kantonopou’s blog

Αθήνα, 7 Οκτωβρίου 2015

Αριθμ. Πρωτ. 168

Προς

Τον Μακαριώτατον Αρχιεπίσκοπον Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμον, Πρόεδρον

και άπαντες τους Ιεράρχες της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Ελλάδος 

Ο χαρακτήρας και το περιεχόμενο του Μαθήματος των Θρησκευτικών.

Οι θέσεις της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων (ΠΕΘ)

για το πιλοτικό Πρόγραμμα Σπουδών.

Μακαριώτατε,

Άγιοι Αρχιερείς,

Το Υπουργείο Παιδείας, στο ζήτημα των απαλλαγών από το μάθημα των Θρησκευτικών που ανακίνησε η  νέα Αναπληρώτρια Υπουργός Παιδείας, κ. Σία Αναγνωστοπούλου, μετά τις άμεσες, γενικευμένες και έντονες αντιδράσεις του Μακαριωτάτου, πολλών Ιεραρχών, πανεπιστημιακών καθηγητών, της  Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων και πλήθους κληρικών και λαϊκών, αναγκάστηκε να αναδιπλωθεί και ουσιαστικά να αποδεχθεί, ότι το ζήτημα αυτό, έχει λυθεί οριστικά με τελεσίδικες αποφάσεις των ελληνικών δικαστηρίων, που δεσμεύουν τη διοίκηση και επομένως την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας.

Όμως, στην προσπάθεια να ικανοποιηθούν α) πολιτικά σχέδια που προέρχονται από κέντρα αποφάσεων, εντός και εκτός των συνόρων της Ελλάδας και β) μόνιμες, μύχιες επιθυμίες που προκύπτουν από ιδεολογικές εμμονές ορισμένων, το Υπουργείο Παιδείας φαίνεται να προσανατολίζεται, συνεπικουρούμενο από μερίδα των ΜΜΕ και από ελάχιστα -τα γνωστά – άγνωστα- πρόσωπα του θεολογικού χώρου, στο να επιχειρήσει αλλαγή του χαρακτήρα και του περιεχομένου του μαθήματος των Θρησκευτικών με βάση τα πιλοτικά Προγράμματα Σπουδών (Δημοτικού–Γυμνασίου) του 2011, που, ως γνωστό, αναστάτωσαν την ελληνική κοινωνία, αποδοκιμάστηκαν πανταχόθεν και πάγωσαν ουσιαστικά από το 2013. 

Μακαριώτατε και Σεβασμιώτατοι, οι θέσεις της ΠΕΘ, μετά από (4) ετών αγώνες, επιστημονικά συνέδρια και ημερίδες και άπειρες δημοσιεύσεις είναι σαφείς και ξεκάθαρες:

1. Το νέο πολυθρησκειακό Πιλοτικό Πρόγραμμα, με τον αντιχριστιανικό του χαρακτήρα και το αντιεπιστημονικό καιαντιπαιδαγωγικό του περιεχόμενο, στοχεύει αποδεδειγμένα στη διάβρωση και αλλοίωση της ορθοδόξου πίστεως της νεότητας. Δεν είναι τυχαίο -και το αντιλαμβάνεστε- ότι το παραπάνω Πρόγραμμα των Θεολόγων του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (ΠΙ), που μετεξελίχτηκε σε Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), το υποστηρίζουν και είναι έτοιμοι να το εφαρμόσουν και να το επιβάλουν ορισμένοι πολιτικοί, με τη στήριξη κομματικών μηχανισμών, ΜΜΕ, μελών του ΔΣ της ΟΛΜΕ και άλλων εχθρικώς διακειμένων προς στην χριστιανική πίστη και την Εκκλησία.

2. Η Εκκλησία της Ελλάδος, όπως τόνισε και ο Αρχιεπίσκοπος, λειτουργεί με βάση το Σύνταγμα, το Ευαγγέλιο και τις συνταγματικά νόμιμες διατάξεις του Καταστατικού της χάρτη. Θεωρούμε ότι εν όψει των τελευταίων γεγονότων και των προθέσεων, όπως εκφράζονται, είναι ανάγκη η Εκκλησία να επιμείνει αφενός στην εφαρμογή του Καταστατικού της χάρτη, ο οποίος αναφέρει ότι «η Εκκλησία της Ελλάδος συνεργάζεται μετά της Πολιτείας, προκειμένου περί θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος ως τα της Χριστιανικής αγωγής και νεότητος» και αφετέρου στην ενεργοποίηση των νομοκανονικών διατάξεων που αφορούν στο έργον της αρμόδιας Συντακτικής Επιτροπής «επί της χριστιανικής αγωγής της νεότητος», που είναι «η εισήγησις περί του περιεχομένου των βιβλίων του μαθήματος των Θρησκευτικών».

3. Πρέπει να τονισθεί ότι το ΙΕΠ, ως συντονιστικός φορέας της συγγραφής αυτών των πολυθρησκειακών Προγραμμάτων Σπουδών για τα Θρησκευτικά καθώς και οι δύο Επιτροπές που συστάθηκαν το 2010 και 2014 για τη σύνταξή τους, ενήργησαν μονομερώς, αυθαίρετα και αυταρχικά καθώς, ούτε συνεργάστηκαν, ούτε διαλέχθηκαν με  την Εκκλησία, τους Θεολόγους και τις Θεολογικές Σχολές, όπως απαιτεί το δημοκρατικό, πολιτικοκοινωνικό, και πολιτειακό πλαίσιο της εποχής μας. Οι άμεσα παραπάνω ενδιαφερόμενοι φορείς πληροφορήθηκαν το περιεχόμενο του Προγράμματος Σπουδών από το αντίστοιχο ΦΕΚ, όταν δηλαδή δεν μπορούσαν πλέον να πράξουν απολύτως τίποτα.

4. Η ΠΕΘ δεν είναι αντίθετη με τη διδασκαλία των θρησκειών στο ελληνικό σχολείο σε ηλικιακό και πνευματικό στάδιο, που μπορεί αυτές να γίνουν κατανοητές από τους μαθητές, χωρίς τον κίνδυνο της σύγχυσης. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι θα πρέπει να υπάρχει ξεκάθαρη διάκριση ανάμεσα στη βιωματική διδασκαλία της χριστιανικής πίστης από την μια και στην πληροφόρηση των μαθητών, γενικά, για το θρησκευτικό φαινόμενο και την ιστορία των θρησκειών από την άλλη. Απαραίτητη και απαραβίαστη προϋπόθεση επίσης για τη διδασκαλία των θρησκειών θεωρούμε ότι είναι η μεθοδική εξέταση και έρευνα κάθε θρησκείας ξεχωριστά και όχι όλων μαζί στην κάθε ώρα διδασκαλίας, με τη μορφή του θρησκευτικού συγκρητισμού, από τη χοάνη του οποίου, όπως στοχεύουν αυτά τα Προγράμματα, κάθε μαθητής επιλέγει τις θρησκευτικές αλήθειες που τον εκφράζουν για να δημιουργήσει τη δική του ατομική αντίληψη για τον Θεό.

5. Ειδικότερα ως προς το τελευταίο, είναι ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΗ η δήλωση των υποστηρικτών του πολυθρησκειακού μοντέλου ως προς τη διαφύλαξη του χριστιανικού χαρακτήρα του μαθήματος με επιχειρήματα ποσοτικά! Διαβάζουμε για ποσόστωση (70% και 30%) που εξασφαλίζει την προτεραιότητα της Ορθόδοξης πίστης έναντι των θρησκευμάτων που συμπεριλαμβάνονται στη διδακτέα ύλη. Τη θεωρούμε σκόπιμα παραπλανητική, εφόσον είναι προφανές ότι δεν είναι ζήτημα ποσοτικό αλλά ποιοτικό. Στη αντιεπιστημονική και αντιθεολογική μείξη των θρησκειών με τον Χριστιανισμό και στη διδασκαλία τους με τρόπο που να καταλύονται οι ταυτότητες, οι ιδιαιτερότητες και οι διαφορές τους και να συγχέονται οι αλήθειες τους εντοπίζονται τα προβλήματα των πολυθρησκειακών Προγραμμάτων. Όταν, για παράδειγμα, η “αγιότητα” αναφέρεται σε αυτά -κάκιστα και λανθασμένα- ως έννοια που αφορά και τις θρησκείες, ακόμη και αν η αναφορά σε Ορθόδοξους αγίους είναι εκτενέστερη, η εξίσωσή των αγίων μας με τα ιερά πρόσωπα των θρησκειών, σχετικοποιεί την όποια ποσοτική μέτρηση. Είναι και επιστημολογικά αφελές να απλοποιούνται τέτοιες έννοιες, που έχουν εντελώς διαφορετικό περιεχόμενο σε διαφορετικά θρησκευτικά συστήματα. Εξάλλου δεν είναι τυχαίο ότι ουδέποτε διαχρονικά η ορθόδοξη παράδοση υιοθέτησε ή ενέκρινε πολυθρησκειακή ή πολυομολογιακή διδασκαλία για τα ενήλικα ή τα ανήλικα μέλη της.

Το μοντέλο που υιοθετούν στα Προγράμματα αυτά, έχει ήδη δεχτεί δριμύτατη κριτική, όπου εφαρμόστηκε, στη δε αξιολόγηση της εφαρμογής του στο Ηνωμένο Βασίλειο (2010) γίνεται λόγος για “σύγχυση” και για “θολό τοπίο”, όπως καταγράφτηκε χαρακτηριστικά από τους εκεί εκπαιδευτικούς και τους μαθητές. 

Με βάση τα παραπάνω, αταλάντευτα αιτήματα της ΠΕΘ είναι τα παρακάτω:

1. Ως βάση του διαλόγου για την αναμόρφωση της διδασκαλίας του μαθήματος των Θρησκευτικών, που αναφέρει ο Υπουργός Παιδείας, να αποτελέσει το Πρόγραμμα Σπουδών και τα βιβλία του 2003-2006 και όχι τα απαράδεκτα πολυθρησκειακά Προγράμματα του ΙΕΠ (2011 και 2015), που επιχειρούν να εισάγουν έναν θρησκευτικό συγκρητισμό, με απώτερο σκοπό την προώθηση της ατομικής θρησκείας με στοιχεία από διαφορετικές θρησκευτικές παραδόσεις αναμεμιγμένα με τρόπο γνωσιολογικά αφελή και θεολογικά απαράδεκτο. Η αναμόρφωση του περιεχομένου του μαθήματος των Θρησκευτικών να έχει κύριο άξονα τη ζώσα εκκλησιαστική ορθόδοξη παράδοση, που αποτελεί και την πίστη των ελλήνων μαθητών, των οποίων τη θρησκευτική συνείδηση καλείται, με βάση το Σύνταγμα, το σχολείο να αναπτύξει.

2. Η σύνταξη των Αναλυτικών Προγραμμάτων α) να γίνει υποχρεωτικά με τη συμμετοχή των ειδικών της Παιδαγωγικής και της Διδακτικής του μαθήματος των Θρησκευτικών (μελών ΔΕΠ και μάχιμων εκπαιδευτικών που έχουν σχετικές σπουδές και διδακτική εμπειρία), οι οποίοι, επιστημονικά, αποτελούν τους αληθινούς εμπειρογνώμονες για τη σύνταξη Προγραμμάτων για το μάθημα των Θρησκευτικών και β) να γίνει επιστημονική πιλοτική εφαρμογή και αντικειμενική αξιολόγηση των Αναλυτικών Προγραμμάτων, πριν τη γενίκευση της εφαρμογής τους.

3. Να υπάρχει διαρκής και γόνιμος διάλογος σε όλη τη διαδικασία της αναμόρφωσης με τους άμεσα ενδιαφερόμενους φορείς: την Εκκλησία και το θεολογικό κόσμο, χωρίς επιλεκτικές διακρίσεις. Η ΠΕΘ είναι υπέρ του διαλόγου, θα αντιταχθεί όμως με όλες της τις δυνάμεις στην προσπάθεια των όποιων φανερών ή κρυφών παραγόντων ή φορέων να επιβάλουν μονομερώς ξενόφερτα και αλλοπρόσαλλα μοντέλα θρησκευτικής αγωγής στο ελληνικό σχολείο που δεν λαμβάνουν υπόψη το Σύνταγμα και τον Καταστατικό χάρτη της Εκκλησίας ως προς το καθήκον της πολιτείας να προσφέρει καθαρή χριστιανική αγωγή στην ελληνική νεολαία.

Με τον δέοντα σεβασμόν

Ασπαζόμεθα την δεξιάν Σας 

Για το ΔΣ της ΠΕΘ 

Ο Πρόεδρος                                                              Ο Γενικός Γραμματέας 

Κωνσταντίνος Σπαλιώρας                                                  Παναγιώτης Τσαγκάρης

Δρ Θεολογίας                                                                      MΑ Θεολογίας

Υποσημείωση:

Υπόμνημα με λεπτομερείς επεξηγήσεις για όλες τις παραπάνω θέσεις και αναφορές μας θα αποσταλεί σύντομα στον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο και σε άπαντες του Σεβασμίους Αρχιερείς της Εκκλησίας μας.

http://www.petheol.gr

Αθήνα 25 Σεπτεμβρίου 2015

 Αριθμ. Πρωτ.: 127

Προς

Την αξιότιμη κ. Σία Αναγνωστοπούλου,

Αναπλ. Υπουργό Παιδείας, Έρευνας & Θρησκευμάτων

Ανδρέα Παπανδρέου 37

15180 Μαρούσι

Αθήνα

Θέμα: Υπουργικές Ανακοινώσεις για απαλλαγή από το Μάθημα των Θρησκευτικών

                         Αξιότιμη κυρία  Αναπλ. Υπουργέ,

Επί τη ευκαιρία της αναλήψεως των καθηκόντων σας, ως Αναπλ. Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, δεχτείτε τα θερμά συγχαρητήρια των μελών της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων.

Διαβάζοντας τις ανακοινώσεις σας για το θέμα των Απαλλαγών από το Μάθημα των Θρησκευτικών σας μεταφέρουμε την πεποίθησή μας  ότι στη σημερινή ιστορική συγκυρία, κατά την οποία η πατρίδα μας βιώνει εναγωνίως μεγάλη πνευματική, κοινωνική και οικονομική κρίση, η συνεργασία όλων των θεσμικών φορέων της Εκπαίδευσης, επ’ ωφελεία των ελλήνων μαθητών, συνιστά επιτακτική αναγκαιότητα. Για το λόγο αυτό, ως εκπρόσωποι των Θεολόγων, σας απευθύνουμε θερμή παράκληση, όχι απλώς για μια εθιμοτυπική συνάντηση, αλλά ταυτόχρονα για μια διαρκή και ουσιαστική συνεργασία καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας σας ως Αναπλ. Υπουργού.

Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας, θα μας δοθεί η ευκαιρία να σας καταθέσουμε τις θέσεις και τις εμπειρίες μας, ως εκπαιδευτικοί λειτουργοί, για όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει τόσο ο κλάδος μας όσο και το σύγχρονο σχολείο γενικότερα.      

 Φρονούμε, κ. Αναπλ. Υουργέ ότι ακόμα και τα πιο δύσκολα και ακανθώδη προβλήματα της παιδείας μπορούν να αντιμετωπιστούν γόνιμα και αποτελεσματικά, όταν επιδιώκεται από όλους τους θεσμικούς φορείς ο καλοπροαίρετος διάλογος, η καλόπιστη συνεργασία και η αρμονική σύμπραξη. Δεν επιθυμούμε να κάνουμε ούτε συστάσεις ούτε υποδείξεις ως προς την άσκηση των καθηκόντων σας, αλλά η θέση της Ενώσεώς μας είναι ότι οι εκάστοτε Υπουργοί Παιδείας, οφείλουν να αποδεσμεύονται κατά την παραμονή τους σε αυτή την ευαίσθητη θέση που υπηρετούν, από τυχόν ιδεολογικές ή και προεκλογικές θέσεις και να λειτουργούν ως υπουργοί και υπηρέτες ολόκληρου του ελληνικού λαού. Επιτρέψατέ μας επίσης να σας εκφράσουμε την πεποίθησή μας ότι για την άσκηση των καθηκόντων των Υπουργών Παιδείας, η διαβούλευση για θέματα που αφορούν σε όλες τις βαθμίδες και τους κλάδους των εκπαιδευτικών, αποτελεί βασική προϋπόθεση της επιτυχούς υπουργικής τους θητείας.

Ο διάλογος, άλλωστε, συνιστά την πεμπτουσία της δημοκρατίας και αυτήν τη κουλτούρα διαλόγου και δημοκρατίας επιχειρούμε να εμπνεύσουμε και στους μαθητές μας, στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, για μια «ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών τους δυνάμεων», έτσι ώστε να «γίνονται ελεύθεροι, υπεύθυνοι, δημοκρατικοί πολίτες», (Νόμ. 1566/1985, άρθρ. 1), έναν βασικό στόχο, τον οποίον, εκτός των άλλων,  υπηρετεί γόνιμα και δημιουργικά, το μάθημα που διδάσκουμε, το Μάθημα των Θρησκευτικών.

Αντίθετα, η εμπειρία μας, ως παιδαγωγών, αλλά πιστεύουμε και η δική σας εκπαιδευτική εμπειρία, έχει δείξει ότι οι αυθαίρετες και αυταρχικές αποφάσεις, που δείχνουν να περιφρονούν το διάλογο με τους εμπλεκόμενους και ενδιαφερόμενους φορείς, οξύνουν τα πνεύματα, δημιουργούν την αίσθηση της αδικίας και της περιφρόνησης και ιδιαίτερα σε μια περίοδο εξαιρετικά δύσκολη από πολλές πλευρές, όπως είναι η σημερινή, τραυματίζουν τις διαπροσωπικές σχέσεις ανάμεσα στην φυσική ηγεσία του Υπουργείου μας και στους εργαζόμενους εκπαιδευτικούς και καλλιεργουν την απογοήτευση, τη δυσπιστία και την αποθάρρυνση.

Με όλα τα παραπάνω, θα θέλαμε να σας εκφράσουμε την μεγάλη θλίψη που βιώνουμε αυτές τις μέρες για τις ανακοινώσεις σας σχετικά με το θέμα των απαλλαγών από το μάθημα των Θρησκευτικών. Το θέμα αυτό, ως γνωστόν, ταλαιπώρησε τα σχολεία από το 2008 έως το 2014, επιλύθηκε κατά τον καλύτερο, δικαιότερο και αποτελεσματικότερο τρόπο και μάλιστα με τη συνεργασία των παραγόντων του Υπουργείου Παιδείας με την Ένωσή μας τον Ιανουάριο του 2015 και τώρα παραδόξως ανακινείται εκ νέου από την πλευρά σας και μάλιστα κατά προτεραιότητα έναντι χιλιάδων άλλων καυτών εκπαιδευτικών θεμάτων.

Επειδή από το περιεχόμενο των δηλώσεών σας επ΄ αυτού, διαπιστώνουμε ότι πιθανόν δεν είχατε τον χρόνο να ενημερωθείτε πολύπλευρα και αντικειμενικά για τα θέματα που αφορούν στη θρησκευτική αγωγή, επιτρέψατέ μας να σας ζητήσουμε, σεβόμενοι πλήρως τον ενδεχόμενο φόρτο της εργασίας σας, επείγουσα συνάντηση το ταχύτερο δυνατόν με τους εκπροσώπους της Ενώσεώς μας, για να συζητήσουμε μαζί σας, τις λεπτές θεολογικές, νομικές, παιδαγωγικές και κοινωνικές πτυχές του θέματος των απαλλαγών.

  Θεωρούμε ότι το αίτημά μας, να μην αποφασίζει εν θερμώ το Υπουργείο μας, για θέματα λίαν σημαντικά για την πνευματική αγωγή των παιδιών, αν δεν διαβουλεύεται πρώτα με τους εμπλεκόμενους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι εκ φύσεως αποτελούν, μαζί με τους μαθητές και τους γονείς τους, τους πλέον αρμόδιους υπεύθυνους και αποφασιστικούς παράγοντες της εκπαιδευτικής διαδικασίας, είναι και εύλογο και δίκαιο και δημοκρατικό.

Είμαστε βέβαιοι ότι εσείς, που διακριθήκατε κατά το παρελθόν για τις δημοκρατικές σας ευαισθησίες και τους αγώνες σας για την προάσπιση των δημοκρατικών διαδικασιών, θα ανταποκριθείτε θετικά στο αίτημά μας και δεν θα προβείτε σε  μονομερείς ενέργειες εναντίον της θρησκευτικής αγωγής των νέων μας. Τέτοιας μορφής ενέργειες, θα αιφνιδίαζαν για μια ακόμα φορά τους μάχιμους εκπαιδευτικούς λειτουργούς, που αγωνίζονται καθημερινά σε αντίξοες συνθήκες να ανταποκριθούν τόσο στις εκπαιδευτικές τους υποχρεώσεις όσο και στην ευθύνη της ηθικοπνευματικής συμπαράστασης και στήριξης των εμπερίστατων μαθητών, προκειμένου αυτοί να αντιμετωπίσουν τα πολύπλοκα και επώδυνα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα που προκαλούν οι δύσκολες συνθήκες που βιώνει η πατρίδα μας.

Με τιμή

Για το ΔΣ της ΠΕΘ

Ο Πρόεδρος                                                         Ο Γενικός Γραμματέας 

Κωνσταντίνος Σπαλιώρας                                         Παναγιώτης Τσαγκάρης

Δρ Θεολογίας                                                              Mr Θεολογίας

http://www.petheol.gr

Στή διδασκαλία τοῦ Χρυσορρήμονος γιά παιδαγωγικά θέματα, πρωτεύοντα καί κεντρικότατο ἂξονα συνιστᾶ ἀσφαλῶς ἡ χριστιανική ἀγωγή, τῆς ὁποίας τήν ἀναγκαιότητα, τούς σκοπούς, τό περιεχόμενο καί τούς καρπούς φωτίζουν ἀποσπάσματα λόγων, πού παρουσιάζονται παρακάτω.

«Θέλεις νά εἶναι πειθαρχικός ὁ γιός σου; Ἀπό τήν ἀρχή νά τόν ἀνατρέφεις μέ παιδαγωγία καί συμβουλή σύμφωνη μέ τό θέλημα τοῦ Κυρίου».

«Τέτοια λοιπόν ἂς προετοιμάζουμε τά παιδιά μας, ὣστε νά μποροῦν νά ἀντέχουν σ’ ὃλες τίς δοκιμασίες τοῦ βίου καί νά μήν ἐκπλήσσονται γιά τά δυσάρεστα πού ἒρχονται».

«Γιατί αὐτή ἡ πείνα ἡ πνευματική εἶναι φοβερότερη ἀπό τήν σωματική πείνα, ἀφοῦ καί καταλήγει σέ χειρότερο θάνατο καί γι’ αὐτό πρέπει στό σημεῖο αὐτό νά δείχνουμε περισσότερο ζῆλο. Αὐτή εἶναι ἡ ἂριστη φροντίδα τῶν πατέρων, αὐτή εἶναι ἡ γνήσια κηδεμονία τῶν γονέων».

«Μήν προσπαθεῖς νά τό κάμεις (τό παιδί) ρήτορα, ἀλλά παιδαγώγησέ το νά φιλοσοφεῖ. Μήν ἀκονίζεις τή γλώσσα του, ἀλλά καθάρισε τήν ψυχή του. Δέν τά λέγω αὐτά γιά νά σέ ἐμποδίσω νά μορφώσεις τό παιδί σου, ἀλλά γιά νά σέ ἐμποδίσω νά προσέχεις μόνο τά κοσμικά χαρίσματα».

«Γι’ αὐτό εἶναι καλύτερα νά τό ἐφοδιάζουμε μέ ἠθικά καί πνευματικά ὃπλα ἀπό τήν πρώτη παιδική ἡλικία, πού εἶναι ἀκόμη κύριος τοῦ ἑαυτοῦ του. Ἐκεῖνος πού ἂρχισε τόν ἀγώνα ἀπό τήν παιδική του ἡλικία, δέν ξοδεύει τόν καιρό του προσπαθώντας νά ξεπλύνει ἁμαρτήματα τοῦ παρελθόντος, οὒτε ἀσχολεῖται μέ τή θεραπεία τραυμάτων, ἀλλά παίρνει ἀπό νωρίς τά βραβεῖα…καί μένει παντοτινά σταθερός καί ἀμετακίνητος στίς ἀρχές του».

«[…]οὒτε τά ἀπομακρύνω (τά παιδιά) ἀπό τή μελέτη μή χριστιανῶν φιλοσόφων.[…] Ἐπειδή ἡ ἡλικία τους εἶναι τρυφερή, βρίσκουν ἀμέσως ἀπήχηση τά θεῖα λόγια. Ἂν λοιπόν ἀπό τήν ἀρχή καί ἀπό τά πρῶτα τους βήματα τά ἀπομακρύνουμε ἀπό τήν πονηρία καί τά χειραγωγήσουμε πρός τήν ἂριστη ὁδό, ἡ εὐσέβεια θά τούς γίνει ἓνα εἶδος συνήθειας καί φύσεως. Ἒτσι δέν θά μεταστρέφονται εὒκολα μέ τή θέλησή τους πρός τό κακό, γιατί ἡ συνήθεια αὐτή θά τά βοηθεῖ νά πράττουν τά καλά ἒργα».

Παρατηρεῖ κανείς, κατά τόν Χρυσόστομο, ἐξόχως σημαντικές ἀνάγκες νά ἐξυπηρετεῖ ἡ χριστιανική ἀγωγή, οἱ ὁποῖες σαφῶςς στιγματίζουν τήν ὀργάνωση καί νοηματοδοτοῦν τή λειτουργία τῶν περισσότερων ἐκπαιδευτικῶν συστημάτων. Ἡ πειθαρχία, οἱ ἀνοιχτές στή μάθηση φύσεις, ἡ σφυρηλάτηση ὁλοκληρωμένων καί δυναμικῶν προσωπικοτήτων, πού θά εἶναι ἱκανές νά ἀντιμετωπίσουν τή ζωή, ἡ εἰς βάθος καλλιέργεια τοῦ κριτικοῦ καί φιλομαθοῦς παιδικοῦ πνεύματος ἦταν καί εἶναι διαρκῶς ζητούμενα, καθώς κινητοποιοῦν τούς παιδαγωγούς, ὣστε νά δράσουν ἀνάλογα.

Ἀκόμη, ἡ ἀνάγκη γιά πνευματική καθοδήγηση πρός τήν ἀρετή καί ἡ ἐνστάλαξη στέρεων ἀρχῶν καί ἀξιῶν στά παιδιά, ἀκόμη ἀπό τήν πρώτη παιδική ἡλικία, ἀποτελεῖ σέ κάθε περίπτωση ὓψιστη ἐπιδίωξη γονέων καί ἐκπαιδευτικῶν, ἰδιαίτερα σήμερα, κατά τήν ἐποχή τῆς πλήρους ἀστάθειας, ἀπερίσκεπτης καί ἀνεξέλεγκτης κατάρρευσης κάθε εἲδους παλαιοῦ ἰδεώδους, μέ ὃ,τι αὐτό- συνήθως θλιβερό- συνεπάγεται. Ὁ Ἰ. Κογκούλης ἀναφέρει εὒστοχα: «Μέ τή χριστιανική ἀγωγή θά βοηθηθεῖ ὁ ἂνθρωπος νά συνδέσει τήν πρώτη του γέννηση μέ τήν ἀναγέννηση καί τή βιολογική νεότητα μέ τήν πνευματική νεότητα, μέ τήν ἀνακαίνιση.[…] Αὐτή ἡ καινή μορφή ἀγωγῆς τελικά ἒρχεται νά καταδικάσει τή μονομερή καί ἀπαράδεκτη στάση ὁρισμένων, πού τήν ταυτίζουν ἀποκλειστικά καί μόνο μέ τήν προετοιμασία τῶν πολιτῶν γιά τή μετά θάνατον ζωή».

Τό νά μάθει κανείς τά παιδιά νά φιλοσοφοῦν τό καθετί, νά σκέπτονται καί νά ἀποφασίζουν κριτικά καί ὂχι μέ γνώμονα τόν τρόπο δράσης τῆς μάζας εἶναι ἐξαιρετικά σημαντικό καί ἐπίπονο καί ἡ μελέτη πολλῶν φιλοσόφων φαίνεται νά δίνει μιά διέξοδο στό θέμα αὐτό. Ἲσως πολλά ἀνεπιθύμητα στοιχεῖα στή συμπεριφορά τῶν σύγχρονων παιδιῶν στό σχολεῖο καί στήν οἰκογένεια, ὃπως ἡ παθητικότητα, οἱ ἐκδηλώσεις βίας καί ἐπιθετικότητας, ἡ θρασύτητα κ.ἂ. ἐξηγοῦνται καί ἀπό τό γεγονός, ὃτι τά παιδιά δέν ἒχουν διδαχθεῖ τήν ἀξία τῆς μελέτης ἐν γένει, δηλαδή ἀπό τό ὃτι ἡ συντριπτική πλειοψηφία δέν διαβάζει τίποτε ἂλλο πέραν τῶν σχολικῶν μαθημάτων, μέ «ξηρό» καί ἀναγκαστικό τρόπο. Ἡ κλίση τοῦ Χρυσοστόμου πρός τόν Πλατωνισμό, τό ἓνα ἀπό τά δύο κυρίαρχα παιδαγωγικά ρεύματα τῆς ἀρχαιότητας, εἶναι ἐμφανής στό σημεῖο, ὃπου περιγράφει ὡς ἀνώτερη τή φιλοσοφία ἀπό τή ρητορική δεινότητα. Τέλος, ἡ χριστιανική ἀγωγή εἶναι ἀναγκαία γιά τή διάπλαση ἀκέραιων χαρακτήρων, χρηστῶν, ἀδιάφθορων καί εὐαίσθητων πολιτῶν.

«Σκοπός τῆς διδασκαλίας μου δέν εἶναι νά δοξασθῶ ἐγώ, οὒτε νά φανῶ λαμπρός, ἀλλά νά γίνουν δεκτές ἀπό τό Θεό οἱ ψυχές τῶν μαθητῶν μου. Γιατί δέν χρειάζεται μόνον πίστη, ἀλλά καί ζωή πνευματική».

«Ἐπειδή δηλαδή πρόκειται νά τούς ὁδηγήσει (ἡ χριστιανική ἀγωγή) στό νά γνωρίσουν τό Θεό, ἀπαλλάσσει τήν ψυχή ἀπό τά νοσήματα».

Κύριος σκοπός τῆς ἀγωγῆς, ὃπως τήν ἀντιλαμβάνεται ὁ ἱερός Πατήρ, εἶναι ἡ θεογνωσία καί ἡ ἀπαλλαγή ἀπό τά ὃποια πάθη μέσα στό πλαίσιο τοῦ πνευματικοῦ ἀγώνα. Τά παιδιά μαθαίνουν τήν αὐτοκυριαρχία καί παίρνουν ἀληθινά μεγάλες ἀπαντήσεις στίς μεγάλες ἀπορίες τους. Γιά τήν ἀνάγκη πρόταξης τοῦ ὑψίστου σκοποῦ τῆς χριστιανικῆς ἀγωγῆς, πού εἶναι τό «καθ’ ὁμοίωσιν», μιλάει ὁ Κ. Φράγκος: «Ὁ ὑπέρτατος αὐτός σκοπός τῆς ἀγωγῆς, ὁ ὁποῖος ὃπως ἒχει λεχθεῖ, ἀφορᾶ στήν ἀληθινή χριστιανοποίηση τῶν ἀτόμων, ὂχι μόνον δέν παραβλάπτει τήν ἐπίτευξη ἂλλων σκοπῶν, ἀλλά καί ἐντελῶς ἀντίθετα εὐνοεῖ κάθε ἂλλο γήινο ἢ κοσμικό (σκοπό), μή ἀντιτιθέμενο, βεβαίως, πρός αὐτόν».

«[..] Καί σκεπτόμενοι τούς βίους τῶν θαυμαστῶν ἐκείνων καί μεγάλων ἀνδρῶν (τῶν ἁγίων), νά ὁδηγούμαστε σέ ζῆλο καί νά μήν παραμελοῦμε τήν ἀρετή, ἀλλά νά ἀποφεύγουμε τήν κακία»

«Ὃσοι ἀγάπησαν μέ θερμότητα τή φιλοσοφία τῆς Καινῆς Διαθήκης ἒγιναν, ὃποιοι ἒγιναν ὂχι μέ τό φόβο καί τά βασανιστήρια, οὒτε μέ τίς ἀπειλές καί τίς τιμωρίες, ἀλλά μέ τή θεία ἀγάπη καί τό φλογερό ἒρωτα πρός τό Θεό».

«Ὁ Θεός δέν συνηθίζει νά κάνει τούς ἀνθρώπους καλούς μέ τόν ἐξαναγκασμό καί τή βία».

«Ἂς διαλεγόμαστε μέ τά παιδιά μας καί ἂς τά πείθουμε ὃτι ὁ «φόβος» τοῦ Θεοῦ (ἐννοεῖ τό δέος) εἶναι μεγάλος πλοῦτος καί κληρονομιά ἀσάλευτη καί θησαυρός ἀπρόσβλητος».

«Ὃσον καιρό ἀκόμη εἶναι ἁπαλή ἡ διάνοια τοῦ παιδιοῦ, δέν πρέπει νά τή φορτώνεις μέ δύσκολες διδασκαλίες καί διηγήσεις, γιά νά μήν καταπιέσεις τό πνεῦμα του».

Ἰδανικό μέσο ἀγωγῆς καί παροχῆς ὑγιῶν προτύπων στά παιδιά εἶναι ἡ ἐνασχόληση μέ τούς βίους τῶν ἁγίων. Τρέφουν καί ἱκανοποιοῦν τή ζωηρή τους φαντασία. Βασική ἀρχή στή χριστιανική ἀγωγή εἶναι ἡ σταδιακή καί ἀπόλυτα ἐλεύθερη ἐπιλογή ἑνός πειθαρχημένου ἀσκητικοῦ τρόπου ζωῆς καί σκέψης, ὁ ὁποῖος ὃμως ἀρχικά, σέ μικρές ἡλικίες, εἶναι χρήσιμο νά διδαχθεῖ στά παιδιά μέ «ζωντανό» παράδειγμα, χωρίς βεβαίως καταπίεση ἢ ἐξαναγκασμό.

«Πρόσεξε, πόσα θά μάθει (ἀπό τήν ἱστορία τοῦ Ἰακώβ): Θά ἀσκηθεῖ νά ἐλπίζει στό Θεό, ὃταν ἒχει εὐγενή καταγωγή νά μήν περιφρονεῖ κανένα, νά μή θεωρεῖ τή φτώχεια ντροπή, νά ὑποφέρει τίς συμφορές μέ γενναιότητα».

«Ἐάν ἐκπαιδεύαμε τά παιδιά, πρίν ἀπ’ ὃλα τά ἂλλα νά ἀγαποῦν τό Θεό, καί τά διδάσκαμε τά πνευματικά μαθήματα ἀντί γιά τά ἂλλα καί πρίν ἀπό ὃλα τά ἂλλα, πού τά διδάσκουμε τώρα, θά ἐξαφανίζονταν ὃλα τά δυσάρεστα καί ἡ παρούσα ζωή θά ἀπαλλασσόταν ἀπό ἂπειρα κακά».

«Ἡ διαπαιδαγώγηση μέ βάση τίς οὐράνιες ἀλήθειες τοῦ Χριστιανισμοῦ κάνει τήν ψυχή μεγάλη καί πνευματικά ἀνώτερη».

«Ὃταν ἐνεργεῖ τό χέρι τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἀδύνατον νά ἀποτύχει ὁποιαδήποτε προσπάθεια, γιά τή χριστιανική διαπαιδαγώγηση τοῦ παιδιοῦ, ἢ μᾶλλον εἶναι ἀδύνατον νά μήν φθάσει τό παιδί σέ ὓψη λαμπρότητας καί δόξας, ἀρκεῖ νά πράττουμε καί ἐμεῖς τό καθῆκον μας».

Ὁ ἐνστερνισμός τῆς ἀνώτερης ἠθικῆς πού πρεσβεύει ὁ χριστιανισμός ἀποτελεῖ ἀσφαλή ἐγγύηση γιά τήν πορεία κάποιου προσώπου καί γιά τή βελτίωση πολλῶν ἀρνητικῶν καταστάσεων στήν κοινωνία. Διαπιστώνει κανείς, ἐν τέλει, ὃτι ἐντοπίζονται πολλές ἐναλλακτικές προτάσεις χειρισμῶν γιά σύγχρονα ζητήματα στήν ἐκπαίδευση μέ βάση τέτοιες τόσο ἀνθρωπιστικές καί βαθεῖς σέ νοήματα ἀρχές. Καί αὐτή ἡ ἐκπαίδευση, ἡ χριστιανική, «χωρίς νά ἀποτελεῖ μιά μορφή νέας παιδαγωγικῆς, ἀλλά ἀντίθετα θέλοντας νά διαποτίσει τήν ἢδη ὑπάρχουσα ἀγωγή» προσπάθησε ἀνά τούς αἰῶνες καί ἐξακολουθεῖ νά προσπαθεῖ γιά τό πραγματικά ὠφέλιμο γιά τόν ἂνθρωπο στήν πιό εὐαίσθητη καί εὒπλαστη περίοδο τῆς ζωῆς, τήν παιδική.

Για να προκόψεις στην αρετή χρειάζεται να γνωρίσεις τον Θεό και να Τον αγαπήσεις. Και θα Τον γνωρίζεις καλύτερα όσο περισσότερο τον αγαπάς. Πρέπει να σταυρώσεις τα πάθη σου και τις κακές σου επιθυμίες, για να έρθει μέσα στη ψυχή σου η χάρη Του.

Η βάση των αρετών είναι η ταπείνωση. Και για να αποκτήσουμε αρετές πρέπει πρώτα να βάλουμε το θεμέλιο των αρετών που είναι η ταπείνωση.

Πρέπει ν’ απαλλαγείς από τα σαρκικά πάθη, για να μπορέσεις να προκόψεις στην αρετή.

Η πρόοδος στην αρετή δεν είναι εύκολο πράγμα. Χρειάζεται αγώνας σκληρός για πολλά χρόνια. Πρώτα θα γνωρίσουμε την αρρώστια μας, θα πιστέψουμε ότι είμαστε άρρωστοι πνευματικά, και μετά θα προχωρήσουμε στη θεραπεία. Οι Πατέρες διδάσκουν ότι ποτέ στη ζωή μας δεν θα δούμε τον Θεό αν δεν κόψουμε τα πάθη μας. Αυτός είναι ο σωστός και μοναδικός τρόπος για να πλησιάσουμε τον Θεό. Τα αγαθά της Ουράνιας Βασιλείας δεν δίνονται στους ράθυμους και σ’ αυτούς που δεν έχουν καρπό αρετής.

Οι θλίψεις και οι στενοχώριες, οι αρρώστιες, το βάρος της σάρκας, οι ανάγκες του σώματος, οι συμφορές και αυτός ο θάνατος αντιμετωπίζονται με τη βοήθεια του Θεού. Αυτή όμως η βοήθεια θα έλθει, όταν ο άνθρωπος αγωνίζεται ν’ αποκτήσει τις αρετές.

Η άσκηση της αρετής έχει μεγάλη σημασία στην καλλιέργεια της ψυχής, και η αρετή δεν αποκτιέται με ωραία λόγια, αλλά με κόπο, με μόχθο και ιδρώτα. Είναι μακάριος ο άνθρωπος που συνεχώς ανεβαίνει.

«Το κάπνισμα βλάπτει σοβαρά την υγείαν». Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι οι διαφημίσεις των τσιγάρων θα ήταν υποχρεωμένες να αναγράφουν την παραπάνω έντονη υπόμνηση! Η ζωή όμως μας επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις. Μέχρι χθες ο δικτάτορας καπνός ήταν ο ισχυρότερος δυνάστης σε όλη την οικουμένη. Σήμερα, κατά περίεργη σύμπτωση, γενικότερη διαμφισβήτηση των απολυταρχιών συμπίπτει με την ολοένα και αυξανόμενη εξέγερση κατά της τυραννίας του τσιγάρου.

Η εξέγερση αυτή είχε τους προδρόμους της. Δεν πρέπει να μας ξαφνιάσει αν πληροφορηθούμε, ότι ένας άγιος της Εκκλησίας μας, εδώ και 200 χρόνια ο άγιος Νικόδημος Αγιορείτης έγραψε εναντίον του καπνίσματος. Μερικά αποσπάσματα είναι χαρακτηριστικά.

Γράφει: «Εδώ σε υπομιμνήσκω, ώ αναγνώστα και την κακήν χρήσιν, την οποία κάμνουσιν σήμερον, όχι μόνον λαϊκοί, αλλά και ιερωμένοι, εις το χόρτο το καλούμενον Νικοτιανήν, το οποίον ευρεθέν εις μίαν επαρχίαν της Β. Αμερικής καλουμένην Ανθέαν, και προσφερθέν υπό του πρέσβεως του Πορτογάλου, ως εν θαύμα του νέου κόσμου, προς την Αικατερίνην, βασίλισσαν της Γαλλίας, ωνομάσθη εξ αυτής δια τούτου του υψηλού τίτλου, «χόρτον βασιλικόν». Έστι δε τούτο, ο κοινώς παρά πάντων λεγόμενος καπνός».

Οι λόγοι που προβάλλει ο άγιος Νικόδημος κατά της χρήσεως είναι τρείς: Α΄ διότι αύτη η μεταχείρισις είναι εναντία εις την χρηστοήθειαν…., Β΄ διότι αυτή είναι ανοίκειος εις το υψηλόν χαρακτήρα της ιερωσύνης…και Γ΄ διότι είναι εναντίον εις την υγείαν του σώματος».

Αφού καταφέρεται εναντίον της τότε συνηθείας να εισφοράται ο ταμπάκος με τη μύτη και να αποβάλλεται με αλλεπάλληλα άκοσμα φταρνίσματα, συνεχίζει: «Το φρικωδέστερον όμως θέαμα, είναι να βάλλη τις εις το στόμα του, το στόμιον τετορνευμένου τινός και βρωμερού κέρατος ή καλαμίου και εξ εκείνου του λαυρώδους και κεκαπνισμένου ξύλου να καταρροφά την ταρταρώδην αναθυμίασιν του καπνού δια του λάρυγγος του, εξατμίζων αυτήν, να εκβάλλη ως καμίνου καιομένης, καπνόν εκ του στόματος και των μυκτήρων….».

Και παρακάτω: «….η κακή και υπερβολική μεταχείρισις του καπνού, είναι εναντία εις αυτήν ακόμη την υγείαν του σώματος διότι πολλοί τούτον συχνώς μεταχειριζόμενοι, ευρέθησαν μετά θάνατον, έχοντες τα σπλάχνα κεκαηυμένα και τον εγκέφαλον εξηραμμένον και κεκαπνισμένον… όθεν δεν είναι τις σχεδόν, εξ όσων μεταχειριζονται συνεχώς το χόρτον τούτο, να μη ομολογή, ότι η χρήσις αυτού είναι περισσότερον μία κακία, παρά χρεία, και να μη καταδικάζη δια τούτο τον εαυτό του. Αλλά και οι ηθικοί φιλόσοφοι όλοι κοινώς κατηγορούσι την συνεχή και έμπροσθεν εις τους άλλους μεταχείρισιν του καπνού ως χυδαίαν και άγροικον».

Ένας από τους παράγοντες που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ομαλή και ήρεμη προσαρμογή των παιδιών στο σχολείο, είναι ο φόβος για το άγνωστο. Όταν τα παιδιά πρόκειται να αλλάξουν περιβάλλον και να μεταβούν από την οικεία καθημερινότητα της οικογενειακής στέγης στο σχολείο, είναι πολύ πιθανό να εμφανίσουν σημάδια ανησυχίας. Η αλλαγή στο καθημερινό πρόγραμμα και τις καθημερινές συνήθειες, η απομάκρυνση έστω και για λίγες ώρες από τα οικεία και αγαπημένα πρόσωπα καθώς και τα πολλά καινούρια ερεθίσματα, είναι λογικό να προκαλέσουν στα παιδιά εκνευρισμό, υπερένταση και αίσθημα ανασφάλειας.

Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να αναλογιστούν δυο πράγματα πρωτού ξεκινήσουν την προσαρμογή του παιδιού τους στο σχολείο:

Πρώτον, είναι έτοιμοι να στείλουν το παιδί τους στο σχολείο και πιστεύουν πραγματικά ότι θα είναι μια ανεκτίμητη εμπειρία για αυτό; Αν οι γονείς οι ίδιοι δεν αποδεχθούν τα πολλαπλά οφέλη που θα αποκομίσει το παιδί απ’το σχολείο σε όλους τους τομείς της ανάπτυξής του, θα δυσκολευτούν πολύ να αντιμετωπίσουν την όποια δυσφορία μπορεί να προκύψει.
Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για μια απολαυστική και χρήσιμη εμπειρία που συνδυάζει τη μάθηση και τη διασκέδαση, βοηθάει τα παιδιά να ανεξαρτητοποιηθούν και να μάθουν να αυτοεξυπηρετούνται. Προάγει την κοινωνικοποίηση, καθώς τα παιδιά αρχίζουν να λειτουργούν αποτελεσματικότερα σε ομάδες και παροτρύνονται να χρησιμοποιούν συχνότερα στοιχεία προκοινωνικής συμπεριφοράς (χρήση παρακαλώ, ευχαριστώ, συγνώμη, ζητάω ευγενικά αυτό που θέλω, περιμένω τη σειρά μου, ζητάω την άδεια για να κάνω κάτι ή να πάω κάπου, δε φωνάζω χωρίς λόγο). Επιπλέον τα παιδιά μαθαίνουν να εκφράζουν τις ανάγκες τους, να εξωτερικεύουν τα συναισθήματά τυς και να εμπιστεύονται και άλλα άτομα πέραν του στενού οικογενειακού τους πειβάλλοντος. Πρακτικά, βάζει όλη την οικογένεια σε ένα πρόγραμμα και μια καθημερινή ρουτίνα που προκαλεί, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά, ασφάλεια και σιγουριά.
Δεύτερον, οι γονείς θα πρέπει να είναι όσο το δυνατό πιο σίγουροι για το σχολείο που έχουν επιλέξει (σε περίπτωση που είχαν τη δυνατότητα επιλογής). Αυτό σημαίνει ότι αισθάνονται ασφαλείς πως το σχολείο που επέλεξαν καλύπτει τόσο τις δικές τους ανάγκες, όσο και τις ανάγκες του παιδιού τους, ότι οι μέθοδοι διδασκαλίας και το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που ακολουθείται ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία του παιδιού τους και ότι θα είναι χαρούμενο και ασφαλές στο σχολικό περιβάλλον. Αν αυτά τα δυο βασικά σημεία δεν είναι ακόμα ξεκάθαρα όταν ξεκινήσει η διαδικασία προσαρμογής στο σχολείο, υποσυνείδητα οι γονείς μπορεί να μεταφέρουν την αμφιθυμία τους στο παιδί και να δυσκολευτούν να το βοηθήσουν να νιώσει ασφάλεια και σιγουριά.

Μόλις το σχολείο εδραιωθεί στη ρουτίνα και την καθημερινότητα του παιδιού, θα πάψει να φαίνεται τόσο απειλητικό και ξένο. Προς αυτή την κατεύθυνση συνεπικουρούν η σταθερή, καθημερινή παρουσία του στο σχολείο, χωρίς μεγάλα ή αδικαιολόγητα διαστήματα απουσίας και η τακτική επικοινωνία με τους συμμαθητές και εκτός σχολείου, με στόχο τη δημιουργία ισχυρών συναισθηματικών δεσμών ανάμεσά τους.

Ας μην ξεχνάμε βέβαια ότι η προσαρμογή του κάθε παιδιού στο σχολείο είναι καθαρά προσωπική υπόθεση. Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ιδιοσυγκρασία, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και την ηλικία του κάθε παιδιού. Οφείλουμε να σεβόμαστε και να ακολουθούμε το ρυθμό με τον οποίο το κάθε παιδί συνηθίζει να δέχεται και να αφομοιώνει νέες εμπειρίες.

Ας δώσουμε λοιπόν στο κάθε παιδί το χρόνο που χρειάζεται για να προσαρμοστεί σε αυτήν τη νέα συνθήκη!

Ευχόμαστε σε όλους τους μαθητές και μαθήτριες να έχουν ένα ευχάριστο ξεκίνημα στη σχολική τους χρονιά!

Πηγή

 Ποιος άνθρωπος σήμερα θεωρείται χρήσιμος; Άλλοι υποστηρίζουν ότι οι άνθρωποι που προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο απτά, όπως οι γιατροί, οι δάσκαλοι, οι επιστήμονες, οι στρατιωτικοί όπως επίσης και οι εργαζόμενοι στους διαφόρους τομείς παραγωγής είναι οι χρήσιμοι. Συνδέουν τη χρησιμότητα με την εργασία. Άλλοι υποστηρίζουν ότι χρήσιμοι είναι όσοι συμβάλλουν στην ανανέωση της κοινωνίας, οι οικογενειάρχες. Συνδέουν τη χρησιμότητα με να φέρει κάποιος στον κόσμο παιδιά και να τα μεγαλώσει. Άλλοι πάλι θεωρούν ότι χρήσιμοι είναι όσοι εμπνέονται από κάποιο όραμα. Προσφέρουν κοινωνικά, ακτιβιστικά, αφιερώνοντας τη ζωή τους σε έναν ανθρωπιστικό σκοπό. Συνδέουν τη χρησιμότητα με την ανακούφιση των όσων είναι εμπερίστατοι, αλλά και με την ελπίδα για κοινωνική δικαιοσύνη. Η κοινωνία συνολικά προβάλλει, όταν της απομένει χρόνος μέσα από τον θρίαμβο του ανούσιου, τις περιπτώσεις των ανθρώπων αυτών, είτε μεμονωμένα είτε ως συνδυαστικά, αν και η οικογένεια σήμερα έχει πάψει να θεωρείται από την καθεστηκυία τάξη ως ουσιώδες έργο. Μάλλον αυτονόητο μοιάζει και οι μόνοι που απασχολούνται είναι εκείνοι που ανησυχούν ή όσοι διαβλέπουν στην όποια κρίση της την απειλή για το μέλλον της κοινωνίας. Οι πολλοί όμως, ακόμη κι όταν υπάρχουν απτά φαινόμενα κρίσης, όπως η βία, η εγκληματικότητα, ο εθισμός στις εξαρτήσεις, ο αναλφαβητισμός  από τα νεώτερα μέλη της, μένουν στις περιστάσεις της συγκεκριμένης οικογένειας και δεν προχωρούν σε μία γενικότερη αυτοκριτική.
Σ’ αυτό το πνεύμα αναρωτιέται  κάποιος: σε τι έγκειται η χρησιμότητα για την Εκκλησία; Όχι μόνο πόσο χρήσιμη είναι η Εκκλησία στην κοινωνία μας, διότι αυτό το ζήτημα για τους πολλούς έχει περιορισθεί στην διαφύλαξη ηθών και παραδόσεων ή στην ανακούφιση των φτωχών και εμπεριστάτων, αλλά και το τι πιστεύει η ίδια η Εκκλησία για το ποιος είναι χρήσιμος. Μία απάντηση δίνει ο απόστολος Παύλος «Μανθανέτωσαν  δε και οι ημέτεροι καλών έργων προΐστασθαι εις τας αναγκαίας χρείας , ίνα μη ώσιν άκαρποι» (Τίτ. 3, 14). Ας μαθαίνουν και οι δικοί μας να πρωτοστατούν σε καλά έργα, για να αντιμετωπίζουν τις επείγουσες υλικές ανάγκες, ώστε η ζωή τους να μην είναι άκαρπη. Ο αποστολικός λόγος ουδόλως απορρίπτει την εργασία, την φιλανθρωπία, την κοινωνικότητα, δείχνοντας ότι για την Εκκλησία ο κόσμος δεν υπάρχει στη λογική του αναχωρητισμού, αλλά της προσφοράς. Ότι η ζωή δεν είναι μόνο για την αιωνιότητα, αλλά ξεκινά από τον παρόντα χρόνο. Ότι ο Θεός δεν δημιούργησε τον άνθρωπο μόνο για να κοινωνεί με Αυτόν, αλλά τον έβαλε στον κόσμο για να εργάζεται και να τον προσέχει, όπως επίσης και για να κοινωνεί με τον πλησίον του στην ίδια προοπτική. Να εργάζεται γι’ αυτόν και τις ανάγκες του και να τον προσέχει δια της αγάπης.

                Η Εκκλησία όμως δεν απολυτοποιεί αυτούς τους τρόπους. Δεν τους καθιστά σκοπό της ζωής του ανθρώπου, αλλά τους εντάσσει στη λογική της αγάπης και της κοινωνίας τόσο προς τον Θεό όσο και προς τον συνάνθρωπο. Η αγάπη ωθεί τον πιστό να προΐσταται καλών έργων. Δεν αρκεί να είναι διεκπεραιωτής, αναγκασμένος να πράττει το καλό. Καλείται να είναι προεστώς. Να έχει έμπνευση και μεράκι. Να έχει έγνοια γι’ αυτά. Να ψάχνει να βρει τρόπους να εργαστεί και να προσφέρει στον κόσμο και τον πλησίον. Και τα έργα αυτά είναι ποικίλα. Δεν είναι μόνο υλικά, αλλά και πνευματικά. Έργο είναι η διδαχή για τον Θεό. Είναι η πραότητα και η συγχωρητικότητα στην τριβή των καθημερινών σχέσεων. Είναι η προφύλαξη τόσο του εαυτού του όσο και των άλλων από το ψεύδος  των αιρέσεων. Είναι η αφύπνιση συνειδήσεων εν γένει. Και βεβαίως η φιλανθρωπία κάθε μορφής. Η συμπαράσταση σε όσους δυσκολεύονται. Η συμμετοχή στη ζωή του τόπου του. Και όταν δεν έχει το χάρισμα του προεξάρχειν, ο χριστιανός καλείται να λειτουργεί με ταπείνωση. Να συμπαρίσταται σ’ αυτούς που το έχουν ή που κλήθηκαν από τον Θεό να είναι προεστώτες. Χωρίς μιζέρια και γκρίνια. Χωρίς κατάκριση και μεμψιμοιρία.

                Όλα αυτά έχουν ως στόχο να μην είναι ο άνθρωπος άκαρπος. Και άκαρπος γίνεται ο άνθρωπος όχι μόνο όταν ραθυμεί έναντι των χαρισμάτων που ο Θεός του προσέφερε αλλά και όταν δεν επιδιώκει τον καρπό του Πνεύματος, την αγάπη, την χαρά, την ειρήνη, την μακροθυμία, την πίστη, την πραότητα, την εγκράτεια (Γαλ. 5,22). Γίνεται άκαρπος ο άνθρωπος όταν τη προφάσει της ασκήσεως και της προσευχής αρνείται τον κόπο της διακονίας, αλλά και την συμπαράσταση σε όσους δυσκολεύονται, όπως επίσης και την ευθύνη του έναντι όσων ο Θεός όρισε ή ο ίδιος επέλεξε να είναι κοντά του. Γίνεται άκαρπος ο άνθρωπος όταν εγκαταλείπει την οδό του ήθους και επιλέγει την οδό της ιδιοτέλειας, της φιλαυτίας, της φιληδονίας. Γίνεται άκαρπος ο άνθρωπος όταν διαγράφει την σχέση με τον Θεό ως μία από τις δύο μεγάλες προτεραιότητες της ζωής του και καθιστά τον ακτιβισμό άγευστο ελπίδας για την αιωνιότητα. Διότι τα καλά έργα αφ’ εαυτών των δεν αρκούν για να λυτρώσουν τον άνθρωπο συνολικά, αν δεν συνοδεύονται από την πίστη και την ελπίδα στον Θεό.

                Το ήθος της Εκκλησίας βλέπει την χρησιμότητα όχι μονότροπα. Υλικά. Αλλά ούτε την περιορίζει σε μία πνευματικότητα ραθυμίας για την κοινωνία. Απτό παράδειγμα τα μοναστήρια, στα οποί, ενώ δεσπόζει η οδός της προσευχής, της ασκητικότητας, της κοινωνίας με τον Θεό, οι μοναχοί και οι μοναχές εργάζονται για τον επιούσιον άρτο, επιδιώκουν την φιλοξενία και είναι πρόθυμοι και πρόθυμες να αφυπνίσουν συνειδήσεις και να προσφέρουν την αλήθεια της πίστης σε όσους το επιζητούν. Αυτό είναι και το ήθος της Εκκλησίας εν γένει. Όχι άκαρποι υλικά, αλλά ούτε και με την υλική ζωή ως αυτοσκοπό. Με αναζήτηση της πνευματικότητας, η οποία αγκαλιάζει την σύνολη ύπαρξη και γεννά ανθρώπους οι οποίοι αισθάνονται την ευθύνη να είναι χρήσιμοι στο σύνολο, αλλά και με απώτερο στόχο την αιωνιότητα, την σωτηρία συνόλου της υπάρξεως.

   Έχουμε άραγε σκεφτεί πώς θα ήταν ο κόσμος μας εάν οι χριστιανοί επιδιώκαμε αυτή την καρποφορία;

Κέρκυρα, 11 Οκτωβρίου 2015

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Συνάντηση αντιπροσωπείας της ΠΕΘ με το ΔΣ της ΟΛΜΕ

Την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2015, αντιπροσωπεία της ΠΕΘ αποτελούμενη από τον Δρ Θεολογίας κ. Κωνσταντίνο Σπαλιώρα, Πρόεδρο του ΔΣ της ΠΕΘ, τον Αναπλ. Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, κ. Θωμά Ιωαννίδη, Αντιπρόεδρο του ΔΣ της ΠΕΘ,  τον κ. Παναγιώτη Τσαγκάρη, ΜΑ Θεολογίας, Γενικό Γραμματέα του ΔΣ της ΠΕΘ, τον Δρ Θεολογίας κ. Δημήτριο Βογιατζή, μέλος της Επιτροπής Παιδείας της ΠΕΘ και  τη Δρ Θεολογίας κ. Ιωάννα Κομνηνού, μέλος της Επιτροπής Παιδείας της ΠΕΘ,   συναντήθηκε, με το ΔΣ της ΟΛΜΕ την ώρα που συνεδρίαζε για το θέμα που δημιουργήθηκε  από τις ανακοινώσεις της ΟΛΜΕ κατά την 25^η Σεπτεμβρίου 2015 για το ζήτημα των απαλλαγών από το μάθημα των Θρησκευτικών.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, εκφράστηκε η έντονη δυσαρέσκεια της ΠΕΘ για αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς καμία συνεργασία και επικοινωνία με τους άμεσα ενδιαφερόμενους κλάδους των εκπαιδευτικών, θέτοντας ευθέως θέμα υπέρβασης του θεσμικού ρόλου μελών του ΔΣ της ΟΛΜΕ. Ιδιαίτερα τονίστηκε από τους εκπροσώπους της ΠΕΘ ότι η παραπάνω στάση του ΔΣ καλλιεργεί την πιθανότητα διατάραξης των αρμονικών σχέσεων οι οποίες είναι ανάγκη να  υπάρχουν μεταξύ της ΟΛΜΕ και των κλάδων  των εκπαιδευτικών για την επίλυση των μεγάλων και σημαντικών προβλημάτων της εκπαίδευσης.

Κατά τη συνάντηση διευκρινίστηκε ότι η ως άνω επίμαχη απόφαση ελήφθη με ισχνή πλειοψηφία και ότι δεν εξέφραζε όλα τα μέλη του ΔΣ της ΟΛΜΕ. Μάλιστα, από μία συνδικαλιστική παράταξη, εγχειρίστηκε στην αντιπροσωπεία της ΠΕΘ και σχετική ανακοίνωσή της, όπου  με ξεκάθαρο τρόπο εκφραζόταν η ριζική αντίθεση με την απόφαση μελών του ΔΣ της ΟΛΜΕ για τις απαλλαγές, διότι με αυτήν ζητείται, στην ουσία, από την Αναπλ. Υπουργό Παιδείας να παρανομήσει σε βάρος του κλάδου των Θεολόγων αλλά και των μαθητών εφόσον με απλή δήλωσή τους αποχωρούν από υποχρεωτικό μάθημα.

Αίτημα της ΠΕΘ προς το ΔΣ της ΟΛΜΕ υπήρξε η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και της συνεργασίας για όλα τα ζητήματα που αφορούν στον κλάδο των Θεολόγων και των εκπαιδευτικών γενικότερα.

http://www.petheol.gr

Συνάντηση αντιπροσωπείας της ΠΕΘ

με τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος

Την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2015, αντιπροσωπεία της ΠΕΘ αποτελούμενη από τον Δρ Θεολογίας κ. Κωνσταντίνο Σπαλιώρα, Πρόεδρο του ΔΣ της ΠΕΘ, τον Αναπλ. Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, κ. Θωμά Ιωαννίδη, Αντιπρόεδρο του ΔΣ της ΠΕΘ,  τον κ. Παναγιώτη Τσαγκάρη, ΜΑ Θεολογίας, Γενικό Γραμματέα του ΔΣ της ΠΕΘ, τον Δρ Θεολογίας Δημήτριο Βογιατζή, μέλος της Επιτροπής Παιδείας της ΠΕΘ,  τη Δρ Θεολογίας κ. Ιωάννα Κομνηνού, μέλος της Επιτροπής Παιδείας της ΠΕΘ  και τη Δικηγόρο και εκπαιδευτικό, κ. Γεωργία Κουκέα, εκ των Νομικών Συμβούλων της ΠΕΘ,  συναντήθηκαν, στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών,  με τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, κ. Ιερώνυμο.

Το κύριο θέμα της συνάντησης ήταν οι ανακοινώσεις της Αναπλ. Υπουργού Παιδείας, κ. Σίας Αναγνωστοπούλου, για τις απαλλαγές των μαθητών από το μάθημα των Θρησκευτικών. Τα μέλη της ΠΕΘ εξέφρασαν τις εγκάρδιες ευχαριστίες και τη μεγάλη ικανοποίηση των Θεολόγων για την άμεση, καίρια και αποτελεσματική παρέμβαση της Εκκλησίας, διά στόματος του Αρχιεπισκόπου της, για τη διαφύλαξη του μαθήματος των Θρησκευτικών ως υποχρεωτικού μαθήματος του Αναλυτικού Προγράμματος.

Στο πλαίσιο αυτό συζητήθηκε η συνταγματική υποχρέωση των ορθοδόξων μαθητών να φοιτούν στο μάθημα των Θρησκευτικών καθώς και η ανησυχία για τυχόν αλλαγή της ισχύουσας από τον Ιανουάριο του 2015 Υπουργικής Εγκυκλίου, που αφορά στις απαλλαγές, η οποία κατά άριστο, δίκαιο και ανεξίθρησκο τρόπο ρυθμίζει τα θέματα αυτά, έτσι ώστε να γίνεται νόμιμη χρήση όσων πραγματικά δικαιούνται απαλλαγής και να μην υπάρχουν δυνατότητες καταχρήσεως και παραβιάσεως της ισονομίας των μαθητών.

Συζητήθηκε, επίσης, σε πνεύμα ομοψυχίας και ομοφωνίας, το θέμα της βελτιώσεως της διδασκαλίας του μαθήματος των Θρησκευτικών στο πλαίσιο του Συντάγματος και των Νόμων, έτσι ώστε να παραμένει σύγχρονο, ανοιχτό και χριστοκεντρικό, λαμβάνοντας υπόψη τις ψυχοσωματικές ανάγκες και τα προβλήματα των παιδιών και των εφήβων και  εμπνέοντας -σε καιρούς χαλεπούς πνευματικά- την πίστη, την αγάπη και την ελπίδα.

Τα μέλη της ΠΕΘ, τέλος, ζήτησαν εκ μέρους όλων των Θεολόγων και έλαβαν την ευλογία του Αρχιεπισκόπου για τη συνέχιση του έργου του ΔΣ της ΠΕΘ.

http://www.petheol.gr

«Ο Θεός επιτρέπει σ’ αυτόν τον πειρασμό να προσβάλλει τις δυνατότερες φύσεις, αυτούς δηλαδή, που είναι πιο πεπειραμένοι στον πνευματικό πόλεμο.

Ο εχθρός σου τον παρουσιάζει, επειδή βλέπει ότι οι αγώνες σου φθάνουν σ’ ένα τέλος, ότι ετοιμάζεται για σένα στον ουρανό μια ανταμοιβή και θέλει να σε χτυπήσει και να σε ρίξει κάτω μ’ ένα δυνατό τίναγμα και να σου στερήσει έτσι τον στέφανο.

Έχει καταστρέψει πολλούς με την απόγνωση. Να είσαι δυνατή και ανδρεία, να πολεμάς τις μηχανορραφίες του εχθρού. Μην παραδίδεσαι. Να σηκώνεις αυτόν τον σταυρό με ταπείνωση και αντοχή. Να θεωρείς ότι αυτός ο πειρασμός σου παρουσιάζεται, για να μεγαλώσει την ταπεινοφροσύνη σου και ο Κύριος θα σε βοηθήσει.

Αυτός που έχει θεμελιωμένη την ψυχή του πάνω σε βράχο, δεν θα κλονισθεί από τους ανέμους των πειρασμών του εχθρού, καμιά καταιγίδα δεν είναι αρκετά δυνατή να συγκλονίσει τα θεμέλια. Εκείνος όμως, που το σπίτι της ψυχής του είναι χτισμένο στην άμμο, η ψυχή, που δεν έχει σαν θεμέλιο της την Πέτρα Χριστό, εύκολα καταστρέφεται ακόμη και με μια μικρή μπόρα.

Την πνευματική κλίμακα να την ανεβαίνεις, όχι να την κατεβαίνεις. Να ανυψώνεσαι στο πνεύμα και στον νου.

Κλήθηκες, για να οδηγήσεις το μικρό σου ποίμνιο των παρθένων, που τις έχει διαλέξει ο Θεός, για ν’ ακολουθήσουν την μοναχική ζωή. Αυτό το έργο να μην το θεωρείς κατώτερο ή μικρότερο από τις αρετές εκείνες και τα ασκητικά επιτεύγματα, που θα μπορούσες να επιτύχεις με την ησυχία προσπαθώντας να σώσεις μόνο την ψυχή σου.

Τώρα δεν έχεις ειρήνη, επειδή υπηρετείς τον πλησίον σου. Οι αγώνες σου τώρα είναι οι φροντίδες και οι θλίψεις. Είναι φροντίδες και θλίψεις μαρτύρων, γιατί εσύ σταυρώνεσαι για όλους, για χάρη της αγάπης του Θεού και του πλησίον σου. Τι θα μπορούσε να είναι υψηλότερο;»

AΠΟ ΤΟΥΣ πονηρούς λογισμούς πού πολεμοῦν τόν ἄνθρωπο, τρεῖς εἶναι οἱ πιό σκληροί: τῆς ἀπιστίας, τῆς βλασφημίας καί τῆς πορνείας.

Γιά νά κοπάση αὐτός ὁ πόλεμος, πρέπει πρῶτα νά γνωρίζης πότε ἁμαρτάνεις καί πότε ὄχι:
Δέν ἁμαρτάνεις ὅταν ὁ νοῦς, ἡ βούλησις, δέν συγκατατίθεται στούς λογισμούς, πολύ περισσότερο ὅταν τούς ἀποστρέφεται ἤ τούς περιφρονῆ. Ἁμαρτάνεις, κάποτε καί θανάσιμα, ὅταν ὁ νοῦς αὐτοπροαίρετα συγκρατῆ τούς λογισμούς καί ἡ καρδιά ἠδύνεται καί εὐχαριστεῖται μ’ αὐτούς. Ὅποιος πολεμεῖται ἀπό πονηρούς λογισμούς καί δέν τούς ἀποδέχεται, ταράσσεται ὅμως νομίζοντας ὅτι ἁμάρτησε, αὐτός εἶναι μικρόψυχος, ἐμπαίζεται ἀπό τόν διάβολο καί δέν γνωρίζει νά διακρίνη μεταξύ προσβολῆς καί συγκαταθέσεως.

Μήν παραξενεύεσαι πού οἱ ἴδιοι λογισμοί φέρνουν μαζί τους καί θάνατο καί ζωή, αἰώνιο θάνατο ἤ αἰώνια ζωή. Σ’ ἐκεῖνον πού τούς ἀποδέχεται προκαλοῦν θάνατο. Σ’ ἐκεῖνον πού τούς ἀποστρέφεται καί τούς πολεμᾶ χαρίζουν ζωή, καί αὐξάνουν τόν μισθό του στόν οὐρανό.
Συμβαίνει κάποτε νά ἔρχωνται λογισμοί ἀπιστίας ἤ βλασφημίας κατά τοῦ Θεοῦ, τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἤ τῶν ἁγίων. Καμμιά φορᾶ, ἀντικρίζοντας τά ἄχραντα καί θεία Μυστήρια ἤ τίς ἅγιες εἰκόνες, πέφτουν ἐπάνω σου σάν μαῦρο σύννεφο βλάσφημες σκέψεις. Περιφρόνησε αὐτούς τούς λογισμούς. Ἀδιαφόρησε. Μήν ἀνησυχῆς καί μή θλίβεσαι, γιατί ἔτσι χαροποιεῖς τόν διάβολο. Τοῦ ἀρκεῖ νά σέ βλέπη θλιμμένο καί συγχυσμένο, ἄν δέν κατορθώση κάτι χειρότερο, θά ἐπαυξήση τότε τούς λογισμούς σου, γιά νά ἐξουθενώση τελείως τή συνείδησί σου. Ὅταν ὅμως σέ δή νά περιφρονῆς τούς βλάσφημους λογισμούς, θά ἀπομακρυνθῆ ντροπιασμένος.
Πρόσεξε, καί θά διαπίστωσης ὅτι καί τά τρία εἴδη τῶν λογισμῶν γεννιοῦνται συχνά ἀπό τήν κατάκρισι. Μήν κατακρίνης τόν ἀδελφό σου καί θά καταφέρης γενναῖο πλῆγμα στούς πονηρούς λογισμούς. Ἐπειδή ὅμως ὁ πόλεμος τῶν λογισμῶν ταλαιπωρεῖ συνήθως τούς ὑπερηφάνους καί φθονερούς, ὁ πιό σίγουρος τρόπος γιά ν’ ἀπαλλαγῆς ἀπ’ αὐτόν εἶναι νά καλλιεργήσης μέσα σου τήν ταπείνωσι καί τήν ἀκακία.

Οἱ ἅγιοι Πατέρες διδάσκουν καί ὑποδεικνύουν τά μέσα καί τούς τρόπους πού θά χρησιμοποιήσης γιά νά νικήσης τούς λογισμούς καί νά καταισχύνης τούς δαίμονες πού τούς σπέρνουν μέσα σου:
Νά τούς φανερώνης στόν πνευματικό σου μέ τήν ἐξομολόγησι.
Νά προσεύχεσαι στόν Κύριο μέ θέρμη, ἀναθέτοντας σ’ Ἐκεῖνον τήν ἀσθένειά σου καί ὁμολογώντας τήν ἀδυναμία σου.
Νά καλλιεργῆς μέσα σου τή συντριβή τοῦ νοῦ, τήν αὐτομεμψία καί, γενικά, ταπεινό φρόνημα.
Ν’ ἀγαπήσης τή νηστεία, πού θανατώνει πρό παντός τους σαρκικούς λογισμούς.
Ν’ ἀγαπήσης τούς σωματικούς κόπους καί μόχθους, πού ταπεινώνουν τό σῶμα καί πνίγουν μέσα στόν ἱδρώτα σου τίς πανουργίες τῶν δαιμόνων.
Νά ζῆς συνέχεια μέ τή μνήμη τοῦ θανάτου καί τῆς φοβερῆς κρίσεως τοῦ Θεοῦ.
Ν’ ἀντιπαραθέτης στούς ρυπαρούς λογισμούς ἄλλους λογισμούς, ὑγιεῖς καί θεαρέστους.
Τέλος, ἄν εἶσαι δυνατός, περιφρόνησε καί περιγέλασε τούς λογισμούς, κι ὑστέρα προσπέρασέ τους ἀδιάφορα.
Ὁ τελευταῖος αὐτός τρόπος ἐξευτελίζει τελείως τούς δαίμονες.

Γράφει ο αρχιμ.Θεόφιλος Λεμοντζής

«Λύτρωσαί με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου». (Ψαλμ. 118, 134).

Ο λόγος του ψαλμωδού είναι αποκαλυπτικός. Εκφράζει την απελπισμένη στάση του απλού και ανυπεράσπιστου ανθρώπου απέναντι στο θανατηφόρο δηλητήριο που ενσταλάζουν οι συκοφάντες. Όπως το δηλητήριο του φιδιού ενσταλάζεται μέσα στον ανθρώπινο αίμα χωρίς να υπάρχει η δυνατότητα να αφαιρεθεί από αυτό με κανέναν τρόπο∙ κατά τον ίδιο τρόπο το δηλητήριο της συκοφαντίας ενσταλάζεται μέσα στις ανθρώπινες συνειδήσεις και οδηγεί στο θάνατο ανθρώπινες υπολήψεις. «Περιήλθα όλη την οικουμένη και είδα όλες τις συκοφαντίες που γίνονταν κάτω από τον ήλιο. Και να, ποτάμι τα δάκρυα που χύνουν οι συκοφαντούμενοι και δεν υπάρχει κανείς να τους παρηγορήσει», αναφέρει ο σοφός Εκκλησιαστής(Εκκλ. 4,1).

Ο λόγος του ψαλμωδού είναι πάντα επίκαιρος διότι η ανθρώπινη φύση παραμένει η ίδια από τότε που ο άνθρωπος μεθυσμένος από τη θανατηφόρα ηδονή της εωσφορικής αυτοθεώσεως έγινε παράφρων και δέσμιος του Άδηi και απομακρύνθηκε από το Θεό∙ από τότε που ο Κάιν εφόνευσε τον αδελφό του Άβελ υποκινούμενος από το φθόνο και τη ζήλεια και μέχρι τη συντέλεια του αιώνος τούτου, διότι όπως μας διδάσκει ο Μέγας Αντώνιος «η κακία ακολουθεί την ανθρώπινη φύση όπως η σκουριά το χαλκό και η ακαθαρσία το σώμα». Η κακία των ανθρώπων παραμένει αιώνια. Δεν πρέπει να μας παραπλανούν τα διάφορα τεχνολογικά επιτεύγματα του ανθρωπίνου πολιτισμού. Η θανατηφόρος νόσος του φθόνου που οδηγεί στη συκοφαντία συνεχίζει να διαβρώνει τις κοινωνικές σχέσεις, δηλητηριάζει τον κοινωνικό ιστό και οδηγεί σε ανθρώπινες τραγωδίες. Ενδέχεται μάλιστα ο σύγχρονος άνθρωπος να ενθουσιάζεται από κάποιες ιδεολογικές αρχές περί αγάπης προς την ανθρωπότητα γενικά και αόριστα, παρά το γεγονός ότι στην καρδιά του φωλιάζει θανάσιμο μίσος για τον πλησίονiii. «Τα σκοτεινά νέφη του μίσους καλύπτουν από τα μάτια μας το Ουράνιον Φως. Μόνοι τους οι άνθρωποι δημιουργούν για τον εαυτό τους την κόλασή τους..», αναφέρει ένας μεγάλος σύγχρονος πνευματικός πατέρας, ο Γέροντας Σωφρόνιος.

Όσον αφορά την ετυμολογία της λέξεως συκοφαντία προέρχεται από το ουσιαστικό σύκο και το ρήμα φαίνω, φανερώνω. Έχουν προταθεί πολλές ερμηνείες. Η επικρατέστερη είναι αυτή του Ζηνόδωρου ο οποίος ισχυρίζεται ότι όταν κάποτε είχε πέσει λιμός στην Αθήνα, ο δήμος ενέκρινε ψήφισμα που απαγόρευε την εξαγωγή σύκων· όποιοι κατήγγελλαν άλλους ότι εξάγουν σύκα, ονομάστηκαν συκοφάντες. Ίσως οι συκοφάντες των Αθηνών δεν φανέρωναν στις αρχές μόνο αυτούς που εξήγαγαν παρανόμως τα σύκα αλλά και ίσως εκβίαζαν τους πλούσιους εμπόρους ότι θα τους καταγγείλουν ψευδώς ότι εξάγουν σύκα αν δεν τους έδιδαν ένα χρηματικό ποσό. Στην τρέχουσα ορολογία, συκοφαντώ σημαίνει διατυπώνω ή διαδίδω εσκεμμένα ψευδείς και κακόβουλες κατηγορίες εναντίον κάποιου για να τον μειώσω, να τον εκθέσω και ο συκοφάντης είναι αυτός που κατηγορεί κάποιον γνωρίζοντας απόλυτα ότι είναι ψευδείς οι κατηγορίες. Διαβάλλω και συκοφαντώ είναι συνώνυμα ρήματα καθώς σημαίνουν τη διάδοση ψευδών κατηγοριών. Η συκοφαντία είναι μία εσκεμμένη και προμελετημένη ενέργεια, με πλήρη διαύγεια αντίληψης και στόχου, κατά της υπόληψης και της τιμής του προσώπου, με προφορική ή γραπτή διατύπωση ψευδούς καταγγελίας ή κατηγορίας.

Συκοφαντία… Μια λέξη που προφέρεται τόσο εύκολα όσο εύκολα διαπράττεται. Μια λέξη που εμπερικλείει μια αρνητική ενέργεια, μια πράξη κατευθυνόμενη με πλήρη συνείδηση, μεθοδευμένα και στοχευμένα. Κατασκευάζει πράγματα που δεν άκουσε και ερμηνεύει πράγματα που δεν κατάλαβε. Είναι ένας διαρκής θάνατος του συκοφαντούμενου. Σύμφωνα με τον αείμνηστο γέροντα Μωυσή τον αγιορείτη ο συκοφάντης είναι δεινός ψεύτης, κακός άνθρωπος, δόλιος και ζηλόφθονος. Πρόκειται για πρόσωπο δειλό, διαστροφικό και ακαλλιέργητο. Έχει επιπολαιότητα, ρηχότητα, μετριότητα και περιέργεια. Οι συκοφάντες χαίρονται ιδιαίτερα όταν βρίσκουν ακροατές και αναγνώστες των ψευδών τους. Παγιδεύουν απρόσεκτους και αδαείς φίλους τους οποίους δεν είναι καθόλου δύσκολο αύριο να διασύρουν κι αυτούς και να διαδώσουν ανυπόστατες κατηγορίες. Η συκοφαντία είναι χειρότερη της κατηγορίας, γιατί εσκεμμένα χρησιμοποιεί το ψεύδος εναντίον άλλου. Η εμπάθεια του συκοφάντη είναι φοβερή. Συνεργάζονται το μίσος και η κακία, η ζήλια και ο φθόνος, η εχθρότητα και η απάτη.

Εφευρέτης της συκοφαντίας είναι ο διάβολος όπως αναφέρει και ο άγιος Νεκτάριος. Ψεύτης και πατέρας του ψεύδους, ο διάβολος αποδίδει στον εαυτό του μια φοβερή αποστολή, την αποστολή να αλλοιώνει εκ προθέσεως την αλήθεια. Ήταν αυτός ο οποίος συκοφάντησε το Θεό στην Εύα καθώς προσπάθησε να την πείσει ότι ο Θεός ψεύδονταν όταν προειδοποίησε τους πρωτόπλαστους για πνευματικό και σωματικό θάνατο σε περίπτωση παράβασης της εντολής. «Καὶ εἶπεν ὁ ὄφις τῇ γυναικί· οὐ θανάτῳ ἀποθανεῖσθε· ᾔδει γὰρ ὁ Θεός, ὅτι ᾗ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπ᾿ αὐτοῦ, διανοιχθήσονται ὑμῶν οἱ ὀφθαλμοὶ καὶ ἔσεσθε ὡς θεοί, γινώσκοντες καλὸν καὶ πονηρόν»(Γεν. 3,4-6). Άλλωστε η ίδια η ετυμολογία της λέξης διάβολος προέρχεται από το ρήμα δια-βάλλω, που είναι συνώνυμο με το ρήμα συκοφαντώ, και σημαίνει χωρίζω-διαιρώ και φανερώνει ότι κύριο χαρακτηριστικό του διαβόλου είναι ότι δια-βάλλει δηλαδή χωρίζει, κομματιάζει αντί να ενώσει, καταστρέφει τα πάντα, αντί να δημιουργήσει. Ο διάβολος είναι εκείνος που διαιρεί, που χωρίζει, αποκόπτει κάθε επικοινωνία μεταξύ Θεού και ανθρώπου και μεταξύ των ανθρώπων. Άλλωστε αυτό δεν κάνει και ο κάθε συκοφάντης; Μέσω της διάδοσης ψευδών ειδήσεων ενσπείρει μίσος ανάμεσα σε πατέρα και γιο, ανάμεσα στο σύζυγο και τη σύζυγο, ανάμεσα σε προϊστάμενο και υφιστάμενο. Για αυτό το λόγο μάς συμβουλεύει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς: «δεν θα συκοφαντήσεις, για να μην εξομοιωθείς με το διάβολο που συκοφάντησε το Θεό στην Εύα, και γίνεις καταραμένος σαν αυτόν.

Η συκοφαντία, δυστυχώς, έχει γίνει σήμερα διαδεδομένος τρόπος συμπεριφοράς πολλών ανθρώπων με αποτέλεσμα να θεωρείται ως κάτι το φυσιολογικό και να μην ονομάζεται καν συκοφαντία. Μέσω της ευρείας και παγκόσμιας διάδοσης του ιντερνέτ οι συκοφάντες δεν ψιθυρίζουν πια μόνο στο αυτί ψευδείς ειδήσεις αλλά τις αναγγέλλουν μέσω του ιντερνέτ για να είναι αποτελεσματικότερος ο τρόπος καταστροφής συνειδήσεων και ταυτόχρονα να διατηρείται η ανωνυμία τους. Έχουμε δει να σπιλώνονται προσωπικότητες, υπολήψεις, οικογενειάρχες, με τραγικά πολλές φορές αποτελέσματα· άνθρωποι να χάνουν την εργασία τους, να διαλύεται η οικογένειά τους, να έχουν χάσει την υγεία τους ακόμη, δυστυχώς και να αφαιρούν την ίδια τους τη ζωή πάνω στην απελπισία για την αδικία που διαπράχθηκε εις βάρος τους. Πρόκειται για ένα σύγχρονο bullying.

Η συκοφαντία είναι «ψευδολογίας χείμαρρος», θα τονίσει ο Μέγας Βασίλειος. Τα συκοφαντικά λόγια είναι διαδόσεις που δεν στηρίζονται στην αλήθεια και στην πραγματικότητα. Είναι ένα μέσον το οποίον πάντοτε οι άνθρωποι χρησιμοποίησαν και χρησιμοποιούν για να πλήξουν άλλους. Είναι μία πληγή στο σώμα της κοινωνίας. Είναι μία αρρωστημένη και παθολογική κατάσταση που φανερώνει το βόρβορο που υπάρχει μέσα στην καρδιά του ανθρώπου. Οι Πατέρες της Εκκλησίας ονομάζουν τη συκοφαντία θυγατέρα του μίσους και του φθόνου. Τα συκοφαντικά λόγια ως άλλα πούπουλα, όπως χαρακτηριστικά τα παρομοιάζουν μερικοί Άγιοι μας, που τα φυσά ο άνεμος, διασκορπίζονται στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα και είναι αν όχι αδύνατον, φοβερά δύσκολο να συγκεντρωθούν πάλι πίσω, όταν αποκαλυφθεί η απάτη της συκοφαντίας ή όταν ο συκοφάντης μετανοήσει και θελήσει να επανορθώσει το κακό που προκάλεσε. Πάντα θα μένουν υπολείμματα και τραύματα από μια συκοφαντία που έχει συντελεσθεί. Σ’ αυτή την πραγματικότητα και φιλοσοφία, εξάλλου, στηρίχθηκε το “δόγμα” του Γκαίμπελς που έλεγε: “ρίξτε-ρίξτε λάσπη, στο τέλος κάτι θα μείνει” και το οποίο εφαρμόζουν πιστά σήμερα, πολλά οργανωμένα συμφέροντα στους χώρους των επιχειρήσεων, της πολιτικής, της εκκλησίας και αλλαχού. Ενώ ο δολοφόνος σκοτώνει το σώμα, ο συκοφάντης σκοτώνει την τιμή και την υπόληψη, τα οποία είναι ανώτερα από κάθε υλικό αγαθό.

Ποιο είναι όμως το κίνητρο που ωθεί τον άνθρωπο στο να συκοφαντεί τον συνάνθρωπό του και να εκτοξεύει ψέματα εναντίον του; Η ασκητική εμπειρία μάς έχει υποδείξει ότι τα κίνητρα του συκοφάντη είναι η ζήλεια, ο φθόνος, η μνησικακία, η υπερηφάνεια και τα σαρκικά πάθη. H συκοφαντία είναι το απαισιότερο φάσμα του μίσους και της κακότητας και το οδυνηρότερο τραύμα γι’  αυτόν που την υφίσταται.  H συκοφαντία είναι το αμυντικό όπλο της κατωτερότητας.  Επειδή δεν μπορεί να σκεπάσει τη γύμνωση και ευτέλειά της προσπαθεί να αμαυρώσει αυτούς που βρίσκονται πιο ψηλά για να δικαιωθεί όπως νομίζει, θα επισημάνει ο αείμνηστος και χαρισματούχος Γέροντας Ιωσήφ Βατοπαιδινός. Μας διδάσκει ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: «Όταν μας δουν οι δαίμονες να περιφρονούμε τα πράγματα του κόσμου, ώστε να μη μισούμε εξαιτίας αυτών τους ανθρώπους και εκπέσουμε από την αγάπη, τότε παρακινούν άλλους να μας συκοφαντήσουν, ώστε, μη υποφέροντας την λύπη, να μισήσουμε εκείνους που μας συκοφάντησαν». «Οι δαίμονες μάς σπρώχνουν πιεστικά ή στο να αμαρτήσωμε ή, αν δεν αμαρτήσωμε, στο να κατακρίνωμε όσους αμάρτησαν», μας διδάσκει επίσης ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος. Σύμφωνα με τον Γέροντα Ιωσήφ Βατοπαιδινό: «O εχθρός διάβολος γνωρίζει τη σκληρότητα και την οδύνη, που προκαλεί αυτή η κακία και τη μεταχειρίζεται κατά των ισχυρών του αντιπάλων. Σκοπός του είναι να λυγίσει την καρτερία τους». Αυτή είναι η πονηρία του διαβόλου. Ο συκοφάντης φθονεί την αρετή του άλλου και μισεί την αλήθεια. Μέσω της συκοφαντίας προσπαθεί να σπείρει το μίσος μεταξύ των ανθρώπων. Η θέληση του συκοφάντη συμπίπτει με τη σατανική θέληση και έτσι δαιμονοποιείται. Η συκοφαντία έχει εξάπαντος δαιμονικό και εωσφορικό χαρακτήρα. Όπως έλεγε χαρακτηριστικά και ο άγιος Παΐσιος «οι συκοφάντες εργάζονται συνεργαζόμενοι με το ταγκαλάκι», δηλαδή τον διάβολο.

Γλύτωσέ με Κύριε από τη συκοφαντία των ανθρώπων και εγώ θα φυλάξω τας εντολάς σου, αναφωνεί ο ψαλμωδός. Αλλά ποιες είναι αυτές οι εντολές στις οποίες αναφέρεται ο ψαλμωδός; Είναι οι δύο εντολές που είπε ο Ιησούς επάνω στις οποίες στηρίζεται όλη η πνευματική ζωή: η αγάπη προς το Θεό και η αγάπη προς τον πλησίον(Ματθ.22, 35-40). Για την ορθόδοξη πνευματική ζωή η ηθική τελείωση δεν συνίσταται στην επίτευξη κάποιων ηθικών πράξεων, στην ηθική ευδαιμονία, αλλά στην επίτευξη ανιδιοτελούς αγάπης. Η τελεία αγάπη είναι υπεράνω παντός εν τω κόσμω συμφέροντος. Στη συγκεκριμένη περίπτωση που εξετάζουμε η άνευ όρων αγάπη προς αυτόν που μας συκοφαντεί. Αυτό είναι και το μεγαλείο της μωρίας του Σταυρού όπως αναφέρει ο απόστολος Παύλος(Α΄Κορ.1,18-24) διότι για τον κόσμο είναι πραγματικά μωρία το να καλείσαι να αγαπήσεις αυτόν που σε συκοφαντεί. Αποτελεί υπέρβαση της λογικής.

Η υπομονή στις συκοφαντίες αποτελεί μέτρο και κριτήριο της ταπεινώσεώς μας. Η ταπείνωσή μας κρίνεται από τη στάση μας απέναντι στη συκοφαντία. Στο Γεροντικό αναφέρεται πώς ταπεινόφρων δεν είναι αυτός πού αυτοεξευτελίζεται και ταπεινολογεί, αλλά εκείνος πού υπομένει με χαρά τις ατιμίες πού προέρχονται από τον πλησίον∙ και σε άλλο σημείο αναφέρεται πώς εκείνον πού τιμούν οι άνθρωποι περισσότερο απ’ όσο αξίζει ζημιώνεται, εκείνος όμως, πού δεν τον τιμούν καθόλου οι άνθρωποι, θα δοξαστεί στους ουρανούς από τον Θεό.

Τελικά, το κεντρικό ζήτημα δεν είναι το να εξηγήσουμε για ποιο λόγο μας συκοφαντούν οι άνθρωποι αλλά το να φέρουμε άξια το σταυρό μας, να υπομένουμε άξια αυτή τη σκοτεινή οδύνη, μια οδύνη που στο τέλος μεταμορφώνεται σε χαρά και οδηγεί στη σωτηρία όπως ο άγιος Παΐσιος τονίζει χαρακτηριστικά: «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά από τη χαρά που νιώθεις, όταν δέχεσαι την αδικία. Μακάρι να με αδικούσαν όλοι οι άνθρωποι! Ειλικρινά σας λέω, τη γλυκύτερη πνευματική χαρά την ένιωσα μέσα στην αδικία». Υπομένοντας τη συκοφαντία μετέχουμε στα παθήματα του Χριστού. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι ο ίδιος ο Χριστός συκοφαντήθηκε κατά την επίγεια παρουσία Του. Συκοφαντούσαν και τον Κύριο μερικοί σύγχρονοί του Ιουδαίοι λέγοντας: “ἰδού ἄνθρωπος φάγος καί οἰνοπότης, τελωνῶν φίλος καί  ἁμαρτωλῶν” (Ματθ. 11,19) και “δαιμόνιον ἔχει καί μαίνεται” (Ιω. 10,20). «Άν σκεφτόμασταν ότι ο πιο αδικημένος είναι ό Χριστός, θα δεχόμασταν με χαρά την αδικία. Οικονομάει ό Θεός να μας αδικήσουν οι άνθρωποι ή να μας πουν καμιά κουβέντα, για να εξοφλήσουμε μερικές αμαρτίες μας ή για να αποταμιεύσουμε κάτι στην άλλη ζωή», μας συμβουλεύει ο άγιος Παΐσιος.

Η Αγία Γραφή τονίζει ότι η οποιαδήποτε δοκιμασία κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής γίνεται μέσο αναγωγής στον τελικό σκοπό του ανθρώπου, που είναι η Βασιλεία του Θεού. «Διὰ πολλῶν θλίψεων» εισέρχεται ο άνθρωπος στη Βασιλεία του Θεού(Πραξ. 14,22). Η ελπίδα της Βασιλείας του Θεού τον ενισχύει στις θλίψεις και δυσκολίες της ζωής και τον καθιστά διαρκώς δεκτικότερο στη χάρη του Θεού.

Ο πιστός φροντίζει αφενός να υπομείνει την αδικία της συκοφαντίας με σιωπή, ταπείνωση και προσευχή, χωρίς να καλλιεργεί πάθος και εκδικητικότητα για τον συκοφάντη, και αφετέρου φροντίζει με τη στάση του να βοηθήσει και τον άνθρωπο που τον αδικεί, να καταλάβει το σφάλμα του και να διορθωθεί. Η μεγάλη αγάπη προς το Χριστό υπερνικά τους πόνους και τις ταλαιπωρίες που του προξενούν οι άνθρωποι.

http://imverias.blogspot.gr/

Ποιος είναι ο αληθινά φτωχός;Αυτό το ερώτημα ο πολιτισμός μας, μέσω του καταναλωτικού προτύπου το έχει απαντήσει ξεκάθαρα. Φτωχός είναι εκείνος ο οποίος δεν μπορεί να μετέχει στον πλούτο των υλικών αγαθών. Είναι αυτός που δεν μπορεί να μετέχει στην δύναμη της τεχνολογίας. Που δεν έχει ούτε κατέχει. Είναι αυτός που δεν απολαμβάνει της αποδοχής των άλλων, έστω κι αν αυτή δεν έρχεται για τα ηθικά, κοινωνικά και παιδευτικά του επιτεύγματα, αλλά για την ικανότητά του να εμπνέει απόλαυση, δύναμη, λάμψη στους άλλους. Φτωχός είναι εκείνος που δεν είναι ενημερωμένος για το τι γίνεται στον κόσμο. Είναι αυτός που δεν μπορεί να εκπληρώσει τις ποικίλες υποχρεώσεις του. Είναι αυτός που έχει την ανάγκη των άλλων ή την ελεημοσύνη των άλλων για να τα βγάλει πέρα στη ζωή του.  Είναι όμως αυτός ο αληθινά φτωχός;

                Για την Εκκλησία φτωχός είναι αυτός που αισθάνεται ότι δεν έχει ανάγκη του ελέους του Θεού. Είναι αυτός που πιστεύει τόσο πολύ στον εαυτό του και στις δυνάμεις του και δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει ούτε το παροντικό και πρόσκαιρο της ζωής, ούτε και την αδυναμία του ανθρώπου να νικήσει δυνάμεις όπως η ασθένεια, η δοκιμασία και ο θάνατος. Και την ίδια στιγμή φτωχός είναι ο άνθρωπος που πιστεύει ότι τα λάθη του, οι αμαρτίες του είναι δικαιώματά του και ότι  μπορεί να ζει με αυτά χωρίς να χρειάζεται να τα εξαλείψει. Η φτώχεια για την Εκκλησία είναι πρωτίστως πνευματική κατάσταση. Είναι η πρόταξη του εγωκεντρισμού εις βάρος των ανθρώπινων συναισθημάτων. Είναι ο στυφός ορθολογισμός που υποβαθμίζει την ανθρωπιά και το μοίρασμα. Είναι η επιδίωξη του ιδίου οφέλους χωρίς έγνοια για τον άλλο. Είναι η απουσία της ανάπαυσης στα λίγα και ουσιαστικά και η στόχευση στα πολλά που έχουν να κάνουν με το έχειν. Φτωχός είναι αυτός που του λείπει τελικά η χαρά από τα έργα τα οποία πράττει. Η διάρκεια.

                Γι’ αυτό και για την Εκκλησία πλούσιος είναι αυτός που μπορεί να μοιάσει τον Θεό στο σκόρπισμα με ιλαρότητα των όσων έχει. Είναι αυτός που δεν νιώθει ότι του ανήκουν όσα του έχουν δοθεί, αλλά καλείται να τα μοιραστεί με τους άλλους, είτε αυτά είναι χρήματα, είτε γνώσεις, είτε ιδέες, είτε συναισθήματα, με σεβασμό προς εκείνους.Είναι αυτός που γνωρίζει να δοξάζει τον Θεό, ακόμη και για τα φαινομενικά ελάχιστα.Για την ίδια τη ζωή, το μέγιστο δώρο.  Για τη δυνατότητα της αγάπης. Για το χάρισμα της μετάνοιας και της άφεσης των αμαρτιών. Για την Εκκλησία ως συνάντηση με το Αιώνιο. Για την ελπίδα της ανάστασης. Και αυτά γνωρίζει να τα μοιράζεται, να τα δίνει στους κάθε είδους φτωχούς. Να αισιοδοξεί και να χαμογελά ενώπιον της δυσκολίας και να στερεώνει με την προσευχή και τον λόγο του. Να λυπάται  με μέτρο και να μην νικιέται από την απόγνωση. Και μαζί με τον πλούτο του να μοιάζει στον Θεό ως προς την δικαιοσύνη.

«Η δικαιοσύνη αυτού μένει εις τον αιώνα» (Β’ Κορ. 9, 9) αναφέρει ο απόστολος Παύλος. Δικαιοσύνη είναι η αγαθοεργία. Είναι η αγάπη. Και διαρκεί αιώνια η αγάπη, διότι συνοδεύει τον άνθρωπο στο κριτήριο του Θεού. Μπορεί ο κόσμος να οικτίρει τους φτωχούς ή αυτούς που μοιράζονται, διότι στηρίζεται στο «έχειν», μπορεί ακόμη κι όταν κάποιος δίνει και προσφέρει ο κόσμος να μετρά την αξία του με βάση την άμεση ανταπόδοση όχι μόνο από τους ανθρώπους αλλά και από τον Θεό έναντι των όσων προσφέρει, όμως το κριτήριο του Θεού είναι η αιωνιότητα. Και η αιωνιότητα ξεκινά από το σήμερα.

 Βεβαίως η νοοτροπία του κόσμου δεν φαίνεται να δίνει σημασία σε όποιον βλέπει τη ζωή πνευματικά, έχοντας ως  κριτήριό του τον αληθινό πλούτο. Και αυτή η νοοτροπία διαχέεται παντού. Σημασία έχει η δύναμη, η εξουσία, η εκπλήρωση των επιθυμιών. Αυτή η στάση ξεκινά από την παιδική ηλικία. Οι γονείς  μπορεί στα λόγια να προτρέπουν το παιδί τους να μοιράζεται ό,τι έχει, στην πράξη όμως σπεύδουν να μετρήσουν τα πάντα με βάση τα δικαιώματα που κρίνουν ότι το παιδί τους πρέπει να έχει. Γίνονται υπερπροστατευτικοί  και εθίζουν το παιδί στην αίσθηση ότι δικαιούται τα πάντα. Όμως κάτι τέτοιο καθιστά τον νέο άνθρωπο εγωκεντρικό και τον δυσκολεύει στο να βρει τρόπους να κατανοήσει και να βιώσει την πεμπτουσία των ανθρώπινων σχέσεων που είναι το μοίρασμα της αγάπης.

Ακόμη και τον Θεό τον μετράμε ιδιοτελώς. Προτιμούμε  να ζητούμε από Αυτόν και να μην αισθανόμαστε ότι έχουμε κάποιο χρέος έναντί Του. Ζητούμε την αγάπη Του, την οποία μεταφράζουμε ως εκπλήρωση των επιθυμιών μας, και αρνούμαστε να λειτουργήσουμε ευχαριστιακά για ό,τι μας δίνει, ακόμη και για τα δύσκολα που επιτρέπει να ζήσουμε. Τον ζητούμε δίπλα μας, αλλά δεν θεωρούμε απαραίτητο να είμαστε δίπλα Του. Απαιτούμε την κατανόησή Του, αρνούμαστε όμως να μοιραστούμε μαζί Του τον εαυτό μας. Ίσως γιατί Τον τοποθετούμε ψηλά, αρνούμενοι να κατανοήσουμε την σημασία της παρουσίας Του μαζί μας, δίπλα μας, ανάμεσά μας. Και γι’ αυτό απαιτούμε από την Εκκλησία να σκορπίζει και να μοιράζεται, τους εαυτούς μας όμως τους θεωρούμε εκτός της ευθύνης αυτής. Όλα οι άλλοι.

Ό,τι μας δίνει ο Θεός το έχουμε για να μας περισσεύει. Από τον χρόνο και τη ζωή μας, μέχρι τα αγαθά και τα χαρίσματά μας. Και το περίσσευμα καλούμαστε με ιλαρή καρδιά να το προσφέρουμε. Ας βοηθηθούμε από την πίστη να αναμορφώσουμε τις προτεραιότητες της ζωής μας, ας αντισταθούμε στο πνεύμα του πολιτισμού μας, ας κάνουμε το βήμα της εξόδου από το εγώ μας και τότε θα ανακαλύψουμε τον αληθινό πλούτο. Και ο  Κύριός μας γνωρίζει και θα μας βοηθήσει, κρατώντας την δικαιοσύνη μας στην μνήμη Του εις τον αιώνα.

Κέρκυρα, 4 Οκτωβρίου 2015

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Αθήνα 25 Σεπτεμβρίου 2015

 Αριθμ. Πρωτ.: 126

Προς

Το ΔΣ της ΟΛΜΕ

Κορνάρου 2 & Ερμού, Τ.Κ. 10563

Αθήνα

Θέμα: Ανοικτή επιστολή διαμαρτυρίας της Πανελλήνιας Ένωσης  Θεολόγων προς το ΔΣ της ΟΛΜΕ

Μετά την ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε από το ΔΣ της ΟΛΜΕ για το ευαίσθητο ζήτημα της απαλλαγής των μαθητών από το Μάθημα των Θρησκευτικών (ΜτΘ), αισθανόμαστε την ανάγκη, ως Θεολόγοι επιστήμονες, υπεύθυνοι παιδαγωγοί και συνάδελφοι, να προβούμε στις παρακάτω παρατηρήσεις:

1.  Εκφράζουμε την έντονη διαμαρτυρία μας για τον τρόπο με τον οποίο το ΔΣ της ΟΛΜΕ αναλαμβάνει τέτοιες πρωτοβουλίες για ένα τόσο πολύπτυχο και ευαίσθητο ζήτημα, χωρίς να έχει προηγηθεί κανένας διάλογος με την Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων, τα χιλιάδες μέλη της οποίας είναι και μέλη της ΟΛΜΕ.  Αυτό συνιστά αντισυναδελφική και αντιδεοντολογική ενέργεια,  ατόπημα που τραυματίζει το κοινό αίσθημα για δημοκρατικές διαδικασίες και, ταυτόχρονα, προσβάλλει και υποτιμά, από ηθικής και συνδικαλιστικής απόψεως, τους Θεολόγους εκπαιδευτικούς της ΟΛΜΕ. Ο τρόπος δε, με τον οποίο διατυπώνεται το αίτημα του ΔΣ της ΟΛΜΕ προς τον Υπουργό Παιδείας, αφού πρώτα το «συζήτησε … και αποφάσισε»  προδίδει το πνεύμα μιας αλάθητης αυθεντίας, που αποφαίνεται επί ενός ζητήματος, ερήμην αυτών στους οποίους αφορά άμεσα. 

2.  Η αποσιώπηση ή άγνοια στοιχείων, που θα μπορούσαν να φωτίσουν την πραγματικότητα στο σύνολό της, για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα, ή ακόμη, η σκόπιμη απόκρυψή τους, εγείρει εύλογες ανησυχίες για προσπάθεια επιβολής ατομικών ιδεολογιών στο σύνολο των εκπαιδευτικών και μαθητών της χώρας μας. Σε διευκρινιστικό κείμενο, το οποίο επισυνάπτεται στο κείμενο της ανακοίνωσης της ΟΛΜΕ και το οποίο αναρτήθηκε σε εκπαιδευτικό ιστότοπο (http://www.alfavita.gr/arthron/ολμε-για-την-απαλλαγή-μαθητών-στο-μάθημα-των-θρησκευτικών) παρέχονται στοιχεία, στα οποία βασίστηκε η συγκεκριμένη απόφαση. Γίνεται, ιδιαιτέρως, αναφορά σε αποφάσεις της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Τίθενται, λοιπόν, εύλογα τα ερωτήματα:

α) Γιατί ενώ στο πιο πάνω κείμενο γίνεται επιλεκτική αναφορά στις αποφάσεις της ΑΠΔΠΧ και σε άλλα στοιχεία που μπορούν και αυτά να τεθούν στην κονίστρα του διαλόγου, δεν γίνεται η παραμικρή αναφορά στην υπ’ αριθμ. 115/2012 Απόφαση του Διοικητικού Εφετείου των Χανίων για το μάθημα των Θρησκευτικών;

Σύμφωνα με αυτή την απόφαση “Δεν νοείται απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών για μαθητή Χριστιανό Ορθόδοξο για «λόγους θρησκευτικής συνείδησης», αφού η ανάπτυξη αυτής είναι συνταγματική επιταγή δεσμευτική τόσο για την Πολιτεία όσο και για τον αποδέκτη αυτής μαθητή Χριστιανό Ορθόδοξο που συμπράττει στην υλοποίησή της… (σ. 26)”.  Αν δεν γίνεται μνεία μιας τόσο σημαντικής δικαστικής απόφασης για το θέμα αυτό, συμπεραίνουμε ότι το ΔΣ της ΟΛΜΕ είτε δεν είναι καλά πληροφορημένο, είτε μεροληπτεί έναντι του μαθήματος των Θρησκευτικών και του κλάδου μας. Σε κάθε περίπτωση η απόκρυψη της αλήθειας στο σύνολό της, απ’ όπου και αν προέρχεται, ιδιαίτερα δε όταν υιοθετείται από ανθρώπους που θέλουν να αυτοχαρακτηρίζονται ως επιστήμονες και παιδαγωγοί, συνιστά προβληματική πρακτική.

β) Γιατί ενώ στο πιο πάνω κείμενο γίνεται αναφορά μονάχα στο άρθρο 13 του Συντάγματος, δεν αναφέρεται ούτε στο άρθρο 16 του Συντάγματος που θέτει ως σκοπό της παιδείας «την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης των Ελλήνων», ούτε στον ισχύοντα Εκπαιδευτικό Νόμο 1566/1985 άρθρο 1,  που αναφέρει ως σκοπό της Εκπαίδευσης «να διακατέχονται οι μαθητές από πίστη προς στα γνήσια στοιχεία της ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης»;

3.  Πώς είναι δυνατόν, σε μία περίοδο κατά την οποία τα σχολεία της χώρας βρίσκονται αντιμέτωπα με βασικά προβλήματα λειτουργίας τους, ένα από τα πρωταρχικά αιτήματα του ΔΣ της ΟΛΜΕ προς τη νέα Αναπληρώτρια Υπουργό Παιδείας να είναι πώς θα εξασφαλιστούν όσο το δυνατόν περισσότερες απαλλαγές από το μάθημα των Θρησκευτικών;

Μήπως το γεγονός αυτό συνιστά μεθοδευμένη μετατόπιση του ενδιαφέροντος σε θέματα που αναδύονται εκ του μηδενός και σκοπίμως, προκειμένου να αποπροσανατολιστεί ο κόσμος από την ουσία των πραγματικών και καυτών προβλημάτων που ταλανίζουν την εκπαίδευση;

Βασική αρχή της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων είναι ότι όλοι οι εκπαιδευτικοί, όλων των ειδικοτήτων οφείλουμε να γίνουμε αρωγοί στη διαδικασία επίλυσης των ποικίλων και σοβαρών προβλημάτων της παιδείας, υπερβαίνοντας διαχωριστικές γραμμές που προάγουν ανεπιθύμητες και ζημιογόνες διακρίσεις.

Το μάθημα των Θρησκευτικών μαζί με τα υπόλοιπα μαθήματα του Αναλυτικού Προγράμματος, καλούνται να συμβάλουν, κάτω από τις υπάρχουσες αντίξοες πνευματικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες του λαού μας και τις δυσλειτουργίες των σχολείων μας, στην πραγμάτωση του σκοπού της ελληνικής εκπαίδευσης που είναι η αρμονική και ολόπλευρη ψυχοσωματική ανάπτυξη των Ελλήνων μαθητών (Νόμ. 1566/1985) και η ανάδειξή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.

Θα μπορούσαμε να διατυπώσουμε και πολλές ακόμα θέσεις για το συγκεκριμένο ζήτημα, αλλά θεωρούμε ότι αυτές πρέπει να αποτελέσουν περιεχόμενο της διαβούλευσης για την οποία κάναμε λόγο παραπάνω.

Εκφράζουμε την ευχή και την πεποίθηση για την άμεση υιοθέτηση ενός πλαισίου διαλόγου, που θα ενθαρρύνει την επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ των μελών της Ενώσεώς μας και του ΔΣ της ΟΛΜΕ. Έτσι, θα αποφευχθούν επικίνδυνες παρερμηνείες και παρεξηγήσεις, που λειτουργούν ανασταλτικά σε κάθε πρόοδο και προκοπή και πληγώνουν την ενότητα και τους κοινούς σκοπούς της Ομοσπονδίας μας.

Ταυτόχρονα, όμως, επιθυμούμε να γνωρίζετε ότι είμαστε αποφασισμένοι να υπερασπιστούμε τις θέσεις της Ενώσεώς μας, όχι μόνο για το μάθημά μας αλλά και για τις αξίες, τα πρότυπα και τις αρχές, που αποτελούν ανεκτίμητη κληρονομιά της πατρίδας μας και, ταυτόχρονα, συμβαδίζουν απόλυτα με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Έτσι μονάχα, αισθανόμαστε πως ανταποκρινόμαστε στον θεσμικό  ρόλο που καλούμαστε να διαδραματίσουμε στην ελληνική κοινωνία ως υπεύθυνοι λειτουργοί και δάσκαλοι.

Με τιμή

Για το ΔΣ της ΠΕΘ

 Ο Πρόεδρος                                                         Ο Γενικός Γραμματέας

  Κωνσταντίνος Σπαλιώρας                                     Παναγιώτης Τσαγκάρης

Αθήνα 25 Σεπτεμβρίου 2015

                                                                                    Αριθμ. Πρωτ.: 125

Δελτίο τύπου της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων (ΠΕΘ)

σχετικά με δηλώσεις της Αναπλ. Υπουργού Παιδείας και της ΟΛΜΕ

για το μάθημα των Θρησκευτικών 

Με αφορμή αφενός όσα δήλωσε η νέα Αναπληρώτρια Υπουργός Παιδείας, κ. Σία Αναγνωστοπούλου, σε συνέντευξή της «Στο Κόκκινο» και αφετέρου ένα Δελτίο Τύπου της ΟΛΜΕ, σχετικά με το ζήτημα των απαλλαγών από το μάθημα των Θρησκευτικών, η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων αισθάνεται την υποχρέωση να υπενθυμίσει προς όλους ότι το ζήτημα έχει λυθεί οριστικά με τελεσίδικες αποφάσεις των ελληνικών δικαστηρίων, που δεσμεύουν τη διοίκηση και επομένως την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας. Άπαντες οι αρμόδιοι για τη λήψη αποφάσεων αλλά και οι συνάδελφοι συνδικαλιστές οφείλουν να μελετήσουν σε βάθος το περιεχόμενο της τελευταίας Εγκυκλίου καθώς και των σχετικών δικαστικών αποφάσεων, πριν προβούν σε προτάσεις και διατυπώσουν απόψεις για το ζήτημα.

Η εν λόγω Εγκύκλιος του τ. Υπουργού Παιδείας Α. Λοβέρδου για τις απαλλαγές αποτελεί ακριβώς συμμόρφωση της ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας με το περιεχόμενο των δικαστικών αποφάσεων που προέκυψε μετά από εντατική ενασχόληση με το ζήτημα στελεχών του Υπουργείου Παιδείας και τις σχετικές απαραίτητες παρεμβάσεις της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων.

Εάν η Ένωση Αθέων που αποτελείται από 15-20 μέλη, θεωρεί «Ελπιδοφόρο ξεκίνημα για την νέα ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας» τις δηλώσεις της Αν. Υπουργού, τούτο θα πρέπει να βάλει σε σκέψεις την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας για το ποιοι είναι εκείνοι που ανακινούν ένα ζήτημα που έχει οριστικά επιλυθεί και ποιες σκοπιμότητες εξυπηρετούν.

Η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων περίμενε από όσους στελεχώνουν αυτήν την Κυβέρνηση να έχουν την διάθεση να διαλέγονται με τους κλάδους των εκπαιδευτικών, πριν να αποφασίζουν για θέματα που τους αφορούν άμεσα. Πιστεύουμε ότι αποφάσεις που παίρνονται εν βρασμώ και χωρίς συζήτηση και αναζήτηση λύσεων σε άμεση συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους εκπαιδευτικούς, μόνον σε κακά αποτελέσματα  για την παιδεία μας μπορούν να οδηγήσουν.

Η παιδεία μας έχει ανάγκη από σοβαρούς και εμπεριστατωμένους, από παιδαγωγικής πλευράς, χειρισμούς και σε κάθε περίπτωση δεν αντέχει σε άλλους επιπόλαιους πειραματισμούς.

Για όλα τα παραπάνω η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων:

1. Εκφράζει την αντίθεσή της σε αποφάσεις που αφορούν το Μάθημα των Θρησκευτικών και λαμβάνονται αυθαίρετα και αυταρχικά και εν αγνοία των Θεολόγων εκπαιδευτικών.

2.  Δηλώνει έτοιμη να συνεργασθεί στενά με τη νέα ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, ώστε να υπάρξει σαφής και εμπεριστατωμένη ενημέρωση σχετικά με το ζήτημα των απαλλαγών από τα Θρησκευτικά, επί τη βάσει των όσων έχουν προκύψει από το 2008 και εξής οπότε και δημιουργήθηκε, ως μη όφειλε, το εν λόγω ζήτημα. Είμαστε βέβαιοι ότι ο διάλογος και η ενημέρωση με τη νέα Αν. Υπουργό Παιδείας είναι ο μόνος τρόπος που μπορεί να λειτουργήσει γόνιμα για αποφάσεις του Υπουργείου που αφορούν άμεσα τους εκπαιδευτικούς.

3. Λυπούμαστε για την διοίκηση της ΟΛΜΕ που αποφάσισε να μην συνεργάζεται με τον κλάδο μας για θέματα που μας αφορούν, αλλά να ενεργεί αυθαίρετα σε βάρος και εν αγνοία μας, κάτι το οποίο θεωρούμε ότι δεν τιμά καθόλου το ΔΣ της ΟΛΜΕ.

Το ΔΣ της ΠΕΘ

http://www.petheol.gr

Είναι ένα μυστήριο ο άνθρωπος. Φέρομε μέσα μας κληρονομιά αιώνων, όλο το καλό που βιώθηκε από τους προφήτες, τους αγίους, τους μάρτυρες, τους αποστόλους και κυρίως από τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό· αλλά επίσης και το κακό που υπάρχει στον κόσμο από του Αδάμ μέχρι σήμερα. Όλα είναι μέσα μας, και τα ένστικτα και τα πάντα, και ζητούν ικανοποίηση. Αν δεν τα ικανοποιήσομε, κάποτε θα εκδικηθούν, εκτός και τα διοχετεύσομε αλλού, στο ανώτερο, στον Θεό.
Γι’ αυτό πρέπει να αποθάνομε κατά τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθούμε τον νέο. Αυτό ομολογούμε με το μυστήριο του βαπτίσματος. Με το βάπτισμα μπαίνομε στη χαρά του Χριστού. … Δεύτερο βάπτισμα είναι η εξομολόγηση με την οποία γίνεται η κάθαρση από τα πάθη, η απονέκρωση.
Έτσι έρχεται η θεία χάρις μέσω των μυστηρίων.
Το Πνεύμα το Άγιον μας τα διδάσκει όλα. Μας αγιάζει. Μας θεώνει. Όταν έχομε το Πνεύμα του Θεού, γινόμαστε ανίκανοι προς κάθε αμαρτία, καθιστάμεθα ανίκανοι προς το αμαρτάνειν. Όταν έχομε το Άγιον Πνεύμα, δεν μπορούμε να κάνομε το κακό. Δεν μπορούμε να θυμώσομε, να μισήσομε, να κακολογήσομε, δεν, δεν, δεν …
Να γίνομε γεμάτοι, έμπλεοι Αγίου Πνεύματος. Εδώ έγκειται η ουσία της πνευματικής ζωής. Αυτό είναι η τέχνη. Τέχνη τεχνών. Ας ανοίξουμε τα χέρια κι ας ριχθούμε στην αγκαλιά του Χριστού. Όταν έλθει ο Χριστός, κερδίσαμε το παν. Ο Χριστός θα μεταποιήσει τα πάντα μέσα μας. Θα φέρει την ειρήνη, τη χαρά, την ταπείνωση, την αγάπη, την προσευχή, την ανάταση. Η χάρις του Χριστού θα μας ανακαινίσει. Αν στραφούμε σ’ Αυτόν με πόθο, με λαχτάρα, με αφοσίωση, με έρωτα, ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα.
Χωρίς τον Χριστό είναι αδύνατο να διορθώσομε τον εαυτό μας, δεν θα μπορέσομε ν’ αποδεσμευθούμε απ’ τα πάθη, Μόνοι μας δεν μπορούμε να γίνομε καλοί. «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». Όσο κι αν προσπαθήσομε τίποτα δεν θα επιτύχομε. Ένα πρέπει να κάνομε, να στραφούμε σ’ Εκείνον και να Τον αγαπήσομε «εξ όλης της ψυχής». Η αγάπη στον Χριστού· μόνο αυτή είναι η καλύτερη θεραπεία των παθών.
Ο Θεός έχει βάλει μια δύναμη μέσα στην ψυχή του ανθρώπου. Απ’ αυτόν εξαρτάται πώς τη διοχετεύει, για το καλό ή για το κακό. Αν το καλό το παρομοιάσομε με ανθόκηπο γεμάτο λουλούδια, δέντρα και φυτά, ενώ το κακό με αγκάθια και τη δύναμη με νερό, τότε μπορεί να συμβεί το εξής: όταν το νερό το διοχετεύσομε προς τον ανθόκηπο, τότε όλα τα φυτά αναπτύσσονται πρασινίζουν ανθίζουν ζωογονούνται· την ίδια στιγμή τα’ αγκάθια επειδή δεν ποτίζονται μαραίνονται χάνονται. Και το αντίθετο.
Δεν χρειάζεται, λοιπόν να ασχολείσθε με τα αγκάθια. Μην καταπιάνεσθε με την εκδίωξη του κακού. Έτσι μας θέλει ο Χριστός, να μην ασχολούμαστε με τα πάθη και με τον αντίθετο. Κατευθύνετε το νερό, δηλαδή όλη τη δύναμη της ψυχής σας προς τα λουλούδια και θα χαίρεσθε την ομορφιά την ευωδία τη δροσιά τους.
Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. Αφήστε το κακό. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι Αυτός θα σας σώσει. Αντί να στέκεσθε έξω απ’ την πόρτα και να διώχνετε τον εχθρό περιφρονήστε τον. Έρχεται από δω το κακό; Δοθείτε με τρόπο απαλό από κει. Δηλαδή έρχεται να σας προσβάλει το κακό, εσείς δώστε την εσωτερική σας δύναμη στο καλό, στον Χριστό. Παρακαλέστε: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Ξέρει Εκείνος πώς να σας ελεήσει, με τι τρόπο. Κι όταν γεμίζετε απ’ το καλό, δεν στρέφεσθε πια προς το κακό. Γίνεσθε μόνοι σας, με την χάρι του Θεού, καλοί. Που να βρεί τόπο τότε το κακό; Εξαφανίζεται!
Όλα συν Χριστώ είναι δυνατά. Πού είναι ο κόπος και η προσπάθεια για να γίνεις καλός; Τα πράγματα είναι απλά. Θα καλείτε τον Θεό κι Εκείνος θα μεταβάλλει τα πράγματα προς το καλό. Αν δώσετε σ’ Εκείνον την καρδιά σας, δεν θα μείνουν περιθώρια για τα άλλα. Όταν ενδυθείτε τον Χριστό, δεν θα κάνετε καμία προσπάθεια για την αρετή. Εκείνος θα σας τηνε δώσει. Σας πιάνει φοβία κι απογοήτευση; Στραφείτε στον Χριστό. Αγαπήστε Τον απλά, ταπεινά, χωρίς απαίτηση και θα σας απαλλάξει ο ίδιος. Να στραφείτε προς τον Χριστό και να πείτε με ταπείνωση και ελπίδα σαν τον απόστολο Παύλο: «Τις με ρύσεται εκ του σώματος του θανάτου τούτου;». Θα κινηθείτε λοιπόν προς τον Χριστό κι Εκείνος αμέσως θα έλθει. Αμέσως θα ενεργήσει η χάρις Του.
Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή, απλά, απαλά, χωρίς βία. Η ψυχή αγιάζεται και καθαίρεται με τη μελέτη των λόγων των Πατέρων, με την αποστήθιση ψαλμών, αγιογραφικών χωρίων, με την ψαλτική, με την ευχή.
… Είναι δύο δρόμοι που μας οδηγούν στον Θεό, ο σκληρός και κουραστικός με τις άγριες επιθέσεις κατά του κακού και ο εύκολος με την αγάπη. Υπάρχουν πολλοί που διάλεξαν το σκληρό δρόμο και «έχυσαν αίμα για να λάβουν Πνεύμα», ώσπου έφθασαν σε μεγάλη αρετή. Εγώ βρίσκω ότι πιο σύντομος και σίγουρος δρόμος είναι αυτός με την αγάπη. Αυτόν ν’ ακολουθήσετε κι εσείς.
Μπορείτε δηλαδή να κάνετε άλλη προσπάθεια. Να μελετάτε και να προσεύχεσθε και να έχετε ως στόχο να προχωρήσετε στην αγάπη του Θεού και της Εκκλησίας. Μην πολεμάτε να διώξετε το σκοτάδι απ’ το δωμάτιο της ψυχής σας. Ανοίξτε μια τρυπίτσα, για να έλθει το φως, και το σκοτάδι θα φύγει. Το ίδιο ισχύει και για τα πάθη και τις αδυναμίες. Να μην τα πολεμάτε, αλλά να τα μεταμορφώνετε σε δυνάμεις περιφρονώντας το κακό. Να καταγίνεσθε με τα τροπάρια, τους κανόνες, τη λατρεία του Θεού, το θείο έρωτα. … Να διαβάζετε με χαρά και αγάπη και αγαλλίαση. Όταν δοθείτε σ’ αυτή την προσπάθεια με λαχτάρα, η ψυχή σας θ’ αγιάζεται με τρόπο απαλό, μυστικό, χωρίς να το καταλαβαίνετε.
… Δεν χρειάζεται ούτε τον διάβολο να φοβάσθε, ούτε την κόλαση, ούτε τίποτα. Δημιουργούν αντίδραση. Έχω κι εγώ μια μικρή πείρα σ’ αυτά. Ο σκοπός δεν είναι να κάθεσθε, να πλήττετε και να σφίγγεσθε για να βελτιωθείτε. Ο σκοπός είναι να ζείτε, να μελετάτε, να προσεύχεσθε, να προχωράτε στην αγάπη, στην αγάπη του Χριστού, στην αγάπη της Εκκλησίας.
Αυτό είναι το άγιο και ωραίο που ευφραίνει κα απαλλάσσει την ψυχή από κάθε κακό, η προσπάθεια να ενωθεί κανείς με τον Χριστό. Ν’ αγαπήσει τον Χριστό, να λαχταρήσει τον Χριστό …
Τις αδυναμίες αφήστε τις όλες, για να μην παίρνει είδηση το αντίθετο πνεύμα και σας βουτάει και σας καθηλώνει και σας βάζει στη στενοχώρια. Να μην κάνετε καμιά προσπάθεια ν’ απαλλαγείτε απ’ αυτές. Ν’ αγωνίζεσθε με απαλότητα και απλότητα, χωρίς σφίξιμο και άγχος. Μη λέτε: «Τώρα θα σφιχτώ, θα κάνω προσευχή ν’ αποκτήσω αγάπη, να γίνω καλός κ.λπ.» Δεν είναι καλό να σφίγγεσαι και να πλήττεις, για να γίνεις καλός. Έτσι θ’ αντιδράσετε χειρότερα. Όλα να γίνονται με απαλό τρόπο, αβίαστα κι ελεύθερα. Ούτε να λέτε: «Θεέ μου, απάλλαξέ με απ’ αυτό», παραδείγματος χάριν, το θυμό, τη λύπη. Δεν είναι καλό να προσευχόμαστε ή και να σκεπτόμαστε το συγκεκριμένο πάθος· κάτι γίνεται στην ψυχή μας και μπλεκόμαστε ακόμη περισσότερο. Ρίξου με ορμή για να νικήσεις το πάθος και θα δεις τότε πώς θα σ’ αγκαλιάσει, θα σε σφίξει και δεν θα μπορέσεις τίποτα να κάνεις.
Μην πολεμάτε απευθείας τον πειρασμό, μην παρακαλείτε να φύγει, μη λέτε: «Παρ’ τον Θεέ μου!» Τότε του δίνετε σημασία κι ο πειρασμός σφίγγει. Γιατί παρόλο που λέτε «πάρ’ τον, Θεέ μου», βασικά τον θυμάστε και τον υποθάλπετε περισσότερο. Η διάθεση για απαλλαγή, βέβαια, θα υπάρχει αλλά θα είναι πάρα πολύ μυστική και λεπτή, χωρίς να φαίνεται. Θα γίνεται μυστικά. Θυμηθείτε εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». Όλη η δύναμη σας να στρέφεται στην αγάπη του Θεού, στη λατρεία Του, στην προσκόλληση σ’ Αυτόν. Έτσι η απαλλαγή απ’ το κακό και τις αδυναμίες θα γίνεται μυστικά, χωρίς να παίρνετε είδηση, χωρίς κόπο.
Αυτή την προσπάθεια κάνω κι εγώ. Βρήκα ότι είναι ο καλύτερος τρόπος αγιασμού, αναίμακτος. Δηλαδή, να ρίχνομαι στην αγάπη, μελετώντας τους κανόνες, τα τροπάρια, τους ψαλμούς. Αυτή η μελέτη κι εντρύφηση, χωρίς να το καταλάβω, πηγαίνει το νου μου προς τον Χριστό και γλυκαίνει την καρδιά μου.
Γι’ αυτό εγώ προτιμώ τον «εύκολο δρόμο», δηλαδή αυτό τον τρόπο που τον πετυχαίνομε με τη μελέτη των κανόνων των αγίων. … Καλό είναι να κάνομε αυτή την «κλοπή». Να κάνομε κι εμείς ό,τι έκαναν εκείνοι. Αυτοί ρίχθηκαν στην αγάπη του Χριστού. Έδωσαν όλη την καρδιά τους. Να κλέψομε τον τρόπο τους.
Η πνευματική εργασία που κάνετε στα βάθη της ψυχής σας να γίνεται μυστικά να μη γίνεται αντιληπτή όχι μόνο απ’ τους άλλους αλλά ούτε κι από σας τους ίδιους. … Χρειάζεται τέχνη για να μην παίρνει είδηση ο παλαιός. Χρειάζεται τέχνη και κυρίως η χάρις του Θεού.
Υπάρχουν μερικά μυστικά. Το Ευαγγέλιο και ο ίδιος ο Χριστός μας προτρέπει πώς πρέπει να προλαμβάνομε ορισμένα πράγματα που θα μας δυσκολεύσουν στον αγώνα μας. … Για παράδειγμα θέλετε να γευθείτε μια χαρά απ’ τον Θεό; Ποιο είναι εδώ το μυστικό; Έστω κι αν την πιστεύετε κι αν τη ζητάτε τη χαρά και λέτε, «δεν μπορεί παρά να μου τήνε δώσει ο Θεός», Εκείνος δεν τη δίδει. Και αιτία είστε εσείς οι ίδιοι. Όχι ότι ο Θεός δεν θέλει να τη δώσει αυτή τη χαρά, αλλά όλο το μυστικό είναι η δική μας απλότης και απαλότης. Όταν λείπει η απλότης και λέτε, «θα κάνω αυτό κι ο Θεός θα μου δώσει αυτό που ζητώ, θα κάνω εκείνο, θα κάνω το άλλο …» δεν γίνεται. Ναι να κάνω τούτο το άλλο αλλά με τόση μυστικότητα, με τότη απλότητα, με τόση απαλότητα, ώστε κι εγώ ο ίδιος που το ζητάω να μην το παίρνω είδηση.
Απλά, απαλά θα κάνετε το καθετί. Δεν θα κάνετε τίποτα με σκοπιμότητα. Να μη λέτε, «θα το κάνω έτσι, για να έλθει αυτό το αποτέλεσμα», αλλά θα το κάνετε έτσι απαλά, χωρίς να το ξέρετε. Δηλαδή προσεύχεσθε απλά και δεν σκέπτεσθε τι θα χαρίσει ο Θεός μες στην ψυχή σας. Δεν κάνετε υπολογισμούς. Ξέρετε, βέβαια, τι χαρίζει ο Θεός στην επαφή μαζί Του, αλλά είναι σαν να μην ξέρετε. Να μην το συζητάτε ούτε με τον εαυτό σας. Έτσι όταν λέτε την ευχή, «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε απαλά, απλά και να μη σκέπτεσθε τίποτ’ άλλο παρά μόνο την ευχή. Αυτά είναι πολύ λεπτά πράγματα και χρειάζεται να επενεργήσει η χάρις του Θεού.
Η καρδιά σας να είναι απλή όχι διπλή και ανειλικρινής· αγαθή κι όχι πονηρή και ιδιοτελής.
Ο αγαθός, ο καλοκάγαθος, αυτός που δεν έχει πονηρούς λογισμούς, ελκύει την χάρι του Θεού. Κυρίως η αγαθότητα και η απλότητα ελκύουν την χάρι του Θεού· είναι οι προϋποθέσεις, για να έλθει ο Θεός και «μονήν ευρήσει». Αλλά πρέπει να γνωρίζει ο αγαθός και τις πονηριές του διαβόλου και των ανθρώπων, διότι πολύ θα ταλαιπωρείται. Αλλιώς θα έπρεπε να ζει σε κοινωνία αγγέλων.
Απλότητα και αγαθότητα. Αυτό είναι το παν, για ν’ αποκτήσετε τη θεία χάρι. Πόσα μυστικά υπάρχουν στην Αγία Γραφή! «Κακότεχνος ψυχή» είναι η κακοφτιαγμένη, η κακοχτισμένη ψυχή, αυτή που κατασκευάζει το κακό. Ούτε εισέρχεται ούτε, πολύ περισσότερο κατοικεί η θεία σοφία σε μια τέτοια ψυχή. Όπου υπάρχει διαφθορά και δολιότητα, δεν εισέρχεται η χάρις του Θεού.
Να ερευνάτε πόσες φορές λέει η Αγία Γραφή μία λέξη, για παράδειγμα τη λέξη «απλότητα», και πόσες την άλλη. Φως Χριστού θα πλημμυρίσει την ψυχή σας.
Αυτό το φως είναι το άκτιστο φως του Χριστού. Άμα αποκτήσομε αυτό το φως, θα γνωρίσωμε την αλήθεια. Και η αλήθεια είναι ο Θεός. Ο Θεός τα γνωρίζει όλα. Γι’ Αυτόν είναι όλα γνωστά φωτεινά. Ο κόσμος είναι έργο Θεού. Αυτόν τον κόσμο ο Θεός τον φωτίζει με το άκτιστον φως Του. Ο Θεός είναι φως ο ίδιος. Είναι φως διότι γνωρίζει τον εαυτό Του. Εμείς δεν γνωρίζομε τον εαυτό μας, γι’ αυτό είμαστε στο σκότος. Όταν αφήσομε το φως να μας διαποτίσει, τότε έχομε κοινωνία με τον Θεό. Αν αυτό δεν γίνει, τότε έχομε άλλα φώτα, χίλια φώτα αλλά δεν έχομε το φως. Όταν είμαστε ενωμένοι μαζί Του, ο Χριστός μας κάνει φωτεινούς. Το φως το μέγα το προσφέρει στον καθένα μας. Μακάρι να το δεχόμαστε. Τότε αποκτούμε και πίστη πιο βαθιά και συμβαίνει αυτό που λέει το κείμενο της Σοφίας Σολομώντος: «εμφανίζεται τοις μη απιστούσιν Αυτώ».
Σ’ αυτούς που δυσπιστούν, αμφιβάλλουν κι αμφισβητούν και τα σκέπτονται μόνο με τη λογική και δεν είναι ανοικτοί στον Θεό, ο Θεός δεν εμφανίζεται. Σε κλειδωμένες ψυχές ο Θεός δεν εισέρχεται, δεν εκβιάζει δεν παραβιάζει. Αντίθετα, σ’ αυτούς που έχουν πίστη απλη χωρίς διακυμάνσεις, ο Θεός εμφανίζεται και χαρίζει το άκτιστον φως Του. Το δίδει πλούσια και στην εδώ ζωή και πολύ περισσότερο στην άλλη.
Μη νομίζετε όμως ότι όλοι εδώ βλέπουν το ίδιο καθαρά το φως της αληθείας. Καθένας το βλέπει ανάλογα με την ψυχή του, με το πνεύμα του, με τη μόρφωσή του, με την ψυχική του κατάσταση. Καταλάβατε; Βλέπουν για παράδειγμα πολλοί μια εικόνα όμως δεν έχουν όλοι όσοι τη βλέπουν τα ίδια συναισθήματα. Έτσι είναι και το θείον φως. Το αληθινό φως δεν λάμπει σ’ όλες τις ανθρώπινες καρδιές το ίδιο. Δηλαδή το ίδιο λάμπει ο ήλιος ο φυσικός αλλά στο σπίτι που είναι μαύρα τα τζάμια του, λίγο περνάνε από κει οι ακτίνες. Καταλάβατε;
Ακόμη και στους αγίους μας και στους προφήτες συνέβαινε αυτό το πράγμα. Κι αυτοί ακόμη, ανάλογα με την καθαρότητά τους, αισθάνονταν το φως το θείον.
Να έχετε συνέχεια τη μνήμη του Θεού. Έτσι ο νους σας θα αποκτήσει ευλυγισία. Η ευλυγισία του νου έρχεται απ’ την εγρήγορση. Εγρήγορση είναι ο έρως για τον Θεό. Είναι να έχεις πάντα στο νου και στην καρδιά σου τον Χριστό έστω κι αν κάνεις άλλες δουλειές. Θέλει έρωτα προς τον Χριστό λαχτάρα.
Αν ζείτε μέσα στην θεία χάρι, δεν θα σας προσβάλλει το κακό. Αν δεν ζείτε το θείον, θα σας κυκλώνει το κακό, θα σας πιάσει η νωθρότης και θα παιδεύεσθε. Άμα βλέπετε νωθρότητα ο άνθρωπος δεν είναι καλά στην ψυχή. … Οι νωθροί οι οκνηροί οι τεμπέληδες δεν είναι εντάξει απέναντι του Θεού. … Ο Θεός δεν μας θέλει νωθρούς. Ρέμπελα θα ζείτε; «Εξέχασα να κάνω αυτή τη δουλειά, παραδείγματος χάριν, να κλείσω την πόρτα, όταν βγήκα απ’ το δωμάτιο». Τι θα πει «εξέχασα»; Να θυμηθείς! Να προσέξεις! Ενώ η πολλή προσπάθεια, η κίνηση, ο κόπος, η δράση είναι αρετή. Ο σωματικός κόπος είναι αγώνας, αγώνας πνευματικός. Όσο απερίσκεπτοι είστε τόσο θα βασανίζεσθε. Αντίθετα όσο ευλαβείς και προσεκτικοί τόσο ευτυχείς.
Στο Άγιον Όρος στο κελλί που έχω, η πόρτα έχει μια παλιά μπετούγια. Πρέπει να την πιέσει κανείς για ν’ ανοίξει και τότε κάνει έναν πολύ δυνατό θόρυβο. Κάθε φορά που ερχόταν κάποιος και την πατούσε, η μπετούγια έκανε «κράααακ!». Σε εκατό μέτρα ακουγόταν ο θόρυβος. Δεν μπορούσαν ν’ ανοίξουν χωρίς να κάνουν θόρυβο. Ενώ ήταν εύκολο και τους το έδειξα και δομίμασαν, και πάλι έκαναν θόρυβο.
Αυτά τα πράγματα φαίνονται απλά, αλλά έχουν σχέση με όλη μας τη ζωή. Όσο πλησιάζετε τον Θεό, τόσο είστε πιο προσεκτικοί, χωρίς να το επιδιώκετε, σε όλα τα πράγματα αλλά και στα πνευματικά. Προσέχοντας για την ψυχή σας, γίνεσθε με τη θεία χάρι πιο έξυπνοι. Έχετε εργασθεί στη ζωή σας χωρίς λογισμούς; Δεν κάνετε λάθη. Η χάρις του Θεού σας σκεπάζει.
Ο χριστιανός δεν πρέπει να είναι νωθρός δεν πρέπει να κοιμάται. Πρέπει, όπου κι αν πάει και με την προσευχή του και με τη φαντασία του να πετάει. Και πράγματι δύναται ο χριστιανός που αγαπάει τον Θεό να πετάει με τη φαντασία του. Να πετάει μες στ’ άστρα μες στ’ άπειρα μες στο μυστήριο μες στην αιωνιότητα μες στον Θεό. Να είναι υψιπετής. Να προσεύχεται και να αισθάνεται ότι γίνεται και αυτός Θεός κατά χάριν. Να γίνεται πούπουλο και να πετάει με τη σκέψη του. Και η σκέψη του δεν είναι μία σκέτη φαντασία. Αυτό που λέμε «πετάει» δεν είναι φαντασία, είναι πραγματικότητα, όχι φαντασιοπληξία. Ο χριστιανός δεν ζει στα σύννεφα, όπως λέμε συνήθως. Συλλαμβάνει την πραγματικότητα και τήνε ζει. Αυτά που διαβάζει στο Ευαγγέλιο και στους Πατέρες τα ενστερνίζεται, τα ζει, μπαίνει στις λεπτομέρειες, τα εμβαθύνει, τα κάνει βιώματα. Γίνεται λεπτός δέκτης των μηνυμάτων του Θεού.
Μέσα μας έχομε δύο κόσμους, τον καλό και τον κακό. Και οι δύο αυτοί αντλούν τη δύναμη από μία πηγή. Η δύναμη αυτή είναι σαν την μπαταρία. Αν βάζει την πρίζα στην μπαταρία ο κακός, μας οδηγεί στην καταστροφή. Αν, όμως, τηνε βάλει ο καλός, τότε όλα είναι στη ζωή μας ωραία, γαλήνια, θεία. Αλλά η ίδια δύναμη τροφοδοτεί τον καλό ή τον αντίθετο εαυτό μας. Κάθε φορά είμαστε αιχμάλωτοι σ’ ένα από τα δύο, ή στο καλό ή στο κακό.
Κι όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του καλού, τότε δεν μπορεί να κακολογήσει, δεν μπορεί να μισήσει, δεν μπορεί να πει ψέματα. Δεν μπορεί και να θέλει ακόμη. Πώς να έλθει στην ψυχή του ο πονηρός να του φέρει απελπισία, απογοήτευση, νωθρότητα και τα τοιαύτα; Η θεία χάρις τον γεμίζει κι εκείνα δεν έχουν τη δύναμη να μπούνε μέσα. Δεν μπορούν να μπούνε, όταν το δωμάτιό του είναι γεμάτο από φίλους του πνευματικούς, που είναι μέσα στον αιθέρα, μέσα στο άπειρο –εννοώ τους αγγέλους, τους αγίους, τους μάρτυρες και κυρίως τον Χριστό. Το αντίθετο συμβαίνει όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του παλαιού ανθρώπου. Τότε κατέχεται υπό του κακού πνεύματος και δεν μπορεί να κάνει το καλό, γεμίζει κακίες, κατακρίσεις θυμούς κ.λπ.
Όταν σας προσβάλλει το κακό, να έχετε ευλυγισία και να στρέφεσθε στο καλό. Το κάθε κακό να το μεταστρέφετε να το μεταστοιχειώνετε να το μεταβάλλετε σε καλό. Η μεταστοιχείωσις αυτή γίνετε με την χάρι. … Για να γίνει αυτό ο άνθρωπος πρέπει να έχει δοθεί «εξ όλης ψυχής και εξ όλης καρδίας» στον Χριστό.
Θυμηθείτε τον πρωτομάρτυρα Στέφανο. Κατείχετο υπό του Θεού και ενώ εδιώκετο και ελιθοβολείτο, έλεγε για τους διώκτες του: «Κύριε, μη στήσης αυτοίς την αμαρτίαν ταύτην …». Γιατί φέρθηκε έτσι ο Άγιος Στέφανος; Απλούστατα, γιατί δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς. Ήταν αιχμάλωτος του καλού. Νομίζετε, είναι εύκολο να ρίχνουν πάνω σας σωρό τις πέτρες; Για να σου ρίξουν καμιά πέτρα! Καλός, καλός, αλλά άμα σου έλθει η πέτρα, «ά!» θ’ αρχίσεις να φωνάζεις, «παλιόπαιδο!» κ.λπ. Αυτό δείχνει ότι παθαίνομε κατάληψη από το κακό πνεύμα. Και τότε πού να μπει ο Χριστός, πού να σταθεί; Είναι όλα μέσα μας κατειλημμένα. Μόλις, όμως μπούμε στην πνευματική ζωή, μόλις μπούμε στον Χριστό αλλάζουν όλα. Και κλέπτης να ήταν κανείς, παύει να κλέβει, και φονιάς, παύει να είναι φονιάς, και αιμοβόρος και κακός και μνησίκακος … Παύουν όλα. Παύει η αμαρτία και ζει ο Χριστός.
Και ο άνθρωπος σήμερα αυτό ζητάει. Και παίρνει τα δηλητήρια και τα ναρκωτικά, για να έλθει σε κόσμους χαράς· αλλά ψεύτικης χαράς. Κάτι αισθάνεται εκείνη τη στιγμή και αύριο είναι τσακισμένος. Το ένα τον τρίβει τον τρώει, τον τσακίζει, τον ψήνει. Ενώ το άλλο δήλαδή το δόσιμο στον Χριστό, τον ζωογονεί, του δίνει τη χαρά, τον κάνει να χαίρεται τη ζωή, να νιώθει δύναμη, μεγαλείο.
Είναι μεγάλη τέχνη να τα καταφέρετε να αγιασθεί η ψυχή σας. Παντού μπορεί ν’ αγιάσει κανείς. Και στην Ομόνοια μπορεί ν’ αγιάσει, αν το θέλει. Στην εργασία σας, όποια κι αν είναι, μπορείτε να γίνετε άγιοι. Με την πραότητα, την υπομονή, την αγάπη. Να βάζετε κάθε μέρα νέα σειρά, νέα διάθεση, με ενθουσιασμό και αγάπη, προσευχή και σιωπή. Όχι να έχετε άγχος και να σας πονάει το στήθος.
Συμβαίνει για παράδειγμα να σας αναθέτουν εργασίες πέραν των ορίων των καθηκόντων σας. Δεν είναι σωστό ν’ αντιδράτε ή να εκνευρίζεσθε και να διαμαρτύρεσθε. Αυτές οι ταραχές φέρνουν κακό στον άνθρωπο. Να τα θεωρείτε όλα σαν ευκαιρίες αγιασμού. … μπορείτε ωστόσο να πείτε με ευγένεια βέβαια: «Συγχωρέστε με, δεν θα μπορέσω να κάνω αυτή την εργασία». Αλλά μπορείτε και να μη μιλήσετε και να σας βγει σε καλό όλος αυτός ο κόπος.
Δούλευα σ’ όλα με επιμέλεια και χωρίς αντίρρηση. Έπαθα κανένα κακό;
Να εργάζεσθε με εγρήγορση, απλά, απαλά, χωρίς αγωνία, με χαρά κι αγαλλίαση, με αγαθή διάθεση. Τότε έρχεται η θεία χάρις.
Συμβαίνει πολλές φορές να αισθάνεται κανείς υπερβολική στενοχώρια για την κατάσταση του κόσμου. Να υποφέρει που βλέπει ότι το θέλημα του Θεού δεν γίνεται σήμερα απ’ τους ανθρώπους ή κι απ’ τον ίδιο. Να πονάει με τον πόνο το σωματικό και τον ψυχικό των άλλων. Η ευαισθησία αυτή είναι δώρο του Θεού. Στις γυναίκες τη συναντάμε συχνότερα. Οι ψυχές που έχουν αυτή τη λεπτότητα είναι ιδιαίτερα δεκτικές στα μηνύματα και στη θέληση του Θεού. Αυτές οι ευαίσθητες ψυχές έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν πολύ στην εν Χριστώ ζωή, διότι αγαπάνε τον Θεό και δεν θέλουν να Τον λυπήσουν. Διατρέχουν όμως έναν κίνδυνο. Αν δεν δώσουν στον Χριστό με εμπιστοσύνη τη ζωή τους, είναι δυνατόν το πονηρό πνεύμα να εκμεταλλευθεί τη λεπτότητά τους και να τις οδηγήσει σε λύπη και σε απελπισία.
Η ευαισθησία δεν έχει διόρθωση. Μπορεί μόνο να μετασχηματισθεί, να μεταποιηθεί, να μετατραπεί, να μεταμορφωθεί, να μεταστοιχειωθεί, να γίνει αγάπη, χαρά, θεία λατρεία. Πώς; Με τη στροφή προς τα άνω. Να στρέψετε την κάθε θλίψη στη γνώση του Χριστού, στην αγάπη Του, στη λατρεία Του. Κι ο Χριστός που συνεχώς περιμένει με λαχτάρα να μας βοηθήσει, θα σας δώσει την χάρι Του και τη δύναμή Του και θα μετατρέψει τη θλίψη σε χαρά, σε αγάπη για τους αδελφούς, σε λατρεία προς τον ίδιο. Έτσι θα φύγει το σκοτάδι.
Μην κοιτάζετε αυτό που σας συμβαίνει, αλλά να κοιτάζετε το φως, τον Χριστό, όπως το παιδί κοιτάζει την μητέρα του, όταν κάτι του συμβεί. Όλα να τα βλέπετε χωρίς άγχος, χωρίς στενοχώρια, χωρίς πίεση, χωρίς σφίξιμο. Δεν είναι ανάγκη να προσπαθείτε και να σφίγγεσθε. Όλη σας η προσπάθεια να είναι ν’ ατενίσετε προς το φως, να κατακτήσετε το φως. Έτσι, αντί να δίδεσθε στη στενοχώρια, που δεν είναι του Πνεύματος του Θεού, θα δίδεσθε στη δοξολογία του Θεού.
Όλα τα δυσάρεστα που μένουν μέσα στην ψυχή σας και φέρνουν άγχος, μπορούν να γίνουν αφορμή για τη λατρεία του Θεού και να παύσουν να σας καταπονούν. Να έχετε εμπιστοσύνη στον Θεό. Τότε ξενοιάζετε και γίνεσθε όργανά Του.
Όλα να τα’ αντιμετωπίζετε με αγάπη, με καλοσύνη, με πραότητα, με υπομονή και με ταπείνωση. Να είστε βράχοι. Όλα να ξεσπάνε πάνω σας και σαν τα κύματα να γυρίζουν πίσω· εσείς να είστε ατάραχοι. Αλλά θα πείτε: «Έ, γίνετε αυτό;». Ναι, με την χάρι του Θεού γίνεται πάντοτε. Αν τα παίρνομε ανθρώπινα, δεν γίνεται.
… γυμναστική είναι για μας όλες οι αντιδράσεις του περιβάλλοντος και οι δυσκολίες γύρω μας. Γυμνάζομε τον εαυτό μας πάνω στην υπομονή, στην καρτερία.
-Ετούτη εδώ η γυναίκα σου, σ’ αγαπάει πολύ.
-Ναι, αλλά μου κάνει αυτά …
-Σου τα κάνει αυτά για να σ’ αγιάσει, αλλά εσένα δεν κόβει το μυαλό σου. Εξοργίζεσαι και, αντί ν’ αγιάζεις, κολάζεσαι.
Αν είχε όμως υπομονή και ταπείνωση, δεν θα έχανε τις ευκαιρίες του αγιασμού.
Είναι μεγάλο πράγμα, μεγάλη αρετή η υπομονή. Ο Χριστός είπε: «Άμα δεν έχετε υπομονή, θα χάσετε τις ψυχές σας· για να τις κερδίσετε, πρέπει να έχετε υπομονή». Η υπομονή είναι αγάπη, χωρίς αγάπη δεν μπορείς να έχεις υπομονή. Είναι όμως και θέμα πίστεως. Στην πραγματικότητα, είμαστε άπιστοι, γιατί δεν ξέρομε πώς τα φέρνει ο Θεός και μας απαλλάσει απ’ τις δυσκολίες και τις στενοχώριες. Να παρακαλάτε την Παναγία:
«Στρέψον τον κοπετόν εις χαράν,
εις ευθυμίαν δε το πένθος μετάβαλε,
τον θρήνον εις ευφροσύνην και αγαλλίασιν νυν,
Θεοτόκε μόνη παντευλόγητε».
Η διάθεση ν’ αγαπήσομε τον Θεό έχει μέσα της και κάποιον πόνο. Όταν θέλομε να ζήσομε πνευματικά, πονάμε, διότι πρέπει να κόβομε κάθε δεσμό που μας ενώνει με την ύλη. Όταν όμως θέλομε να ικανοποιήσομε τον εαυτό μας ή τους άλλους, αυτό που δίνομε είναι μια αγάπη, μία ενέργεια· είναι μία δύναμη της ψυχής μας, που μέρος το «ξοδεύομε» κι εκεί. Θέλει προσοχή, τι τάξη και σειρά θα βάλομε στη ζωή μας, για ποιόν θα γίνει το «έξοδο».
Η θλίψη, η κατά Θεόν, έχει μέσα της χαρά. Προχωρεί κανείς εμπρός εξαιτίας της. Δεν αφήνει μέσα του την κατάθλιψη, που φθείρει την ψυχή. Όταν υπάρχει ταπείνωση, δεν υπάρχει κατάθλιψη. Ο εγωιστής στενοχωριέται πολύ με το καθετί. Ο ταπεινός είναι ελεύθερος και ανεξάρτητος απ’ όλους κι απ’ όλα. Αυτό γίνεται μόνο με την ένωση με τον Χριστό. Όλες οι αισθήσεις να λειτουργούν σύμφωνα με το νόμο του Κυρίου. Να είστε έτοιμοι να κενωθείτε στον οποιονδήποτε. Αυτό είναι ελευθερία. Όπου αγάπη εκεί ελευθερία. Ζώντας μέσα στην αγάπη του Θεού, ζείτε μέσα στην ελευθερία.
Πολλοί άνθρωποι και μάλιστα χριστιανοί, δεν δέχονται καθόλου την ύπαρξη του δαίμονα. Το δαιμόνιο όμως δεν μπορείς να το αρνηθείς. Πιστεύω ότι υπάρχει διάβολος και λέω μάλιστα ότι, αν βγάλουμε απ’ το Ευαγγέλιο την πίστη στην ύπαρξη του διαβόλου τι γίνεται; Πάει το Ευαγγέλιο. … Δεν μπορούμε ν’ αγνοήσομε την ύπαρξη του διαβόλου, του οποίου τα έργα ήλθε να καταργήσει ο Χριστός.
Εγώ όμως σας λέγω, αντί ν’ ασχολείσθε με τον διάβολο και τις πονηρίες του, αντί ν’ ασχολείσθε με τα πάθη, να στραφείτε στην αγάπη του Χριστού.Εδώ θαυμάζει κανείς το πνεύμα του ποιητή. Βάζει τέχνη στη δομή του τροπαρίου, δηλαδή πλοκή, πλοκή λόγου. Είδατε τι λέει; Προσέχετε την κάθε λέξη. «Πλάνης μηχανήματα». …
Ο σατανάς φτιάχνει το μηχανισμό της πλάνης. Χωρίς να το καταλάβομε εμείς ο πονηρός φτιάχνει παγίδες. Με τη λαχτάρα για τον Χριστό η δύναμη της ψυχής φεύγει απ’ τις παγίδες και πάει στον Χριστό. Άλλο πράγμα αυτό. Πιο ευγενές. Το να μάχεσαι τον εχθρό σου είναι μια προσπάθεια με σπρωξίματα και πίεση. Στην αγάπη του Χριστού όμως δεν υπάρχουν σπρωξίματα. Εδώ η δύναμη της ψυχής μεταποιείται χωρίς κόπο. Δεν πρέπει ν’ αντιδράτε με τα ίδια όργανα. Αδιαφορήστε! Αυτή η αδιαφορία προς τον εχθρό είναι μεγάλη τέχνη. Τέχνη τεχνών. Γίνεται μόνο με τη θεία χάρι. Η αντιμετώπιση του κακού με την χάρι του Θεού γίνεται αναίμακτα και ακοπίαστα. Χωρίς σπρώξιμο και χωρίς σφίξιμο.
Τι είπαμε; Δεν είπαμε ότι ο διάβολος είναι πολυμήχανος; Οι μηχανισμοί του διαβόλου είναι πονηροί. Τρόμος! Γιαυτό πρέπει κι εμείς να φτιάχνομε ευσεβείς μηχανισμούς αμύνης,χωρίς πονηρία, για να καταστρέψομε τη δύναμη των δικών του παγίδων.
Όταν ντυθούμε την πανοπλία του Θεού, τα πάντα θα κατορθώσομε· και μάλιστα πολύ εύκολα. Είναι εύκολα όλα, όταν μπούμε στη θεία χάρι. Τότε είμαστε πιο ελεύθεροι, πιο δυνατοί. Μας προστατεύει η θεία χάρις. Αν αγωνισθούμε ερωτευθούμε τον Χριστό, τότε αποκτούμε τη θεία χάρι. Οπλισμένοι με τη θεία χάρι, δεν διατρέχομε κίνδυνο κι ο διάβολος μας βλέπει και φεύγει.
Κι εγώ ο καημένος ο ταπεινός από μικρός έτσι εργαζόμουν κι έχω μια μικρή πείρα. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις παγίδες, αδιαφορούσα. Στην αρχή, όμως, ξεκίνησα αλλιώς. Ξαπλωνόμουν κάτω κι έλεγα ότι είμαι πεθαμένος. Βίαζα τον εαυτό μου με τη βία του θανάτου. Δαίμονες έρχονταν και μες στο φόβο έλεγα: «Έχε μνήμην θανάτου δια παντός, έχε μνήμην κολάσεως». Τα παράτησα. Τα είχα ζήσει κι εκείνα. Καλά είναι κι εκείνα για τους αρχαρίους. Αλλά «ο φοβούμενος ου τετελείωται εν τη αγάπη».
Γράφει ο ιερός Αυγουστίνος: «Διαλογισμοί με απασχολούν και μπλέκομαι σε συζητήσεις». Βλέπετε, εδώ ομιλούσε ο παλαιός άνθρωπος με τον νέο, με τον κατά Χριστόν άνθρωπο. Έκανε συζήτηση. Εμένα δεν μου αρέσει να συζητώ με τον παλαιό άνθρωπο. Δηλαδή με τραβάει από πίσω, απ’ το ράσο, αλλ’ αμέσως ανοίγω τα χέρια προς τον Χριστό κι έτσι τον περιφρονώ με τη θεία χάρι, δεν τον σκέπτομαι. Όπως το μωρό παιδί ανοίγει τα χέρια και πέφτει στην αγκαλιά της μάνας του, έτσι κάνω κι εγώ. Είναι μυστήριο, δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε τη λεπτότητα του θέματος. Όταν προσπαθείτε ν’ αποφύγετε τον παλαιό άνθρωπο χωρίς την χάρι, τον ζείτε. Με την χάρι, όμως, δεν σας απασχολεί πια. Υπάρχει στο βάθος. Όλα μένουν μέσα μας και τα άσχημα δεν χάνονται. Με την χάρι όμως μετουσιώνονται, μεταποιούνται, μεταστοιχειώνονται. «Ίνα τον παλαιόν αποθέμενοι άνθρωπον, τον νέον ενδυσώμεθα και Σοι ζήσωμεν, τω ημετέρω Δεσπότη», δεν λέγει στην ευχή της ενάτης ώρας;
Ο Χριστός θέλει να ενωθούμε μαζί Του και περιμένει έξω απ’ την πόρτα της ψυχής μας. Από μας εξαρτάται να δεχθούμε τη θεία χάρι. Μόνο η θεία χάρις μπορεί να μας αλλάξει. Εμείς τίποτα δεν μπορούμε μόνοι μας. Η χάρις όλα θα μας τα δώσει. Εμείς να προσπαθούμε να μειώνομε τον εγωισμό και τη φιλαυτία μας. Να είμαστε ταπεινοί. Να δοθούμε στον Χριστό κι όλα φεύγουν τα αντιδραστικά, σωματικά και ψυχικά
Ενώ πρώτα ήταν ανίκανος (ο απόστολος Παύλος) να κάνει το καλό, μετά έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. Δεν μπορούσε δεν το ήθελε.
Με τη θεία χάρι τα πάντα είναι κατορθωτά. Με τη θεία χάρι οι μάρτυρες του Χριστού δεν καταλάβαιναν τους πόνους, που προξενούσαν τα μαρτύρια. Με τη θεία χάρι όλα γίνονται ανώδυνα. Αυτόν τον τρόπο τον απαλό να χρησιμοποιείτε. Μην αγωνίζεσθε να διώξετε το σκοτάδι, το κακό. Δεν πετυχαίνετε τίποτα χτυπώντας το σκοτάδι. Βρίσκεσθε στο σκοτάδι και θέλετε να απαλλαγείτε; Εσείς τι κάνετε; Διώχνετε με δύναμη το σκοτάδι, το χτυπάτε, αλλ’ αυτό δεν φεύγει. Θέλετε φως; Ανοίξτε μια τρυπίτσα και θα έλθει μια ακτίνα του ήλιου, θα έλθει το φως. Αντί να διώχνετε το σκοτάδι, αντί να διώχνετε τον εχθρό, να μην μπει μέσα σας, ανοίξτε τα χέρια στην αγκάλη του Χριστού. Αυτός είναι ο πιο τέλειος τρόπος, να μην πολεμάτε, δηλαδή, απευθείας το κακό, αλλά ν’ αγαπήσετε τον Χριστό, το φως Του, και το κακό θα υποχωρήσει.
Το σπουδαιότερο όπλο κατά του διαβόλου είναι ο Τίμιος Σταυρός, που τον τρέμει. Ο σταυρός όμως, να γίνεται σωστά.
Η επικοινωνία με τον Χριστό όταν γίνεται απλά, απαλά, χωρίς πίεση κάνει τον διάβολο να φεύγει. Ο σατανάς δεν φεύγει με πίεση, με σφίξιμο. Απομακρύνεται με την πραότητα και την προσευχή. Υποχωρεί όταν δει την ψυχή να τον περιφρονεί και να στρέφεται με αγάπη προς τον Χριστό. Την περιφρόνηση δεν μπορεί να την υποφέρει, διότι είναι υπερόπτης. Όταν όμως πιέζεσθε το κακό πνεύμα σας παίρνει είδηση και σας πολεμάει. Μην ασχολείσθε με τον διάβολο, ούτε να παρακαλείτε να φύγει. Όσο παρακαλείτε να φύγει, τόσο σας αγκαλιάζει. Τον διάβολο να τον περιφρονείτε. Να μην τον πολεμάτε κατά μετώπον. Όταν πολεμάς με πείσμα κατά του διαβόλου, επιτίθεται κι εκείνος σαν τίγρις, σαν αγριόγατα. Όταν του ρίχνεις σφαίρα, αυτός σου ρίχνει χειροβομβίδα. Όταν του ρίχνεις βόμβα, σου ρίχνει πύραυλο. Μην κοιτάζετε το κακό. Να κοιτάζετε την αγκαλιά του Θεού και να πέφτετε μες στην αγκαλιά Του και να προχωράτε. Να Του δοθείτε, να Τον αγαπήσετε τον Χριστό, να ζείτε με εγρήγορση. Η εγρήγορση στον άνθρωπο που αγαπάει τον Θεό είναι απαραίτητη.
Τα πράγματα είναι απλά κι εύκολα στην πνευματική ζωή, στη ζωή εν Χριστώ· αρκεί να ξέρετε να διακρίνετε. Όταν σας ενοχλήσει κάτι, ένας λογισμός, ένας πειρασμός, μία επίθεση, περιφρονώντας όλ’ αυτά, θα στρέφετε την προσοχή σας, το βλέμμα σας στον Χριστό. Εκείνος μετά θα αναλάβει να σας ανεβάσει. Εκείνος θα σας πιάσει απ’ το χέρι και θα σας δώσει πλούσια τη θεία Του χάρι. Εσείς λίγη προσπάθεια θα κάνετε. Παίρνομε ένα εκατομμύριο. Το κόβομε κομματάκια. Παίρνομε το ένα εκατομμυριοστό. Το ένα εκατομμυριοστό του εκατομμυριοστού είναι του ανθρώπου η προσπάθεια, λίγη δηλαδή διάθεση. Κινείσθε προς τον Θεό και στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. Το σκέπτεσθε κι έρχεται το Άγιον Πνεύμα. Δεν κάνετε τίποτα.
Όταν δείτε το αντίθετο πνεύμα να έρχεται να σας βουτήξει εσείς δεν τρομοκρατείσθε, ούτε το κοιτάζετε, ούτε προσπαθείτε να το βγάλετε από μέσα σας. Τι κάνετε; Ο καλύτερος τρόπος είναι η περιφρόνηση. Δηλαδή ανοίγετε την αγκαλιά σας, ανοίγετε τα χέρια σας στον Χριστό, όπως το παιδάκι που βλέπει κάποιο θηρίο άγριο και δεν φοβάται, γιατί είναι δίπλα ο πατέρας του και πέφτει στην αγκαλιά του. Αυτό τον τρόπο να χρησιμοποιείτε σε κάθε προσβολή του πονηρού και σε κάθε λογισμό δηλαδή την περιφρόνηση.
Όλα να τα προλαμβάνετε με την προσευχή. Αυτό είναι μεγάλο μυστικό. Την ώρα του πειρασμού, εκεί που πάτε να τον περιφρονήσετε, ο πονηρός σας βουτάει, σας καθηλώνει και σας σφίγγει και κάνει το δικό του κι όχι αυτό που θέλετε εσείς. Πρέπει να προλάβετε να κάνετε το άνοιγμα στον Θεό. Για να το πετύχετε όμως αυτό πρέπει να σας φωτίσει η θεία χάρις. Αν αυτό δεν γίνει αμέσως, τότε σας αρπάζει ο πονηρός κι ενώ προσπαθείτε να τον διώξετε, σας έχει ήδη συλλάβει.
Εζήτησα από έναν άνθρωπο να μου κάνει κάτι. Αυτός αρνιόταν λέγοντας ότι η επιστήμη τα λεει αλλιώς. Επέμεινα εγώ, τίποτα εκείνος.Πήγα ν’ αγανακτήσω. Το κατάλαβα. Τη στιγμή εκείνη, στράφηκα στον Χριστό και πρόλαβα το κακό.
Αυτή περιφρόνηση έχει μεγάλη τέχνη.
Η περιφρόνηση του κακού πνεύματος γίνεται μόνο με την χάρι του Θεού. Γυρίζετε προς τον Χριστό τρέχετε προς τον Χριστό, ανοίγετε τα χέρια σας προς τον Χριστό, προσπαθείτε να γνωρίσετε τον Χριστό, ν’ αγαπήσετε τον Χριστό, να αισθανθείτε τον Χριστό και σ’ αυτή σας την προσπάθεια, όταν τα ελατήρια σας είναι αγνά και καθαρά και ειλικρινή, ανοίγει η χάρις την ψυχή σας και σας λέει: «Έγειρε ο καθεύδων και ανάστα εκ των νεκρών και επιφαύσει σοι ο Χριστός». Εκεί, μέσα στο θείο φως θα ζούμε πάντοτε, εφόσον θ’ αγαπάει και θα λαχταράει η ψυχή μας τον Θεό. Έτσι, με την χάρι του Χριστού, είναι όλα εύκολα κι όλα αληθινά τα λόγια του Χριστού, που είπε: «Ο γαρ ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστιν».
Μερικοί βλέπουν τον διάβολο να παρουσιάζεται με διάφορες μορφές, να κάνει θορύβους, να τους χτυπάει κ.α. Αυτά γίνονται τις πιο πολλές φορές στους μπερδεμένους.
Όταν κανείς δεν άρχισε κανονικά την πνευματική ζωή ή τον βαραίνει κάτι κληρονομικό, βλέπει τον σατανά να παρουσιάζεται μπροστά του, να του κάνει φασαρίες κ.λπ. Καμιά φορά μπορεί να πάθει και σχιζοφρένεια ο άνθρωπος. Ο σχιζοφρενής επηρεάζεται απ’ τα βιώματα της παλιάς ζωής των προγόνων.
Και κάτι ακόμη. Να μη δίνομε στον διάβολο δικαιώματα. Δηλαδή εγώ δεν αφήνω ούτε μια σκέψη μνησικακίας μέσα μου ούτε μια σκέψη εγωισμού, μη βρει παράθυρο ο σατανάς. Το παράθυρο είναι το δικαίωμα. Όταν απομακρύνεσαι απ’ τον Θεό, κινδυνεύεις, γιατί σε βρίσκει «σκέτον» ο σατανάς και κυριαρχεί επάνω σου. Ακούστε κι εμένανε, που έχω λίγη πείρα σ’ αυτά.
Η τελεία εμπιστοσύνη στα χέρια του Θεού -αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Η τέλεια υπακοή στο Θεό χωρίς αντίρρηση, χωρίς αντίδραση, έστω κι αν ορισμένα πράγματα φαίνονται δύσκολα και παράλογα. Το άφημα στα χέρια του Θεού. Αυτό που λέμε στην Θεία Λειτουργία τα λέγει όλα: «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Σ’ εσένα Κύριε, τα αφήνομε όλα. Αυτή είναι η εμπιστοσύνη στον Θεό. Αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Αυτή μεταμορφώνει τον άνθρωπο. Τον καθιστά θεάνθρωπο.
Ο ταπεινός έχει συνείδηση της εσωτερικής του καταστάσεως και, όσο κι αν είναι άσχημη, δεν χάνει την προσωπικότητά του. Γνωρίζει ότι είναι αμαρτωλός και θλίβεται γι’ αυτό, αλλά δεν απελπίζεται, δεν εξουθενώνει τον εαυτό του. Ο έχων την αγία ταπείνωση δεν μιλάει καθόλου, δηλαδή δεν αντιδρά. Δέχεται να τον παρατηρούν, να τον ελέγχουν οι άλλοι, χωρίς να εξοργίζεται και να δικαιολογείται. Δεν χάνει την ισορροπία του. Το αντίθετο συμβαίνει με τον εγωιστή, τον έχοντα αισθήματα κατωτερότητος. Στην αρχή μοιάζει με τον ταπεινό. Λίγο, όμως, αν τον πειράξει κανείς, αμέσως χάνει την ειρήνη του, εκνευρίζεται, ταράζεται.
Ο ταπεινός πιστεύει ότι όλα εξαρτώνται απ’ τον Χριστό κι ότι ο Χριστός του δίδει την χάρι Του κι έτσι προχωράει. Όποιος έχει την αγία ταπείνωση, ζει από τώρα στην επίγεια άκτιστη Εκκλησία. Έχει πάντα τη χαρά του Χριστού, και στα δυσάρεστα. … Φλεγόταν απ’ την αγάπη του Χριστού. Η ταπείνωση τον ανέβασε εκεί. Να καίγεσαι για τον Θεό· αυτό είναι το παν.
Αν έχετε αγάπη στον πλησίον και στον Θεό, θα δώσει ο Θεός την ταπείνωση, θα δώσει τον αγιασμό. Αν δεν έχετε αγάπη στον Θεό και στον πλησίον αν τεμπελιάζετε, θα σας βασανίσει ο σατανάς, θα σας εκδικηθεί ο παλαιός άνθρωπος, θα σας φταίνε όλοι κι όλα, θα γκρινιάζετε λέγοντας: «Γιατί τα’ άφησες αυτό εδώ, γιατί εκεί;». Και θα νομίζετε ότι δήθεν φταίνε οι δουλειές ο κόπος. Θα λέτε: «Τι θα γίνει μ’ αυτή την κατάσταση που έφθασα, πώς φέρομαι έτσι;», χωρίς να καταλαβαίνετε από πού προέρχεται αυτή η κατάσταση. Ενώ αυτό είναι η εκδίκηση των ενστίκτων.
Όταν ο άνθρωπος ζει χωρίς Θεό, χωρίς γαλήνη, χωρίς εμπιστοσύνη, αλλά με άγχος, αγωνία, κατάθλιψη, απελπισία, αποκτάει ασθένειες σωματικές και ψυχικές. Η ψυχασθένεια, η νευρασθένεια, ο διχασμός είναι δαιμονικές καταστάσεις. Δαιμόνιο είναι επίσης και η ταπεινολογία. Το λένε και αίσθημα κατωτερότητος. Η αληθινή ταπείνωση δεν μιλάει, δεν λέει ταπεινολογίες, δηλαδή «είμαι αμαρτωλός, ανάξιος, ελάχιστος πάντων …». Φοβάται ο ταπεινός μήπως με τις ταπεινολογίες πέσει στην κενοδοξία. Η χάρις του Θεού δεν πλησιάζει εδώ. Αντίθετα η χάρις του Θεού βρίσκεται εκεί όπου υπάρχει αληθινή ταπείνωση, η θεία ταπείνωση, η τελεία εμπιστοσύνη στον Θεό. Η εξάρτηση από Εκείνον.
Αυτό έχει μεγάλη αξία να οδηγείσαι απ’ τον Θεό, να μην έχεις κανένα θέλημα. … Αυτή είναι η πραγματική ελευθερία. Να καίγεσαι για τον Θεό. Αυτό είναι το παν. Αν νικηθείς απ’ τον Θεό, υποδουλώνεσαι σ’ Αυτόν και ζεις στην ελευθερία των τέκνων του Θεού …
Χρειάζεται βέβαια και λίγη προσπάθεια, αλλά η άκρα ταπείνωση δεν αποκτιέται με τις προσπάθειες και τον αγώνα μόνο. Είναι αποτέλεσμα χάριτος. Το λέω εκ πείρας: ό,τι έχω το έχω απ’ την χάρι.
Να είμαστε σε όλα ταπεινοί· στη σκέψη, στα λόγια, στη συμπεριφορά. Ποτέ να μην παρουσιαστούμε στον Θεό και να πούμε: «Έχω αρετές». Ο Θεός δεν θέλει την αρετή μας. Πάντα να παρουσιάζεσαι στον Θεό ως αμαρτωλός· χωρίς όμως απελπισία, αλλά «θαρρών εις το έλεος της ευσπλαχνίας Του». Αρκεί να βρούμε το μυστικό.
Το μυστικό είναι η αγάπη στον Χριστό και η ταπείνωση. Ο Χριστός θα δώσει την ταπείνωση. Εμείς δεν μπορούμε με τις αδυναμίες μας να Τον αγαπήσομε. Ας μας αγαπήσει Αυτός. Ας Τον παρακαλούμε πολύ να μας αγαπήσει Εκείνος και να μας δώσει το ζήλο να Τον αγαπήσομε κι εμείς.
Άμα θέλεις να φιλοσοφήσεις όλα θα τα ρίχνεις στον κακό εαυτό σου και θα ταπεινώνεσαι πάντοτε. Είναι ταπείνωση να πιστεύεις ότι όλοι είναι καλοί. Κι αν ακούεις για κάποιον κάτι αρνητικό να μην το πιστεύεις. Όλους να τους αγαπάεις και να μη σκέπτεσαι για κανέναν κακό και για όλους να προσεύχεσαι. Δεν θέλεις άλλη φιλοσοφία. Η καρδιά του κενόδοξου δεν μπορεί να ταπεινωθεί. Όταν τον ελέγχουν ή νουθετούν, αντιλέγει έντονα, ενώ, όταν τον επαινούν και τον κολακεύουν, φέρεται άπρεπα. Ό,τι και να του πεις, εννοεί να υπερηφανεύεται περισσότερο. Ασχολείται και περιστρέφεται γύρω απ’ τον εαυτό του. Αντίθετα, ο αμαρτωλός που μετανοεί κι εξομολογείται βγαίνει απ’ τον εαυτό του. Όταν εξομολογηθεί δεν γυρνάει πίσω.
Ο κενόδοξος την ψυχή του την αποξενώνει απ’ την αιώνια ζωή. Τελικά ο εγωισμός είναι σκέτη κουταμάρα! Η κενοδοξία μας κάνει κούφιους. Όταν κάνομε κάτι για να επιδειχθούμε, καταντούμε άδειοι ψυχικά.
Θέλω να γίνω πιο καλός, θέλω να λατρεύω τον Θεό με αγάπη, με λαχτάρα, και κάνω όνειρα και κάνω προσπάθεια, αλλά δεν γίνεται τίποτα. Όμως αυτό μου δίνει χαρά και μια ικανοποίηση ότι επιτέλους προσπαθώ ν’ αγαπήσω τον Χριστό. Δεν το έχω κατορθώσει αλλά το επιθυμώ.
Λέγει ο σοφός Σολομών ότι ο Χριστός «ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν». Οι «πειράζοντες» τον Θεόν είναι όσοι αμφιβάλλουν, διστάζουν ή και χειρότερα ακόμη, ανθίστανται στην παντοδυναμία Του και πανσοφία Του. Δεν πρέπει η ψυχή μας ν’ αντιστέκεται και να λέει, «γιατί το έκανε έτσι αυτό ο Θεός, γιατί το άλλο αλλιώς, δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά;». … Αυτά τα «γιατί» πολύ βασανίζουν τον άνθρωπο, δημιουργούν αυτά που λέει ο κόσμος «κόμπλεξ»· παραδείγματος χάριν, «γιατί να είμαι πολύ ψηλός;» ή και το αντίθετο «πολύ κοντός;». Αυτό δεν φεύγει από μέσα. Και προσεύχεται κανείς και κάνει αγρυπνίες, αλλά γίνεται το αντίθετο. Και υποφέρει κι αγανακτεί χωρίς αποτέλεσμα. Ενώ με το Χριστό, με την χάρι φεύγουν όλα. Υπάρχει αυτό το «κάτι» στο βάθος, δηλαδή το «γιατί», αλλ’ η χάρις του Θεού επισκιάζει τον άνθρωπο κι ενώ η ρίζα είναι το κόμπλεξ, εκεί πάνω φυτρώνει τριανταφυλλιά με ωραία τριαντάφυλλα κι όσο ποτίζεται με την πίστη με την αγάπη με την υπομονή με την ταπείνωση τόσο παύει να έχει δύναμη το κακό παύει να υπάρχει δηλαδή δεν εξαφανίζεται αλλά μαραίνεται. Όσο δεν ποτίζεται η τριανταφυλλιά τόσο μαραίνεται, ξηραίνεται, χάνεται κι αμέσως ξεπετάγεται το αγκάθι.
Δεν είναι, όμως μόνο η αντίδραση και τα «γιατί», που δείχνουν ότι εκπειράζομε τον Θεόν. Εκπειράζομε τον Θεό, όταν ζητούμε κάτι από Εκείνον, αλλά η ζωή μας είναι μακράν του Θεού. Τον εκπειράζομε όταν ζητούμε κάτι αλλά η ζωή μας δεν είναι σύμφωνη με το θέλημά Του –πράγματα, δηλαδή ενάντια στον Θεό· άγχος αγωνία απ’ το ένα μέρος κι απ’ το άλλο παρακαλούμε.
Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. Άστε το κακό. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι αυτό θα σας σώσει. Εκείνο που κάνει άγιο τον άνθρωπο είναι η αγάπη, η λατρεία προς τον Χριστό η οποία δεν μπορεί να εκφρασθεί δεν μπορεί δεν μπορεί … Και προσπαθεί ο άνθρωπος να κάνει ασκήσεις, να κάνει τέτοια πράγματα και να καταπονεί τον εαυτό του για την αγάπη του Θεού.
Κανείς ασκητής δεν αγίασε χωρίς ασκήσεις. Κανείς δεν μπόρεσε ν’ ανέλθει στην πνευματικότητα χωρίς ν’ ασκηθεί. Πρέπει να γίνονται ασκήσεις. Άσκηση είναι οι μετάνοιες, οι αγρυπνίες κ.λπ. αλλά όχι με βία. Όλα να γίνονται με χαρά. Δεν είναι οι μετάνοιες που θα κάνομε δεν είναι οι προσευχές είναι το δόσιμο ο έρωτας για τον Χριστό για τα πνευματικά. Υπάρχουν πολλοί που τα κάνουνε αυτά όχι για τον Θεό αλλά για άσκηση, για ωφέλεια σωματική. Όμως οι πνευματικοί άνθρωποι το κάνουνε για ψυχική ωφέλεια, για τον Θεό. Αλλά και το σώμα ωφελείται πολύ δεν αρρωσταίνει. Πολλά καλά έρχονται.
Μέσα στην άσκηση τις μετάνοιες τις αγρυπνίες και τις άλλες κακουχίες είναι και η νηστεία. «Παχεία γαστήρ λεπτόν ου τίκτει νόον».
Λένε ότι το προβατάκι τρώει τα χορταράκια της γης κι είναι τόσο ήσυχο. … Ενώ ο σκύλος ή η γάτα κι όλ’ αυτά τα σαρκοφάγα, είναι όλα τους άγρια ζώα. Το κρέας κάνει κακό στον άνθρωπο. Κάνουν καλό τα χόρτα, τα φρούτα κ.λπ.
Δεν είναι το φαγητό δεν είναι οι καλές συνθήκες διαβιώσεως που εξασφαλίζουν την καλή υγεία. Είναι η αγία ζωή, η ζωή του Χριστού.
Για να τα κάνετε όμως αυτά πρέπει να έχετε πίστη. Αλλιώς σας πιάνει λιγούρα. Η νηστεία είναι και ζήτημα πίστεως. Δεν παθαίνετε μ’ αυτήν κακό, όταν το χωνεύσετε καλά το φαγητό σας. Οι ασκητές μεταποιούν τον αέρα σε λεύκωμα και δεν τους πειράζει η νηστεία. Όταν έχετε τον έρωτα τον θείον, μπορείτε να νηστεύετε με ευχαρίστηση κι όλα είναι εύκολα· αλλιώς σας φαίνονται όλα βουνό. Όποιοι έδωσαν την καρδιά τους στον Χριστό και με θερμή αγάπη έλεγαν την ευχή, κυριάρχησαν και νίκησαν τη λαιμαργία και την έλλειψη εγκράτειας.
Το αλάτι χρειάζεται στον οργανισμό του ανθρώπου. Υπάρχει μία φήμη ότι το αλάτι κάνει κακό. Δεν είναι σωστό αυτό. Είναι στοιχείο που χρειάζεται. Και είναι ορισμένοι μάλιστα που πολύ το έχουν ανάγκη. Άλλοι δεν το έχουν ανάγκη, ενώ κάποιους τους πειράζει. Είναι ζήτημα ιχνοστοιχείων του οργανισμού. Χρειάζεται μικροβιολογική εξέταση.

ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ
ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ
© Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής-Χρυσοπηγής

diakonima.gr

«Εκολλήθη η ψυχή μου οπίσω Σου, εμού δε αντελάβετο η δεξιά Σου » (Ψαλμ. ξβ΄ 9)

Πεφιλημένε μοι Κύριε, ακούων τους λόγους τούτους εξερχομένους εκ της καρδίας του θείου Δαβιδ καταλαμβάνομαι υπό λύπης και αθυμίας · διότι ορώ την καρδίαν μου διατεθειμένην προς σε όλως αδιάφορον και αυχμώσαν και προς τα κάτω, τα γήινα και φθαρτά, προσκεκολλημένην. Αλλά και η λύπη αύτη, Κύριέ μου, μικρά εστι λίαν και διαλείπουσα, ότι η γνώσις, ην περί σου έχω, ελαχίστη τυγχάνει και αμυδρά. Αλλ’ έως πότε, ερασμιώτατέ μοι Κύριε, η κατάστασις αύτη διαμένει εν εμοί; έως πότε έσομαι τοιούτος οίος ειμι; Πάντες οι πατέρες μου κατενόησάν σε και ηγάπησάν σε, εγώ δε στερούμαι αμφοτέρων · πάντες οι άγιοί σου ηρνήθησαν τα πάντα και προσεκολλήθησαν εις σε μετά φόβου και χαράς · εγώ δε ο άθλιος ουδέν τοιούτον μέχρι του νυν εδοκίμασα · εν πάσαις γαρ ταις περιστάσεσει καθ’ άς πρέπει αναφαίνεσθαί με αφωσιωμένον και πεποιθότα εις σε, ορώ εμαυτόν ταραττόμενον και σφόδρα ενδιαφερόμενον και διά τα μηδαμινώτατα. Ευρίσκομαι, Κύριέ μου, εν τη αθλία ταύτη καταστάσει, διότι αγνοώ σε, το όντως αγαθόν, αγνοώ σε, την πηγήν της ζωης και της δόξης, αγνοώ σε, τον ανεκτίμητον θησαυρόν, όστις ουκ ανταλλάσσεται δι’ όλων. Κυλίομαι κάτω εν τοις εφημέροις και φθαρτοίς ως ο σκώληξ εν τη κόπρω και ως ο χοίρος εν τω βορβόρω · διότι ου δύναμαι κατιδείν το έκλαμπρον και πλήρες χαρίτων πρόσωπόν σου. Ανιώμαι και τήκομαι διά τα άξια περιφρονήσεως και αποστροφής, διότι τυφλός τυγχάνει ο νους μου και ορά τα φαινόμενα και τα δοκούντα · τα δ’ αληθή και πραγματικά ουδόλως νοεί και βλέπει. Επεθύμουν σφόδρα, Λόγε μου, θεραπευθήναι και απαλλαγήναι εκ πάντων ων κατέχομαι κακών και όλως αφοσιωθήναι εις σε και κολληθήναι οπίσω σου, ον τρόπον εκολλήθη και η ψυχή του θειοτάτου Δαβίδ. Αλλ’ αι ψευδείς δόξαι των ανθρώπων, και αι αφανείς παγίδες του διαβόλου κατέχουσί με αιχμάλωτον και δέσμιον. Εφίεμαι, Λόγε μου, κολληθήναι οπίσω σου αναποσπάστως, ως εκολλήθη ο κατά πάντα μιμητής σου θείος Παύλος, και αναφωνείν μετ’ αυτού «τις ημάς χωρίσει από της αγάπης του Χριστού…;», αλλ’ η εν εμοί οικούσα αμαρτία φραγμός εστιν ανυπέρβλητος, κωλύων με επιτυχείν της εφέσεως. Ιμειρόμην, Χριστέ μου, αιχμαλωτισθήναι και τρωθήναι υπό της αγάπης σου, ως ετρώθη και ηχμαλωτίσθη η τεκούσα σε μήτηρ, αλλά το περικαλύπτον με σκότος και η της καρδίας μου ακαθαρσία ποιούσι με ψυχρόν και νεκρόν. Αποσόβησον ουν πάντα τα κωλύοντά με, όπως προσκολληθώ όλος σοί, τω ποιητή μου και πλάστη μου. Αμήν

 xfd.gr

Το ιλαρό φως του καντηλιού και η εικόνα Εκείνου που μας αγαπάει δεν άφηναν περιθώρια στις σκιές να ξεμυτίσουν.

Ένα ζεστό κρεβάτι, μια όμορφη συντροφιά και η θαλπωρή των ανθρώπινων σχέσεων, είναι γεύση παραδείσου, που όμως τα πάθη μας, και η τελειοθηρική εμμονή μας για κάτι δήθεν «ανώτερο» και «ιδιαίτερο» δεν μας αφήνουν εκτιμήσουμε και να χαρούμε.

Είναι αυτή η αδυναμία μας, να αποδεχθούμε την έλλειψη των πραγμάτων, που μας κάνει εξαντλητικά να αναζητούμε το τέλειο.

Ξημέρωσε ο Θεός την κτίση του, η βροχή κόπασε και περπάτησα για κάμποση ώρα, στα βήματα Εκείνου, που όλη νύχτα έπλενε και ξεδιψούσε το κορμί της Γης. Χωράφια μουσκεμένα, δέντρα καλά πλυμένα, γη σε οργασμό από την συνουσία, ζώα στον αγώνα της τροφής, άνθρωποι με ανάσες που θολώνουν τα τζάμια.
Τότε κατάλαβα, γιατί η αθεΐα αναπτύχθηκε στα αστικά κέντρα. Γιατί είναι αδύνατον να ζεις με την φύση και να είσαι άθεος…

π. Λίβυος

Πηγή:  pemptousia.gr

Και έλεγε αυτή η ιστορία πως: Μια μέρα ένας μαθητής αποφάσισε να προκαλέσει τον δάσκαλό του.
Έτσι σκέφτηκε να του στήσει μια παγίδα. Έπιασε μια πεταλούδα και την κράτησε στη χούφτα του. Όταν θα πήγαινε στο δάσκαλο θα τον ρώταγε τι είχε στο χέρι του. Κι αν ο δάσκαλος το έβρισκε, τότε θα τον ρωτούσε εάν η πεταλούδα ήταν ζωντανή ή νεκρή. Στην περίπτωση που απαντούσε ότι η πεταλούδα ήταν ζωντανή, τότε θα έσφιγγε το χέρι του και θα τη σκότωνε και το αντίστροφο.
Όταν είχαν μάθημα λοιπόν, πλησίασε τον δάσκαλο, μπροστά σε όλους τους υπόλοιπους μαθητές, έτεινε το χέρι προς το μέρος του και τον ρώτησε:
– “Δάσκαλε, τι έχω στο χέρι μου;”

– “Την ψυχή σου έχεις παιδί μου”, απάντησε ατάραχος ο δάσκαλος.

Ο μαθητής προβληματίστηκε για λίγο σκεπτόμενος την απάντηση. Κατέληξε ότι ο δάσκαλος είχε δίκιο. Η πεταλούδα ήταν μια ψυχή που θα μπορούσε να είναι και δική του. Ωστόσο, συνέχισε:
-“Και είναι ζωντανή η ψυχή μου δάσκαλε ή όχι;”
Ο δάσκαλος τον κοίταξε με καλοσύνη στα μάτια και του είπε χαμογελαστά:
– “από το χέρι σου εξαρτάται”.
Τώρα αυτήν την μικρή ιστορία την λέω και σε εσάς και σας λέω ακόμη πως τίποτα δεν μπορεί να επηρεάσει την ψυχή μας παρά μόνο εάν το επιτρέψουμε εμείς οι ίδιοι!!!!!
O Δάσκαλος της ιστοριούλας είναι ο ίδιος ο Θεός, το παιδί ένας από εμάς και η πεταλούδα η ψυχή μας. Πραγματικά ωφέλιμη ιστορία με πολύ βαθύ νόημα. Σε αφήνει με το στόμα ανοιχτό σε βάζει σε σκέψεις, έστω και για λίγο. Αυτό το λίγο μπορεί να είναι αρκετό να πάρεις καινούριες αποφάσεις βασισμένες σε κάτι όχι επιφανειακό αλλά βασισμένες στο συμφέρον της ψυχής σου της ίδιας.
Δύσκολο ε; Στα λόγια όλοι είμαστε άνετοι και θαρραλέοι στις πράξεις είναι εκεί που τα βρίσκουμε σκούρα. Λίγο όμως αν προσπαθήσουμε θα δούμε μια εσωτερική αναγέννηση η οποία θα μας εκπλήξει θα μας κάνει άλλον άνθρωπο. Στο χέρι μας είναι που θέλουμε να φτάσουμε. Η κορυφή του βουνού είναι ψηλά και μακριά από εδώ. Ο δρόμος δύσβατος, απόκρημνος στενός χωράει μόνον δύο, εσένανε και τον Δάσκαλο που θα είναι εκεί έστω κι αν δεν τον βλέπεις για να σε στηρίζει όχι με τον τρόπο που εσύ περιμένεις αλλά με τον τρόπο που Αυτός γνωρίζει πως θα μπορέσεις να οδηγηθείς στην κορυφή.
Εσύ επιλέγεις, από το δικό σου χέρι εξαρτάται αν θα προχωρήσεις και θα αποτελέσεις ίσως ακόμη και παράδειγμα προς μίμηση η θα μείνεις στάσιμος αλλά ποτέ σου δεν θα νιώθεις γεμάτος, ποτέ σου δεν θα είσαι πραγματικά ευτυχισμένος και ξέρεις γιατί; Γιατί μόνον ο Θεός μπορεί να σε γεμίσει εσωτερικά.
Μόνον ο Θεός μπορεί να σε ολοκληρώσει ως άνθρωπο. Μόνον αυτόν αν έχεις ως συνοδοιπόρο έχεις τα πάντα, αν έχεις όλους τους άλλους εκτός από Αυτόν, τότε λυπάμαι αλλά να ξέρεις πως δεν έχεις τίποτα και θα βασανίζεσαι σε όλη σου την ζωή για να βρεις κάτι που σε γεμίζει. Όσα κι αν κάνεις, όσα κι αν αποκτήσεις αν δεν καταφέρεις να έχεις τον Θεόν-Πατέρα-Δάσκαλο στην καρδιά σου τότε μόλις αποκτάς κάτι καινούριο πάλι άδειος θα αισθάνεσαι. Μόνον όταν φτάσεις και καταφέρεις αυτό που ίσως και να σε δυσκολεύει μόνο και μόνο στο άκουσμα, να έχεις Θεό μέσα σου, θα νιώσεις αγαλλίαση, ηρεμία, θα νιώσεις ο πιο πλούσιος άνθρωπος πάνω στην γη, μόνον τότε θα νιώσεις ολοκληρωμένος σαν άνθρωπος. Θα γίνεις κι εσύ ένας μικρός Θεός, όπως ο Σπυρίδων ο Τριμυθούντος, όπως ο Λουκάς ο Συμφερουπόλεως, όπως η Παρασκευή η αθληφόρος.
Τους ξέρεις αυτούς; Τους έχεις ακούσει; Ναι τους ξέρεις. Τους έχεις ζητήσει και την μεσιτεία τους στον Θεό. Μπορείς να τους μοιάσεις και να τους ξεπεράσεις; Μπορείς να φτάσεις πιο κοντά από ότι έφτασαν αυτοί στον ίδιον τον Θεόν. Ναι μπορείς γιατί ο Θεός για εκεί σε προορίζει, για τόσο ψηλά σε έχει. Εσύ είσαι αυτός που δεν θες και δεν κυνηγάς αυτό που θα σε κάνει ολοκληρωμένο σαν άνθρωπο και θα είναι αυτό μέσα στο οποίο δεν θα σου λείπει τίποτα γιατί θα τα έχεις όλα, θα έχεις Θεό. Στο χέρι σου είναι…..
Στο εύχομαι !!!!!
Στο χέρι σου είναι μην το ξεχνάς.
Ελπίζω να συναντηθούμε στην κορυφή…

του Σπύρου Συμεών

http://agios-dimitrios

Το ερώτημα της ηθικής μας υπόστασης είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Πολλοί άνθρωποι σήμερα μιλούν για ηθική χωρίς Θεό. Ζητούνε από τους εαυτούς τους και τους άλλους να τηρούν νόμους, να έχουν αξιοπρέπεια στη συμπεριφορά τους, να μην υποκύπτουν σε πάθη και κακίες, χωρίς όμως να θέτουν μία κύρια προϋπόθεση: είναι εφικτή μία τέτοια στάση ζωής χωρίς σημεία αναφοράς; Αρκεί ο φόβος της τιμωρίας από το κράτος για την παραβίαση των νόμων ή η αποδοκιμασία ενός τμήματος της κοινωνίας που διασώζει ίχνη συλλογικότητας εντός του, για να μπορέσουμε να κρατήσουμε ενεργή την ηθική μέσα μας; Από την άλλη υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν στο Θεό και ακολουθούν τις ηθικές επιταγές της θρησκείας με έναν απόλυτο τρόπο, συχνά τυπολατρικά και συμπεριφοριστικά. Η ηθική γίνεται χρέος και καθήκον. Την ίδια στιγμή γίνεται αφορμή κρίσης και κατάκρισης όλων των άλλων που δεν την τηρούνε, με αποτέλεσμα να γίνονται διαπρύσιοι κήρυκές της, αλλά από τις καρδιές τους είτε να ελλείπει είτε να είναι ελλειμματική η αγάπη. Οι άνθρωποι αυτοί είναι βέβαιοι ότι ο Θεός είναι κοντά τους και Αυτός είναι το σημείο αναφοράς τους. Δεν φαίνεται όμως ότι κατανοούν Ποιος αληθινά είναι ο Θεός και γιατί προσέλαβε την ανθρώπινη φύση, όπως επίσης και τι ζητά πραγματικά από εμάς.

                Ο απόστολος Παύλος, απευθυνόμενος στους Κορινθίους, δίνει μία συγκλονιστική περιγραφή του Ποιος είναι ο Θεός και σε τι καλεί όσους ανθρώπους θέλουν να έρθουν κοντά Του. «Ενοικήσω εν αυτοίς και εμπεριπατήσω, και έσομαι αυτών Θεός, και αυτοί έσονταί μοι λαός» (Β’ Κορ.  6, 16). Θα κατοικήσω ανάμεσά τους και θα πορεύομαι μαζί τους, θα είμαι Θεός τους κι αυτοί θα είναι λαός μου. Περιγράφει την κάλυψη μιας ανθρώπινης ανάγκης με τα λόγια αυτά, την οποία επιτελεί ο Θεός. Είναι η αναφορά σε έναν Θεό συγκεκριμένο, ο Οποίος κατοικεί ανάμεσα στους ανθρώπους που Τον αποδέχονται και συμπορεύεται μ’ αυτούς και την ίδια στιγμή είναι και ο αυτοπροσδιορισμός τους ως του λαού του Θεού.

 Μιλούμε για την πίστη σε έναν Θεό ο Οποίος δεν παρακολουθεί τη ζωή μας από ψηλά, ούτε μας περιμένει να Τον προσεγγίσουμε, αλλά έναν Θεό που όχι απλώς αποκαλύπτεται αλλά κατοικεί ανάμεσά μας και συμπορεύεται με μας. Κατοικεί στην Εκκλησία, στην οποία ανήκουν όσοι Τον θέλουν ως σημείο αναφοράς τους. Και Εκκλησία δεν είναι μόνο ο ναός ή τα μυστήρια ή οι τελετουργίες ή η διδασκαλία της πίστης. Είναι ο καθένας από εμάς ναός του ζώντος Θεού. Εντός μας κατοικεί ο Θεός. Ως εικόνα Του υπάρχουμε. Έχουμε τη δωρεά της ζώσας πνοής Του. Είμαστε οι φέροντες την δίψα για αγάπη, ελευθερία, δημιουργικότητα, αιωνιότητα, κοινωνία. Και κατοικεί εντός μας ανεξαρτήτως της ηθικής μας. Όποια δωρεά έδωσε, δεν την παίρνει πίσω. Συμπορεύεται μάλιστα με μας. Άλλοτε μας ακολουθεί. Άλλοτε μας δείχνει τον δρόμο. Άλλοτε μας περιμένει και άλλοτε μας καλεί να Τον περιμένουμε, όχι διότι δεν είναι μαζί μας, αλλά διότι η προστασία και πρόνοιά Του έρχονται καιρώ τω δέοντι για την πνευματική μας πρόοδο.

Για να επενεργήσει όμως επάνω μας, θέτει κάποιες προϋποθέσεις, για να βοηθηθούμε να γνωρίζουμε τι θέλει από εμάς. «Διό εξέλθετε εκ μέσου αυτών και αφορίσθητε, λέγει Κύριος, και ακαθάρτου μη άπτεσθε, καγώ εισδέξομαι υμάς, και έσομαι υμίν εις πατέρα και υμείς έσεσθέ μοι εις υιούς και θυγατέρας, λέγει Κύριος Παντοκράτωρ»(Β’ Κορ. 6, 17-18). Γι’ αυτό λέει ο Κύριος: φύγετε μακριά από αυτούς και ξεχωρίστε. Μην αγγίζετε ακάθαρτο πράγμα κι εγώ θα σας δεχτώ. Θα είμαι για σας ο Πατέρας κι εσείς θα είστε γιοι και θυγατέρες μου, λέει ακόμα ο παντοκράτορας Κύριος. Ζητά από εμάς να ξεχωρίσουμε από όσους λειτουργούν ειδωλολατρικά στη ζωή τους. Από όσους λατρεύουν τον παρόντα κόσμο. Τα πάθη και τις επιθυμίες τους. Από όσους θεοποιούν κάθε τι που αρνείται την αληθινή αγάπη και καθιστούν το καθιστούν δικαίωμα, με αποτέλεσμα η συνείδησή τους να πωρώνεται ή να γίνεται ακάθαρτη. Είναι κάθε αμαρτία ψυχής και σώματος, η οποία καθιστά τον άνθρωπο αυτοαναφορικό. Αυτοθεοποιητικό. Κέντρο του ενός κόσμου χωρίς Θεού. Είναι η φιλοχρηματία, που δεν αφήνει τον άνθρωπο να έχει ελεήμονα καρδιά. Είναι η φιληδονία που κάνει τον άνθρωπο να δοκιμάζει όχι με γνώμονα την αγάπη, αλλά με κριτήριο την αυτάρκεια της ηδονής, το να περνά καλά χωρίς δέσμευση και χωρίς την ευλογία του Θεού. Είναι η φιλοδοξία που κάνει τον άνθρωπο να απολυτοποιεί γνώσεις, αξιώματα, προβολή, την ψευδαίσθηση της αποδοχής των άλλων όχι για τα έργα της ζωής, αλλά για το έξωθέν του, την εμφάνιση, την ρητορεία, την προκλητικότητά του. Αυτή όμως η διάκριση δεν έχει να κάνει με την περιφρόνηση αυτών των ανθρώπων, αλλά με την πρόταξη του θελήματος του Θεού.

Και τότε ο Θεός θα είναι για μας Πατέρας. Και την ίδια στιγμή κι εμείς θα είμαστε υιοί και θυγατέρες Του. Είναι σπουδαίο να ζούμε στην Εκκλησία αυτή τη σχέση της οικογένειας. Ένας Πατέρας που θα υπάρχει προσφέροντας την αγάπη και την ασφάλεια της παρουσίας Του. Την συγκατοίκηση και την συμπόρευση. Την κατάργηση της μοναξιάς. Και την δωρεά της αιωνιότητας δια της αναστάσεως. Και τότε εμείς θα ζούμε κοντά Του«επιτελούντες αγιωσύνη εν φόβω Θεού» (Β’ Κορ. 7,1). Θα ζούμε μία άγια ζωή με φόβο Θεού. Η ηθική μας δεν θα είναι ηθική κρίσης και κατάκρισης των άλλων, αλλά παραδείγματος γι’ αυτούς. Δόξα μας δεν θα είναι το να δείχνουμε ότι είμαστε διαφορετικοί για να καυχιόμαστε γι’ αυτό, αλλά το να είμαστε παιδιά του Θεού. Και ο σκοπός και το νόημα της ζωής μας είναι η αγιωσύνη, με φόβο Θεού, με σεβασμό σε έναν Θεό που γνωρίζουμε ότι είναι ο Πατέρας μας.

Ο Θεός είναι η αναφορά μας. Και Αυτός είναι που θα μας βοηθήσει στις δυσκολίες μας. Δεν είναι η τιμωρία του νόμου που θα μας συγκρατήσει, ούτε η αποδοκιμασία των πολλών, αλλά η σχέση μας καθαυτή με τον Θεό που μας αγαπά. Ζώντας σε μία εποχή στην οποία θέλουμε τον Θεό απόντα από τις καρδιές μας, από την καθημερινότητά μας, θεωρώντας την πίστη ιδιωτικό γεγονός και όχι συλλογικό, έχουμε παγιδευθεί   σε μία πραγματικότητα  χωρίς ελπίδα και με αναφορά τον εαυτό μας, τις ιδέες, τον τρόπο του πολιτισμού μας. Μόνο που αυτή η αναφορά δεν λυτρώνει, αλλά πρόσκαιρα εκτονώνει. Και ο κόσμος δεν μπορεί να βρει ουσιαστικό ήθος, που να χαράσσει πορεία με συνέπεια και σεβασμό. Ας επιστρέψουμε στη ζωή της Εκκλησίας και ας αναζητήσουμε την λύτρωση της κοινωνίας με τον Θεό που μεταμορφώνει τη ζωή μας.

Κέρκυρα, 27 Σεπτεμβρίου 2015

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Είναι ασύλληπτη η γνώση του Θεού απ’ το δικό μας νου. Είναι άπειρη, περιλαμβάνει όλα τα όντα, ορατά και αόρατα, έσχατα και αρχαία. Τα γνωρίζει ο Θεός όλα με ακρίβεια, σε όλο το βάθος και το πλάτος τους. Ο Κύριος γνωρίζει εμάς, πριν γνωρίσομε εμείς τον εαυτό μας.
Γνωρίζει τις διαθέσεις μας και την παραμικρή μας σκέψη, τους λογισμούς, τις αποφάσεις μας, πριν να τις πάρομε. Αλλά και προ της συλλήψεώς μας και προ καταβολής κόσμου μας γνώριζε καλά. Γι΄αυτό ο Δαβίδ θαυμάζει και φωνάζει: «Κύριε, εδοκίμασάς με και έγνως με …»

Το Πνεύμα το Άγιον εισχωρεί παντού. Γιαυτό εκείνος που εμφορείται υπό του Αγίου Πνεύματος έχει και αυτός τη γνώση του Θεού. Γνωρίζει το παρελθόν, το παρόν, το μέλλον. Του τα φανερώνει το Άγιον Πνεύμα. Τίποτα δεν είναι άγνωστο στον Θεό απ’ τις πράξεις μας, αλλά γράφονται όλα. Γράφονται κι όμως δεν γράφονται. Γεννιούνται και υπάρχουn, αλλά δεν γεννιούνται. Αυτό που ξέρετε εσείς τώρα, το ξέρει ο Θεός προ καταβολής κόσμου. Σας θυμίζω αυτό που λέει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος στην Ευχή προ της Θείας Μεταλήψεως. Ακούστε: «Το μεν ακατέργαστόν μου έγνωσαν οι οφθαλμοί Σου· επί το βιβλίον δε Σου και τα μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει».

Αυτά τα λόγια κάποιοι τα παρεξηγούν και τα μπερδεύουν. «Αφού ο Θεός τα έχει όλα γραμμένα, έχομε μοίρα, λένε, έχομε τύχη, έχομε πεπρωμένο. Άρα ήταν γραμμένο και πεπρωμένο να κάνεις, για παράδειγμα, φόνο· σε είχε προορίσει γι’ αυτό ο Θεός». Θα μου πεις: «Αν είναι γραμμένο ότι εγώ επρόκειτο να σκοτώσω εσένα, είμαι εγώ υπεύθυνος ή ανεύθυνος; Αφού και τα «μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει», γιατί να είμαστε υπεύθυνοι οι άνθρωποι; Τώρα πες μου εσύ, που λέεις ότι ο Θεός είναι αγαθός, γιατί το έγραφε και δεν με απέτρεπε να το κάνω;».

Εδώ είναι το μυστήριο. Ο Θεός εν τη παντοδυναμία Του και παγγνωσία Του γνωρίζει τα πάντα, και τα μέλλοντα να συμβούν, αλλά δεν είναι Εκείνος υπαίτιος για το κακό. Ο Θεός προγνωρίζει αλλά δεν προορίζει. Για τον Θεό δεν υπάρχει παρελθόν, παρόν και μέλλον. Όλα είναι γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιόν Του. Πως το λέει ο απόστολος Παύλος; «Πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς Αυτού». Ως παντογνώστης γνωρίζει και το αγαθό και το κακό. Συνεργάζεται με το αγαθό ως φύσει αγαθός και είναι ξένος του κακού. Αφού είναι ξένος του κακού, πώς είναι δυνατόν να μας προορίζει γι’ αυτό; Ο Θεός εδημιούργησε τα πάντα καλά λίαν και έδωσε σε όλα αγαθό άγιο προορισμό.

Το κακό είναι πρόβλημα, το οποίο η θρησκεία μας το εξηγεί μ’ ένα θαυμάσιο τρόπο, που καλύτερος δεν υπάρχει. Η εξήγηση που του δίνει είναι η εξής:

Το κακό υπάρχει και προέρχεται απ’ τον διάβολο. Μέσα μας έχομε και το κακό πνεύμα και το αγαθό πνεύμα και μάχονται αλλήλους. «Ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει· ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά».Μέσα μας δηλαδή γίνεται πάλη μεταξύ καλού και κακού. Σ’ αυτήν όμως την πάλη ο άνθρωπος είναι ελεύθερος ν’ αποφασίσει τι θα διαλέξει. Άρα δεν είναι ο Θεός που προορίζει κι αποφασίζει αλλά η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου.

Ο Θεός εν τη παντογνωσία Του γνωρίζει μ’ όλη την ακρίβεια όχι απλώς από πριν αλλά προ καταβολής κόσμου ότι ο τάδε θα κάνει, παραδείγματος χάριν, φόνο, όταν γίνει τριάντα τριών ετών. Αλλά ο άνθρωπος εν τη ελευθερία της βουλήσεώς του – δώρο που του έδωσε ο Θεός και το διαστρέβλωσε – ενεργεί αυτοβούλως.

Δεν είναι ο Θεός ο αίτιος, ούτε μας προορίζει γι’ αυτό το σκοπό. Η παγνωσία Του δεν μας υποχρεώνει. Σέβεται την ελευθερία μας, δεν την καταργεί. Μας αγαπάει, δεν μας κάνει δούλους, μας δίνει αξία. Ο Θεός δεν επεμβαίνει στην ελευθερία μας, τη σέβεται, μας δίνει το ελεύθερο. Άρα είμαστε υπεύθυνοι, διότι κάνομε αυτό που θέλομε εμείς. Δεν μας αναγκάζει ο Θεός. Είναι προδιαγεγραμμένο και γνωστό στον Θεό ότι θα σκοτώσεις εσύ αυτόν τον άνθρωπο, αλλά δεν είναι κανονισμένο υπό του Θεού να το κάνεις.
Πώς είναι δυνατό ο Θεός, που μας εδημιούργησε από άπειρη αγάπη κι ο ίδιος είναι απόλυτη αγάπη και θέλει μόνο την αγάπη, να θελήσει να σε οδηγήσει στην κακία και στο φόνο; Σου δίνει την ελευθερία και μετά σου την παίρνει; Εσύ ενεργείς ελεύθερα, εσύ αποφασίζεις αυτό που ο Θεός γνωρίζει εκ των προτέρων, χωρίς να σε αναγκάζει, γι’ αυτό και είσαι εσύ υπεύθυνος.

Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά, θέλουν θείο φωτισμό, για να τα κατανοήσει ο άνθρωπος. Είναι μυστήρια. Το αγαθό στη φύση είναι μυστήριο. Δεν είναι ωραίο ένα λουλουδάκι με ποικίλα χρώματα, που σε τραβάει και σε κάνει να το αγαπήσεις; Το πλησιάζεις κι έχει άρωμα τόσο ευγενικό, τόσο λεπτό, που σε κάνει να το αγαπάεις πιο πολύ. Αυτό είναι το αγαθό. Έ ναι, αλλά δεν είναι όμως κι αυτό μυστήριο; Πώς έγιναν αυτά τα χρώματα, πώς έγινε αυτό το άρωμα; Το ίδιο μπορούμε να πούμε για τα πουλιά, για τα ζώα, για τα υδρόβια. Όλα εκφράζουν την αγαθότητα του Θεού.

Ο Θεός έδωσε στον άνθρωπο ό,τι πιο ωραίο και καλό. Τον προόρισε να γίνει τέλειος. Του έδωσε, όμως, και την ελευθερία κι έτσι έγκειται και σ’ εκείνον ν’ ακολουθήσει το αγαθό ή το κακό. Από το ένα μέρος η αγάπη του Θεού κι από το άλλο η ελευθερία του ανθρώπου. Αγάπη και ελευθερία μπλέκουν. Ενώνεται το πνεύμα με το Πνεύμα. Αυτή είναι η μυστική ζωή. Όταν το πνεύμα μας ενώνεται με το Πνεύμα του Θεού, τότε κάνομε το αγαθό, γινόμαστε αγαθοί.

Για τα πάθη μας ευθύνεται άλλος, η βούλησή μας. Ο Θεός δεν θέλει να περιορίσει τη βούλησή μας, δεν θέλει να μας πιέσει, δεν θέλει να επιβάλει τη βία. Από μας εξαρτάται τι θα κάνομε και πώς θα ζήσομε. Ή θα ζούμε τον Χριστό και θα έχομε τα θεία βιώματα και την ευτυχία ή θα ζούμε στη μελαγχολία και στη λύπη. Μέση κατάστασις, μέσος όρος δεν υπάρχει. Ή θα είσαι ή δεν θα είσαι. Ή το ένα ή το άλλο. Η φύση εκδικείται, μισεί το κενό. Το καθετί μπορεί να είναι έτσι, αλλά μπορεί και να μην είναι. Το φίλημα επί παραδείγματι μπορεί να είναι άγιο και μπορεί να είναι πονηρό. Αλλ’ αυτό έχει αξία, να ενεργεί ο άνθρωπος ελεύθερα. … Ο Θεός έκανε τον άνθρωπο να ζητάει μόνος του να γίνει καλός, να το επιθυμεί μόνος του και να γίνεται, τρόπον τινα, σαν δικό του το κατόρθωμα, ενώ στην πραγματικότητα προέρχεται απ’ την χάρι του Θεού. Έρχεται πρώτα στο σημείο να το θέλει, να το αγαπάει, να το επιθυμεί και κατόπιν έρχεται η θεία χάρις και το κατορθώνει.

Ο Θεός είναι αγάπη δεν είναι απλός θεατής της ζωής μας. Προνοεί και ενδιαφέρεται ως Πατέρας μας που είναι, αλλά σέβεται και την ελευθερία μας. Δεν μας πιέζει. Εμείς να έχομε την ελπίδα μας στην πρόνοια του Θεού και, εφόσον πιστεύομε ότι ο Θεός μας παρακολουθεί, να έχομε θάρρος, να ριχνόμαστε στην αγάπη Του και τότε θα Τον βλέπομε διαρκώς κοντά μας. Δεν θα φοβόμαστε μήπως παραπατήσομε.

Πόσες βελόνες έχει το κάθε πεύκο; Ο Θεός τις γνωρίζει και χωρίς τη δική Του θέληση ούτε μία δεν πέφτει κάτω. Όπως και οι τρίχες της κεφαλής μας και αυτές όλες είναι ηριθμημέναι. Εκείνος φροντίζει και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας, μας αγαπάει, μας προστατεύει.

Εμείς ζούμε σαν να μην αισθανόμαστε το μεγαλείο της θείας προνοίας. Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. Δεν μπορούμε να καταλάβομε τις ενέργειές Του. Μη νομίζετε ότι ο Θεός το έκανε έτσι και μετά το διόρθωσε. Ο Θεός είναι αλάθητος. Δεν διορθώνει τίποτα. Ποιος είναι, όμως, στο βάθος ο Θεός, στην ουσία, εμείς δεν το γνωρίζομε. Τις βουλές του Θεού, δεν μπορούμε να τις εξιχνιάσομε.

Όταν ο Θεός μας δωρίσει το χάρισμα της ταπεινώσεως, τότε όλα τα βλέπομε, όλα τα αισθανόμαστε, τότε Τον ζούμε τον Θεό πολύ φανερά. Όταν δεν έχομε την ταπείνωση, δεν βλέπομε τίποτα. Το αντίθετο όταν αξιωθούμε της αγίας ταπεινώσεως, τα βλέπομε όλα, τα χαιρόμαστε όλα. Ζούμε τον Θεό, ζούμε τον Παράδεισο μέσα μας, που είναι ο ίδιος ο Χριστός.

Ὁ Ἅγιος Βασίλειος σέ ἐπιστολή του πρός μία χήρα γυναίκα, ἔγραφε γιά τό πῶς θά πρέπει νά λειτουργοῦν οἱ πιστοί μέσα στήν κοινωνία: «Ὑπάρχει τό ἑξῆς θεωρητικόν τέχνασμα διά τάς περιστεράς· ὅταν οἱ ἀσχολούμενοι μέ τά τοιαῦτα συλλάβουν μίαν καί τήν ἐξημερώσουν μέχρι σημείου νά στέκεται εἰς τά χέρια των καί νά τρώγη μαζί των, τότε ἀλείφουν τάς πτέρυγάς της μέ μύρον καί τήν ἀφήνουν νά συναγελασθῆ μέ τάς περιστεράς πού εἶναι ἔξω. Αὐτή δέ ἡ εὐωδία τοῦ μύρου καθιστᾶ ὅλην ἐκείνην τήν ἀγρίαν ἀγέλην κτῆμα τοῦ κατόχου τῆς τιθασσευμένης περιστερᾶς· διότι ἀκολουθοῦν καί αἱ ἄλλαι τάς εὐωδιαζούσας πτερύγας τῆς περιστερᾶς καί εἰσέρχονται στό κλουβί» [1].

Ὁ Ἅγιος Χρυσόστομος ἑρμηνεύοντας τίς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων, μιλώντας γιά τίς ἐπιβουλές, πού γίνονται μεταξύ τῶν ἀνθρώπων, γράφει: «Ἄς μή νομίσομε τίς ἐπιβουλές σάν κάποιο φοβερό πράγμα. Ἐφόσον δέν ἐπιβουλευόμαστε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι τόν ἑαυτό μας, κανένας δέν θά μπορέσει νά μᾶς ἐπιβουλευθεῖ, ἤ καλύτερα θά μᾶς ἐπιβουλεύονται βέβαια, ὅμως δέν θά μᾶς βλάπτουν καθόλου, ἀλλά καί θά μᾶς ὠφελοῦν πάρα πολύ· ὥστε ἀπό μᾶς ἐξαρτᾶται καί τό νά κακοπαθήσουμε καί τό νά μή κακοπαθήσουμε. Νά τό διακηρύσσω μέ μεγάλη παρρησία ὅτι τόν Χριστιανό κανένας ἀπό τούς ἀνθρώπους πού κατοικοῦν στήν γῆ δέν θά μπορέσει νά τόν βλάψει. Καί γιατί λέγω ἀπό τούς ἀνθρώπους; Οὔτε ὁ ἴδιος ὁ δαίμονας, ὁ τύραννος, ὁ διάβολος, ἐάν δέν ἀδικήσει ὁ ἴδιος τόν ἑαυτό του· καί ἄν ἀκόμη θελήσει κάποιος νά μᾶς κάνει ὁποιοδήποτε κακό, ἄδικα θά τό ἐπιχειρήσει. Διότι, ὅπως ἀκριβῶς κανένας δέν θά μπορέσει νά βλάψει ἄγγελο πού βρίσκεται στήν γῆ σάν ἄνθρωπος, ἔτσι οὔτε ἄνθρωπος ἄνθρωπο. Ἀλλ ̓ οὔτε ὁ ἴδιος εἶναι δυνατόν νά βλάψει ἄλλον, ἐν ὅσῳ θά εἶναι ἀγαθός» [2].

Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος μᾶς λέγει γιά τόν χαρακτήρα καί τήν ἐπαγγελία τοῦ Χριστιανισμοῦ: «Ὁ Χριστιανισμός δέν εἶναι σύστημα φιλοσοφικό, οὔτε ἑδρεύει μόνο στό γνωστικό τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλά μᾶλλον στό βουλητικό καί συναισθητικό. Γιατί ὁ Χριστιανισμός δέν ἔχει σάν ἀρχή τήν μόρφωση ἁπλῶς τοῦ πνεύματος, ἀλλά τήν διάπλαση τῆς καρδιᾶς. Γι ̓ αὐτό καί δέν ἀπαιτεῖ ἀπό τούς ὀπαδούς του τήν γνώση μόνον τῶν θεωριῶν του, ἀλλά καί τήν ἐφαρμογή τους. Ἀπαιτεῖ καί τήν συνεργασία τοῦ βουλητικοῦ, ὥστε νά δεχθεῖ τίς ἀρχές καί τίς θεωρίες του σάν θεϊκές καί σωτήριες καί νά τίς ἐφαρμόσει στήν ζωή του. Ζητεῖ ὅμως καί τήν συνδρομή τοῦ συναισθητικοῦ ὥστε νά ἀναλάβει αὐτό τό ἔργο μέ πόθο καί ἀγάπη καί νά ἀφιερωθεῖ μέ ὅλη του τήν ψυχή καί τήν καρδιά στό ἔργο τοῦ χριστιανισμοῦ. Ὁ Χριστιανισμός ἐπειδή εἶναι ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ στόν κόσμο, ζητεῖ οἱ ὀπαδοί του νά εἶναι ἅγιοι καί τέλειοι, ὥστε ὅλοι μαζί νά ἀποτελοῦν ἕνα Σῶμα, τήν Ἐκκλησία, πού ἔχει κεφαλή της τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό, τόν Θεό πού μᾶς ἀποκαλύφθηκε» [3].

Ὁ Ἀρχιμ. Ἐπιφάνιος Θεοδωρόπουλος, μιλώντας γιά τήν θυσιαστική ζωή σημειώνει: «Μοῦ ἔλεγε κάποιος γιατρός γιά τό Νοσοκομεῖο «Εὐαγγελισμός» τήν ἐποχή, κατά τήν ὁποία ἦταν γεμάτο ἀπό ἀφιερωμένες ἀδελφές νοσοκόμες, οἱ ὁποῖες ἔλειωναν σάν λαμπάδες στήν διακονία τῶν πονεμένων. «Ὁ Εὐαγγελισμός ἔχει πολύ ὑψηλό ἐπίπεδο νοσηλείας, διότι ἔχει πολλές ἀδελφές ἀφιερωμένες, πού δέν ἔχουν ἄλλο ἐπάγγελμα, οὔτε οἰκογένεια καί εἶναι ἀφιερωμένες ἐξ ὁλοκλήρου στόν πόνο. Καί ξαγρυπνοῦν καί κουράζονται καί ταλαιπωροῦνται, γιά νά βοηθήσουν τούς ἀσθενεῖς». Τί σημαίνει νοσηλευτικό προσωπικό; Σημαίνει νά βλέπει στό πρόσωπο τοῦ ἀρρώστου τόν Ἰησοῦ Χριστό, τόν Κύριό του, καί νά τόν διακονεῖ μέ τό αἴσθημα ὅτι διακονεῖ τόν Κύριό του» [4].

Ὁ ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας γράφοντας Περί τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς, ἔλεγε: «Τέτοια εἶναι ἡ ἐν Χριστῷ ζωή. Ἔτσι ἀποκρύπτεται κι ἔτσι ἀποκαλύπτεται: μέ τό φῶς τῶν καλῶν ἔργων, πού εἶναι ἡ ἀγάπη. Γιατί στήν ἀγάπη βρίσκεται ἡ λαμπρότητα κάθε ἀρετῆς καί αὐτή συγκροτεῖ τήν ἐν Χριστῷ ζωή, ὅσο ἐξαρτᾶται ἀπό τήν ἀνθρώπινη σπουδή. Δέν θά ἔσφαλε κανείς, ἄν τήν ὀνόμαζε ζωή. Γιατί εἶναι ἕνωση μέ τόν Θεό, καί αὐτό εἶναι ζωή, ὅπως ὁ χωρισμός ἀπό τόν Θεό γνωρίζουμε ὅτι εἶναι θάνατος… Τί ἄλλο ἀπό τήν ἀγάπη θά ὀνομαζόταν δικαιότερα ζωή; Ἀλλά καί πέρα ἀπό αὐτά , ὅταν ὅλα ἀφανισθοῦν, ἐκεῖνο πού ἀπομένει καί δέν ἀφήνει τούς ζωντανούς νά πεθάνουν, εἶναι ἡ ζωή. Τέτοια ὅμως εἶναι ἡ ἀγάπη» [5].