστικό της φιλοσοφίας του ,που συνδυάζει τη γνώση και την εμπειρία .

Η αγωγή του Αριστοτέλη

Έλαβε την προσήκουσα αγωγή  : γυμναστική, γραμματική ,μουσική και μελέτησε τον Ομηρο που τα χρόνια εκείνα αποτελούσε τη βάση όλης της παιδείας.

Πρώτο ταξίδι στην Αθήνα -Ακαδημία

Το 367 π.Χ. αφήνει την πατρίδα του κι πηγαίνει στην Αθήνα ,η οποία παρέμενε το “σχολείον της Ελλάδας” ,για να σπουδάσει στην περίφημη Ακαδημία του Πλάτωνα. Τα έργα του μεγάλου φιλοσόφου θα του ήταν ήδη γνωστά. Αυτός ήταν και ο σημαντικότερος λόγος ,για τον οποίο επέλεξε να φοιτήσει στην Ακαδημία και όχι σε κάποια άλλη σχολή της Αθήνας. Ωστόσο, όταν ήρθε στην Αθήνα την πρώτη φορά ,δεν συνάντησε τον Πλάτωνα, γιατί εκείνος έιχε αναχωρήσει για το δεύτερο ταξίδι του στη Σικελία. Η απουσία του Πλάτωνα επηρέασε αποφασιστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του. Η Ακαδημία ήταν τα χρόνια εκείνα ένας πόλος έλξης μεγάλων φιλοσόφων και δασκάλων ,με αποτέλεσμα να εισρέουν κάθε χρόνο άνθρωποι που εξέφραζαν πολλές απόψεις ,αλλά ταυτόχρονα μπορούσαν να διατηρούν την αυτονομία της σκέψης τους και την προσωπική τους επιστημονική θέση. Ομως, όλοι προωθούσαν την επιστημονική σκέψη κι έρευνα ασκώντας ο ένας επιδράσεις  στον άλλον. Έτσι, ο Αριστοτέλης έμαθε από την πρώτη στιγμή να δέχεται διδασκαλίες που ανταποκρίνονταν στη δική του ψυχοσύνθεση και διέφερε από τη θετική ,επιστημονική και λιγότερο ποιητική ψυχοσύνθεση του Πλάτωνα.

Η επαφή και η σχέση του με τον Πλάτωνα

Στην Ακαδημία παρέμεινε 20 χρόνια .Εκεί,συνδέθηκε με σπουδαίες προσωπικότητες ,όπως ήταν ο Εύδοξος από την Κνίδο ,μαθηματικός και αστρονόμος,ο Ηρακλείδης ,ο Σέυσιππος και ο Ξενοκράτης ,ενατίον των οποίων ασκούσε δριμεία κριτική. Η σχέση του όμως με τον Πλάτωνα υπήρξε καθοριστική . Ο Πλάτωνας θαύμαζε τις αρετές του μαθητή του και την πνευματική του οξύννοια. Μάλιστα , ανεκδοτολογικές πληροφορίες αναφέρουν ότι τον αποκαλούσε “ Νου”, γιατί τον θεωρούσε τον νου ,το μυαλό της Σχολής του. Και όταν ο Αριστοτέλης απουσίαζε καμιά φορά από το μάθημα έλεγε ότι το ακροατήριό του τη μέρα εκείνη ήταν κουφό. Ακόμη τον έλεγε “αναγνώστη” ,επειδή συχνά έμενε στο σπίτι του,για να μελετήσει. Βέβαια, τα χρόνια που μαθήτευε ο Αριστοτέλης στην Ακαδημία , παράλληλα δίδασκε.

Οι σχέσεις του με άλλους συμμαθητές του στην Ακαδημία

Ο Αριστοτέλης πίστευε ακόμη ότι ήταν “όσιον προτιμαν την αλήθειαν” ,δηλαδή ότι πάντοτε έπρεπε ο πραγματικός φιλόσοφος να αναζητά την αλήθεια και να φτάνει στο σημείο να αναθεωρεί με σθένος ψυχικό ακόμη και τις προσωπικές του απόψεις ,αν αυτό θα απέβαινε προς όφελος της αλήθειας. Κάτι τέτοιο είχε ως αποτέλεσμα να έρχεται σε σ΄τγκρουση με άλλους συμμαθητές του στην Ακαδημία και να χαλάει πολυετείς φιλίες ,όταν διέκρινε αξεπέραστες διαφωνίες .

Οι λόγοι φυγής του από την Αθήνα

Μετά το θάνατο του Πλάτωνα το 347 π.Χ. ο Αριστοτέλης αναχώρησε από την Ακαδημία και την Αθήνα. Μια από τις εξηγήσεις που δόθηκαν ήταν ότι ο φιλόσοφος απογοητεύτηκε ,διότι μετά το θάνατο του δασκάλου του, τη διέυθυνση της σχολής την ανέλαβε ο ανηψιός του ο Σεύσιππος και όχι ο ίδιος ,όπως περίμενε. Η πιθανότερη όμως εξήγηση είναι ότι η αναχώρηση του Αριστοτέλη οφείλεται στην πολιτική κατάσταση που είχε διαμορφωθεί την εποχή εκείνη. Η κατάληψη της Ολύνθου από τον Φίλιππο της Μακεδονίας το 348 π.Χ. σε συνδυασμό με την  εμπλοκή του Μακεδόνα βασιλιά στην Αμφίπολη το 357 π.Χ. ,είχε δημιουργήσει ένα σφοδρό αντιμακεδονικό κλίμα στην Αθήνα ,που δεν έβλεπε με καλό μάτι την επεκτατική πολιτική των Μακεδόνων. Όπως ήταν φυσιολογικό, η ζωή για έναν Μακεδόνα μέσα στην πόλη που αποτελούσε το αντίπαλο δέος των Μακεδόνων ,δεν θα μπορούσε να είναι ιδανική. Ο σημαντικότερος εκπρόσωπος του αντιμακεδονικού κόμματος , ο Δημοσθένης, φρόντιζε να φανατίζει επικίνδυνα το αθηναΐκό κοινό με τους πύρινους λόγους του κατά του Φιλίππου στην Εκκλησία του Δήμου.

Τα σημαντικότερα έργα της πρώτης του περιόδου

Τα σημαντικότερα έργα που πρόλαβε να γραψει ωστόσο στην Αθήνα ήταν τα εξής : Κατηγορίαι, Περί ερμηνείας, Τοπικά, Αναλυτικά Πρότερα, Αναλυτικά Υστερα, Ποιητική, Ρητορική ,Ηθικά Μεγάλα, ένα μέρος από τα Φυσικά του , Περί γενέσεως και Φθοράς, Μετά τα Φυσικά, Ηθικά Ευδήμια.  Τα πρώτα αυτά έργα περιστρέφονται ,όπως έιναι λογικό, γύρω από την πλατωνική φιλοσοφία και είναι φανερά επηρεασμένη από αυτή. Διατυπώνει τις δικές του απόψεις για τη διαλεκτική ,την τέχνη του λόγου, την επιστημονική απόδειξη ,απορρίπτει τη θεωρία των Ιδεών και μας δίνει την πρώτη εμπεριστατωμένη φιλολογική κριτική. Διαμορφώνει τη θεωρία του περί αρχών και μελετά τον τελικό σκοπό των φυσικών φαινομένων και της ανθρώπινης ζωής.

Η εγκατάσταση στην Ασσο

και τα σημαντικότερα έργα της περιόδου αυτής

Μετά τη φυγή του από την Αθήνα πηγαίνει στην Ασσο απέναντι από την Λέσβο και η εγκατάστασή του εκεί σηματοδοτεί μια νέα περίοδο επιστημονικών αναζητήσεων : τα ενδιαφέροντά του στρέφονται τώρα στη μελέτη των φυτών και των ζώων . Ερευνά τη Βιολογία ,τη Φυσική Ιστορία με έργα .όπως είναι : Περί τα Ζωα Ιστορίαι, Περί ζώων Μορίων , Περί Ζώων Πορείας, Μικρά Φυσικά, Περί Ψυχής .Στο βιβλίο του μάλιστα Περί Ζώων Μορίων προσδιορίζει τα όρια της επιστημονικής έρευνας ,η οποία επιδίδεται στη μελέτη των φθαρτών όντων-ζώων και φυτών- και όχι σε όντα που δεν προσδιορίζονται μέσω των αισθήσεων.Στη συνέχεια παρατηρεί ότι τα φθαρτά όντα είναι προσιτά στη γνώση και ότι η έραυνά τους αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα για την επιστημονική γνώση. Αρχικά ενδιαφέρεται για την περιγραφή και την κταγραφή του ζωικού κόσμου επισημαίνοντας την αξία του. Θεωρεί ακόμη ότι η μελέτη των πιο απλών και ασήμαντων περιπτώσεων μπορεί να αποκαλύψει σημαντικά στοιχεία για τη φύση .

Η διαμόρφωση του επιστημονικού χαρακτήρα του Αριστοτέλη

Οι παρατηρήσεις του αυτές διαμορφώνουν έναν επιστημονικό τρόπο μελέτης και προσέγγισης του κόσμου από την πλευρά ενός θετικού επιστήμονα. Από την άλλη πλευρά ,τα ενδιαφέροντά του είναι και θεωρητικά -φιλοσοφικά. ενδιαφέρεται για τη γνώση και τη μελέτη των άφθαρτων και αγέννητων  όντων ,του υπεραισθητικού κόσμου που εμπίπτει στο πεδίο της μελέτης της μεταφυσικής. Αναδεικνύει τη σημασία αυτής της γνώσης ,την οποία θεωρεί ως μοναδική και πολύτιμη σε σχέση με τη μελέτη του αισθητού κόσμου. Ακόμη, προχωρεί στη διερεύνηση αυτού που κρύβει μέσα του κάθε ον ,δηλαδή της φύσεως του κάθε όντος. Επομένως, ο Αριστοτέλης συνδυάζει έναν επιστημονικό και ένα φιλοσοφικό τρόπο προσέγγισης και μελέτης του κόσμου.

Η σχέση του με τον Θεόφραστο

Η συνάντησή του με το Θεόφραστο ήταν καθοριστική στην Ασσο ή τη Μυτιλήνη,καθώς έγινε ο πιο πιστός φίλος και συνεργάτης του. Ο Θεόφραστος ακολούθησε το φιλόσοφο και πήγε να εγκατασταθεί στη Μακεδονία . Η συνεργασία τους διακόπηκε , μόνο με το θάνατο του Σταγειρίτη. Μάλιστα ,διαδέχτηκε τον Αριστοτέλη στη διέυθυνση της σχολής του Περιπάτου.

Επιστροφή στη Μακεδονία

Στη Μακεδονία ο Αριστοτέλης πήγε ,μετα την πρόσκληση του βασιλιά Φιλίππου ,με σκοπό να διδάξει το γιο του τον Αλέξανδρο.Για τη διδασκαλία χρησιμοποίησε την επιμελημένη έκδοση των Επών του Ομήρου ,που έκανε ο ίδιος ο Αριστοτέλης. Τα μαθήματα γίνονταν στη Μίεζα ,μια μικρή κωμόπολη κοντά στην Πέλλα.

Επιστροφή στην Αθήνα -Τα σημαντικότερα έργα της περιόδου αυτής

Στην Μακεδονία παρέμεινε μέχρι το 335 π.Χ. . Κατόπιν επέστρεψε στην Αθήνα   ,γιατί το κλίμα που είχε διαμορφωθεί ,ευνοούσε την επάνοδό του. Επέστρεψε λοιπόν μαζί με τον Θεόφραστο ,για να συνεχίσει το έργο του και τις έρευνές του. Την Ακαδημία διήυθυνε τώρα ο Ξενοκράτης. Ο Αριστοτέλης αρχίζει να διδάσκει στο Λύκειο ,ένα γυμναστήριο στον Λυκαβητό ,όπου συνήθως δίδασκαν ρήτορες και σοφιστές. Από τη στεγασμένη στοά του Λυκείου ,πήρε το όνομα Περίπατος ,όταν πια τη διέυθυνση της σχολής ανέλαβε ο Θεόφραστος ,με σκοπό να προβάλλει τις φιλοσοφικές ιδέες του Αριστοτέλη.Στην Αθήνα ο Αριστοτέλης έζησε 12 χρόνια κι εργάστηκε σκληρά ,συνεχίζοντας το φιλοσοφικό του έργο. Τα χρόνια αυτά συνθέτει μερικά πολύ σημαντικά έργα του : Πολιτικά (είχε προηγηθεί η συγκέντρωση και μελέτη 158 Πολιτευμάτων ενός πλήθους ελληνικών πόλεων) Μετά τα Φυσικά (ένα μεγάλο μέρος τους) ,Περί Ζώων Γενέσεως, Ηθικά Νικομάχεια.

Ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στις δυο παρουσίες του Αριστοτέλη στην Αθήνα

Ανάμεσα στην πρώτη επίσκεψη του Αριστοτέλη στην Αθήνα και στη δεύτερη υπάρχουν κάποιες ομοιότητες και κάποιες διαφορές. Οι ομοιότητες είναι οι εξής : α) οι ευνοϊκές συνθήκες που συνάντησε και στις δυο καθόδους του στην Αθήνα,β) οι λόγοι αναχώρησης από την Αθήνα και τις δυο φορές ήταν κυρίως πολιτικοί (η επεκτατική πολιτική του Φιλίππου την πρώτη, και ο θάνατος του Ακεξάνδρου τη δεύτερη) .Οι διαφορές  είναι οι εξής : α) την πρώτη φορά ο Αριστοτέλης επεδίωκε τη σπουδή της φιλοσοφίας ,ενώ τη δεύτερη ήλθε ,για να συνεχίσει τις φιλοσοφικές του δραστηριότητες ,που είχαν διακοπεί με την αναχώρησή του μετά το θάνατο του Πλάτωνα.

Διάκριση των έργων του Αριστοτέλη

Τα έργα του Αριστοτέλη ήδη από την αρχαιότητα χωρίζονταν σε δυο μεγάλες ομάδες : α) Τα “εξωτερικά” ,που απευθύνονταν σε ένα ευρύτερο αναγνωστικό κοινό ,πέρα από το ακροατήριο της Ακαδημίας και αργότερα του Λυκείου. Από τα έργα αυτά σώθηκαν ορισμένα αποσπάσματα στα έργα άλλων συγγραφέων. β) τα λεγόμενα “ακροαματικά” ,δηλαδή όσα στηρίζονται στα χειρόγραφα του Αριστοτέλη ,που είχε μαζί του στα μαθήματά του. Μερικά από αυτά δεν είναι τίποτε περισσότερο από σημειώσεις στη συντομότερη δυνατή μορφή κι έχουν γραφεί μάλλον για προσωπική χρήση, για να βοηθήσουν την παράδοση των μαθημάτων .Τα έργα αυτά μας σώθηκαν ολόκληρα ,σε αντίθεση με τα έργα της πρώτης κατηγορίας που χάθηκαν . Αυτό είναι κάπως παράδοξο,αν αναλογιστούμε ότι τα πρώτα αντιγράφτηκαν αρκετές φορές και τα αντίτιπά τους κυκλοφορούσαν προς ανάγνωση στο ευρύ κοινό. Αντίθετα, το μοναδικό χειρόγραφο των σημειώσεων του Αριστοτέλη ,έφτασε ως εμάς.

Η τύχη του συγγραφικού του έργου μετά το θάνατό του

Μετά το θάνατο του Αριστοτέλη ,άρχισε και η περιπέτεια των έργων του ,αφού άλλαξαν πολλά χέρια μέχρι τελικά να σωθούν και ν’ αντιγραφούν αρκετές φορές ,ώστε να διασωθούν . Αρχικά ,πέρασαν στα χέρια του Θεόφραστου, ο οποίος τα εμπιστεύθηκε στον Νηλέα ,πρόσωπο φιλικό του Αριστοτέλη και αυτός με τη σειρά του ,όταν πέθανε, τα κληροδότησε στους συγγενείς του. Αυτοίθ, άνθρωποι ανίδεοι και χωρίς κανένα ενδιαφέρον για το περιεχόμενο των βιβλίων ,τα έκρυψαν σε μια υπόγεια αποθήκη στη Σκήψη ,για να τα σώσουν από τους ηγεμόνες της Περγάμου ,οι οποίοι ενδιαφέρονταν να δημιουργήσουν μια βιβλιοθήκη εφάμιλλη εκείνεης της Αλεξάνδρειας. Εκεί τα ανακαλύπτει τον 1ο αιώνα π.Χ. ο αθηναίος βιβλιόφιλος Απελλικών ,τη στιγμή που είχαν αρχίσει να φθείρονται επικίνδυνα . Το 86 π.Χ. ο ρωμαίος Σύλλας ,αφού κυρίεψε την Αθήνα ,τα έστειλε στη Ρώμη .όπου αρχίζουν νέες περιπέτειες για τα βιβλία εξαιτίας των αντιγραφέων αυτή τη φορά. Τελικά το στο δεύτερο μισό του 1ου αιώνα π.Χ. ο ροδίτης Ανδρόνικος ανέλαβε και έφερε σε πέρας την έκδοση των έργων του Αριστοτέλη. Σ’ αυτόν οφείλουμε όσα έργα έχουμε σήμερα.

Γενικά , η μελέτη των αριστοτελικών έργων δικαιώνει την άποψη ότι ο μεγάλος φιλόσοφος έθεσε τα θεμέλια και την αφετηρία για μια αναλυτική και μεθοδική μελέτη όλων των τομέων του ανθρώπινου επιστητού. Πολλές επιστήμες οφείλουν τη γένεση τους στον Αριστοτέλη ,όπως η Βιολογία,η Λογική , η Λαογραφία, η Μεταφυσική, Η Ζωολογία, η Πολιτειολογία , η Ηθική και πολλές άλλες.

Οι βασικότερες χρονολογίες στη ζωή του Αριστοτέλη :

384 π.Χ. Γεννιέται στα Στάγειρα της Χαλκιδικής

367 π.Χ. Φτάνει στην Αθήνα ,για να σπουδάσει στην Ακαδημία

347 π.Χ. Φεύγει από την Αθήνα και πηγαίνει στην Άσσο.

345 π.Χ. Πηγαίνει στη Μυτιλήνη ,όπου συνεργάζεται με τον Θεόφραστο

343 π.Χ. Αναλαμβάνει στη Μακεδονία την αγωγή του Αλεξάνδρου

335 π.Χ. Επιστρέφει στην Αθήνα και διδάσκει στο Λύκειο

323 π.Χ. Εγκαταλείπει για δεύτερη φορά την Αθήνα και καταφεύγει στην Χαλκίδα.

322 π.Χ. Πεθαίνει στην Χαλκίδα.

Οι περίοδοι της φιλοσοφικής δραστηριότητας του Αριστοτέλη

Α) 367 -347 π.Χ. Περίοδος Ακαδημίας (πρώτη αθηναϊκή περίοδος)

Β) 347- 335 π.Χ. Περίοδος των ταξιδιών (Άσσος ,Μυτιλήνη, Μακεδονία)

Γ) 335-322 π.Χ. Δεύτερη αθηναϊκή περίοδος .

Tης Μαριαννας Τζιαντζη

Σχολική αργία θα έπρεπε να είχε κηρύξει το υπουργείο Παιδείας την προχθεσινή ημέρα, τουλάχιστον για τα δημοτικά και τα γυμνάσια, ώστε όλοι οι μαθητές της χώρας να στηθούν μπροστά στην τηλεόραση για να δουν την Πάτι, τη δεκαεξάχρονη πρωταγωνίστρια της αργεντίνικης νεανικής σαπουνόπερας του Mega «Patty, η πιο όμορφη ιστορία».

Η Πάτι (κατά κόσμον Λάουρα) ήρθε στην Ελλάδα! Καμιά εκατοστή πιτσιρίκια ήταν καλεσμένα το πρωί της Δευτέρας στην εκπομπή «Πρωινό mou» (Mega) περιμένοντας με ανυπομονησία να δουν το ίνδαλμά τους. Τα περισσότερα ήταν κάτω των 12 ετών και, προφανώς, απουσίαζαν από το σχολείο με τις ευλογίες των γονιών τους. Για την ακρίβεια, δεν ήταν απλώς 100 παιδιά, αλλά περίπου 100 τυχερά παιδιά, από όλη την Ελλάδα, που κληρώθηκαν ανάμεσα σε 15.000 και πλέον πιτσιρίκια που είχαν πάρει μέρος στον σχετικό διαγωνισμό.

Περίπου μία ώρα περίμεναν τα παιδιά, καθισμένα σε κερκίδες, μέχρι να εμφανιστεί το ίνδαλμά τους. Ετσι, είχαν την ευκαιρία να δουν σε γιγαντοοθόνη το ζεύγος των παρουσιαστών να σχολιάζει τις αποχωρήσεις από το κυριακάτικο «Just the two of us» (όπου επίσης εμφανίστηκε η Πάτι). «Μου αρέσει η μαγκιά που βγάζει ο Ιατρόπουλος», λέει ο κ. Λιάγκας, «κι εγώ έτσι είμαι», εννοώντας έναν ηθοποιό που συμμετείχε στο σόου.

Λίγη υπομονή και βγαίνει η Πάτι. Προηγείται μια βιντεοσκοπημένη επίδειξη γυναικείων εσωρούχων μιας γνωστής φίρμας. Ενώ τα μοντέλα ποζάρουν τουρλώνοντας ό,τι μπορεί να τουρλωθεί, μια φωνή εκτός πλάνου εξηγεί: «Η φετινή συλλογή είναι πιο σέξι, πιο αισθησιακή από ποτέ» και απευθύνεται «σε κάθε γυναίκα με σέξι και τρέντι διάθεση». Ακολουθεί μια επίδειξη παιδικής μόδας. Φέτος θα φορεθούν οι ταφτάδες. Ακούστε, τρέντι μαμάδες, ακούστε, τρέντι παιδιά!

Επιτέλους, η Πάτι εμφανίζεται. Πανζουρλισμός, κάποια παιδιά τη βιντεοσκοπούν ή τη φωτογραφίζουν με το κινητό τους και όλα μαζί τραγουδούν τα τηλετραγούδια της, χωρίς να ξεχνούν ούτε ένα «και». Η γλυκιά κοπελίτσα τα χάνει μπροστά στις γνώσεις των Ελληνόπουλων.

Το θέμα δεν είναι η απουσία των παιδιών από το σχολείο, αφού οι δάσκαλοι δεν είναι παιδονόμοι. Είναι η πλήρης κατάρρευση των προσχημάτων, αφού ένα μεγάλο κανάλι δεν δίστασε να φέρει μαθητές στο στούντιο και να οργανώσει το πάρτι της Πάτι την ώρα των μαθημάτων και όχι το Σαββατοκύριακο.

Τα τραγούδια της Patty είναι το ηχητικό ισοδύναμο του fast food: νόστιμα, εύπεπτα, κούφια κι εφήμερα, όμως αυτό δεν έχει σημασία. Η αγορά, η τηλεόραση κάνει τη δουλειά της. Σημασία έχει τι είδους αισθητική και μουσική αγωγή προσφέρει το σχολείο, ώστε τα ίδια τα παιδιά να διαμορφώνουν το κριτήριο που θα τους επιτρέψει από μόνα τους να αντιληφθούν ότι τους αξίζουν καλύτερα τραγούδια. Αν η καλλιτεχνική αγωγή στα σχολεία αγγίζει τον πάτο, είναι φυσικό οι μαθητές να ψαρώνουν μπροστά στον παγκόσμιο μουσικό πάτο.

“Η Καθημερινή”, 15/12/2010

Ένας από τους πιο σύγχρονους τρόπους αντιμετώπισης και παροχής σημαντικής βοήθειας μαθητών με δυσκολίες στη γραφή και ανάγνωση είναι η χρήση υπολογιστών. Εδώ και πολλά χρόνια χρησιμοποιούνται στην Ευρώπη και μάλιστα μέσα και έξω από τα σχολεία με την προτροπή των υπουργείων Παιδείας.

Ιδιαίτερα στη Σκανδιναβία, εδώ και πολλά χρόνια ξεκίνησε η ένταξη υπολογιστών στα σχολεία, στους εκπαιδευτικούς αλλά και μαθητικούς κύκλους.

Στην Ελλάδα βρισκόμαστε σε καλό δρόμο πλέον και υπάρχει ανάλογος εξοπλισμός σχεδόν σε κάθε σχολείο. Επίσης δημιουργούνται προγράμματα ενημέρωσης και εξειδίκευσης εκπαιδευτικών καθ όλη τη διάρκεια του έτους. Άρα λοιπόν πληρούνται ή θα πληρούνται σύντομα οι προϋποθέσεις χρήσης και σωστής εκμετάλλευσης προγραμμάτων που είναι ιδιαίτερα απαραίτητα για τον προγραμματισμό και βοήθεια ατόμων με μαθησιακές δυσκολίες, είτε αυτό αφορά γραφή ανάγνωση ή και τα δύο.

Εκτεταμένες έρευνες, ιδιαίτερα στη Δανία, Σουηδία, Νορβηγία έδειξαν και δείχνουν πολύ καλά αποτελέσματα στην εφαρμογή χρήσης προγραμμάτων για μαθητές με δυσκολίες στη μάθηση.

Μέχρι τώρα οι δυνατότητες ήταν αρκετά περιορισμένες. Οι μαθητές με δυσκολίες στην αποκωδικοποίηση των γραπτών συμβόλων έπρεπε να χουν τη βοήθεια των γονιών τους ή άλλων, για να τους διαβάσουν το περιεχόμενο του κάθε γραπτού κειμένου ή στη τάξη να ρωτήσουν κλασικά το συμμαθητή τους: τι γράφει εδώ;

Η βοήθεια αυτή που σήμερα προσφέρεται, οφείλεται στην παραδοχή ότι οι μαθητές που δυσκολεύονται να γράψουν και να διαβάσουν με τα μάτια, μπορούν να διαβάσουν με την ακοή και ταυτόχρονα να παρακολουθούν με τα μάτια τις λέξεις και τα σύμβολα μπροστά τους. Μπορούν να διαβάζονται οι λέξεις, όχι όμως από τους γονείς ή τους συμμαθητές, αλλά, από τον υπολογιστή που έχει ο μαθητής μπροστά του.

Αυτό αποτελεί ένα ιδιαίτερα ευχάριστο νέο για όλους με δυσκολία στη γραφή, ανάγνωση, αποκωδικοποίηση συμβόλων. (δυσλεξία, δυσγραφία, δυσαριθμησία, κλπ.)

Ο υπολογιστής εκπροσωπεί το τελευταίο βήμα σ` αυτή την ανάπτυξη, με προοπτική την ενεργοποίηση άμεσης βοήθειας προς όλους με δυσκολίες στο γραπτό λόγο, ώστε να μετατραπεί ο γραπτός σε προφορικό έτσι ώστε:

• Το κάθε γραπτό σύμβολο μετατρέπεται σε ακουστικό από τον υπολογιστή χωρίς κανείς να εξαρτάται από άλλους.
• Ταυτόχρονα, οτιδήποτε γράφει κανείς ακούγεται, στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, επιβεβαιώνεται εάν είναι το ορθό που ο ενδιαφερόμενος νομίζει ότι γράφει.
• Μαζί με όλα αυτά, μια στήλη με τις πιο χρησιμοποιούμενες λέξεις προτείνονται στην επιφάνεια εργασίας για να μπορεί κανείς να επιλέξει την κατάλληλη, κάτι που βοηθά ιδιαίτερα μαθητές που δυσκολεύονται να βρουν λέξεις να εκφράσουν τις σκέψεις τους. Πχ. δυσλεξία, μαθησιακά, προβλήματα λόγου.
• Όταν βρεθεί ένα ενδιαφέρον κείμενο, υπάρχει η δυνατότητα να αντιγραφεί και να διαβαστεί μεγαλόφωνα. Κάθε ψηφιακό κείμενο διαβάζεται με ταχύτητα που ρυθμίζεται, από πολύ αργά – συλλαβιστά, έως όσο απαιτείται, με πολύ καλή άρθρωση. Έτσι δύνεται η δυνατότητα στους μαθητές να διαβάζουν τα μαθήματα της ημέρας μέσω υπολογιστή, ενώ έως τώρα έπρεπε να είναι κάποιος δίπλα τους για να το κάνει
• Με τις δυνατότητες αυτές ο εκπαιδευτικός ή ο κάθε ενδιαφερόμενος χρησιμοποιώντας έναν απλό σαρωτή (σκάνερ) περνάει εύκολα τις εργασίες στον υπολογιστή, έτσι ώστε να διαβάζεται καθαρά κάθε τυπωμένο κείμενο και σε ρυθμιζόμενη ταχύτητα, όπου ο κάθε μαθητής μετά, μπορεί ανεξάρτητα και εύκολα να εργαστεί ισοδύναμα με τους συμμαθητές του.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών, επικοινωνήστε μαζί μας στο email anette@in.gr ή στο τηλέφωνο 6977 447 508

Πηγή : http://www.dimitrishouliaros.gr/dynamicdata/mathisiakes_diskolies.asp

Πέμπτη, 22 Δεκέμβριος 2005

Τι είναι η Υπερκινητικότητα;

Ο όρος αναφέρεται στην μεγάλη διάσπαση προσοχής και στην υπερδραστηριότητα. Τα υπερκινητικα παιδιά βρίσκονται διαρκώς σε υπερδιέγερση και κίνηση, προκαλούν μονίμως φασαρία και συνήθως παρουσιάζουν εξελικτικές ανωμαλίες,δηλαδή:

ΚΛΙΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Η διαταραχή αυτή είχε ονομασθεί παλιότεραελλάχιστη εγκεφαλική δυσλειτουργία(Minimal Brain Dysfunction) και υπερκινητικό σύνδρομο.

Το βασικό χαρακτηριστικό της Διαταραχής(ΔΕΠΥ) είναι η απροσεξία και η υπερκινητικότητα/παρορμητικότητα.

Για να μπει η διάγνωση θα πρέπει κάποια από τα συμπτώματα να έχουν εμφανιστεί πριν την ηλικία των 7 ετών και οι δυσκολίες που προκύπτουν από τη διαταραχή να είναι εμφανείς σε δύο τουλάχιστον περιβάλλοντα (π.χ. στο σπίτι και στο σχολείο).

Η κλινική εικόνα που δίνουν τα παραπάνω συμπτώματα ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία του ατόμου. Τα παιδιά 4-6 ετών:

τρέχουν από τη μια μεριά του δωματίου στην άλλη,

ψάχνουν τις τσάντες των επισκεπτών,

μιλούν συνέχεια,

βγαίνουν από το σπίτι τρέχοντας χωρίς να ειδοποιήσουν τους γονείς τους,

δεν κοιτούν αριστερά-δεξιά όταν περνούν τον δρόμο,

σπάζουν και χάνουν τα παιγνίδια τους,

ανεβαίνουν στα έπιπλα,

δεν κάθονται σ’ ένα μέρος,

κουνούν συνέχεια τα πόδια τους,

πηδούν από τη μια ασχολία στην άλλη,

κοιμούνται αργά,

ξυπνούν νωρίς,

γενικά εξαντλούν παντελώς τους γονείς τους.

Όταν τα παιδιά αυτά πάνε σχολείο:

δεν μπορούν να εστιάσουν την προσοχή τους,

μοιάζουν αφηρημένα,

δεν ακούν τι λέει ο δάσκαλος,

σηκώνονται από τη θέση τους,

η προσοχή τους διασπάται με το παραμικρό,

δεν μπορούν να ολοκληρώσουν τα μαθήματα τους,

ξεχνούν τα βιβλία τους και τα μολύβια τους,

απαντούν στον δάσκαλο χωρίς να περιμένουν τη σειρά τους ή ΄
χωρίς να ερωτηθούν,

διακόπτουν, δεν περιμένουν στη γραμμή για να μπουν στην τάξη,

δεν ακολουθούν τους κανόνες των παιγνιδιών όταν παίζουν
με τα άλλα παιδιά.

Γενικά, τα σημεία της διαταραχής μπορεί να είναι ελάχιστα ως απόντα, όταν:

το άτομο βρίσκεται κάτω από αυστηρό έλεγχο,

αντιμετωπίζει κάποια καινούρια κατάσταση,

ασχολείται με κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον,

διαντιδρά με ένα μόνο άτομο ή επιβραβεύεται συστηματικά για την καλή του συμπεριφορά.

Τα συμπτώματα συνήθως είναι έντονα όταν το άτομο βρίσκεται σε μια ομάδα. Καθώς τα παιδιά ωριμάζουν, τα συμπτώματα γίνονται λιγότερο εμφανή, ώστε στην εφηβεία η όλη απροσεξία/υπερκινητικότητα/
παρορμητικότητα παρουσιάζεται συνήθως σαν εξωτερική και εσωτερική ανησυχία. Βέβαια, όλη αυτή η συμπτωματολογία επηρεάζει αρνητικά τη σχολική, κοινωνική και επαγγελματική λειτουργικότητα και απόδοση του ατόμου.

ΣΥΝΟΔΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Τα άτομα με τη διαταραχή αυτή συχνά εμφανίζουν:

Τα άτομα με Διαταραχή Ελαττωματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ)είναι πιθανό να φοιτήσουνν λιγότερα χρόνια στο σχολείο και γενικά να υστερήσουν σχολικά και επαγγελματικά. Ο δείκτης νοημοσύνης (IQ)μπορεί να είναι χαμηλότερος στα άτομα με την διαταραχή αυτή.

Συχνά συνυπάρχουν:

Ακόμα, η Διαταραχή Ελαττωματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας μπορεί να προηγείται της εμφάνισης της Διαταραχής Tourette.

ΑΙΤΙΑ

Η αιτιολογία της διαταραχής βασικά είναι άγνωστη.Είναι γνωστό, όμως, ήδη ότι η Διαταραχή Ελαττωματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας φαίνεται να είναι πιο συχνή στους βιολογικούς συγγενείς πρώτου βαθμού παιδιών με τη διαταραχή και ότι οι Διαταραχές της Διάθεσης και οι Αγχώδεις Διαταραχές, οι Διαταραχές της Μάθησης, οι Διαταραχές Σχετιζόμενες Με Ουσίες και η Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπικότητας μάλλον είναι πιο συχνές στους συγγενείς των παιδιών αυτών.

Ακόμα, διάφορες έρευνες αναφέρουν την ύπαρξη σε μερικά από τα άτομα με τη διαταραχή αυτή ιστορικού κακοποίησης ή παραμέλησης, λοιμώξεων (π.χ. εγκεφαλίτιδα), δηλητηρίασης από μόλυβδο, προγεννητικών (π.χ. χρήση ουσιών) ή περιγεννητικών (π.χ. χαμηλό βάρος στη γέννηση) προβλημάτων, μειωμένων μεταβολιτών νορεπινεφρίνης και ντοπαμίνης, ΗΕΓ ανωμαλιών.

Οι ψυχοκοινωνικές θεωρίες τονίζουν την αρνητική συμβολή του άγχους και της απειρίας των γονέων και της επικοινωνίας του άγχους αυτού και της αδυναμίας τους να εξασκήσουν έλεγχο της συμπεριφοράς στο παιδί.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο επιπολασμός της διαταραχής υπολογίζεται στο 3% ως 5% στα παιδιά της σχολικής ηλικίας. Δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για τον επιπολασμό στην εφηβεία και στην ενήλικη ζωή.

Η διαταραχή είναι πολύ πιο συχνή στα αγόρια απ’ ότι στα κορίτσια και η συχνότητα ποικίλλει ανάλογα με το αν οι μελέτες αφορούν γενικό ή κλινικό πληθυσμό (από 4:1 ως 9:1).

Καταστάσεις με υπερκινητικότητα, που συγχέονται με ADHD.

Α. Πρωτοπαθείς Αναπτυξιακές διαταραχές

? Φυσιολογικές διακυμάνσεις ή υπερεκτίμηση “φυσιολογικής” υπερκινητικότητας

? Μαθησιακές δυσκολίες

? Γνωστικές διαταραχές? Διαταραχές έκφρασης λόγου

? Νοητική υστέρηση

Β. Δευτεροπαθείς

1. Οργανικές διαταραχές

? Αισθητηριακές διαταραχές

? Ενδοκρινικές διαταραχές

? Παρενέργειες φαρμάκων

? Επιληπτικές κρίσεις

? Εμβρυϊκό αλκοολικό σύνδρομο

? Σιδηροπενία

? Υποθρεψία

? Λοιμώξεις ή τραυματισμοί Κ.Ν.Σ.

? Νευρολογικές διαταραχές

? Νευροεκφυλιστικές καταστάσεις

? Λήψη ναρκωτικών ουσιών

2. Συναισθηματικές διαταραχές

? ¶γχος, κατάθλιψη

?Αυτισμός

? Αντιδραστικότητα και άλλες διαταραχές συμπεριφοράς

3. Περιβαλλοντικοί παράγοντες

? Δυσμενές οικογενειακό περιβάλλον

? Ακατάλληλο εκπαιδευτικό περιβάλλον

? Κακοποίηση του παιδιού

Πηγή : http://www.focusonchild.gr/hyperactivity-adhd.html

H ΠΕΙΘΩ επιδιώκεται με ΕΠΙΚΛΗΣΗ στη λογική, στο συναίσθημα, στην αυθεντία, στο ήθος.

Τρόπος πειθούς :

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ
Μέσα πειθούς :
-Επιχειρήματα
• συλλογισμοί
• προτάσεις κρίσεως
• ερωτηματικές προτάσεις ή
ρητορικά ερωτήματα
-Τεκμήρια
• αποδείξεις
• παραδείγματα
• στατιστικά στοιχεία
• πορίσματα ερευνών
• εμπειρικές αλήθειες
• παραθέματα
• μαρτυρίες
• γεγονότα (ιστορικά κ.ά.)
Τρόπος πειθούς :

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ
Μέσα πειθούς :
– Περιγραφή
• εικόνα
-Αφήγηση
– Χρήση συγκινησιακού – μεταφορικού
λόγου (λέξεις συναισθηματικά
φορτισμένες, ειρωνεία, σαρκασμός,
χιούμορ, υπερβολή, μεταφορά,
λογοπαίγνιο, δισημία, συνειρμός)
– Χρήση ρητορικών ερωτημάτων
Τρόπος πειθούς :

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΥΘΕΝΤΙΑ
Μέσα πειθούς :
-Αναφορά σε λόγια μιας
προσωπικότητας
-Αποφθέγματα
-Ρητά
-Γνωμικά
-Παροιμίες

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΠΟΜΠΟΥ
Μέσα πειθούς :
-Αξιόπιστος λόγος
-Έπαινοι
-Εγκώμια
-Λανθάνων αξιολογικός
χαρακτηρισμός

Τρόπος πειθούς :
ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΔΕΚΤΗ
Μέσα πειθούς :
-Άμεσος ή λανθάνων αξιολογικός
χαρακτηρισμός

Τρόπος πειθούς :
ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΑΛΟΥ
Μέσα πειθούς :
-Κριτικές
-Κατηγορητήρια

ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ
Με την επίκληση στη λογική επιχειρείται να προβληματιστεί, να πεισθεί λογικά ο
δέκτης, ούτως ώστε να κινητοποιηθεί, να αναλάβει δράση, να αλλάξει τρόπο ζωής,
να… (στόχος του συγγραφέα). Αυτό επιτυγχάνεται με τη χρήση επιχειρημάτων
ή/και τεκμηρίων.

Με την επίκληση στο συναίσθημα επιχειρείται να ευαισθητοποιηθεί ο δέκτης για
το σοβαρό πρόβλημα που θίγεται, να βιώσει συναισθήματα ενοχής, ντροπής,
φόβου, δυσπιστίας, απογοήτευσης κτλ. ή χαράς, ικανοποίησης, θάρρους,
εμπιστοσύνης, ενθουσιασμού κτλ., ούτως ώστε να ανησυχήσει, να προβληματιστεί,
να κινητοποιηθεί, να … (στόχος του συγγραφέα). Αυτό επιτυγχάνεται με τη χρήση
συγκινησιακού μεταφορικού λόγου στην περιγραφή ή/και την αφήγηση. Μπορεί
επίσης να χρησιμοποιηθεί το ρητορικό ερώτημα, το οποίο κεντρίζει το
συναισθηματικό κόσμο του δέκτη.

Με την επίκληση στην αυθεντία επιχειρείται να τεκμηριωθεί η αξιοπιστία των
απόψεων του συγγραφέα, να ενισχυθεί η επιχειρηματολογία του, να φωτιστεί ένα
δυσερμήνευτο ζήτημα μέσα από τη σοφία μιας προσωπικότητας ή μιας
καταξιωμένης κοινωνικής ομάδας (π.χ. επιστημονική αυθεντία) ή ακόμη και μέσα
από τη λαϊκή σοφία.

Με την επίκληση στο ήθος του πομπού επιχειρείται να κερδηθεί η εμπιστοσύνη
στο πρόσωπο του πομπού, ώστε οι θέσεις – εισηγήσεις του να γίνουν αποδεκτές.
Αυτό επιτυγχάνεται π.χ. με λανθάνοντα αξιολογικό χαρακτηρισμό, ώστε ο πομπός
να ταυτιστεί με ένα θετικό πρότυπο συμπεριφοράς και να αποκτήσει κύρος.

Με την επίκληση στο ήθος του δέκτη επιχειρείται να αισθανθεί ο δέκτης την
ευθύνη απέναντι σε όσα του προβάλλονται και να αποδεχτεί τις απόψεις –
εισηγήσεις του πομπού. Αυτό επιτυγχάνεται με άμεσο ή έμμεσο (λανθάνοντα)
αξιολογικό χαρακτηρισμό, ο οποίος ανάγει το δέκτη σε ξεχωριστή προσωπικότητα,
ηθικά και κοινωνικά αποδεκτή, ώστε να τον ταυτίσει με ένα θετικό πρότυπο
συμπεριφοράς και να τον ωθήσει να προσπαθήσει να το αποδείξει με τη στάση του.
(π.χ. Οι καλές μητέρες φροντίζουν τα παιδιά τους με γάλα Χ, Ο δημοκρατικός
πολίτης θα συμφωνούσε μαζί μου ότι …).

Με την επίθεση στο ήθος του αντιπάλου επιχειρείται να αντικρουστούν τα αντίθετα επιχειρήματα που (τυχόν) προβάλλονται, με την καταρράκωση του κύρους αυτού που τα αντιπροσωπεύει.

ΟΡΙΣΜΟΙ – ΕΝΝΟΙΕΣ
Επιχείρημα ονομάζεται ένα οργανωμένο σύνολο λογικών προτάσεων – κρίσεων
(προκείμενες) από τις οποίες προκύπτει ένα λογικό συμπέρασμα. Είναι δυνατόν μία από
τις προτάσεις αυτές να εκφέρεται με ερώτηση (ρητορικό ερώτημα).
Συλλογισμός ονομάζεται η διαδικασία ή η μέθοδος με την οποία καταστρώνεται ένα
επιχείρημα.

Ένας ολοκληρωμένος συλλογισμός αποτελείται από τρία βασικά μέρη:
Τη μείζονα προκείμενη, την ελάσσονα προκείμενη και το συμπέρασμα.
Προκείμενες είναι προτάσεις, κρίσεις, υποθέσεις, ερωτήματα
Συμπέρασμα είναι πρόταση / περίοδος στην αποδοχή της οποίας καταλήγουν οι
προκείμενες. Είναι δηλαδή το λογικό επακόλουθο των προκείμενων.
☺ Οι συλλογισμοί της λογικής έχουν μορφή καθαρά τυπική, στεγνή και σύντομη,
περιέχουν μόνο προτάσεις-κρίσεις. Τα επιχειρήματα σ’ ένα κείμενο έχουν
ανάπτυξη, σύνταξη και διατύπωση πολυποίκιλη. (Π σ. 14)

► Το επιχείρημα, λοιπόν, εμπεριέχει συλλογισμό ή σειρά συλλογισμών για τη στήριξη
ή την ανατροπή μιας θέσης.

Βιβλιογραφία
• Έκφραση Έκθεση για το Ενιαίο Λύκειο, τεύχος γ΄, ΟΕΔΒ, Αθήνα, 2004.
• Γιαννακόπουλος Σπ., Ζαμάρια Κ., Σαφλαγιούρα Φ., Χριστόπουλος Δ., Έκφραση Έκθεση Γ’
Ενιαίου Λυκείου, εκδ. Ε. ΡΩΣΣΗ, Αθήνα, 2001.
• Γιαννακόπουλος Σπ., Χριστόπουλος Δ., Νεοελληνική Γλώσσα για το Λύκειο, Αλφαβητάρι
ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ κειμένων, εκδ. Ε. ΡΩΣΣΗ, Αθήνα, 2002.
• Κωστάλα Τ., Έκφραση Έκθεση Γ΄Λυκείου, τόμος Β΄, εκδ. Σαβάλλας, Αθήνα 2001.
• Φράγκος Ν. , Έκφραση Έκθεση γ΄ενιαίου λυκείου, εκδ. ΖΗΤΗ, Θεσσαλονίκη, 2003.
• Τσολάκης Χρ. Από το λόγο στη συνείδηση του λόγου Έκθεση: ανοιχτή πληγή, Θεσσαλονίκη
Βάνιας 1995.

Τι είναι Δυσλεξία:

Δυσλεξία ή Διαταραχή της Ανάγνωσης είναι η ειδική αδυναμία εκμάθησης της ανάγνωσης και δε σχετίζεται με τα συνηθισμένα πλαίσια της επίδοσης του μαθητή. Ο δυσλεξικός μαθητής έχει, κατά κανόνα φυσιολογική ή ακόμα και πάνω από τον μέσο όρο νοημοσύνη. Η δυσλεξία δεν έχει σχέση με τη νοητική καθuστέρηση.

Εμφανίζεται στα αγόρια σε αναλογία σuχνότερη, και μάλιστα 4 προς 1, σε σχέση με τα κορίτσια. Αν και σε ποσοστό 60%-80% η διάγνωση της Διαταραχής της Ανάγνωσης δίνεται σε αγόρια, είναι πιθανό η συχνότητα της να είναι ίδια στα δύο φύλα και η διαφορά αυτή να οφείλεται στο ότι τα αγόρια παραπέμπονται πιο συχνά για ψυχoλογική εκτίμηση λόγω διασπαστικής συμπεριφοράς σε συνδυασμό με Διαταραχές της Μάθησης.

Παρατηρείται σε όλοuς τοuς πολιτισμούς ποu έχοuν γραπτή γλώσσα.

Έχει αφετηρία τον εγκέφαλο. Τα αίτια, όπως θα αναφερθεί πιο κάτω είναι οργανικά.

Χαρακτηριστικά και μορφές της Δυσλεξίας

Παλαιότερα γινόταν διάκριση σε οπτική, ακουστική και ειδική δυσλεξία , ενώ σήμερα γίνεται λόγος για φωνολογική δυσλεξία και δυσλεξία εικόνας των λέξεων (οπτική) και παρουσιάζει τα εξής χαρακτηριστικά :

1_Αδυναμία ακουστικής σύλληψης και διάκρισης φθόγγων

2_Αδυναμία οπτικής αντίληψης και μνήμης καθώς και αδυναμία παρατηρητικότητας των μορφών

3_Αδυναμία ανάγνωσης και κατανόησης

4_Δυσκολίες και αστάθεια στον προσανατολισμό στο χώρο και χρόνο, αδυναμία στη θέση, στη μορφή και στις “αυθαίρετες” σειροθετήσεις.

1_Αδυναμία ακουστικής σύλληψης και διάκρισης φθόγγων:
Η αδυναμία ακουστικής σύλληψης και διάκρισης των φθόγγων έχει χαρακτηρισθεί και με τον όρο “κωφότητα φθόγγων”. Τα παιδιά στην προκειμένη περίπτωση δεν μπορούν να συλλάβουν και να διακρίνουν ακουστικά τις λεπτές εκείνες αποχρώσεις που υπάρχουν στους φθόγγους. Με άλλα λόγια υπάρχει έλλειψη ακουστικής διαφοροποίησης (auditory dyslexia).Αυτό έχει ως συνέπεια να δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τους φθόγγους που μοιάζουν ηχητικά μεταξύ τους και συχνά συγχέουν τα:

Το ίδιο συμβαίνει με την οξύτητα άλλων φθόγγων, όπως:

β-φ ( φάρος-βάρος)
δ-θ ( δεσμός-θεσμός)
σ-ζ-ξ (σώζω-συζήτηση-σύζευξη)

Επίσης δεν ακούνε τη διαφορά στον τονισμό των λέξεων, κυρίως στα παρώνυμα, και σε συνηθισμένες λέξεις:

γνωρίζω γυρίζω χωρίζω
Φάνης-Φανή
πόδια-ποδιά

Πολλές φορές δεν ακούνε τις καταλήξεις των λέξεων και συχνά παραλείπουν το τελικό ς

Οι ακουστικές αυτές δυσκολίες είναι έντονες σε δυσλεξία βαριάς μορφής, πιθανώς να είναι η αιτία που μερικά παιδιά μιλούν ακόμα και μέχρι τη σχολική ηλικία δυσδιάκριτα και κατά κάποιο τρόπο “μασημένα”. Η δυσκολία στην ακουστική αντίληψη αποδίδεται επίσης με τον όρο “τύφλωση των φθογγικών αποχρώσεων”.

Η μειωμένη ακουστική αντίληψη προκαλεί προβλήματα στην ανάλυση και σύνθεση των λέξεων και έχει αρνητική επίπτωση στην αναγνωστική ικανότητα του μαθητή. Πέραν των καταλήξεων, οι δυσλεξικοί μαθητές αντιμετωπίζουν επιπλέον δυσκολίες στην ικανότητα τους να συλλάβουν και να συγκρατούν στη μακρόχρονη μνήμη τους τις ομοιότητες των αρχικών φθόγγων στις λέξεις:

2_ Αδυναμία οπτικής αντίληψης και μνήμης καθώς και αδυναμία παρατηρητικότητας των μορφών

Η ανάπτυξη της οπτικής αντίληψης συνεπάγεται και την ανάπτυξη της οπτικής διαφοροποίησης, της ικανότητας, δηλαδή, για διάκριση οπτικών λεπτομερειών ανάμεσα στα διάφορα σύμβολα, σχήματα ή μορφές.

Αυτό όμως δε συμβαίνει με τα δυσλεξικά παιδιά και γίνεται λόγος για οπτική δυσλεξία (visual dyslexia).

Tα παιδιά με αυτής της μορφής Δυσλεξία,εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν μπορούν να διακρίνουν και επομένως και να ταξινομήσουν σωστά,δεν μπορούν και να συγκρατήσουν στη μνήμη τους τις λεπτές διαφορές μεταξύ μερικών γραμμάτων, αριθμών, μορφών ή σχημάτων,

Ιδιαίτερη δυσκολία παρουσιάζεται στους φθόγγους που μοιάζουν μεταξύ τους:

Επίσης δυσκολεύονται πολύ στη συγκράτηση της ολικής “εικόνας” των λέξεων που έχουν ομοιότητες μεταξύ τους:

Οι δυσλεξικοί μαθητές παρουσιάζουν την καθρεπτική ανάγνωση ή γραφή, διαβάζουν δηλ. χα αντί για άχ και γράφουν τις λέξεις από δεξιά προς τα αριστερά.

Σε σχέση με την αδυναμία παρατηρητικότητας των μορφών, πρέπει να πούμε ότι έχουν δυσκολία συγκράτησης στη μακρόχρονη μνήμη τους του σχήματος και της μορφής γεωγραφικών διαμερισμάτων, χωρών, ηπείρων, βουνών, χερσονήσων, ποταμών. Ακόμα και τα πιο χαρακτηριστικά από αυτά, όπως η Πελοπόννησος (σχήμα πλατανόφυλλου), η Χαλκιδική (τρία δάκτυλα), η Ιταλία (σχήμα μπότας) κ.ά., δημιουργούν προβλήματα στα δυσλεξικά παιδιά.

Για τον ίδιο λόγο τα δυσλεξικά παιδιά συγχέουν τους αριθμούς που μοιάζουν (είτε μονοψήφιους είτε διψήφιους),όπως :

Επίσης προβλήματα δημιουργούν τα μαθηματικά σύμβολα των τεσσάρων αριθμητικών πράξεων:

Αυτή η σύγχυση των συμβόλων μπορεί να συμβεί ακόμα και στις ανώτερες τάξεις του λυκείου και σε άριστους μαθητές στα μαθηματικά. Η σύγχυση αυτή επέρχεται όταν για οποιονδήποτε λόγο καταλαμβάνονται από άγχος, οπότε “μπλοκάρουν” ξαφνικά στα απλά σύμβολα της πρόσθεσης, του πολλαπλασιασμού, της αφαίρεσης και της διαίρεσης, ενώ λύνουν ασκήσεις άλγεβρας!

Τα δυσλεξικά παιδιά δυσκολεύονται όχι μόνο στην απομνημόνευση της εικόνας των λέξεων που αναφέρθηκε πιο πάνω, αλλά ακόμα και εκείνης των προτάσεων.

Όταν βλέπουν μια λέξη ή πρόταση και πρέπει να τη διαβάσουν ή να την γράψουν, δίνουν την εντύπωση ότι τη βλέπουν πάντα για πρώτη φορά, έστω κι αν την έχουν ήδη διαβάσει ή γράψει αρκετές φορές. Δεν μπορούν να συγκρατήσουν στη μακρόχρονη μνήμη τους τη δομή και τη μορφή της πρότασης (Αύριο θα πάω στη θάλασσα).

Ο δυσλεξικός μαθητής δυσκολεύεται επιπλέον στην ικανότητα του να αναλύει την πρόταση σε συλλαβές ή φθόγγους και να τη συνθέσει. Έχει προβλήματα στο να τη γράψει και να τη διαβάσει σωστά.
Αντιμετωπίζει δυσκολίες

στη σύνταξη,
στον ορισμό του ρήματος,
στους χρόνους του ρήματος – ιδίως στον αόριστο,
(που χρησιμοποιείται πολύ συχνά στην γλώσσα μας),
στον ορισμό του υποκειμένου,
του αντικειμένου,
των προσδιορισμών.

Δυσκολεύεται, ακόμη, να ορίσει το είδος της πρότασης

(π.χ., πρόταση τελική ή αναφορική κ.λπ.),

Έχει δυσκολίες στη χρήση των συνδέσμων και γι’ αυτό σχηματίζει πάντα μικρές και φτωχές προτάσεις, χωρίς πολύπλοκα νοήματα.

Σ’αυτό το σημείο θα πρέπει να τονισθεί ότι η αδυναμία στην ακουστική διάκριση και στην οπτική διαφοροποίση-αντίληψη, σπάνια συμβαίνει να συμπίπτουν στο ίδιο άτομο και, βέβαια, σχεδόν ποτέ στον ίδιο βαθμό βαρύτητας.

Υπάρχουν, φυσικά, λάθη τα οποία γίνονται από δυσλεξικά παιδιά και τα οποία συσχετίζονται τόσο με την ακουστική όσο και με την οπτική αντίληψη. Αυτό συμβαίνει στην αντιστροφή και αντικατάσταση γραμμάτων μέσα στη λέξη ή στην αρχή της:

κ.τ.ό.

Η αδυναμία ανάλυσης και σύνθεσης των λέξεων σε συλλαβές ή φθόγγους, όπως ήδη αναφέρθηκε, έχει σίγουρα σχέση όχι μόνο με την οπτική αντίληψη αλλά και με την ακουστική.

Όταν συμπίπτουν οι δύο αυτές περιπτώσεις χαρακτηριστικών,
τότε έχουμε αδυναμία στην ικανότητα της αυτοσυγκέντρωσης.
Το άκουσμα, η αναγνώριση και διάκριση καθώς και η συγκράτηση λέξεων και γραμμάτων απαιτούν συγκέντρωση, χρόνο και γρήγορη αντίδραση, όπως π.χ. στην υπαγόρευση ορθογραφίας ή στην αντιγραφή ενός κειμένου από τον πίνακα. Το δυσλεξικό παιδί αδυνατεί ν’ ακολουθήσει την τάξη του στο ρυθμό δουλειάς της, ανεξάρτητα από το μάθημα.]

3_Αδυναμία ανάγνωσης και κατανόησης κειμένου

Από την περιγραφή των δύο περιπτώσεων που προαναφέρθηκαν, προκύπτει ο λόγος για τον οποίο παρατηρείται στο δυσλεξικό παιδί αδυναμία ανάγνωσης και κατανόησης κειμένου.

Ενώ πράγματι καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια να διακρίνει ακουστικά ή οπτικά τις συλλαβές ή τα γράμματα και τις λέξεις στο κείμενο, όχι μόνο διαβάζει αργά αλλά χάνει και το νόημα όσων διαβάζει, ακριβώς διότι η προσπάθεια του εστιάζεταιι οτην αναγνώριση των λέξεων.
Οι δύο αυτές διαδικασίες, δηλαδή η αναγνώριση των λέξεων και η κατανόηση τους παρουσιάζουν την εικόνα δύο παράλληλων γραμμών οι οποίες δεν μπορούν να συναντηθούν, ενώ θα έπρεπε να συμπίπτουν και να γίνονται ταυτόχρονα και αυτόματα, όπως συμβαίνει στον κανονικό αναγνώστη.

Ο λανθασμένος τονισμός κατά την ανάγνωση έχει επίσης ως αιτία αυτό το γεγονός. Τη στιγμή της ανάγνωσης ο δυσλεξικός μαθητής δεν ξέρει πού ακριβώς τονίζεται η λέξη που διαβάζει, ενώ πολλές φορές δε γνωρίζει την ίδια τη λέξη. Αυτό βέβαια δημιουργεί προβλήματα και έλλειψη διάθεσης για διάβασμα και πρέπει να αντιμετωπιστεί με συγκεκριμένα μέτρα.

4_ Δυσκολίες και αστάθεια στον προσανατολισμό στο χώρο και χρόνο, αδυναμία στη θέση, στη μορφή και στις “αυθαίρετες” σειροθετήσεις.

Τα δυσλεξικά παιδιά αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες κατά τον προσανατολισμό στο χώρο και στο χρόνο.

Δυσκολεύονται να διακρίνουν τις προμαθηματικές έννοιες:

καθώς και τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα:

Έτσι οι δυσλεξικοί μαθητές δεν μπορούν να μάθουν την ώρα, διότι δεν μπορούν να διακρίνουν:

την κατεύθυνση του ωροδείκτη και λεπτοδείκτη

και τη διαφορά τους (ποιος δείχνει τι)

Δυσκολεύονται στη μαθηματική σειρά των αριθμών, αλλά και στην αναγνώριση τους.

Ανάλογες δυσκολίες παρουσιάζουν στις “αυθαίρετες” σειροθετήσεις, όπως:

Ακόμη και ενήλικες δυσλεξικοί δυσκολεύονται να απομνημονεύσουν και να διαβάσουν έναν αριθμό τηλεφώνου. Δηλαδή, ενώ ο κανονικός αναγνώστης θα πει 445-146 ή 44-51-46, το δυσλεξικό άτομο θα προφέρει τον κάθε ένα αριθμό ξεχωριστά: 4-4-5-1-4-6.

Δυσκολίες αντιμετωπίζουν και στα κλάσματα, αφού συγχέουν το πάνω με το κάτω. Αυτό δημιουργεί προβλήματα στη διάκριση του αριθμητή από τον παρανομαστή.

Μεγάλη δυσκολία επίσης έχουν στη μετατροπή όλων των ειδών μέτρησης ποσότητας, διαστήματος, χρονικής διάρκειας σε μεγαλύτερη ή μικρότερη μονάδα, π.χ. στη μετατροπή του κιλού σε γραμμάρια, του χιλιομέτρου σε μέτρα ή εκατοστά, της ώρας σε λεπτά ή δευτερόλεπτα κ.τ.ό.

Δυσκολεύονται στη μεταφορά και χρήση νομοτελειών και κανόνων γενικής εφαρμογής, π.χ. στις αναλογίες, στις εξισώσεις ή σε προβλήματα Φυσικής, Χημείας και Βιολογίας.

Πηγή : http://www.focusonchild.gr/content/view/28/9/

Ήταν 10 Δεκεμβρίου του 1979, όταν o Οδυσσέας Ελύτης παρέλαβε το Νόμπελ Λογοτεχνίας από τα χέρια του Σουηδού βασιλιά Κάρολου Γουστάβου .Και, μ’ εκείνη την καθιερωμένη, από το πρωτόκολλο, ελαφρά υπόκλιση ευγενείας, «ο ποιητής του Αιγαίου» ύψωνε την Ελλάδα στους γαλαξίες του λόγου.

Σήμερα, τριάντα ένα χρόνια από τότε, το όνομα «Ελύτης» αντιφεγγίζει στη γη της παγκόσμιας ποίησης. Δεκαέξι χρόνια μετά το θάνατό του, (18 Μαρτίου του 1996, από ανακοπή καρδιάς ) ο ποιητής είναι εδώ. Τραγουδιέται. Διαβάζεται. Μελετάται. Το όνομά του διαπέρασε το χρόνο: «Έχει κι θάνατος τη δικιά του Ερυθρά Θάλασσα» .

Ο κατά κόσμον Οδυσσέας Αλεπουδέλης, του Παναγιώτη και της Μαρίας Βρανά, με πατρική καταγωγή από την Παναγιούδα Λέσβου, γεννηθείς στις 2 Νοεμβρίου του 1911 στο Ηράκλειο Κρήτης, το τελευταίο παιδί από τα έξι της οικογένειας, ο γιός που αρνήθηκε να συνεχίσει το πατρικό εργοστάσιο σαπωνοποιίας και πυρηνελαιουργίας, πήρε δικό του όνομα για να πορευτεί στο δρόμο της ποίησης. Το «Ελύτης», γράφει ο μελετητής του Μάριο Βίτι, αποτελεί συνδυασμό της συλλαβής που προέρχεται από τις λέξεις «Ελλάδα», «Ελευθερία», «Ελένη» και της γενικής τοπωνυμικής κατάληξης των ονομάτων, όπως «Πολίτης» . Είναι ένας ιαμβικός τρισύλλαβος, με ένα υγρό «λ» και γοητευτικό μουσικό τονισμό.

«Το πραγματικό μου όνομα κουβαλούσε το βάρος μιας μικρής εμπορικής και βιομηχανικής φήμης που για όσους το έφεραν με υπερηφάνεια -και ήταν όλοι τους άνθρωποι που μόνη τους φιλοδοξία ήτανε το κέρδος – θα ήταν μεγάλη δυστυχία να το δούνε να ταυτίζεται με την υπόσταση ενός ποιητικού έργου παράξενου και ριψοκίνδυνου» εξηγεί στα κατοπινά χρόνια της καταξίωσής του ο ποιητής. Και συνεχίζει : «Πήρα ψευδώνυμο γιατί θάτανε ντροπή να φτιάξω ένα έργο για το οποίο αφιέρωνα όλες μου τις δυνάμεις, όλο μου το πάθος μου για την αφιλοκέρδεια και να το ταυτίσω, ύστερα, με ένα όνομα συνυφασμένο με ο, τι ατομικά εγώ μισώ, δηλαδή, το… πρακτικό πνεύμα, την εμπορική πίστη, τον άκρατο ωφελιμισμό» . (Συνέντευξη για την οικογένεια Αλεπουδέλη, ψηφιοθήκη Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης).

Ο Ελύτης δεν αρνήθηκε μόνο το κέρδος «κατ’ όνομα» . Στα εφηβικά του χρόνια αρνήθηκε την υποδούλωση της πόλης των Αθηνών, όπου μετακόμισε η οικογένεια από το Ηράκλειο, γυρίζοντας όλα τα γύρω από την Αττική βουνά. Αρνήθηκε να παραδοθεί σε μια νευρασθένεια που ήθελε να τον καθηλώσει. Αρνήθηκε την παραδοσιακή ποίηση με τα γλυκερά ομοιοκατάληκτα, φλερτάροντας με τον ανατρεπτικό υπερρεαλισμό-αλλά χωρίς να του δοθεί ολοκληρωτικά. Αρνήθηκε να αξιοποιήσει επαγγελματικά τα φροντιστήρια Χημείας. Αρνήθηκε να τη καριέρα του δικηγόρου, παρ ότι γράφτηκε στη Νομική Αθηνών. Αρνήθηκε τα μετόπισθεν του Πολέμου, πολεμώντας στη ζώνη πυρός ως ανθυπολοχαγός στο Αλβανικό Μέτωπο. Αρνήθηκε να υποταχθεί σε ένα κοσμοπολίτικο ευρωπαϊσμό, αν και ταξίδεψε πολύ στην Ευρώπη, γνωρίζοντας στα καφέ του Παρισιού τους Γάλλους υπερρεαλιστές.

Η δόξα, που ήρθε το 1964 με την μελοποίηση του «’Αξιον Εστί» από τον Μίκη Θεοδωράκη και οι υποδοχή που είχαν τα προηγούμενα έργα του «Προσανατολισμοί», « Ήλιος ο Πρώτος», «Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας», «Η καλοσύνη στις λυκοποριές», δεν τον άλλαξαν.

Στην επτάχρονης χούντας απέφυγε, πάντως, να προχωρήσει σε δήλωση κατά της δικτατορίας αρκούμενος στην κυκλοφορία δυνατών, πράγματι, έργων συμβολισμού όπως : «Ήλιος ο ηλιάτορας», «Το φωτόδεντρο», αλλά και «Τα ρω του έρωτα», που είναι αλληγορικά και ριμαδόρικα τραγούδια με παιχνιδίσματα του στυλ «Θαύμασα τον Παρθανώνα/ και σε κάθε του κολόνα / βρήκα τον χρυσό κανόνα/ Όμως σήμερα το λέω/ βρίσκω το καλό κι ωραίο/ σε μία σπόρ Alfa Romeo» …

Η μεταπολίτευση του Κωνσταντίνου Καραμανλή του ανέθεσε την προεδρία του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης, στην οποία έμεινε για λίγους μήνες. Δεν δέχθηκε να γίνει βουλευτής Επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας. Δεν αποδέχθηκε να αναγορευθεί ακαδημαϊκός. Συνέχισε την ποιητική γραφή μέχρι το τέλος της ζωής του, με κυριότερα δημιουργήματα «Τα ετεροθαλή», «Η Μαρία Νεφέλη», «Τρία ποιήματα σε σημαία ευκαιρίας», «Το μονόγραμμα», «Ο Μικρός ναυτίλος» .

Τιμήθηκε και βραβεύτηκε από πολλούς φορείς και Πανεπιστήμια της Ελλάδας και του κόσμου. Ταξίδεψε σε Ευρώπη και Αμερική τιμώμενος για το έργο του με το οποίο ανανέωσε την ποίηση . Ως το τέλος του ζούσε σε ένα μικρό διαμέρισμα στην οδό Σκουφά. Ο κομψός του λόγου, ο μεγάλος λυρικός και μεγάλος δραματικός. Ο μετατροπέας του στοχασμού σε γλώσσα συγκίνησης. Ο αλχημιστής του ηθικού και του φυσικού στοιχείου. Ο αρχαϊκός, αλλά και ο μοντερνιστής. Ο μυθοπλάστης και ο ιστορικός. Ο μάστορας της μεταφοράς και της παρομοίωσης.

«’Ένα διαμάντι μέσα στη Δικαιοσύνη του Ήλιου» … «Το παρείσακτο κυμάτισμα ενός τρυφερού ιδιωτικού Σεπτέμβρη» … «Κι ο βοριάς πλημμυρισμένος δάκρυα» … «Εκείνοι που με λιθοβόλησαν δεν ζούνε πια. Με τις πέτρες τους έχτισα μια κρήνη» … «Έραβες φιόγκος προσμονής» … «Οι φωνές τους δεν είναι πια κουρέλια» … «Χρειάζονται αλήθειες, ακόμη και για να πεις ψέματα» … «Μες τους πολλούς γάμους των αρωμάτων οι αιμομιξίες πολλές» .

Και, μετά από αυτό το ελάχιστο απάνθισμα, αναρωτιέσαι αν υπάρχουν περιθώρια για τα νέα ποιήματά μας…

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ