Δεν επιτρέπεται κανείς να μένει συνέχεια ανοιχτός στο πόνο και στην απογοήτευση.

Αν κάποιος έχει βρεθεί μέσα σε μια τέτοια σχέση, πρέπει να περιμένει, να ησυχάσει και να έχει πραγματικές αποδείξεις αλλαγής πριν τολμήσει να ξαναμπεί μέσα σ’ αυτή την προβληματική σχέση.

Πολλοί βιάζονται δυστυχώς, εν ονόματι της συγνώμης, να εμπιστευθούν ξανά κάποιον, χωρίς να έχουν προηγουμένως βεβαιωθεί αν ο άλλος έχει πραγματικά ‘καρπούς άξιους της μετάνοιας’ (Λουκάς 3-8).

Όποιος ανοίγεται συναισθηματικά σ’ ένα άνθρωπο, που επιβάλει στη σχέση τους καταπίεση και βία ή είναι εξαρτημένος από κάποιες ουσίες ή κάποιους τρόπους συμπεριφοράς, ενεργεί με πολύ μεγάλη αφροσύνη.

Πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να συγχωρούμε, αλλά στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να υπάρχει πραγματική μετάνοια με ορατές αποδείξεις αλλαγής.

Πρέπει πάντα να συγχωρούμε, όμως αυτό δε σημαίνει πως πρέπει να εκθέτουμε την ψυχή μας σε κάθε είδους πληγές, αλλά αντίθετα, πρέπει να την προστατεύουμε και να μην εμπιστευόμαστε όποιον δεν δείχνει ξεκάθαρα σημάδια αλλαγής.

(Από το βιβλίο ‘΄Ορια ζωής’)

Πηγή: isagiastriados.com -vatopaidi

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΟΣΙΝΗΣ
( 9 Νοεμβρίου 1859-1951)

Πρωτεργάτης του δημοτικισμού σε εποχή απόλυτης κυριαρχίας της καθαρεύουσας, στυλοβάτης της λεγόμενης”Γενιάς του 1880″ ή “Νέας Αθηναϊκής Σχολής.Διευθυντής του περιοδικού Εστία , το οποίο από το 1894 μετέτρεψε σε εφημερίδα,που συνεχίζει αδιάλειπτα από τότε την κυκλοφορία της.
Βασικός εκφραστής του κινήματος για την πνευματική αναγέννηση της Ελλάδας και την άνοδο της μορφωτικής στάθμης του λαού, στήριξε τον “Σύλλογον προς διάδοσιν των ωφελίμων βιβλίων”
του Δημητρίου Βικέλα, ίδρυσε την Σεβαστοπούλειο Εργατική Σχολή καιτον Οίκο Τυφλών και έγραψε πλήθος βιβλίων πρακτικών γνώσεων(Αι μέλισσαι, Αι όρνιθες, το Ψάρευμα κλπ.).
Στο μακρό βίο του υπήρξε πολλαπλώς ωφέλιμος προς τον τόπο και σήμερα μπορεί να είναι λησμονημένος ως ποιητής και πεζογράφος,αλλά θα ήταν μεγάλη αδικία εάν ήταν αγνοημένος.
Μερικά ποιήματα και διηγήματά του διασώζονταισε σχολικά αναγνωσματάρια και παιδικές ανθολογίες,αλλάτα απομνημονεύματά του ( Σκόρπια φύλλα της ζωής μου)είναι
πολύτιμος οδηγόςγια την κατανόηση του ιδιωτικού, κοινωνικού καιλογοτεχνικού βίου του τόπου σε μία περίοδοκατά την οποία το έθνος προσπαθούσε να ξεφύγει από τον πολιτικό και πνευματικό μαρασμό του.

Κι εγώ είχα την τύχη να περάσουν πολλά ζωντανά από τα παιδιάτικά μου χέρια, τα περισσότερα σταλμένα από συγγενείς και φίλους στον πατέρα μου για μένα.

Θυμούμαι το πρώτο μου καναρίνι, ένα μαυριδερό πουλάκι, που μπήκε στο σπίτι μας φευγάτο από κάπου αλλού, και το πιάσαμε με μια βρεμένη πετσέτα. Βρέθηκε θηλυκό και δεν κελαηδούσε. Το λέγαμε Μαυρίκα και μόνον συλλάβιζε κάποτε σιγαλά σιγαλά, σα λόγια προσευχής, σαν ένα μονότονο Κύριε ελέησον. Αλλά το πρώτο ονειρευτό για μένα πουλί ήταν η καρδερίνα με τα πολύχρωμα φτερά της και τη μαύρη προσωπίδα, που την έβλεπα κάποτε περαστική στα δέντρα του κήπου μας και συχνότερα σε κλουβιά κρεμασμένα έξω από καφενεία και κουρεία. Πώς ήθελα ν’ αποχτήσω κι εγώ μια δική μου καρδερίνα! Και το κατόρθωσα. Με την ανταλλαγή μερικών γυαλένιων βόλων, την πήρα από ένα συμμαθητή μου και την κρέμασα θριαμβευτικά μέσα σ’ ένα αδειανό κλουβί, που έτυχε στο σπίτι μας. Αλλά δεν έζησε πολύ. Σε λίγες μέρες τη βρήκα ένα πρωί άψυχη, πεσμένη κάτω από το καλαμάκι που κοιμούνταν τις νύχτες. Με τι λύπη την πήρα και την έθαψα σε γλάστρα με γιασεμί, για να ’χει ανθισμένο μνήμα!
Θυμούμαι κι έναν κότσυφα κιτρινομύτη με τη μια φτερούγα κομμένη. Μου τον είχε φέρει ο πατέρας μου από τις Γούβες (της Εύβοιας) τον καιρό που δεν είχα πάει ακόμα εκεί. Τον είχε τουφεκίσει, και τα σκάγια τού είχαν σπάσει μόνον τη φτερούγα χωρίς να πειράξουν το κορμί του. Δεν μπορούσε να καλοπετάξει, κι ο πατέρας μου τον έπιασε ζωντανό. Ήταν μικρό πουλί ακόμα. Λυπήθηκε να το σκοτώσει κι αποφάσισε να το γιατρέψει και να μου το φέρει μέσα σ’ ένα καλαμένιο κλουβί, που του έκανε ο ίδιος.
Γιατρεύτηκε, μεγάλωσε, κιτρίνισε η μύτη του σαν κεχριμπαρένια πίπα και ημέρεψε τόσο, που του δίναμε φαΐ με το χέρι. Κελαηδούσε γλυκόφωνα, τεχνίτης της φλογέρας, και μόνο δεν εφρόντιζε καθόλου για την καθαριότητα του κλουβιού του και του τόπου που ήταν τριγύρω του: πολύ χωριατομαθημένος. Όλα του όμως συχωρεμένα για το σφύριγμά του. Τον είχα ένα χρόνο. Και πνίγηκε με μια μεγάλη ρώγα σταφυλιού, που δεν μπόρεσε να καταπιεί και του ’κλεισε το λαιμό.
Ο πατέρας μου δεν έτυχε στο σπίτι την ώρα εκείνη. Όταν ήρθε και το ’μαθε, μου είπε:
– Κρίμα στο πουλί! άδικα πήγε. Δεν του ζουλούσες λιγάκι το λαιμό, να σκάσει η ρώγα μέσα και να γλιτώσει!
Κι ένας πράσινος παπαγάλος ήρθε κάποτε στα χέρια μου για λίγο καιρό. Είχε μεγάλο χάλι: μισομαδημένα φτερά, νυσταγμένα μάτια κι όλος γρουσουζιά. Το καθετί τον ενοχλούσεν, όταν ήθελα να του καθαρίσω το κλουβί, να του βάλω φαΐ και νερό. Μου είπε κάποιος, που κάτι ήξερε από παπαγάλους, πως ήταν θηλυκός και ηλικιωμένος. Ίσως γι’ αυτό είχε και μια φωνή στρίγκλικη σα γριά παράξενη. Δεν έζησε περισσότερο από πέντ’ έξι μήνες, και ξεψύχησε με το τελευταίο του γρουσούζικο ξεφωνητό. Δεν τον λυπήθηκα καθόλου, γιατί μου είχε δαγκώσει δυο τρεις φορές τα δάχτυλα, κι ούτε επιθύμησα ν’ αποχτήσω άλλον παπαγάλο.
Και περιστέρια μου είχαν χαρίσει, που δεν έμειναν για πολύ καιρό και ξεφτερούγισαν αγύριστα, για μεγάλη χαρά των υπηρετριών, που δεν πρόφταιναν να καθαρίζουν στην αυλή τις αταξίες τους.
Και μια πέρδικα στο καλαμένιο της κλουβί μού ήρθε λεβέντισσα από κάποιο αιγαιοπελαγίτικο νησί, για να με ξυπνά κάθε ξημέρωμα με το νοσταλγικό της κράξιμο προς τις κυματόδαρτες πλαγιές του νησιού της.
Σκυλιά δεν έλειψαν ποτέ από το σπίτι μας. Συνομήλική μου ήταν η Κίρκη, μια πανάγαθη ασπρόμαυρη σκυλίτσα με μακριά σγουρά μαλλιά και κρεμαστά αυτιά, ράτσας γερμανικής, που είχε πρωτοφέρει η βασίλισσα Αμαλία. Συντρόφισσα των παιγνιδιών μου, που ποτέ δε φαντάστηκε πως μπορούσε να με δαγκώσει, κι όταν ακόμα την καταδίκαζα να σέρνει σαν υποζύγιο τα καροτσάκια μου, κι αν δυσκολεύουνταν τη χτυπούσα με μια βέργα για να κάνω τον τέλειον αμαξά. Μεγαλώσαμε μαζί και γέρασε, με τα δικά της όρια της ηλικίας, για να πεθάνει, όταν εγώ δεν ήμουν ακόμα δεκαπέντε χρόνων.
Άλλη σκυλίτσα, κάτασπρη, μαλλιαρή, η Λητώ, είχε τραγικό τέλος, γιατί έδειξε σημάδια λύσσας, κι ο πατέρας μου αναγκάστηκε να τη σκοτώσει με μια τουφεκιά μες στο στόμα της, αφού όρμησε καταπάνω του κι άρπαξε με τα δόντια την κάνα του τουφεκιού.
Kαθαυτό δικό μου σκυλί αργότερα ήταν η Mπουλότ, μια χοντρούλα σκύλα του κυνηγιού μαυριδερή, κοντόμαλλη. Tην ήθελα για να την πάρω μαζί μου στις Γούβες το καλοκαίρι, που ταχτικά πια μου είχεν υποσχεθεί, πως θα με παίρνει μαζί του ο πατέρας μου. Kαθώς όλα τα κυνηγιάρικα σκυλιά ήταν ζημιάρικο και σκανταλιάρικο. Tις παντόφλες του πατέρα μου κάποτε, παρμένες από κάτω από το κρεβάτι του, τις βρήκαμε στο περιβόλι, θαμμένες στη ρίζα μιας πορτοκαλιάς. Kαι το χειρότερο: ένα χρυσό και σμαλτωμένο ρολογάκι, νυφικό δώρο της μητέρας μου, ακουμπισμένο στο τραπεζάκι, ανασηκώθηκε στα πίσω πόδια, γιατί θ’ άκουσε το τικ-τακ, το πήρε στο στόμα και το μάσησε με τα δόντια της. Ύστερα απ’ αυτό δεν μπορούσε πια να μείνει στο σπίτι.
Kατά καλή τύχη είχαν τότε φέρει στην Aθήνα για κάποια δουλειά τον επιστάτη των Γουβών, έναν παλιόν ενωματάρχη Hπειρώτη, και ήταν να φύγει τις μέρες εκείνες του Γενάρη για τις Γούβες. Tου δώσαμε λοιπόν την Mπουλότ μαζί του. Έτσι θα την έβρισκα το καλοκαίρι, και μάλιστα γυμνασμένη για το κυνήγι.
Όταν φτάσαμε καβάλα με τον πατέρα μου και συνοδό τον επιστάτη μπροστά από τον Πύργο των Γουβών, η Mπουλότ, που κοιμούνταν φύλακας στην πέτρινη σκάλα, όρμησε κατ’ απάνω μου, που πήγαινα πρώτος, κι ο επιστάτης μού φώναξε:
― Πρόσεξε, μην πεζέψεις πριν έρθω κοντά, γιατί είναι πολύ άγρια και δαγκώνει.
Aλλά μόλις άκουσε τη φωνή μου και τ’ όνομά της, αναστύλωσε τ’ αυτιά ξαφνιασμένη. Kι άμα πήρε μυρωδιά, πήδησε απάνω μου, πριν πεζέψω, φιλώντας τα πόδια μου, τα ρούχα μου, το χέρι μου, που της άπλωσα να τη χαϊδέψω. Kι από την ώρα εκείνη παράτησε τον επιστάτη κι αφοσιώθηκε σ’ εμένα. M’ ακολουθούσε και στα κυνήγια των λαγών και στους περιπάτους μου. Kάθουνταν μπροστά στα πόδια μου, όταν έμενα στον εξώστη του Πύργου, και δεν τολμούσε κανένας να με πλησιάσει.Tις νύχτες δεν κοιμούνταν στη σκάλα καθώς πριν, αλλά κάτω από το παράθυρό μου. Kι όταν ήρθε η ώρα να φύγω από τις Γούβες, ο επιστάτης αναγκάστηκε να τη δέσει για να μην έρθει μαζί. Kι άκουα από τ’ άλογο για πολλή ώρα στο δρόμο τα κλαψιάρικα γαβγίσματά της. Ήταν όμως κακό το τέλος της. Tο άλλο καλοκαίρι δεν την βρήκα στον πύργο να ’ρθει να με προαπαντήσει, κι ο επιστάτης μού είπε, πως την είχαν σκοτώσει, γιατί είχε πάρει την κακή συνήθεια, να σηκώνει τις κλώσσες από τις φωλιές και να τρώει τ’ αυγά τους. Eίχε ρημάξει τις νοικοκυράδες του χωριού, κατά τη φράση του επιστάτη.

Από το ζωολογικό μου κήπο πέρασαν κι άλλα ζωντανά:
Μια χελώνα μεγάλη, που την έφερε ο γαλατάς μας για να τρώει τους ψύλλους! Εκείνη όμως θεωρούσε θρεπτικότερη τροφή τα χόρτα του κήπου και τα πίτουρα των ορνίθων. Για λίγον καιρό είχα κι ένα σκαντζόχοιρο μικρό, τρόφιμο κι αυτόν του κοτετσιού, που αψηφούσε τα τσιμπήματα του πετεινού, εχθρού του θανάσιμου.
Απόχτησα κι έναν λαγό, που μου τον έστειλαν αλυσοδεμένο σα σκλάβο, γιατί το σκοινί το ’κοβε με τα δόντια. Ο κακόμοιρος, περνούσε τις πληχτικές ώρες του τρυπωμένος σε μια γωνιά του πλυσταριού. Δεν ξέρω πώς, μια μέρα, μου ήρθε η λαμπρά ιδέα να του κάνω λουτρό στη σκάφη, γιατί είχε μουντζουρωθεί από το τζάκι. Εκείνος όμως, ασυνήθιστος σε τέτοιες φροντίδες, άρχισε να τινάζεται και να κλοτσά, και με μούσκεψε με το νερό της σκάφης. Για να μη με καταλάβουν, ανέβηκα στην ταράτσα να στεγνώσω. Αλλά δε στέγνωσα καλά κι αναγκάστηκα να πω το κατόρθωμά μου, για να μ’ αλλάξουν ρούχα. Την άλλη μέρα ξύπνησα συναχωμένος, και την αιτία αναζήτησαν στο λουτρό του λαγού. Για να μην το επαναλάβω, ίσως και γιατί λέρωνε το πλυσταριό, ο πατέρας μου τον καταδίκασε σε θάνατο και μαγείρεμα, χωρίς εγώ να το μάθω –προφυλαγμένος για το συνάχι στην κάμαρά μου– παρά ύστερα από πολλές μέρες. Μου είπαν μάλιστα, στην αρχή, πως τον είχαν δώσει αλλού ζωντανόν.
Πρώτη φορά γνώρισα τότε από μακριά και τη Σκύρο, που τόσο πολύ γνωρίστηκα μαζί της τα κατοπινά χρόνια της ζωής μου. Κάποιος φίλος του πατέρα μου του έφερε από κει ένα αγριόγιδο για μένα. Το είχαμε κι αυτό δεμένο παράμερα στο περιβόλι, για να μην κάνει ζημιά στα σπαρμένα λουλούδια. Όμως κάποτε έκοψε το σκοινί του και καταπάτησε κι έφαγε τα νεόβλαστα ζουμπούλια, που τα είχαμε σαν το πολυτιμότερο πετράδι. Κι έτσι αναγκαστήκαμε να το δώσομε σε κάποιον που είχε μεγάλο χτήμα στην Κολοκυθού. Ούτ’ έμαθα ποτέ τι απόγινε…
Αλλά το πιο χαριτωμένο ζωντανό χάρισμα που έλαβα, ήταν δυο άσπρα πλουμιστά μοσχοπόντικα, σα μικρά κουνελάκια με κοντά αυτιά. Τόσο ήμερα, που γύριζαν ελεύθερα στο σπίτι από κάμαρα σε κάμαρα κι έτρωγαν από το χέρι μου ψωμί. Ένα πρωί όμως τα βρήκαν πνιγμένα και μισοφαγωμένα από κάποια ξένη γάτα, που είχε τρυπώσει τη νύχτα στο σπίτι μας.
Το μόνο σπιτικό ζώο που δε συμπαθούσα ποτέ κι ούτ’ επιθύμησα να το αποχτήσω δικό μου, ήταν η γάτα. Τίποτε καλό δεν έκανε, παρά να τρώει τα ποντίκια, και τα κακά κι οι ζημίες της δε μετριούνταν. Και πρώτα πρώτα, ο χειρότερος εχθρός του περιβολιού: μας αφάνιζε τα τρυφερά φυτώρια. Έπειτα, κυνηγούσε τα σπουργίτια και τ’ άλλα πουλάκια, που πολλές φορές τα πήρα από τα δόντια της μισοφαγωμένα, και είχε όλη την όρεξη ν’ απλώσει τα νύχια της και στα πουλιά του σπιτιού, αν ήταν χαμηλότερα κρεμασμένα τα κλουβιά τους. Τις νύχτες με ξυπνούσαν τα νιαουρίσματά της στην αυλή και στον τοίχο της μάντρας. Τα χέρια μου ήταν συχνά τζαγκρουνισμένα, αν τύχαινε ν’ απλώσω για να τη χαϊδέψω. Καμιά αφοσίωση σ’ εκείνους που την έτρεφαν και τη φρόντιζαν στο σπίτι. Γενικά, μου έκανε την εντύπωση, όχι πως ήταν αυτή δική μας, αλλά πως μας θεωρούσε εμάς της υπηρεσίας της. Ο τύπος της απιστίας και της αχαριστίας. Η αντίθεση του σκυλιού. Γι’ αυτό κι η θανάσιμη έχθρα των δυο ζώων μεταξύ τους.
Αλλά το ζώο που περισσότερο απ’ όλα λαχταρούσα να είχα από τα πιο παιδιάτικά μου χρόνια, δεν ευτύχησα να το αποχτήσω ποτέ: ένα αλογάκι καρυστινό. Καρυστινά τά ’λεγαν, ενώ πολύ αργότερα τα είδα στην πατρίδα τους τη Σκύρο, κοπαδιαστά κι ελεύθερα, και μου θύμισαν τον παιδιάτικο πόθο. Δυο πλουσιόπαιδα συνομήλικά μου, που κατοικούσαν κοντά στην Πλάκα, είχαν και καβαλίκευαν δυο τέτοια αλογάκια. Κι από τότε που τα είδα δεν εκαταδεχόμουν πια τα ψεύτικα, τα ξύλινα, που μου χάριζαν την Πρωτοχρονιά. Ήθελα ένα αλογάκι αληθινό. ― Ο πρώτος ανεκπλήρωτος πόθος της ζωής μου!

http://proskynitis.blogspot.gr/

του Χρήστου Κατσαμπρόκου,φοιτητού

«Άνθρωπος».

Κατά μια άποψη η έννοια προέρχεται ετυμολογικά από το άνω+θρώσκω (πηδώ, αναπηδώ)+οπωπα (αρχαϊκός παρακείμενος του ρ. ορώ).

Άρα λοιπόν, (πάντα σύμφωνα μ’ αυτή την ετυμολογική θεώρηση) «άνθρωπος» είναι το όν, αυτός που «κινείται», «κοιτάει» προς τα πάνω, ψηλά.

Ψηλά όμως προς τα που; Ψηλά είναι ο Θεός, ο Υψηλότερος πάντων. Αυτός που είναι πάνω απ’ όλους κι απ’ όλα. Άνθρωπος λοιπόν είναι αυτός που «κοιτά» προς το Θεό, που αναγνωρίζει το Θεό, ως πλάστη του, ως ζωοδότη του, ως πνοή του, ως είναι του.

Και κατ’ επέκταση αυτός που ζει, δρα κινείται, σκέφτεται σύμφωνα με τις προδιαγραφές του Δημιουργού του, όπως Εκείνος επιθυμεί, όπως Εκείνος τον έπλασε. Και πως τον έπλασε ο Θεός τον άνθρωπο, ώστε να μπορεί να είναι και να λέγεται άνθρωπος; Μα φυσικά και κατά πρώτον τον έπλασε ελεύθερο, ικανό να «κοιτάει ψηλά», ν’ αναζητάει τα υψηλά, να φρονεί, να δρα, να κοπιάζει, να ζει για τα υψηλά, να «κατοικεί στα υψηλά». Και πράγματι, αυτός που «κοιτά» και «κινείται» προς το Θεό, αυτός που «τα άνω ορά», αυτός που συμμορφώνει τη ζωή του, τη συμπεριφορά του, τη δράση του, τη σκέψη του, το είναι του με το Θεό, αυτός με λίγα λόγια που είναι άνθρωπος, αδιαμφισβήτητα θα είναι υψηλός, θα «περπατάει ελεύθερα» στα υψηλά, θα ‘ναι ηγέτης και κύριος της κάθε πλευράς της ζωής του. Σύμφωνα με την απλή λογική λοιπόν, όποιο όν, οτιδήποτε, δεν είναι ελεύθερο, ή «κοιτάζει», ζει και κινείται στο «χαμηλά» δεν είναι και φυσικά δε μπορεί να ονομάζεται άνθρωπος. Απλό λιτό και ξεκάθαρο! Όπως δε μπορούμε να πούμε για παράδειγμα, ότι έχουμε γιαούρτι χωρίς γάλα, έτσι δεν μπορούμε να πούμε πως έχουμε άνθρωπο χωρίς ελευθερία και «υψηλοφροσύνη».

Και θέτω τώρα το εξής ανόητο, βλακώδες, ανούσιο ίσως ερώτημα. Εμείς, εγώ, εσείς, κι όλοι οι όμοιοί μας, που λέμε, θεωρούμε, πιστεύουμε, ακούμε ότι είμαστε «άνθρωποι», πολίτες (και δη Ευρωπαίοι, δυτικοί) κάτοικοι της γης στον 21° αιώνα παρακαλώ, είμαστε κατ’ ουσίαν και μπορούμε να λεγόμαστε άνθρωποι; Βέβαια ο καθένας αυθαίρετα και υποκειμενικά μπορεί να ορίσει διαφορετικά κριτήρια, ώστε να θεωρείται κάποιος άνθρωπος (άνθρωπος εννοείται όχι στα μορφικά χαρακτηριστικά, αλλά από ηθική και πνευματική σκοπιά). Εν προκειμένω όμως, εμείς λαμβάνουμε ως ορθά και αποδεκτά κριτήρια, αυτά που δεν έθεσαν ανθρωπόμορφα όντα, αλλά ο ίδιος ο Θεός. Προσωπικά, για το μικρό μου το μυαλό, η ερώτηση αυτή εκτός από ανόητη, είναι και δύσκολη, και απαιτεί ώρα σκέψης και ενδοσκοπικής αναζήτησης για να απαντηθεί. Θα τολμήσω όμως να απαντήσω, πως στην πλειονότητά τους, όλα αυτά τα «νοήμονα» όντα, που κατοικούν αυτόν εδώ τον πλανήτη και έχουν δώσει στο είδος τους το όνομα «άνθρωπος», κάθε άλλο παρά άνθρωποι μπορούν να χαρακτηριστούν. Κι αυτό γιατί απλούστατα δεν πληρούν τα κριτήρια και τις ως άνω προϋποθέσεις για να είναι και να καλείται κάποιος άνθρωπος (και τις οποίες επαναλαμβάνω δεν έθεσα εγώ).

Και πράγματι, ω εσύ «άνθρωπε-απάνθρωπε», δυτικέ, εκσυγχρονισμένε, γκλαμουριάρη πολίτα του 21ου αιώνα, σύ που «κατέκτησες» γη, αέρα, θάλασσα και κάθε στοιχείο της φύσης, πες μου πως μπορείς να λες, να πιστεύεις, να θεωρείς, να νομίζεις πως είσαι άνθρωπος, τη στιγμή που είσαι δούλος, ένα όν υποταγμένο, ανελεύθερο και σκλαβωμένο; Υποταγμένο καταρχήν στον εαυτούλη σου, στο «εγώ» σου, στις διεστραμμένες και μη επιθυμίες του. Πες μου αλήθεια, πως μπορώ να σε ονομάσω άνθρωπο, τη στιγμή που είσαι δούλος στο στομάχι και στο λάρυγγά σου, τη στιγμή που καταντάς έρμαιο του γενετησίου ενστίκτου σου, ικανοποιώντας τα ασύστολα, αέναα, ανώμαλα, γινόμενος χειρότερος κι απ’ αυτά τα ζώα, κάθε φορά που σου χτυπάει το καμπανάκι της ηδονής; Μα πως μπορείς να καλείσαι άνθρωπος τη στιγμή που δίπλα σου βασιλεύει ο πόνος, η θλίψη, η ανέχεια, ο θάνατος, η καταστροφή· την ακούς, την βλέπεις, την οσφραίνεσαι, τη νιώθεις, κι όμως αναίσθητα την παραβλέπεις, την προσπερνάς; Μα πλάκα κάνεις; Πως έχεις την απαίτηση να σε καλέσω άνθρωπο τη στιγμή που υπακούεις τυφλά, δουλικά και δέχεσαι τον υπνωτισμό της κάθε πολυεθνικής εταιρείας, της κάθε διαφήμισης, του κάθε ανώμαλου διαμορφωτή της εκάστοτε ανώμαλης μόδας, καταντώντας μια καταναλωτική μηχανή, ένα όν που ζει και δουλεύει για να καταναλώνει, που καταναλώνει για να νομίζει ότι υπάρχει; Πως νομίζεις ότι είσαι άνθρωπος, τη στιγμή που δίνεις εσύ ο ίδιος το δικαίωμα σε μια οθόνη να σου κλέβει τον πολύτιμο χρόνο σου, να σε κοροϊδεύει, να σε ξευτελίζει, να σε αποχαυνώνει, να σε καταστρέφει συνειδητά, ασυνείδητα και υποσυνείδητα το σώμα και κυρίως την ψυχή; Ρε συ πλάκα με κάνεις που θα σε ονομάσω άνθρωπο, τη στιγμή που εσύ επιλέγεις και δίνεις δικαίωμα σε μια «αγέλη απαίσιων χοίρων», μια φάρα ανδρείκελων, να αποφασίζουν για σένα, να καθορίζουν το παρόν και το μέλλον στο, να πουλάνε το βιο σου, να σε εξαθλιώνουν με τον πιο άγριο τρόπο, να παίζουν με την υπομονή σου, να «βιάζουνε» την ψυχή σου, και συ όχι μόνο να μην αντιδράς, αλλά ως γνήσιο μαζοχιστικό όν που είσαι να χειροκροτείς και να λες κι «ευχαριστώ»; Ναι σίγουρα πλάκα με κάνεις που θες να σε λέω άνθρωπο, τη στιγμή που σε «δουλεύουν ψιλό γαζί» για την τάχατες οικονομική κρίση, τη δύσκολη συγκυρία και τις λοιπές αρλούμπες και συ κουτορνίθι μου καλό κάθεσαι και χάβεις παραμύθια από μια συμμορία αλητήριων παρασίτων. Τη στιγμή που σου κάνουν την πόλη, το χωριό, το σπίτι σου Big Brother, γεμίζοντας τα κάμερες και χίλιες δυο συσκευές παρακολούθησης και συ γνήσιος γόνος της βλακείας λες «ευτυχώς θα σωθούμε απ’ τους κλέφτες και τους τρομοκράτες». Μα πως λοιπόν μπορώ να σε καλέσω άνθρωπο τη στιγμή που κάθε ζώο, έντομο, έμβιος οργανισμός, είναι πιο άνθρωπος από σένα «άνθρωπε-απάνθρωπε»;

Πραγματικά ας δούμε κατάματα και καθαρά την αλήθεια. Ας ψάξουμε ως όντα, ως υπάρξεις, να βρούμε το ρόλο μας σ’ αυτή τη ζωή· γιατί υπάρχουμε, πως υπάρχουμε, γιατί ζούμε, δουλεύουμε, δημιουργούμε, γιατί πολλαπλασιαζόμαστε, γιατί φθειρόμαστε, καταστρεφόμαστε, πεθαίνουμε, εξαφανιζόμαστε; Ας σκεφτούμε κι ας φιλοσοφήσουμε λίγο ποια είναι η θέση μας σ’ αυτό το απέραντο σύμπαν. Πρέπει να δει ο καθένας τον εαυτό του στην πληρότητά του, να τον ψυχολογήσει, να ερευνήσει σε όλα τα μήκη και πλάτη την προσωπικότητά του, την ψυχή του, το «είναι» του, να επεξεργαστεί λεπτομερώς την κάθε πλευρά, το κάθε κομματάκι της ζωής του. Και τότε θα συνειδητοποιήσει, και πρέπει να το συνειδητοποιήσει όσο το δυνατόν ταχύτερα, σε ποιο βαθμό είναι άνθρωπος. Κατά πόσο δηλαδή σκέφτεται, ζει, κινείται, διαλέγεται, αναπνέει, αντιλαμβάνεται, καταλαβαίνει σαν άνθρωπος. Γιατί είναι πραγματικότητα, που φαίνεται από παντού, ότι παρά τη συνεχή εξέλιξη που πετυχαίνουμε, παρά την άνοδο και ανάπτυξη, την οποία έχουμε εσφαλμένα συνδυάσει μόνο με την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο, τις καλύτερες συνθήκες ζωής, διαβίωσης κλπ., εντούτοις σημειώνουμε, ειδικότερα σήμερα την πλέον «απάνθρωπη» πορεία μας, μια ταχύτατη και ραγδαία πτώση στην πνευματική μας πρόοδο, στην ηθική και ψυχική μας, αν θέλετε ολοκλήρωση και ανάπτυξη, στην επίτευξη του σκοπού μας. Και αυτό φυσικά συμβαίνει διότι ξεχάσαμε ότι είμαστε άνθρωποι, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ξεχάσαμε ή ίσως δεν αναζητήσαμε και δε μάθαμε ποτέ τις πραγματικές δυνατότητες που έχουμε, που μπορούμε να φτάσουμε, πόσο μπορούμε προκόψουμε και να προοδεύσουμε (τονίζω και πάλι πως δεν εννοώ την υλική πρόοδο, μόνο) ως άνθρωποι, ως όντα δηλαδή πλασμένα εξ αρχής από το Δημιουργό μας για να «ζούμε» και να «απολαμβάνουμε τα υψηλό. Παραβλέψαμε και πετάξαμε στην άκρη τις οδηγίες-εντολές του Δημιουργού μας, τις προϋποθέσεις για να συνεχίσουμε να υπάρχουμε ως άνθρωποι. Και αφού λοιπόν όντες σε πλήρη ελευθερία διαλέξαμε να προχωρήσουμε αυτόβουλα και απομονωμένα, «απολαμβάνουμε» και όσο περνάει ο καιρός θα «απολαύσουμε» καλύτερα τις συνέπειες αυτής της επιλογής να γίνουμε «ζώα», ή δε ξέρω γω τι άλλο.

Έγκειται βέβαια στη διάθεση του καθενός τι επιλογή θα κάνει και είναι στο χέρι του να αναδιαμορφώσει τις λανθασμένες αποφάσεις του, αλλάζοντας τη ζωή και δράση του, προσαρμόζοντας τα στα ανθρώπινα πλαίσια, στα ανθρώπινα όρια, μπορώντας επάξια να συγκαταλεχθεί στο γένος των ανθρώπων.

Ας αναζητήσει λοιπόν ο καθένας, με κόπο και υπομονή πολύ ας ερευνήσει, ας ψάξει βαθιά τον καθρέπτη της ψυχής του κι ας δει, αυτό που πράγματι είσαι· ένας άνθρωπος ή απλά ένα ανθρωπόμορφο ζώο, κι ας αποφασίσει που θέλει να ανήκει. Ω «άνθρωπε-απάνθρωπε», βγάλε επιτέλους, κατάστρεψε, διάλυσε τα «γυαλιά» της πλάνης, των ψευδαισθήσεων, του εγωισμού σου, «κοίτα ψηλά» και δες καθάρια, νιώσε, κατάλαβε, ζήσε αυτό που πράγματι είσαι, αυτό που πράγματι θες και μπορείς να είσαι, αυτό που ο θεός σου σε έπλασε: ένα ελεύθερο όν, ένας άνθρωπος!

Υ.Γ.: Καταλαβαίνω και έχω την επίγνωση πως ίσως το κείμενο φανεί σε αρκετούς ανόητο, δυσνόητο, ακαταλαβίστικο. Πράγματι ίσως να είναι δύσκολο στην προσέγγιση του νοήματος, καθώς μπορεί να στερεί σε αρκετό σημεία νοηματικής ή και συντακτικής συνοχής. Πρόβλημα επίσης ίσως να αποτελέσει και η συχνή χρήση φράσεων και λέξεων με υπονοούμενο περιεχόμενο. Είμαι όμως σίγουρος πως η προσεκτική μελέτη του και η εμβάθυνση στο βαθύτερο νόημα που εκφράζει, θα οδηγήσει σε σαφή συμπεράσματα και θα βοηθήσει τον αναγνώστη.

Πηγή: «Παλαιοχωρινά Νέα», Έτος 4ο, αριθ.φύλ. 14, Παλαιοχώρι Χαλκιδικής, Ιούλιος-Αύγουστος 2010.

vatopaidi

Ομιλία στον σύλλογο Φαρμακοποιών Ημαθίας

(Εορτή της Αγίας Αναστασία της Φαρμακολυτρίας)

Πρωτοπρεσβυτέρου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου Στυλιανοῦ Μακρῆ, Δρος Θ.

Σεβασμιώτατε,

κυρίες καὶ κύριοι,

Τὸ θέμα τῆς ὁμιλίας μου εἶναι «Ἐκκλησία καὶ φάρμακοἀνὰ τοὺς αἰῶνες». Τονίζωἐξαρχῆς ὅτι δὲν εἶμαι  καθ’ὕλην ἁρμόδιος καὶ κατὰγνῶσιν εἰδικός, γιὰ νὰ ἐπεξεργαστῶ καὶ νὰ ἀναλύσω θέσεις καὶ ζητήματα φαρμακευτικῆς καὶ φαρμακολογίας, κομίζων «γλαύκας εἰς Ἀθήνας». Γνωρίζετε τὰ οἰκεῖα, ἔχετε σαφῆ γνώση τῶν ἰδίων καὶ ὅσα ἀφοροῦν στὴν ἐπιστήμη καὶστὸν κλάδο σας, γι’ αὐτὸ καὶ δὲν εὐαγγελίζομαι τὴν ἀνάπτυξη τοῦ θέματος ὑπὸτὸ πρῖσμα αὐτῶν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ θεολογικὴ πλευρὰ ἴσως ἐνδιαφέρει ἢεὔχομαι νὰ μπορέσῃ νὰ γίνῃ κίνητρο ἐνδιαφέροντος γιὰ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲνἀποκλείουν τὸν συσχετισμὸ τῶν δύο ἐπιστημῶν, θεολογίας καὶ φαρμακευτικῆς, καθὼς καὶ τὸν ἀνθρωπιστικὸ καὶ κοινωνικὸ χαρακτῆρα τῶν δύο λειτουργημάτων, τῶν φαρμακοποιῶν καὶ τῆς Ἐκκλησίας.

Καὶ οἱ μὲν καὶ ἡ δὲ ὑπηρετοῦν τὸ μεγάλο ἀγαθὸ τῆς ἀνθρώπινης βιοτῆς, τὴνὑγεία καὶ δι’ αὐτῆς τὴν σωτηρία τῆς ζωῆς, μὲ τοὺς πρώτους νὰ κινοῦνται ἄμεσα ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς βιολογικότητος, μὲ τὴν δεύτερη νὰ προσεγγίζει τοὺς παραπάνω ὅρους καὶ στὶς διαστάσεις τῆς ἐν Χριστῷ πνευματικότητος.

Ἡ ἱστορικὴ ἀναδρομὴ τῆς σημασίας τοῦ φαρμάκου γιὰ τὴν χριστιανικὴἘκκλησία δὲν μπορεῖ νὰ μὴν περιλαμβάνῃ καὶ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ἀφοῦ ἡ ἴδια δὲν εἶναι τίποτα ἄλλο, παρὰ καταγραφὴ τῆς ζωῆς καὶ ἐμπειρίας ὄχι ἐθνικῆς,ἀλλὰ θρησκευτικῆς κοινότητος ποὺ μετὰ Χριστὸν συνεχίζει μία καινούρια πορεία γνώσης τοῦ Θεοῦ καὶ σύναψης τῆς νέας διαθήκης μαζί Του στὸ πρόσωπο καὶ τὸ λυτρωτικὸ ἔργο τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ἡ Σοφία Σειράχ, τὸ σοφιολογικὸ ἔργο τοῦ δεύτερου πρὸ Χριστοῦ αἰώνα, στὸὁποῖο περιλαμβάνεται συλλογὴ γνωμικῶν, συμβουλῶν καὶ παραινέσεων ποὺἀφοροῦν στὴν ἀντιμετώπιση τῆς ζωῆς καὶ τὴν ἀνακάλυψη τῆς ἀλήθειας,ἀποτελεῖ πεντόσταγμα σοφίας, ποὺ μᾶλλον, ὅπως θὰ δοῦμε στὴ συνέχεια, δὲν φαίνεται νὰ ἐνστερνίστηκε ἕνα τμῆμα τοῦ χριστιανικοῦ κόσμου τῶν πρώτων αἰώνων.

Στὸ κεφάλαιο 38 ὑπάρχει μία συνεχὴς ἀναφορὰ στὴν ἀξία τῆς θεραπευτικῆς ἐπιστήμης, τῆς ἰατρικῆς καὶ φαρμακευτικῆς, ποὺ ἀμφότερες θὰδιακριθοῦν μετὰ ἀπὸ 15 αἰῶνες. Ἐκεῖ  λοιπὸν σημειώνονται τὰ ἑξῆς: α) «Τίμαἰατρὸν πρὸς τὰς χρείας αὐτοῦ τιμαῖς αὐτοῦ, καὶ γὰρ αὐτὸν ἔκτισε Κύριος»[1]. Δηλαδὴ: Νὰ τιμᾷς τὸν γιατρό, ὅπως τοῦ ἁρμόζει, ἔχων ὑπ’ ὄψιν σου τὶς ὑπηρεσίες του στὶς ἀνάγκες του, διότι ὁ Κύριος τὸν ἔκανε. β) «παρὰ γὰρ Ὑψίστου ἐστὶνἴασις, καὶ παρὰ βασιλέως λήψεται δόμα»[2]. Ἀπὸ τὸν Θεὸ προέρχεται ἡ θεραπεία ποὺ δίνει ὀ γιατρός, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὸν βασιλέα θὰ λάβῃ δῶρα γιὰ τὴν ἰατρική του ἐπιστήμη. Τὸ παραπάνω χωρίο  προβάλει ἐπιταττικῶς τὴν ἀξία τῆς ἰατρικῆς, δεδομένης τοῦ θεοπρόβλητου χαρακτήρα τῆς βασιλείας στὸν παλαιὸ Ἰσραήλ. γ) «ἐπιστήμη ἰατροῦ ἀνυψώσει κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἔναντι μεγιστάνων θαυμασθήσεται»[3].

Τὸ πιό σημαντικὸ ὅμως χωρίο εἶναι τὸ ἀμέσως παρακάτω, ποὺ δὲν ἀφήνει κενὰστὴν ἑρμηνεία τῆς σημασίας τοῦ φαρμάκου. δ) «Κύριος ἔκτισεν ἐκ γῆς φάρμακα, καὶ ἀνὴρ φρόνιμος οὐ προσοχθιεῖ αὐτοῖς»[4]. Δηλαδὴ ὁ Κύριος ὥρισε νὰφυτρώνουν ἀπὸ τὴν γῆ τὰ φαρμακευτικὰ βότανα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποστρέφεται ὁσυνετὸς ἄνθρωπος. Καὶ πρὸς ἐπιβεβαίωση τοῦ χωρίου αὐτοῦ ὁ συγγραφέας τῆς Σοφίας Σειρὰχ ὑπενθυμίζει τὴν θεραπεία τῶν πικρῶν ὑδάτων τῆς Μεῤῥᾶς[5] ἀπὸτὴν ξύλινη βακτηρία τοῦ Μωϋσῆ. ε) «καὶ αὐτὸς ἔδωκεν ἀνθρώποις ἐπιστήμην ἐνδοξάζεσθαι ἐν τοῖς θαυμασίοις αὐτοῦ»[6]. Ὁ Θεὸς λοιπὸν ἔδωσε τὴν ἰατρικὴ στοὺς ἀνθρώπους, γιὰ νὰ δοξάζεται μὲ τὰ θαυμαστά Του ἔργα καὶ διὰ τῶν ἰατρῶν καὶ φαρμάκων «ἐθεράπευσε καὶ ἦρε τὸν πόνον τοῦ ἀσθενοῦς»[7].  Ὁ δὲ φαρμακοποιός, ὁ μυρεψός, ὅπως τὸν ἀποκαλεῖ ὁ συγγραφέας στ) «ποιήσει μεῖγμα, καὶ οὐ μὴ συντελέσῃ ἔργα αὐτοῦ, καὶ εἰρήνη παρ᾿ αὐτοῦ ἐστιν ἐπὶ προσώπου τῆς γῆς»[8]. Δηλαδὴ ὁ φαρμακοποιὸς θὰ κατασκευάσῃ μεῖγμα, φαρμακευτικὴδηλαδὴ σύνθεση, καὶ εἶναι ἀτελείωτα τὰ φαρμακευτικά του παρασκευάσματα,ὥστε νὰ ἔρχεται ἀπὸ αὐτὰ ἡ γαλήνη στοὺς ἀσθενεῖς ὅλης τῆς γῆς.

Καὶ φτάνει στὸ προκείμενο, στὴν περίπτωση δηλαδὴ τῆς ὕπαρξης ἀσθενείας, λέγοντας: ζ) «Τέκνον, ἐν ἀῤῥωστήματί σου μὴ παράβλεπε, ἀλλ᾿ εὖξαι Κυρίῳ, καὶαὐτὸς ἰάσεταί σε»[9]. Παιδί μου, ὅταν ἀῤῥωστήσῃς, μὴν ἀδιαφορήσῃς γιὰ τὸν γιατρὸ καὶ τὰ φάρμακα, ἀλλὰ προσευχήσου στὸν Θεό, γιὰ νὰ σὲ θεραπεύσῃ, η) «ἀπόστησον πλημμέλειαν καὶ εὔθυνον χεῖρας, καὶ ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας καθάρισον καρδίαν», θ) «δὸς εὐωδίαν καὶ μνημόσυνον σεμιδάλεως καὶ λίπανον προσφορὰν ὡς μὴ ὑπάρχων», ι) «καὶ ἰατρῷ δὸς τόπον, καὶ γὰρ αὐτὸν ἔκτισε Κύριος, καὶ μὴ ἀποστήτω σου, καὶ γὰρ αὐτοῦ χρεία»[10]. Δηλαδή, ἀφοῦ κάνῃςὅλα τὰ ἀπαραίτητα πρὸς τὸν Θεό, νὰ προσφύγῃς στὸν ἰατρό, γιατὶ ὁ Θεὸς τὸνἀνέδειξε, καὶ νὰ μὴν τὸν ἀπομακρύνῃς ἀπὸ κοντά σου, διότι ἔχεις τὴν ἀνάγκη του.

Καὶ ὁλοκληρώνει τὸ θέμα, λέγοντας ὅτι πολλὲς φορὲς ἡ εὐόδωση τῆς θεραπείας εἶναι στὰ χέρια τῶν ἰατρῶν, διότι, καὶ εἶναι πολὺ σημαντικό, νομίζω, τὸ χωρίο γιὰτοὺς συνδαιτημόνες τῆς σημερινῆς τράπεζας, ια) «καὶ γὰρ αὐτοὶ Κυρίου δεηθήσονται, ἵνα εὐοδώσῃ αὐτοῖς ἀνάπαυσιν καὶ ἴασιν χάριν ἐμβιώσεως»[11]. Διότι δηλαδὴ καὶ αὐτοὶ μὲ τὴν σειρά τους προσεύχονται στὸν Κύριο, ὥστε νὰεὐοδωθοῦν οἱ προσπάθειές τους χάριν τῆς συνέχειας τῆς ζωῆς.

Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οἱ λέξεις φαρμακεία, φαρμακὸς καὶ φάρμακον,ἐκλαμβάνονται στὴν Παλαιὰ Διαθήκη μὲ ἀρνητικὴ σημασία. Συνιστοῦν πρακτικὲς ποὺ ἐνέχουν δόλο καὶ πονηρία, ἀφοροῦν σὲ εἰδωλολάτρες ἢ ἀσεβεῖςἰουδαίους, καὶ ἀσκοῦν τὴν τέχνη τῆς μαγείας καὶ τῆς μαντείας. Φάρμακον εἶναι τὸ δηλητήριο, φαρμακεία εἶναι ἡ τέχνη τῆς παρασκευῆς του καὶ φαρμακὸς ὁ παρασκευαστής. Ἡ κακὴ φήμη τῶν φαρμακοπωλῶν, οἱ ὁποῖοι μαζὶ μὲ τὰθεραπευτικὰ βότανα καὶ τὶς πρῶτες ὕλες τῶν φαρμάκων πουλοῦσαν φίλτρα ἐρωτικά, δηλητήρια, ἀπόκρυφα φάρμακα καὶ ἀγύρτικα παρασκευάσματα,ἐξέτεινε τὴν προκατάληψη ἐναντίον τῶν φαρμάκων. Τόσο ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἀρνητικὴ ἔννοια καταδικάζονται στὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ὅσο καὶ παρερμηνεύεται σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις ἡ θετικὴ σημασία τῆς ἔννοιας φάρμακον μετὰ Χριστόν, συνεπείᾳ ὄχι βέβαια μόνον τῆς σύγχυσης τῶν δύοἐννοιῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς θεολογικῆς παρανόησης καὶ ὑποτίμησης τῆς ἀξίας τοῦφαρμάκου καὶ τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης σὲ σχέση μὲ τὴν θαυμαστὴ ἐπέμβαση τοῦΘεοῦ στὴ θεραπεία τοῦ ἀσθενοῦς, ποὺ ἑρείδονταν στὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἴδιος ὁἸησοῦς Χριστός, ὁ Ἀρχηγὸς καὶ Θεμελιωτὴς τῆς πίστεως, δὲν χρησιμοποιοῦσε φάρμακα, ὅταν θεράπευε ἀσθενεῖς.

Περιπτώσεις ἔμμεσων θεραπειῶν ἔχουμε ἀρκετὲς στὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Ἀξίζει νὰ δοῦμε κάποιες ἀπὸ αὐτές, ὅπου ἡ ἴαση διέρχεται–προσέξτε! λέω διέρχεται, δὲνἐπιτελεῖται-μέσα ἀπὸ ὑλικὰ στοιχεῖα. Ἡ πρώτη περίπτωση ἀφορᾶ στὴν ὕψωση τοῦ χάλκινου ὄφεως, τὸ ὁποῖο ὕψωσε ὀριζόντια πρὸς ἕνα κάθετο ἄξονα, σὲ σχῆμα σταυροῦ δηλαδή, ὁ Μωϋσῆς κατὰ τὴν διάρκεια παραμονῆς τοῦ Ἰσραὴλ στὴνἔρημο. Γιὰ τὰ δηλητηριώδη δαγκώματα τῶν φιδιῶν ἕνα μόνον ἀντίδοτο ὑπῆρχε γιὰ τὰ θύματα, νὰ στρέψουν τὸ βλέμμα πρὸς τὸν χάλκινο ὄφι ἤ, ἂν ἦταν μακρυά, πρὸς τὴν κατεύθυνση τοῦ λόφου, ὅπου ἦταν τοποθετημένος[12]. Μία ἄλλη περίπτωση ἀφορᾶ στὴ θεραπεία τοῦ Νεεμάν, ἑνὸς γενναίου καὶ εὐσεβοῦς στρατηγοῦ τῆς Συρίας, τῆς αἰώνιας ἐχθρᾶς τῶν ἑβραίων. Ὁ Νεεμὰν ἦταν λεπρός.Ἀπευθύνθηκε στὸν προφήτη Ἐλισσαῖο, συνεχιστὴ τοῦ ἔργου τοῦ προφήτη Ἠλία.Ἐκεῖνος τοῦ εἶπε πὼς θὰ ἔπρεπε νὰ λουστῇ στὰ νερὰ τοῦ Ἰορδάνη ποταμοῦ ἑπτὰφορές. Ἡ ὑπακοὴ ἔδωσε τὴν ὑγεία στὸν Νεεμάν[13]. Ἐγγύτερη πρὸς τὸ θέμα μας εἶναι ἡ θεραπεία τοῦ ἑτοιμοθάνατου Ἐζεκία, βασιλιὰ τοῦ Ἰούδα, στὸν ὁποῖο ὁΘεὸς ὑποσχέθηκε νὰ χαρίσῃ ἄλλα δεκαπέντε χρόνια ζωῆς, καὶ περιγράφεται ὡςἑξῆς στὸ βιβλίο τοῦ προφήτη Ἠσαΐα: «Καὶ εἶπεν Ἡσαΐας πρὸς Ἐζεκίαν· λάβε παλάθην ἐκ σύκων καὶ τρίψων καὶ κατάπλασαι, καὶ ὑγιὴς ἔσῃ»[14]. Εἶπε ὁἨσαΐας πρὸς τὸν Ἐζεκία: «πάρε μιὰ ἀρμαθιὰ σύκα, τρίψε τα καὶ πίεσέ τα, βάλε ταὡς κατάπλασμα στὴν πληγή σου καὶ θὰ γίνῃς ὑγιής». Ἐντυπωσιακότερη ἀπὸ τὶς παραπάνω περιπτώσεις εἶναι ἡ ἀνάσταση νεκροῦ παιδιοῦ ἀπὸ τὸν προφήτηἘλισσαῖο μὲ ἕνα ἰδιαίτερο τρόπο. Ὁ προφήτης ξαπλώνει ἐπάνω στὸ νεκρὸ σῶμα,ἀκουμπᾶ τὰ χέρια του στὰ χέρια τοῦ νεκροῦ, τὰ μάτια του στὰ μάτια ἐκείνου, τὸστόμα στὸ στόμα του, καὶ τὸ παιδὶ ἀνασταίνεται[15].

Ἐπίσης ἔχουμε καὶ ἀναφορὲς γιὰ τὴν χρησιμότητα ὑλικῶν στοχείων ἀπὸ τὴν φύση ὡς φαρμακευτικῶν παρασκευασμάτων α) στὸν προφήτη Ἰεζεκιήλ, ὁ ὁποῖος μιλᾶ γιὰ τὴν θεραπευτικὴ ἰδιότητα τῶν φύλλων δέντρων[16], καὶ β) στὸν προφήτη Ἱερεμία, ὁ ὁποῖος παραβολικὰ διερωτᾶται, ἂν ὑπάρχῃ ῥυτίνη, βάσλαμο, στὴν περιοχὴ τῆς Γαλαάδ[17].

Ἐξαιρουμένης της περίπτωσης τοῦ πολύπαθου Ἰώβ, ὅπου οἱ φοβερὲς ἀσθένειες καὶ τὰ ἕλκη «ἀπὸ ποδῶν ἕως κεφαλῆς» ἔρχονται ὡς δοκιμασία τῆς εὐσέβειας καὶὑπομονῆς του, στὴν Παλαιὰ Διαθήκη εἶναι διάχυτη ἡ πίστη ὅτι ὑπεύθυνη γιὰτὴν ἀσθένεια εἶναι ἡ προσωπικὴ ἁμαρτία, γιὰ δὲ τὶς κακουχίες καὶ τὰ βάσανα τοῦ λαοῦ ἡ συλλογικὴ ἀποστασία, καὶ ὅτι ἡ ἐπάνοδος πρὸς τὸν ἀληθινὸ Θεὸεἶναι καθοριστικὴ γιὰ τὴν εὐῤῥωστία μέσα ἀπὸ ἕνα τυπικὸ τελετουργικό. Ὁ Θεὸς εἶναι ὁ ἰατρὸς τῶν σωμάτων, ὁ μόνος ἱκανὸς νὰ χαρίσῃ ζωή, ἄποψη ποὺσυναντᾶται καὶ στὸν ἀρχαιοελληνικὸ κόσμο ἤδη ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῶν ὁμηρικῶνἐπῶν, ὅπου ἡ ὀργὴ τῶν θεῶν εἶναι ἡ αἰτία ποὺ προκαλεῖ τὶς ἀσθένειες καὶ στὰχέρια ἐκείνων ἢ καὶ τῶν ἱερέων τους βρίσκεται ἡ ἰατρεία. Στὴν Παλαιὰ Διαθήκη τὸ ἔργο τῶν προφητῶν συνίσταται στὸ νὰ ἑρμηνεύουν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ νὰκαλοῦν σὲ μετάνοια τὸν παραστρατημένο λαό, ποὺ εὔκολα ξεχνᾶ τὶς θεῖες εὐεργεσίες καὶ στρέφεται πρὸς τὴν εἰδωλολατρία, ἐγκαταλείποντας τὸν αἴτιο τῆς σωτηρίας καὶ διακόπτοντας τὶς σχέσεις μαζί Του.  Γι’ αὐτὸ ἄλλωστε καὶ οἱθεραπεῖες συναντῶνται στὴ προφητικὴ γραμματεία, ἀλλὰ καὶ στὶς ἱστορικὲς βίβλους τοῦ κανόνα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ποὺ ἀναφέρονται στὸ ἔργο καὶ τὸκήρυγμα τῶν προφητῶν. Στὴν ἀρχὴ τοῦ βιβλίου Ἠσαΐας ὁ προφήτηςἀποκαλύπτει τὶς ἐπερχόμενες τιμωρίες τοῦ ἀποστατήσαντος καὶἐγακαταλείψαντος τὸν ἀληθινὸ Θεὸ λαοῦ, διότι «ἀπὸ ποδῶν ἕως κεφαλῆς οὐκἔστιν ἐν αὐτῷ ὁλοκληρία, οὔτε τραῦμα, οὔτε μώλωψ, οὔτε πληγὴ φλεγμαίνουσα, οὐκ ἔστιν μάλαγμα ἐπιθῆναι, οὔτε ἔλαιον, οὔτε καταδέσμους»[18]. Ἀπὸ τὰ πόδιαὥς τὸ κεφάλι δὲν ὑπάρχει ἁρτιότητα, δὲν ὑπάρχει ἁπλῶς ἕνα τραῦμα ἢ ἕνας μώλωπας ἢ πληγή, ἀλλὰ ὅλος ὁ λαὸς εἶναι μία φλεγμονή, στὴν ὁποία οὔτε κατάπλασμα, οὔτε, λάδι, οὔτε ἐπίδεσμος μπορεῖ νὰ τεθῇ. Στὸ δεύτερο βιβλίο τῶν Παραλειπομένων καταγράφεται ἕνα καὶ μοναδικὸ περιστατικὸ σὲ ὁλόκληρη τὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ὅπου κατὰ κάποιον τρόπο διαφαίνεται μία ἀρνητική στάσηὄχι τόσο ἀπέναντι στοὺς ἰατρούς, ὅσο στὸ γεγονὸς ὅτι ἡ προσφυγὴ σὲ αὐτοὺς δὲν συνδυάζεται μὲ ἀντίστοιχη πρὸς τὸν Θεό. Τὸ τριακοστὸ ἔννατο ἔτος τῆς βασιλείας του ὁ Ἀσὰ ἀῤῥώστησε. Ἡ ἀῤῥώστια του ἦταν βαρειὰ καὶ ξεκινοῦσεἀπὸ τὰ πόδια. Δὲν ζήτησε ὅμως βοήθεια ἀπὸ τὸν Θεό, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς ἰατρούς[19].Ὁ συγγραφέας τῶν Παραλειπομένων δὲν στηλιτεύει τὴν ἰατρικὴ γνώση, ὅσο τὴνὀλιγοπιστία τοῦ βασιλιά, ποὺ ξεκίνησε τὴν βασιλεία του μὲ εὐσέβεια, ἀλλὰκατέληξε νὰ φυλακίζῃ τοὺς ἀπεσταλμένους ἀπὸ τὸν Θεὸ προφῆτες.Ἀξιοσημείωτη καὶ ἡ συνεπείᾳ τῆς ἐγωϊστικῆς αὐτοπροβολῆς τῆς βασιλικῆςἰσχύος διανοητικὴ διαταραχὴ καὶ νευρικὸς κλονισμὸς τοῦ βασιλιά Ναβουχοδονόσορ, τὴν ὁποία προφητεύει ἐνώπιόν του ὁ προφήτης Δανιήλ, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Θὰ σὲ ἐκδιώξουν ἀπὸ τὴν κοινωνία τῶν ἀνθρώπων, θὰ κατοικῇς μὲ τὰ ἄγρια θηρία, θὰ τρέφεσαι μὲ χορτάρι σὰν τὸ βόδι καὶ θὰκαταυλισθῇς στὴν ὕπαιθρο γιὰ ἑπτὰ χρόνια, γιὰ νὰ μάθῃς ὅτι ὁ Ὕψιστος Θεὸς κυριαρχεῖ ἐπὶ τῆς βασιλείας ὅλων τῶν ἀνθρώπων»[20].

Ὁ ἑβραῖος μέχρι τὸν τρίτο πρὸ Χριστοῦ αἰῶνα ἔχει ζυμωθεῖ μὲ τὴν πίστη ὅτι μόνον ἀπὸ τὸν Θεὸ μπορεῖ νὰ ἀναμένῃ τὴν ἴαση. Ἡ συνάντηση ὅμως τοῦἑβραϊκοῦ κόσμου μὲ τὸν ἑλληνικὸ πολιτισμὸ καὶ ἡ γνωριμία του μὲ τὴν ἑλληνικὴγλώσσα καὶ τὶς ἐπιστῆμες κατὰ τὴν ἑλληνιστικὴ περίοδο θὰ ἀλλάξῃ κάπως τὰπράγματα καὶ θὰ διαμορφώσῃ μία ἄλλη ἀντίληψη περὶ τοῦ πράγματος. Πλέον γίνεται ἐμφανὴς ἡ σημασία ποὺ ἀποδίδεται στὸν γιατρὸ καὶ τὸ φάρμακο. Τὰὀνόματα τοῦ Ἀσκληπιοῦ καὶ τοῦ Ἱπποκράτη θὰ ἐκφέρονται καὶ ἀπὸ τοὺςἑλληνιστὲς ἑβραίους, ποὺ θὰ μαθητεύσουν στὸ μεγαλεῖο τῆς ἑλληνικῆςἐπιστημονικῆς γνώσης παράλληλα μὲ τὴν θρησκευτική τους πίστη.

Στὴν Καινὴ Διαθήκη ὑπάρχουν στιβαρὰ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς ἰατρικῆς καὶτοῦ φαρμάκου, ὅπως καὶ χωρία, στὰ ὁποῖα στηρίχθηκε ἡ κατ’ ἐκείνων ἀντίθεση.Ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὁ Ἰατρὸς ψυχῶν καὶ σωμάτων, ὁ Δημιουργὸς καὶἈναδημιουργὸς τοῦ σύμπαντος, ἔγινε ἄνθρωπος, γιὰ νὰ νικήσῃ ἡ ἀνθρωπότητα στὸ πρόσωπό Του τὸν μεγάλο ἐχθρό, τὸν θάνατο. Ὡς ὁ ἀληθινὸς Θεὸς καὶ Κύριος τῶν δυνάμεων ἀπεδείκνυε μὲ τὰ θαύματα τὴν δύναμή Του, ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπος δὲν χρησιμοποίησε καθόλου γιὰ τὸν ἑαυτό Του αὐτὴν τὴν δύναμη ἐπάνω στὸν Σταυρό, διότι τὸ ἀπολυτρωτικό Του ἔργο συνίστατο ἀκριβῶς στὴν ἀπουσίαἐπίδειξης θεϊκῆς ἰσχύος τὴν ὥρα τοῦ Σταυρικοῦ θανάτου. Αὐτὴν τὴν δύναμη τὴν παρέχει στοὺς μαθητές Του, παραγγέλοντάς τους: «Ἀσθενοῦντας θεραπεύετε, λεπροὺς καθαρίζετε, νεκροὺς ἐγείρετε, δαιμόνια ἐκβάλετε»[21]. Οἱ μαθητὲςἀποστέλλονται καὶ γιὰ ἕνα ἀκόμη λόγο· γιὰ νὰ ἀποδομήσουν τὰ κοινωνικὰστερεότυπα καὶ τοὺς κοινωνικοὺς ἀποκλεισμοὺς τῆς ἑβραϊκῆς κοινωνίας, ποὺἔβλεπε τοὺς ἀσθενεῖς ὡς μεγάλους ἁμαρτωλούς, στοὺς ὁποίους εἶχε ἐπέλθει θεία τιμωρία δίκην ἁμαρτιῶν, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ διατρανώσουν καὶ νὰἑδραιώσουν τὴν ἀξία τῆς ἐν Χριστῷ φιλανθρωπίας καὶ φιλευσπλαχνίας πρὸςὅλους, ἀνεξαρτήτως τῆς ἠθικῆς τους ποιότητος.

Σὲ ἐρώτηση φαρισαίων γιὰ ποιόν λόγο συναναστρεφόταν ἁμαρτωλούς, ὁΧριστὸς ἀπάντησε «οὐ χρείαν ἰατροῦ ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες, ἀλλ’ οἱ κακῶςἔχοντες»[22]. Γιὰ τὴν θεραπεία ἐκ γενετὴς τυφλοῦ στὴν πόλη τοῦ Δαβὶδ φτιάχνει πηλὸ, φτύνοντας στὸ χῶμα, καὶ τὸν ἐπιθέτει στὰ μάτια του, παραγγέλοντάς του νὰ τὰ πλύνῃ στὴν κολουμβήθρα τοῦ Σιλωάμ[23]. Ἡ περίπτωση αὐτὴ εἶναι χαρακτηριστική, γιὰ νὰ κατανοήσουμε ὅτι ἡ ἴαση, ὅπως προαναφέρθηκα, διέρχεται μέσα ἀπὸ ὑλικὰ στοιχεῖα, ἀλλὰ ἐκπηγάζει ἀπὸ τὸν Θεό· καὶ αὐτὸς εἶναιὁ λόγος, γιὰ τὸν ὁποῖον σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν πλειονότητα τῶν θαυμάτων Του ὁΧριστὸς ἐδῶ θεραπεύει μὲ τὸν συγκεκριμένο τρόπο, ὅπως καὶ στὴν περίπτωση τῆς αἱμοῤῥοούσας γυναίκας, ποὺ ἁπλῶς ἄγγιξε τὸ ἔνδυμά Του καὶ θεραπεύθηκε, τὴν ὥρα ποὺ Ἐκεῖνος ἦταν περιτριγυρισμένος ἀπὸ ὄχλο. Μὲ ἔμφαση ὁεὐαγγελιστὴς Λουκᾶς, ἰατρὸς κατ’ ἐπάγγελμα καὶ ὁ ἴδιος, καὶ μάλιστα προσωπικὸς ἰατρὸς τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, ἀποκαλούμενος ὑπ’ αὐτοῦ «Λουκᾶς,ὁ ἀγαπητὸς ἰατρός», ἀναφέρει πὼς ἡ συγκεκριμένη γυναίκα, ταλαιπωρημένηἀπὸ τὴν αἱμοῤῥαγία γιὰ δέκα ὀκτὼ χρόνια κατασπατάλησε ὁλάκερη τὴν περιουσία της στοὺς γιατροὺς καὶ γιατρειὰ δὲν βρῆκε ἀπὸ κανένα[24]. Χαρακτηριστικὴ εἶναι καὶ ἡ παραβολὴ τοῦ καλοῦ Σαμαρείτη, ποὺ ἐπιχέει «ἔλαιον καὶ οἶνον» στὰ τραύματα τοῦ μισοπεθαμένου ἰουδαίου, ἔλαιον γιὰ νὰ τὰἀπαλύνῃ, οἶνον γιὰ νὰ τὰ ἀπολυμάνῃ[25]. Ἡ χρήση τοῦ κρασιοῦ ὠς φάρμακο φαίνεται καὶ σὲ ἐπιστολὴ τοῦ Ἀποστόλου Παύλου πρὸς τὸν μαθητή του,Ἀπόστολο Τιμόθεο. Ὁ ἱδρυτὴς τῆς Ἐκκλησίας τῶν Βεροιέων, μαλώνοντάς τον χαϊδευτικά, τοῦ λέγει: «Σταμάτα πιὰ νὰ πίνῃς μόνο νερό· νὰ χρησιμοποιῇς καὶλίγο κρασὶ γιὰ τὸ στομάχι σου καὶ γιὰ τὶς συχνές σου ἀσθένεις»[26].

Ὅλες βεβαίως οἱ θαυμαστὲς θεραπεῖες τῶν ἀσθενῶν ἀπὸ τὸν Χριστὸ ἔχουν ἕνα χαρακτηριστικό· ἐπιτελοῦνται χωρὶς τὴν βοήθεια τῆς ἐπιστήμης καὶ τὴν χρήση φαρμάκων. Φάρμακο εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, ποὺ ἔρχεται νὰ εἰσαγάγῃ τὴνἀνθρωπότητα στὴ διάσταση τῆς ἀφθαρσίας διὰ τῆς μυστηριακῆς ἑνώσεως μαζί Του, ἀντίληψη ὀρθὴ κατὰ βάσιν, ἀλλὰ παραποιημένη στὴν σκέψη χριστιανῶν τῶν πρώτων αἰώνων καὶ λανθασμένα χρησιμοποιημένη ὡς ἐπιχείρημα ἐναντίον τῆς ἰατρικῆς καὶ τοῦ φαρμάκου. Ἀνέφερα προηγουμένως ὅτι ὁ Χριστὸς δὲν ἔκανε χρήση τῆς δυνάμεώς Του γιὰ τὸν ἑαυτό Του. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἀρνήθηκε στὸ Σταυρὸτὸ μεῖγμα ὄξους καὶ χολῆς[27], τὸ παρασκεύασμα αὐτὸ ποὺ λειτουργοῦσε ὡς κατευναστικὸ τῆς κρίσης ἄσθματος καὶ ταχυπαλμίας τῶν σταυρωμένων καὶ ὡςἀναισθητικὸ τῶν σωματικῶν πόνων, ἀπετέλεσε ἐφαλτήριο γιὰ τὴν ἀρνητικὴστάση πρὸς τὸ φάρμακο. Ἂς μὴν μᾶς διαφεύγῃ ὅμως καὶ τὸ ὅτι ἡ ἔννοια τοῦβιολογικοῦ θανάτου ἀποκτᾶ μετὰ Χριστὸν καὶ ἕνα ἄλλο περιεχόμενο. Μολονότι ὁθάνατος εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς γενικότερης φθορᾶς τῶν κτιστῶν ἐξαιτίας τῆςἁμαρτίας καὶ τῆς διασαλευθείσας τάξης στὴ σχέση Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου,ἀποτελεῖ γιὰ τοὺς χριστιανοὺς ταυτόχρονα μετάβαση ἀπὸ τὰ λυπηρὰ πρὸς τὰθυμηδέστερα, μετάβαση ἀπὸ μία ζωὴ γεμάτη πόνο καὶ βάσανα σὲ ἕνα κόσμο «ἔνθα οὐ λύπη, οὐ σταναγμός, ἀλλὰ ζωὴ ἀτελεύτητος» κοντὰ στὸν ποθητὸἀναστημένο Χριστό. Ἴσως αὐτὴ ἡ ἀντίληψη ἐξύφανε στὴν ψυχὴ τῶν χριστιανῶνἀφενὸς τὸν πόθο γιὰ γρηγορότερη συνάντηση μὲ Ἐκεῖνον, ἀφετέρου τὴνἀδιαφορία πρὸς ὁ,τιδήποτε μποροῦσε νὰ προσφέρῃ τὴν συνέχιση τῆς ζωῆς στὴγῆ. Αὐτὸ τὸ Παύλειο λόγιο «ἐμοὶ τὸ ζῆν Χριστὸς καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος»[28] ἠχεῖἀνέκαθεν ὡς παρηγορία στὰ αὐτιὰ τῶν ἀῤῥώστων πιστῶν, χωρὶς ὡστόσο νὰσυνιστᾷ προσβολὴ ἢ ὑποτίμηση τῆς βιολογικότητος. Ἄλλωστε ἠ ἐπαναστατικὴἐκτίμηση καὶ ὁ σεβασμὸς τῆς ἀξίας τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς καὶ τοῦ προσώπου εἶναι προϊόντα τοῦ χριστιανισμοῦ, ἐξ οὗ καὶ ἡ ἐξαρχῆς καταδίκη τῆς αὐτοκτονίας καὶ τῶν ἐκτρώσεων, ποὺ ἀποτελεῖ κοινὸ σημεῖο μὲ τὸν ὅρκο τοῦἹπποκράτη «Οὐ δώσω δὲ οὐδὲ φάρμακον οὐδενὶ αἰτηθεὶς θανάσιμον, οὐδὲὑγηγήσομαι συμβουλίην τοιήνδε· ὁμοίως δὲ οὐδὲ γυναικὶ πεσσὸν φθόριον δώσω»[29].

Οἱ πρῶτοι χριστιανοὶ ἀντιλαμβάνονταν τὴν φιλευσπλαχνία καὶ τὴν περίθαλψη καὶ φροντίδα τῶν ἀσθενῶν βασισμένη στὸ ἔργο τοῦ Χριστοῦ καὶ στὴν δράση τῶν Ἀποστόλων. Ἐντούτοις δὲν ἔλειψαν καὶ φωνές, κυρίως ἀπὸ τὴν πλευρὰ χριστιανῶν φιλοσόφων τῶν πρώτων αἰώνων, ποὺ ἔβλεπαν τὴν ἰατρικὴστὴν ἐξελιγμένη της μορφὴ ὡς ἐργασία τῶν εἰδωλολατρῶν ἑλλήνων σοφῶν καὶτὰ φάρμακα ὡς πονηρὴ ὕλη, τὴν δὲ ἀποδοχή τους ὡς ἀναγνώριση τῆς εἰδωλολατρίας. Ἡ ἀναζήτηση τῆς τελειότητος μέσῳ τῆς ἀναχώρησης ἀπὸ τὰἀστικὰ κέντρα καὶ ἡ καταφυγὴ πρὸς ἔρημους τόπους στὰ χρόνια τῶν διωγμῶν καὶ μετά, ἡ ὑποβολὴ σὲ ἑκούσιες ταλαιπωρίες χάριν τῆς ἀσκήσεως μὲ τὴνἐμφάνιση τοῦ μοναχισμοῦ, ἰσχυροποίησαν αὐτὴν τὴν στάση. Πρέπει νὰ ποῦμεὅτι καὶ ἡ πλατωνικὴ φιλοσοφία μὲ τὸν δυϊστική της κοσμοθεωρία, ἡ ἐπικούρεια φιλοσοφία μὲ τὸ τετραφάρμακον, τὴν διδασκαλία τοῦ Ἐπικούρου γιὰ τὴνἀδιαφορία ἀπέναντι στὸν πόνο, ἡ στωϊκὴ φιλοσοφία μὲ τὴν εἱμαρμένη καὶ τὸἀναπόφευκτο πεπρωμένο, εἶχαν ἐπιδράσει καὶ στὴν ἑλληνιστικὴ Αἴγυπτο, ὅπου γεννᾶται ὁ μοναχισμός, καὶ σίγουρα διαμορφώσει στὴ συνείδηση τῶν κατοίκων τὴν ἄποψη ὅτι τὸ πνεῦμα προέχει καὶ ὑπερέχει, τὸ σῶμα εἶναι εὐτελὲς καὶ ἄνευἀξίας. Σημειωθήτω ὅτι ἡ αἵρεση τοῦ μονοφυσιτισμοῦ, τὴν ὁποία ἀκολουθεῖ μέχρι σήμερα ἡ Κοπτικὴ Ἐκκλησία στὴν Αἴγυπτο, ξεκίνησε ὡς παρανόηση τοῦμυστηρίου τῆς σαρκώσεως, ὡς ἄρνηση παραδοχῆς ὅτι ὁ Θεὸς ἔλαβε ἀνθρώπινο σῶμα, τεχθεὶς ὡς τέλειος καὶ ὁλοκληρωμένος ἄνθρωπος. Ἀλλὰ καὶ ὁἈλεξανδρινὸς θεολόγος Ὡριγένης, ἐξέχουσα ἐκκλησιαστικὴ προσωπικότητα τοῦτρίτου αἰῶνα, κολοσσὸς τῆς θεολογίας, μολονότι ὑπερασπίζεται τὴν χρήση φαρμάκων, σὲ ἕνα ἔργο του ὑποστηρίζει ὅτι πρέπει νὰ ἀποφεύγονται ἀπὸ ὅσουςἀγωνίζονται γιὰ ἕνα ἀνώτερο τρόπο ζωῆς[30].

Στὸν ἀντίποδα καὶ κατὰ τὴ διάρκεια τῶν διωγμῶν συναντοῦμε μάρτυρες ποὺἀσκοῦν τὸ ἐπάγγελμα τῶν ἰατρῶν. Τὰ τρία ζεύγη Κοσμᾶ καὶ Δαμιανοῦ, οἱμάρτυρες Παντελεήμων, Θαλλέλαιος, Διομήδης, Μώκιος, Κύρος, Ἰωάννης,Ἑρμιόνη, Ζηνοβία, Ζηναΐς, Φιλονίλλα, ἡ σήμερα ἑορτάζουσα Ἀναστασία ἡΦαρμακολύτρια, εἶχαν θέσει ἑαυτοὺς στὴν ἀφιλοχρήματη ὑπηρεσία τῆς ὑγείαςὑπὸ δυσφόρους συνθῆκες καὶ καταστάσεις γιὰ τὸν καθένα ἀπ’ αὐτούς.

Ὀργάνωση τῆς φιλανθρωπικῆς δράσης καὶ ποιμαντικῆς μέριμνας τῶνἀσθενῶν μὲ ταυτόχρονη καταξίωση τῆς ἰατρικῆς καὶ τῶν φαρμάκων φαίνεται νὰ ἐντατικοποεῖται στὸ κοινωνικὸ καὶ συυγραφικὸ ἔργο τῶν Καππαδοκῶν πατέρων Μεγάλου Βασιλείου, Γρηγορίου Ναζιανζηνοῦ, Γρηγορίου Νύσσης, ἀλλὰκαὶ κατὰ τὴν διάρκεια πατριαρχίας τοῦ Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τῆς ἀρχιερατίας τοῦ ἁγίου Νικολάου στὰ Μύρα τῆς Λυκίας καὶ τῆς πατριαρχείας Ἰωάννου τοῦἘλεήμονος στὴν Ἀλεξάνδρεια τὸν ἕβδομο αἰῶνα μὲ τὰ περίφημα ἑπτὰμαιευτήρια. Στὸ πρόσωπό τους οἱ ἀσθενεῖς βρῆκαν τοὺς μεγάλους συμμάχους. ὉΜέγας Βασίλειος, ἔχοντας σπουδάσει τὴν ἰατρική, κατασκευάζει τὴν Βασιλειάδα, ένα τεράστιο συγκρότημα ποὺ ἀποτελεῖται ἀπὸ νοσοκομεῖο, λεπροκομεῖο, γηροκομεῖο, ἰατρεῖα γιὰ λοιμώδη νοσήματα καὶ κλινικές, ξενῶνες γιὰ τοὺς συγγενεῖς τῶν ἀῤῥώστων καὶ γιὰ φιλοξενούμενους. Κάτι ἀντίστοιχο εἶχε κάνει καὶ ὁ ἅγιος Νικόλαος στὴν ἐκκλησιαστικὴ ἐπαρχία του, ἀλλὰ καὶ ὁ Χρυσόστομος στὴν Κωνσταντινούπολη. Τὸ σημαντικότερο ἦταν ὅτι οἱ ἴδιοι οἱπατέρες στὸ πλαίσιο τοῦ ποιμαντικοῦ τους ἐνδιαφέροντος περιδιέβαιναν καθημερινὰ τοὺς χώρους τῶν ἱδρυμάτων, ὥστε νὰ ἔχουν ἄμεση πληροφόρηση γιὰ τὴν ὑγεία καὶ τὶς ἀνάγκες τῶν ἀσθενῶν, ἀλλὰ κυρίως γιὰ νὰ προσφέρουν τὴνἀπαραίτητη ψυχολογικὴ ὑποστήριξη στοὺς ἀπελπισμένους ἀσθενεῖς. Ἡ χρήση τοῦ φαρμάκου διευρύνεται καὶ τίθενται πλέον οἰ βάσεις γιὰ μία οὐσιαστκότερη προσφορὰ τῆς Ἐκκλησίας. Πλέον μορφοποιεῖται καὶ ἐπισημοποιεῖται ἡ θετικὴἄποψη τοῦ χριστιανισμοῦ ἔναντι τοῦ φαρμάκου, γεγονὸς ποὺ θὰ διαμορφώσῃἕνα ὀργανωμένο σύστημα κοινωνικῆς προσφορᾶς στὴν ἐποχὴ τοῦ Βυζαντίου.

Τὸ Βυζάντιο διέσωσε τὶς ἔρευνες καὶ τὶς ἐπιστημονικὲς γνώσεις τῶν ἀρχαίωνἑλλήνων ἰατρῶν, τοῦ Ἱπποκράτη καὶ τοῦ Γαληνοῦ. Ἤδη ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆςἱστορίας του ὁ Ὀρειβάσιος, συμπατριώτης τοῦ Γαληνοῦ καὶ συμμαθητὴς τοῦΜεγάλου Βασιλείου καὶ τοῦ Μεγάλου Γρηγορίου κατὰ τὴν διάρκεια τῶν σπουδῶν τους στὴν Ἀθήνα, συνέγραψε μία μνημειώδη ἰατρικὴ ἐγκυκλοπαίδεια μὲ τίτλο «Ἰατρικοὶ Συναγωγαί», περιέχουσα ὅλες τὶς μέχρι τότε γνώσεις τῆς ἀρχαιοελληνικῆς ἰατρικῆς, ἐμπλουτισμένες καὶ μὲ δικές του παρατηρήσεις, ἀλλὰ καὶ ἀρκετὰ ἄλλα σχετικὰ συγγράμματα. Ὁ ἴδιος πρότεινε θεραπεία τῶν ἰλίγγων μὲ ἀλκαλοειδῆ τοῦ βεράτρου, θεραπεία τῆς νεφρίτιδας μὲ ὑδρικὴ δίαιτα καὶ γάλα,ἐπούλωση τραυμάτων μὲ ἀντισηπτικὰ φάρμακα, ὅπως ἡ ὑγρὰ κηρωτή[31].

Ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀρχιτέκτονα τῆς Ἁγίας Σοφίας Ἀνθίμου, Ἀλέξανδρος Τραλλειανός, διάσημος φαρμακολόγος καὶ βοτανολόγος τοῦ ἕκτου αἰῶνα, διακρίνεται γιὰ τὶς εὔστοχες παρατηρήσεις του, ἐνῷ τὸ ἔργο του θὰ ἐπηρεάσῃμεταφρασμένο τὸν δυτικὸ καὶ ἀραβικὸ κόσμο κατὰ τὴν περίοδο τοῦΜεσαίωνα[32].

Ὑπὸ τὴν προστασία τῶν βυζαντινῶν αὐτοκρατόρων τὰ ὀνόματα τοῦἀρχιάτρου τοῦ Ἰουστινιανοῦ Ἀετίου, τοῦ πρωτοσπαθάριου τοῦ Ἡρακλείου Θεφίλου, τοῦ Πέτρου τοῦ Αἰγινίτη, τοῦ Στέφανου τοῦ Ἀθηναίου, τοῦ Μιχαὴλ Ψελλοῦ, φιλοσόφου τοῦ ἑνδεκάτου αἰῶνα, τοῦ Ἰωάννου Ζαχαρίου, ἰατροῦ τοῦΜιχαὴλ Παλαιολόγου τὸν δέκατο τρίτο αἰῶνα, θὰ μείνουν στὴν ἱστορία, συνδεόμενα μὲ τὶς πρωτοποριακὲς πρακτικὲς καὶ τὶς συστάσεις τους γιὰ τὴν θεραπεία παθήσεων καὶ τὶς πραγματεῖες τους γιὰ τὴν παρασκευὴ ἁπλῶν καὶσύνθετων φαρμάκων.

Στὸ Πανεπιστήμιο τῆς πρωτεύουσας τῆς αὐτοκρατορίας, ποὺ διαθέτει βιβλιοθήκη μὲ τεράστια συλλογὴ βιβλίων, οἱ μαθητὲς δὲν ἀποκτοῦν μόνον πρακτικὲς γνώσεις ἰατρικῆς, ἀλλὰ καὶ κρατικὸ δίπλωμα, γεγονὸς ποὺ τοὺς καταξιώνει τόσο στὴ Βυζαντινὴ κοινωνία, ὅσο καὶ στὸν ἐκκλησιαστικὸ χῶρο.

Τὸν δέκατο αἰῶνα ἐπὶ αὐτοκράτορος Ῥωμανοῦ Λεκαπηνοῦ κυριαρχεῖ τὸτελειότερο νοσοκομειακὸ συγκρότημα Παντοκράτορος, τὸ ὁποῖο διαθέτειὀγδόντα κλίνες μὲ τμήματα χειρουργικό, παθολογικό, γυναικολογικό, μαιευτικό,ὀφθαλμολογικό, μὲ σαράντα ἰατροὺς διαφόρων εἰδικοτήτων[33]. Μέχρι τὴνἅλωση τῆς Πόλεως ἀπὸ τοὺς σταυροφόρους τὸ 1204 μποροῦμε νὰ ποῦμε πὼςὑπῆρξε ἄνθηση τῆς κοινωνικῆς μέριμνας για τοὺς ἀσθενεῖς ὑπὸ ἐκκλησιαστικὴἢ κρατικὴ πρωτοβουλία. Ἀξιοσημείωτη σχετικὰ εἶναι ἡ πρόοδος ποὺπαρατηρεῖται στὰ χρόνια τῆς βασιλείας τοῦ Ἰωάννου Βατάτζη, αὐτοκράτορος Νικαίας καὶ ἁγίου τῆς Ἐκκλησίας.

Ἐπὶ τουρκοκρατίας τὰ πράγματα παίρνουν ἐντελῶς ἀρνητικὴ τροπή. Τὰνοσοκομεῖα διαλύονται καὶ ἡ Ἐκκλησία, ὁ μόνος πλέον συνεκτικὸς κρίκος τοῦγένους, ἀναλαμβάνει νὰ στηρίξῃ τὴν ἐλπίδα τοῦ ὑπόδουλου ἑλληνισμοῦ στὴσκοτεινὴ περίοδο μέχρι τὴν Ἐπανάσταση καὶ δημιουργία τοῦ ἑλληνικοῦκράτους. Οἱ κομπογιαννίτες θεραπευτές, οἱ ἐμπειρικοὶ ἰατροί, οἱ πωλητὲς βοτάνων καὶ ματζουνιῶν, οἱ παραδοσιακὲς μαμές, κυριαρχοῦν, μέχρις ὅτουἀπελευθερωθῇ ὁ ἑλληνισμὸς καὶ τεθοῦν ἀπὸ τὸ νεοσύστατο κράτος οἱ βάσεις γιὰτὴν ὀργανωμένη ἀκαδημαϊκὴ γνώση, ἔρευνα καὶ διδασκαλία τῆς φαρμακολογίας καὶ τῆς ἰατρικῆς.

Σήμερα ὑπὸ τὴν αἱγίδα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ἐκτὸς τῶν ἑκατοντάδων συσσιτίων, εὐαγῶν ἱδρυμάτων, βρεφονηπιακῶν καὶ παιδικῶν σταθμῶν, στεγῶν γερόντων, ξενώνων γιὰ ἀστέγους, οἰκοτροφείων,ὀρφανοτροφείων, φιλανθρωπικῶν κέντρων συμπαραστάσεως κρατουμένων καὶχιλιάδων φιλοπτώχων ταμείων, λειτουργοῦν 66 γηροκομεῖα, 12 ἱδρύματα χρονίως πασχόντων παίδων καὶ ἐνηλίκων, 7 ἱδρύματα γιὰ ΑΜΕΑ , 2 νοσοκομεῖα, 5 ἰατρεῖα, 1 σταθμὸς πρώτων βοηθειῶν, 1 κέντρο φυσιοθεραπείας, ἠλεκτροθεραπείας καὶὑδροθεραπείας, 4 κέντρων συμπαράστασης ἐξαρτημένων ἀτόμων, 7 ἱδρύματα ψυχικῆς ὑγείας, 145 τράπεζες αἵματος, 1 ἵδρυμα ἀπόρων τυφλῶν γυναικῶν, 1ἵδρυμα ψυχοκοινωνικῆς ἀγωγῆς καὶ στήριξης, 1 κέντρο ἰατρικῆς, κοινωνικῆς καὶ ψυχιατρικῆς ὑποστήριξης γιὰ ἄτομα μὲ νεοπλασματικὰ νοσήματα, καὶδιάφορα κέντρα γιὰ τὴν νόσο Ἀλτσχάϊμερ[34].

Ἐκτάκτως καὶ γιὰ εἰδικὲς περιπτώσεις ἡ Ἑλλαδικὴ Ἐκκλησία συγκεντρώνει φάρμακα καὶ παραϊατρικὰ προϊόντα, ποὺ διαθέτει εἴτε στὰ ἱεραποστολικὰκλιμάκια ἀνὰ τὴν οἰκουμένη, εἴτε σὲ πληθυσμοὺς ποὺ ἔχουν ὑποστεῖ φυσικὲς καταστροφές καὶ θεομηνίες ἢ βρίσκονται σὲ ἐμπόλεμη κατάσταση. Σὲ ὅλα αὐτὰἂς προστεθοῦν καὶ οἱ ἀντίστοιχες δράσεις τῶν ἄλλων Πατριαρχείων, αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν, ἀρχιεπισκοπῶν καὶ μητροπόλεων, ποὺ καλύπτουν ἔνα εὐρὺ φάσμα κοινωνικῆς προσφορᾶς καὶ διακονίας τοῦ πάσχοντος συνανθρώπου.Ἕνα μόνο χαρακτηριστικὸ παράδειγμα θὰ ἀναφέρω· εἶναι τὸ κέντρο περίθαλψης καρκινοπαθῶν «Ἁγία Εἰρήνη» στὸ Βουκουρέστι, τὸ ὁποῖο φιλοξενεῖ ὑπὸ ἰατρικὴπαρακολούθηση, ἰατροφαρμακευτικὴ περίθαλψη, ψυχολογικὴ καὶ πνευματικὴὑποστήριξη καρκινοπαθεῖς στὸ τελευταῖο στάδιο τῆς ἀσθενείας τους[35].

Ὁλοκληρώνοντας τὴν ὁμιλία μου, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ συμπληρώσω τὰ ἑξῆς·

Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἶναι ὁ Χριστὸς παρατεινόμενος στοὺς αἰῶνες. Καὶὁ Χριστὸς ἦλθε «οὐ διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι», ἦρθε νὰ διακονήσῃ τὴν σωτηρία μας. Ἡ ἀξία τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς ἀναμφίβολα ἐπιβάλλει στὴνἘκκλησία τὸν σεβασμό πρὸς τὸ πολυτιμότερο ἀγαθό της, τὴν ὑγεία, καθὼς καὶὁ,τιδήποτε μπορεῖ νὰ στηρίξῃ καὶ τὶς δύο· ἐπιβάλλει τὸν σεβασμὸ πρὸς τὰἀντίδοτα τοῦ βιολογικοῦ θανάτου, τὰ φάρμακα, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς λειτουργούς, μύστες καὶ ἀρχιερεῖς τῆς ἰαματικῆς ἐπιστήμης, φαρμακοποιοὺς καὶ ἰατρούς, ποὺὑπηρετοῦν τὸν ἄνθρωπο καὶ τὴν σωτηρία του σὲ βιολογικὸ ἐπίπεδο. Ἡ ζωὴἀνήκει στὸν Θεό, παρέχεται ὡς δωρεὰ ἐκ τῆς ἀπείρου ἀγάπης Του, γιατὶ ὁ Θεὸς δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ χωρὶς νὰ μοιράζεται. Ὁ Θεὸς Πατέρας μας ὑπερβαίνει τὰὅρια τῆς ὑποστατικῆς Του μοναδικότητος καὶ δίνει ὁλόκληρο τὸ εἶναι Του καὶτὴν οὐσία Του στὸν Θεὸ Λόγο, τὸν ἀγαπημένο Του Υἱό, καὶ στὸν Θεὸ Παράκλητο, τὸ ἀγαπημένο Του Πνεῦμα. Αὐτὸ τὸ μοίρασμα τῆς ζωῆς ὑπηρετεῖτε κι ἐσεῖς, οἱφαρμακοποιοὶ τοῦ νομοῦ μας, καὶ εἶναι σπουδαῖο τὸ ἔργο σας καὶ ἀναγνωρίζεταιἀπὸ τὴν Ἐκκλησία καὶ τὴν κοινωνία. Καὶ αὐτὴ ἡ ἀναγνώριση ὄχι μόνον δὲνἔρχεται σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν πίστη στὸν Θεό, ἀλλὰ ἀντιθέτως, ἐφόσον ἡ χρήση φαρμάκων ὑπηρετεῖ τὴ ζωή, ἕνας φαρμακοποιὸς μπορεῖ νὰ γίνῃ αἰτία, ὥστε ὁπιστὸς χριστιανὸς νὰ ἀντιληφθῇ τὴν πανταχοῦ παρουσία καὶ εὐεργεσία τοῦΘεοῦ, στὸ πρόσωπο δὲ τοῦ φαρμακοποιοῦ τὸν ἀπεσταλμένο ἄγγελο ποὺ ἔρχεται νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν ζωή ἐκείνου.

Σᾶς εὐχαριστῶ.

[1] Σοφία Σειράχ, κεφ. 38, στ. 1.

[2] Στὸ ἴδιο, στ. 2.

[3] Στὸ ἴδιο, στ. 3.

[4] Στὸ ἴδιο, στ. 4.

[5] «Οὐκ ἀπὸ ξύλου ἐγλυκάνθη ὕδωρ εἰς τὸ γνωσθῆναι τὴν ἰσχὺν Αὑτοῦ;», στὸ ἴδιο, στ. 5.

[6] Στὸ ἴδιο, στ. 6.

[7] Στὸ ἴδιο, στ. 7.

[8] Στὸ ἴδιο, στ. 8.

[9] Στὸ ἴδιο, στ. 9.

[10] Στὸ ἴδιο, στ. 10-12.

[11] Στὸ ἴδιο, στ. 14.

[12] Ἀριθμοί, κεφ. 21, στ. 9.

[13] Δ΄ Βασιλειῶν, κεφ. 5, στ. 1-27.

[14] Ἠσαΐας, κεφ. 38, στ. 21.

[15] Δ΄ Βασιλειῶν, κεφ. 4, στ. 34-35.

[16] Ἰεζεκιήλ, κεφ. 47, στ. 12.

[17] Ἱερεμίας, κεφ. 8, στ. 22.

[18] Ἠσαΐας, κεφ. 1, στ. 6.

[19] Α΄ Παραλειπομένων, κεφ. 16, στ. 12.

[20] Δανιήλ, κεφ. 4, στ. 29-31.

[21] Ματθαῖος, κεφ. 10, στ. 8.

[22] Ματθαῖος κεφ. 9, στ. 12.

[23] Ἰωάννης κεφ. 9, στ. 6-7.

[24] Λουκᾶς, κεφ. 8, στ. 43-44.

[25] Στὸ ἴδιο, κεφ. 10, στ. 34.

[26] Πρὸς Τιμόθεον Α΄, κεφ. 5, στ. 23.

[27] Ματθαῖος, κεφ. 27, στ. 34.

[28] Πρὸς Φιλιπισσίους, κεφ. 1, στ. 21.

[29] http://www.iskarditsas.gr/04/orkos.htm.

[30] http://www.myriobiblos.gr/texts/greek/mitakis_farmako2.html.

[31] http://www.apologitis.com/gr/ancient/byz_iatriki.htm.

[32] Στὸ ἴδιο.

[33] http://www.imlarisis.gr/index.php?dispatch=categories.view&category_id=830.

[34] Βλ. εἰδικότερα http://www.ecclesia.gr/greek/koinonia/koinonia.htm.

[35] http://www.parembasis.gr/2009/09_02_02.htm.

http://imverias.blogspot.gr/2013/02/blog-post_783.html

του Αγίου Ιγνατίου Μπριαντσιανίνωφ

Ένας μεγάλος ασκητής, ο στάρετς Σεραφείμ του Σάρωφ, είπε ότι πρέπει να υπομένουμε τα ελαττώματά μας έτσι όπως υπομένουμε και των συνανθρώπων μας τα ελαττώματα. Να αντιμετωπίζουμε με συγκατάβαση τις αδυναμίες και τις ατέλειες της ψυχής μας, χωρίς ωστόσο να πέφτουμε στη νωθρότητα και την αμέλεια. Απεναντίας, μάλιστα, ν’ αγωνιζόμαστε με ζήλο για την διόρθωση και την πνευματική προκοπή μας.

“Το να ταράζεται κανείς, όταν ενοχλείται από κάποιο πάθος, είναι σημάδι αγνωσίας και υπερηφάνειας”, αποφαίνεται ένας από τους πατέρες, “και αυτό προέρχεται από την άγνοια της καταστάσεώς του και από τη φυγοπονία του. Το καλύτερο, λοιπόν, είναι, γνωρίζοντας τα μέτρα του με ταπείνωση, να υπομένει με προσευχή, ώσπου να τον ελεήσει ο Θεός”.

Κάτω από το φως του λόγου του Θεού πρέπει να εξετάσουμε τη στάση μας απέναντι στα πάθη και τις αδυναμίες μας, για ν’ αποκτήσουμε ορθή γνώση του εαυτού μας και να τον κατευθύνουμε αλάθητα με βάση αυτή την ορθή γνώση.

Ο άνθρωπος “μέσα στις ανομίες συλλαμβάνεται και μέσα στις αμαρτίες γεννιέται”. Τα πάθη, οι αμαρτωλές αδυναμίες τόσο της ψυχής όσο και του σώματος, αποτελούν σύμφυτα χαρακτηριστικά του μεταπτωτικού ανθρώπου. Ανύπαρκτα, ως αφύσικα, ήταν τα πάθη στην άκακη ανθρώπινη φύση, όπως αυτή πλάστηκε από τον Θεό. Ανύπαρκτα, ως αφύσικα, είναι τα πάθη και στην ανακαινισμένη από το Άγιο Πνεύμα ανθρώπινη φύση. Φυσικά, απεναντίας, είναι τα πάθη στην πεσμένη ανθρώπινη φύση, όπως ακριβώς φυσικές είναι σε κάθε σωματική ασθένεια οι συνέπειές της. Φυσική συνέπεια της σωματικής ασθένειας είναι και ο θάνατος του σώματος, που μετά την προπατορική πτώση έχασε την αθανασία. Πριν από την πτώση η αθανασία ήταν φυσική κατάσταση του σώματος, ενώ η ασθένεια και ο θάνατος όχι.

Τα πάθη είναι οι αμαρτίες με την πλατειά σημασία της λέξεως. Όταν ο απόστολος Παύλος λέει, “η αμαρτία που έχει εγκατασταθεί μέσα μου”, με τη λέξη “αμαρτία” εννοεί τη μόλυνση σύνολης της ανθρωπίνης φύσεως από το κακό, εννοεί τα πάθη. Την κατάσταση αυτή ο ίδιος ο απόστολος την ονομάζει σαρκική και θάνατο.

Πριν λυτρωθεί από τον Σωτήρα Χριστό, ο άνθρωπος δεν μπορούσε, αν και το ήθελε, να αντισταθεί στα πάθη. Αυτά τον κυρίευαν με τη βία και τον εξουσίαζαν ενάντια στη βούλησή του. O χριστιανός με το άγιο Βάπτισμα αποτινάζει τον ζυγό των παθών, καθώς παίρνει με το Μυστήριο τη δύναμη ν’ αντισταθεί σ’ αυτά και να τα καταβάλει. Κι αυτός, ωστόσο, ο λυτρωμένος και ανακαινισμένος άνθρωπος, ο οποίος με το Βάπτισμα τοποθετήθηκε στον πνευματικό παράδεισο της Εκκλησίας, είναι ελεύθερος. Με το αυτεξούσιο, που του έχει παραχωρηθεί, μπορεί είτε να αντισταθεί στα πάθη και να τα νικήσει με τη δύναμη του Κυρίου, είτε να υποκύψει και να υποδουλωθεί σ’ αυτά. Την ίδια ελευθερία είχε και στον αισθητό παράδεισο και ο πρωτόπλαστος άνθρωπος, ο οποίος μπορούσε είτε να υπακούσει στον Θεό και να τηρήσει την εντολή Του, είτε να παρακούσει τον Θεό και να αθετήσει την εντολή Του, όπως και έκανε.

Κάθε αντίστασή μας σ’ ένα πάθος το εξασθενίζει. Η διαρκής αντίστασή μας το υποτάσσει. Κάθε υποχώρησή μας το δυναμώνει. Η διαρκής υποχώρησή μας, μάς υποδουλώνει σ’ αυτό.

Η αντίσταση του χριστιανού στα πάθη πρέπει να φτάνει μέχρι τη σταύρωση, τη σταύρωση του σαρκικού, δηλαδή του αμαρτωλού, εαυτού του “μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες του”. Αυτό σημαίνει πως οι εκλεκτοί πνευματικοί αγωνιστές χύνουν και το αίμα τους στον πόλεμο εναντίων των παθών. “Δώσε αίμα, για να λάβεις Πνεύμα”, λέει ο αββάς Λογγίνος. Μόνο εκείνος που “υπέμεινε παθήματα στη σάρκα, έπαψε να ζει μέσα στην αμαρτία”, επισημαίνει και ο απόστολος. Επομένως, μόνο εκείνος που κακοπαθαίνει σωματικά, είτε εκούσια είτε ακούσια, αλλά σε κάθε περίπτωση αγόγγυστα και μακρόθυμα, γίνεται ικανός να αντισταθεί στις αμαρτωλές επιθυμίες της σάρκας, να τις καταβάλει και να τις σβήσει από μέσα του. Σώμα που αναπαύεται και καλοπερνά με κάθε λογής ανάπαυση και άνεση, γίνεται κατοικητήριο των παθών.

Ο Θεάνθρωπος που υπέμεινε παθήματα και σταυρικό θάνατο, ζητάει από τους μαθητές και ακολούθους Του να Τον μιμηθούν, θυσιάζοντας τα πρόσκαιρα για τα αιώνια και τα φθαρτά για τα άφθαρτα.

Απαραίτητος είναι για τον χριστιανό ο αγώνας εναντίον των παθών. Από την τυραννία τους, ωστόσο, δεν τον λυτρώνει αυτός ο αγώνας, αλλά η δύναμη του Υψίστου, η χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Με τη χαλιναγώγηση και τη νέκρωση της σάρκας, με τους ασκητικούς κόπους και με την τήρηση των ευαγγελικών εντολών ο χριστιανός αποκτά την αληθινή ταπείνωση. Και τι είναι αληθινή ταπείνωση; Είναι η πλήρης αυταπάρνηση, η ολοκληρωτική παράδοση στον Θεό, η διαρκής διακονία του Θεού. Μια τέτοια ταπείνωση ελκύει στην ψυχή τη θεία χάρη. Η θεία χάρη δίνει στην ψυχή την πνευματική αίσθηση. Και τότε τα πάθη, αυτές οι σαρκικές και αμαρτωλές αισθήσεις και έλξεις, μένουν ανενέργητα.

Η ενέργεια των παθών, που ευχαριστεί τον σαρκικό άνθρωπο, είναι δυσάρεστη και βασανιστική για τον πνευματικό άνθρωπο, στον οποίο προκαλεί έντονη αποστροφή. Με την πρώτη εμφάνιση ή διέγερση κάποιου πάθους, ο πνευματικός άνθρωπος φεύγει μακριά του σαν από αρπακτικό πτηνό, σαν από άγριο θηρίο, σαν από αιμοβόρο φονιά, και καταφεύγει στη σκέπη της προσευχής, στη σκέπη της ευαγγελικής διδασκαλίας, στη σκέπη του Θεού.

Ψυχή που δεν έχει καλλιεργηθεί με τις ευαγγελικές εντολές, ή σώμα που δεν έχει ασκηθεί με τους μόχθους της ευσεβείας, δεν μπορεί να γίνει ναός της θείας χάριτος, ναός του Αγίου Πνεύματος.

Η ουσία του αγώνα είναι η τήρηση των εντολών. Τηρητής των εντολών, όμως, δεν θα μπορέσει να γίνει εκείνος που δεν υποδούλωσε το σώμα του με τους ασκητικούς κόπους, τη νηστεία, την αγρυπνία, την προσευχή, εκείνος που αφήνει τη σαρκική σοφία να δεσπόζει μέσα του, εκείνος που τρέφει και στηρίζει τα πάθη του.

Ο θάνατος, μόνο ο θάνατος λυτρώνει οριστκά ακόμα και τους αγίους του Θεού από την επήρεια της αμαρτίας. Αδιάντροπα είναι τα πάθη: Μπορούν να ξεσηκωθούν ενάντια και σ’ έναν ετοιμοθάνατο. Μη σταματήσεις, λοιπόν, να προσέχεις άγρυπνα τον εαυτό σου, έστω κι αν βρίσκεσαι στο κρεβάτι του θανάτου. Όταν το σώμα σου τοποθετηθεί στον τάφο, τότε μόνο να πιστέψεις στην απάθειά του.

Τα πάθη, παραμένοντας στον χριστιανό, τον αναγκάζουν να είναι σε διαρκή επιφυλακή, τον προκαλούν σε διαρκή πόλεμο, κι έτσι συμβάλλουν στην πνευματική πρόοδο. “Το κακό, κατά τη σοφή οικονομία της θείας πρόνοιας, συντελεί στην πραγματοποίηση του καλού, μολονότι δίχως καλή προαίρεση”, λέει ο όσιος Μακάριος ο Μέγας.

Η σκληρή και βαριά μυλόπετρα συντρίβει το σιτάρι και το μεταβάλλει σε αλεύρι κατάλληλο για την παρασκευή ψωμιού. Η σκληρή μάχη με τα πάθη συντρίβει την καρδιά, αφαιρεί από τον άνθρωπο το πνεύμα της υπερηφάνειας, του αποκαλύπτει την κατάστασή του, κατάσταση πτώσεως και φθοράς, τον κάνει να συνειδητοποιήσει την αναγκαιότητα της λυτρώσεως, του παίρνει όλες τις ελπίδες, τις οποίες στήριζε στον εαυτό του, και τις μεταφέρει στον Λυτρωτή.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι στην προπατορική αμαρτία υπάρχουν οι σπόροι όλων των παθών. Ως απόγονοι, λοιπόν, του Αδάμ, γεννιόμαστε με τη ροπή προς κάθε λογής αμαρτία. Γι’ αυτό δεν πρέπει να απορούμε, όταν εμφανίζεται μέσα μας οποιοδήποτε πάθος και μας πολεμάει.

Η εμφάνιση, η ενέργεια και η εξέλιξη ενός πάθους εξαρτώνται τόσο από τις ιδιότητες της ψυχής και του σώματος κάθε ανθρώπου όσο και από τις συνθήκες. Έτσι, στον έναν άνθρωπο ενεργεί με ιδιαίτερη δύναμη ετούτο το πάθος και στον άλλον εκείνο, στον έναν η φιλαργυρία και στον άλλον η γαστριμαργία, στον έναν η λαγνεία και στον άλλον η φιλοδοξία. Όποιος, πάντως, δεν πολεμείται από κάποιο πάθος, ας μη νομίζει πως αυτό δεν υπάρχει μέσα του, υπάρχει, απλώς δεν του δόθηκε η ευκαιρία να αποκαλυφθεί.

Ο αγωνιστής πρέπει να βρίσκεται αδιάλειπτα σε ετοιμότητα, για ν’ αντιδράσει αποτελεσματικά, όταν θα του επιτεθεί ένα πάθος, προπαντός το πάθος εκείνο που εμφανίζεται πιο συχνά, τον πολεμάει πιο επίμονα και τον ταράζει πιο πολύ από τα άλλα.

Σε κάθε άνθρωπο τα πάθη που είναι οικεία στην πεσμένη φύση του διαφέρουν σε ένταση από τα πάθη που αποκτά θεληματικά. Η δύναμη των δευτέρων είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη από τη δύναμη των πρώτων. Αλλά η μετάνοια, αυτό το παντοδύναμο φάρμακο που μας δόθηκε από τον παντοδύναμο Γιατρό, τον Θεό, θεραπεύει τον άνθρωπο που θα θελήσει να το χρησιμοποιήσει σωστά. Η μετάνοια είναι πανάκεια για όλες τις ασθένειες της ψυχής, για όλες τις αμαρτίες.

Μερικά πάθη, όπως η γαστριμαργία, η τρυφή, η πολυτέλεια, οι διασκεδάσεις, η φιλαργυρία, η φιλοδοξία, η απιστία, αποτελούν την αρχή και την αιτία άλλων παθών, όπως είναι η ηδυπάθεια, η λύπη, η οργή, η μνησικακία, ο φθόνος, η υπερηφάνεια, η λήθη του Θεού, η εγκατάλειψη της ενάρετης βιοτής. Στον πνευματικό αγώνα πρέπει να πολεμάμε αρχικά και κατεξοχήν τα πρώτα πάθη. Αν νικηθούν αυτά, τα δεύτερα θα αφανιστούν μόνα τους. Όποιος αρνήθηκε τις σωματικές απολαύσεις, την ανθρώπινη δόξα, τον υλικό πλούτο, τον βιοτικό περισπασμό, δεν θα κυριευθεί από την οργή και τη λύπη, την υπερηφάνεια και τη ζήλια. Ανεμπόδιστα θα βαδίζει στον δρόμο των εντολών του Θεού, τον δρόμο που οδηγεί στη σωτηρία, τον δρόμο που οδηγεί στη θεογνωσία, την προσιτή μόνο στις καθαρές καρδιές.

Αρχηγός και θύρα όλων των παθών είναι η απιστία. Αυτή αφήνει να μπουν στην ψυχή και η φιλαργυρία και η φιλοδοξία και η φιληδονία και η οργή και η λύπη και, το κορυφαίο κακό, η απελπισία.

Αρχηγός και θύρα όλων των γνήσιων χριστιανικών αρετών είναι η πίστη.

Οι περισσότεροι άνθρωποι, ζώντας απρόσεκτα, ζώντας μέσα στον περισπασμό, δεν συνειδητοποιούν τα πάθη τους. Οι περισσότεροι άνθρωποι ικανοποιούνται με τα πάθη τους. Οι περισσότεροι άνθρωποι δικαιολογούν τα πάθη τους. Συχνά, μάλιστα, τα θεωρούν αρετές, αρετές καθαρές, αρετές υψηλές.

Ο αληθινός χριστιανός που διαρκώς προσέχει τον εαυτό του και που μέρα – νύχτα μαθητεύει στον νόμο του Κυρίου, προσπαθώντας να μιμηθεί τις ευαγγελικές εντολές με ακρίβεια, αυτός μπορεί να δει τα πάθη του. Όσο περισσότερο καθαρίζεται από την αμαρτία, όσο περισσότερο προοδεύει πνευματικά, τόσο πιο έντονα τα συνειδητοποιεί. Και τελικά, μπροστά στα μάτια του νου του – θεραπευμένου πια από το Ευαγγέλιο – αποκαλύπτεται η φοβερή άβυσσος όπου έχει πέσει η ανθρώπινη φύση, αποκαλύπτονται τα πάθη του σ’ όλη τους τη ζοφερότητα. Τα πάθη είναι τα συμπτώματα και οι αποδείξεις της θανάσιμης ασθένειας της αμαρτίας, από την οποία έχει προσβληθεί ολόκληρη η ανθρωπότητα.

Πού οδηγεί τον χριστιανό το αντίκρυσμα των παθών του, η συνειδητοποίηση της πτώσεώς του; Τον οδηγεί στο πένθος, στο πικρό και διαρκές πένθος. Καμιά επίγεια χαρά δεν μπορεί να διακόψει αυτό το πένθος. Μόνο η θεία χάρη το σταματά από καιρό σε καιρό, προσφέροντας στην περίλυπη και τσακισμένη καρδιά την ελπίδα της σωτηρίας, την πνευματική ανάπαυση, την ουράνια απόλαυση, την ειρήνη του Χριστού.

Πού οδηγεί τον χριστιανό η φανέρωση της ενέργειας των παθών; Τον οδηγεί στον εντατικό αγώνα εναντίον τους. Ο αγωνιστής του Χριστού αυξάνει τις προσευχές του, τη νηστεία του, τις αγρυπνίες του, τις γονυκλισίες του, και ικετεύει τον Θεό για άφεση, εκθέτοντάς Του νοερά τις συμφορές του με ανέκφραστη συντριβή και αβάσταχτο πόνο καρδιάς. “Εγώ”, λέει ο ιερός Δαβίδ, “όταν με ταλαιπωροὐσαν, φορούσα πένθιμο ρούχο και ταπείνωνα την ψυχή μου με νηστεία. Και η προσευχή μου, (αφού γίνει δεκτή από Σένα), θα επιστρέψει σ’ εμένα (για την ωφέλειά μου)…Σαν άνθρωπος βυθισμένος στο πένθος και τη σκυθρωπότητα, έτσι ταπεινωνόμουν μπροστά τους”.

Με ποιον τρόπο αποκαλύπτονται τα πάθη; Με αμαρτωλούς λογισμούς, αμαρτωλούς ρεμβασμούς, δηλαδή ονειροπολήματα, και αμαρτωλά αισθήματα. Οι λογισμοί και οι ρεμβασμοί άλλοτε εμφανίζονται ξαφνικά στο νου και άλλοτε πλησιάζουν ανεπαίσθητα δίχως να τους αντιληφθούμε. Με όμοιο τρόπο ξεφυτρώνουν και στην καρδιά τα αισθήματα, τα οποία επηρεάζουν και το σώμα. Από τους λογισμούς, τους ρεμβασμούς και τα αισθήματα ο άνθρωπος παρασύρεται στη διάπραξη της αμαρτίας είτε με το σώμα του είτε, το λιγότερο, με το νου και την καρδιά του.

Ο αγωνιστής του Χριστού οφείλει να αποφεύγει όχι μόνο τη σωματική αμαρτία, αλλά και τη νοερή και την καρδιακή. Γιατί κάθε πάθος δυναμώνει όταν το ικανοποιούμε, όταν υποκύπτουμε στις άνομες απαιτήσεις του, ακόμα και όταν το αφήνουμε απλώς να κατοικεί και να κινείται ανεπαίσθητα μέσα μας. Το πάθος που ενεργείται στην πράξη ή έστω έχει ριζώσει στην ψυχή, επειδή αυτή το συμπαθεί και το τρέφει για πολύν καιρό, αποκτά εξουσία πάνω στον άνθρωπο. Απαιτούνται τόσο μακροχρόνιος και αιματηρός αγώνας όσο και ιδιαίτερη ενίσχυση από το θείο έλεος, για ν’ αποτιναχθεί ο ζυγός ενός πάθους, που έγινε δεκτό αυτοπροαίρετα από τον άνθρωπο και απέκτησε εξουσία πάνω του. Εξουσία πάνω στον άνθρωπο αποκτά το πάθος, όταν αυτός πέσει σωματικά σε θανάσιμο αμάρτημα ή και απλώς όταν απολαύσει εκούσια την αμαρτία μέσα στον μυστικό θάλαμο της ψυχής του, θάλαμο αφιερωμένο στον Χριστό.

Δεν είναι δυνατόν τα πάθη, όταν αυτά ζουν μέσα στον άνθρωπο, να μην εκδηλωθούν στους λογισμούς του, στα λόγια και στις πράξεις του. Στο στάδιο της αθλήσεως των χριστιανών ασκητών, που αποβλέπουν στην τελειότητα, ως πτώσεις καταλογίζονται οι εκδηλώσεις των παθών έστω και στους λογισμούς μόνο.

Οι πτώσεις είναι αναπόφευκτες για τον απόγονο του Αδάμ με τη μολυσμένη από την αμαρτία ανθρώπινη φύση. Ιδιαίτερα ένας αρχάριος ασκητής δεν μπορεί να μην παρασυρθεί από αμαρτωλές σκέψεις και αμαρτωλά αισθήματα, δεν μπορεί να μην αμαρτήσει όχι μόνο με τον νου και την καρδιά, αλλά και με τα λόγια και με τα έργα. Μπορεί, ωστόσο, και πρέπει ύστερα από την πτώση του να θεραπευθεί αμέσως με τη μετάνοια.

Εδώ, βέβαια, δεν γίνεται λόγος για τις πτώσεις σε θανάσιμα αμαρτήματα ή, πολύ περισσότερο, για τη συνειδητή και εκούσια αμαρτωλή ζωή, που είναι ολόκληρη μια πτώση, αλλά για πτώσεις μικρές, από αδυναμία, οι οποίες ονομάζονται συγγνωστές αμαρτίες και τις οποίες δεν μπορούν να αποφύγουν εντελώς ούτε οι δίκαιοι.

“Και εφτά φορές να πέσει ο δίκαιος, ξανασηκώνεται” με τη μετάνοια, λέει η Γραφή. Και όσο καθαρίζεται κανείς με τη μετάνοια, τόσο λιγοστεύουν οι πειρασμικοί λογισμοί. Αλλά συνάμα γίνονται πιο λεπτοί, πιο δυσδιάκριτοι, τόσο, που καμιά φορά παραπλανούν ακόμα και ανθρώπους γεμάτους θεία χάρη. Παραπλανώντας τους, πάντως, τους ταπεινώνουν, τους προφυλάσσουν από την υψηλοφροσύνη και τους συγκρατούν στη σωτήρια κατάσταση της μετάνοιας.

Όταν αποκαλυφθεί μέσα μας η ενέργεια των παθών, ας διατηρήσουμε την ειρήνη της καρδιάς μας. Ας μην ταραχθούμε, ας μη λυπηθούμε, ας μη σαστίσουμε. Είτε αδύναμη είναι αυτή η ενέργεια είτε δυνατή, ας αντισταθούμε με ανδρεία.

Τα πάθη δεν θα πάψουν να επαναστατούν και να μας πολεμούν, ώσπου να μας σκεπάσει η ταφόπλακα! Ας ετοιμαστούμε, λοιπόν, για ισόβια αντίσταση. με σταθερή την πεποίθηση ότι δεν είναι δυνατό να νικάμε πάντοτε. Αναπόφευκτα θα υποστούμε αθέλητες ήττες, και αυτές ακριβώς οι ήττες θα συντελούν στην πνευματική μας πρόοδο, όταν διατηρούν και ενισχύουν μέσα μας τη μετάνοια και τη θυγατέρα της, την ταπείνωση.

Ας μην επαναπαυόμαστε στις νίκες μας επί των παθών κι ας μην ενθουσιαζόμαστε μ’ αυτές τις νίκες. Τα πάθη είναι πονηρά τόσο, όσο και οι δαίμονες που τα μεταχειρίζονται. Συνηθίζουν, λοιπόν, να παρουσιάζονται σαν νικημένα, ώστε εμείς, νομίζοντας ότι κατορθώσαμε την εξουδετέρωσή τους, να κυριευθούμε από την έπαρση. Κι όταν κυριευθούμε από την έπαρση, η νίκη τους θα είναι πιο άνετη και πιο αποφασιστική.

Ας προετοιμαστούμε να αντιμετωπίσουμε τόσο τις νίκες όσο και τις ήττες μας με τον ίδιο τρόπο: με ανδρεία, με ψυχραιμία, με νηφαλιότητα.

Παρασύρθηκες από αμαρτωλούς ρεμβασμούς; Δέχτηκες με ευχαρίστηση αμαρτωλούς λογισμούς; Είπες λόγια ανώφελα ή απερίσκεπτα; Έφαγες υπέρμετρα; Υποχώρησες σε κάποιαν άλλη αδυναμία; Μην ταραχθείς, μη λιγοψυχήσεις, μην προσθέσεις πληγή πάνω στην πληγή, όπως έλεγε ο στάρετς Σεραφείμ του Σάρωφ. Μετανόησε αμέσως μπροστά στον καρδιογνώστη Θεό και, διατηρώντας την ψυχική σου ειρήνη, συνέχισε με επιμονή και σταθερότητα τον αγώνα για τη διόρθωση και την πνευματική σου τελείωση, βέβαιος πια για την αναγκαιότητα την αδιάλειπτης και αυστηρής παρακολούθησης του εαυτού σου.

Η σωτηρία μας είναι ο Θεός μας και όχι τα έργα μας. Με τα καλά μας έργα, δηλαδή την τήρηση των ευαγγελικών εντολών, απλώς αποδεικνύουμε την ειλικρίνεια της πίστεώς μας και την αφοσίωσή μας στον Θεό.

Μη δίνεις σημασία στους λογισμούς της ψεύτικης ταπεινοφροσύνης, οι οποίοι, όταν, παρασύρεσαι και πέφτεις, σου λένε ότι ο Θεός οργίστηκε πια μαζί σου, ότι σε εγκατέλειψε και σε ξέχασε. Την προέλευση τέτοιων λογισμών θα την καταλάβεις από τους καρπούς τους. Και οι καρποί τους είναι η λύπη, η ακηδία και η χαλάρωση του πνευματικού αγώνα ή, συχνά, ακόμα και η εγκατάλειψή του.

Αν οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να γνωρίζουν ότι στο μεγάλο και πολύμοχθο στάδιο του πνευματικού αγώνα αναπόφευκτα θα υπάρχουν όχι μόνο νίκες αλλά και ήττες, ότι η ανεπάρκεια, η αδυναμία, η αμαρτωλότητά μας δεν είναι δυνατόν παρά να εκδηλώνονται από καιρό σε καιρό, πολύ περισσότερο τα γνωρίζει όλα αυτά ο θεσμοθέτης του πνευματικού αγώνα, ο παντογνώστης Πλάστης μας και Θεός μας. Βλέπει με ευσπλαχνία τις ακούσιες πτώσεις των αγωνιστών Του, αλλά βλέπει με ικανοποίηση και τη γενναιοψυχία, τη σταθερότητα, την πιστότητά τους. Γι’ αυτό τους ετοιμάζει τα αμάραντα στεφάνια της δικαιοσύνης, της νίκης, της δόξης.

Πόσο ποθητή είναι η αγνότητα, η καθαρότητα της καρδιάς και του σώματος! Σ’ αυτήν ρίχνει το στοργικό Του βλέμμα, σ’ αυτήν δείχνει την ευμένειά Του ο Θεός! Και πώς αποκτάται η καθαρότητα; Με συνεχή και πολύμοχθο αγώνα εναντίων της ακαθαρσίας των παθών και της αμαρτίας. Αλλά για ν’ αρχίσουμε αυτόν τον αγώνα, είναι απαραίτητο να αποκαλυφθεί πρώτα η ακαθαρσία της ψυχής μας μπροστά στα μάτια του νου μας με τους λογισμούς, τους ρεμβασμούς και τα αισθήματα. Όποιος ποτέ δεν πολέμησε την ακαθαρσία του, όποιος δεν γνωρίζει καν την ακαθαρσία του, όποιος νομίζει πως είναι καθαρός, βρίσκεται στην πιο επικίνδυνη αυταπάτη και κινδυνεύει κάθε στιγμή να γκρεμιστεί στην άβυσσο θανάσιμων αμαρτημάτων. Η ακαθαρσία είναι αναπόσπαστο χαρακτηριστικό της πεσμένης μας φύσεως. Η καθαρότητα είναι δώρο της θείας χάριτος, την οποία ελκύει ο άνθρωπος, όταν αγωνίζεται σωστά για την κάθαρσή του.

Είναι τεράστια η διαφορά ανάμεσα στην αμαρτία που κάνει κάποιος από πρόθεση, έχοντας διάθεση φιλάμαρτη, και στην αμαρτία που κάνει άλλος από συναρπαγή και αδυναμία, έχοντας διάθεση φιλόθεη. Είναι τεράστια η διαφορά ανάμεσα στη ζωή της αμαρτίας, τη ζωή της ικανοποιήσεως όλων των επιθυμιών και των παθών, και στη ζωή που συμφωνεί με το θέλημα του Θεού, αλλά περιστασιακά κηλιδώνεται από την αμαρτία λόγω της ανθρώπινης αδυναμίας.

Πολύ επικίνδυνη είναι η πρόωρη απάθεια! Πολύ επικίνδυνη είναι η πρόωρη απόλαυση της θείας χάριτος! Τα υπερφυσικά χαρίσματα μπορούν να καταστρέψουν τον αγωνιστή που δεν γνώρισε τις αδυναμίες του με πτώσεις, τον αγωνιστή που δεν έχει επαρκή πείρα των μεταπτώσεων της πνευματικής ζωής και του πολέμου με τους αμαρτωλούς λογισμούς, τον αγωνιστή που δεν έχει γνωρίσει τέλεια την κακία και την πανουργία των δαιμόνων αλλά και το ευμετάβλητο της ανθρωπίνης φύσεως.

Κάθε άνθρωπος, ακόμα και αυτός που αξιώθηκε να γίνει σκεύος της θείας χάριτος, είναι ελεύθερος να επιλέγει είτε το καλό είτε το κακό. Κι ένας πνευματοφόρος, λοιπόν, μπορεί, κάνοντας κατάχρηση της χάριτος που έχει λάβει, να παραδοθεί κάποτε στην υπερηφάνεια, ν’ αντιμετωπίσει με έπαρση τον πλησίον. Έτσι, στη συνέχεια, θα κυριευθεί από την αυταρέσκεια και την αυτοπεποίθηση, συνέπειες των οποίων είναι η αμέλεια, η χαλάρωση του αγώνα και, τελικά, η εγκατάλειψή του. Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι, με την πρώτη εκδήλωση της αμέλειας, ξεσηκώνονται αναπάντεχα οι σαρκικές επιθυμίες, πέφτουν λυσσαλέα επάνω στον άνθρωπο, τον παρασύρουν σαν ορμητικός χείμαρρος και τον γκρεμίζουν στο βάραθρο της ασέλγειας, όπου συχνά τον περιμένει ο ψυχικός θάνατος.

Ο φιλάνθρωπος Θεός, “ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να γνωρίσουν σε βάθος την αλήθεια”, επιτρέπει να πολεμούνται οι μαθητές Του, επιτρέπει να πολεμούνται οι φίλοι Του από εξωτερικές και εσωτερικές θλίψεις σ’ όλη τη διάρκεια της επίγειας ξενιτιάς τους. Επιτρέπει, επίσης, να πολεμούνται από τα πάθη και να υπομένουν τα παθήματα, που τους προξενεί αυτός ο πόλεμος, παθήματα ασύγκριτα πιο οδυνηρά απ’ όλους τους εξωτερικούς πειρασμούς.

Ο αόρατος εσωτερικός πόλεμος του χριστιανού με τα πάθη δεν είναι καθόλου κατώτερος ή ευκολότερος από τον αιματηρό αγώνα των μαρτύρων της πίστεως. “Δώσε αίμα, για να λάβεις Πνεύμα”, λένε, όπως είδαμε, οι πατέρες, που γνώρισαν εμπειρικά αυτόν τον πόλεμο. Μόνο οι επιμελείς τηρητές των ευαγγελικών εντολών, μόνο οι αληθινοί μαθητές του Χριστού πολεμούν με συνέπεια και αυταπάρνηση τα πάθη τους. “Η ακριβής τήρηση των εντολών διδάσκει στους ανθρώπους πόσο αδύναμοι είναι”, λέει ο όσιος Συμεών ο Νεός Θεολόγος. Στη γνώση και τη συναίσθηση της αδυναμίας μας θεμελιώνεται όλο το οικοδόμημα της σωτηρίας μας.

“Η ακριβής τήρηση των εντολών διδάσκει στους ανθρώπους πόσο αδύναμοι είναι”: Τι παράξενη λογική για την επιφανειακή σκέψη! Και όμως, τα λόγια τούτα είναι λόγια πείρας. Μόνο με την επιμελημένη τήρηση των εντολών μπορεί ο άνθρωπος να πεισθεί για την απόλυτη αδυναμία του παλαιού Αδάμ, για τη δύναμη του νέου Αδάμ και για την ορθότητα του πατερικού εκείνου ορισμού, σύμφωνα με τον οποίο ο πνευματικός νόμος δεν μπορεί να εκπληρωθεί παρά μόνο με τους οικτιρμούς του Χριστού.

Με την οικονομία της παντοδύναμης αγαθής πρόνοιας του Θεού, ακόμα και η ίδια η αμαρτία που ζει μέσα στον άνθρωπο, η αμαρτία που κυριαρχεί σ’ όλη την ύπαρξή του, σ’ όλα τα μέρη της ψυχής του και σ’ όλα τα μέλη του σώματός του, συμβάλλει στην πνευματική του πρόοδο, αν βέβαια είναι αληθινός χριστιανός.

Η συναίσθηση της πνευματικής μας φτώχειας, η παραδοχή της πνευματικής μας πτώσεως, η αναγνώριση της αναγκαιότητας της λυτρώσεως και η ολόψυχη ομολογία ως Λυτρωτή του Υιού του Θεού, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, είναι οι καρποί της πάλης μας με τα πάθη. Αυτοί οι καρποί αποτελούν το εχέγγυο της αιώνιας μακαριότητας.

Η συναίσθηση της πνευματικής φτώχειας, η παραδοχή της πτώσεως, η ζωντανή ομολογία του Λυτρωτή είναι άγνωστες στον άνθρωπο που έχει κοσμικό φρόνημα. Αυτός είναι δούλος των παθών, δεν βλέπει στον εαυτό του παρά μόνο προτερήματα, μόνο αρετές, και είτε δεν περιμένει τίποτα στον ουρανό, καθώς δεν συλλογίζεται ποτέ τον ουρανό, είτε περιμένει βραβεία σαν οφειλές, έχοντας πλήρη άγνοια της μοναδικής αρετής που βραβεύεται στον ουρανό και που δεν είναι άλλη από τον χριστιανικό τρόπο ζωής.

Ο δούλος του Θεού, τηρώντας τις ευαγγελικές εντολές, όλο και πιο καθαρά βλέπει τα πάθη του. Και όσο η χάρη του Αγίου Πνεύματος δημιουργεί μακάριες πνευματικές καταστάσεις -τη συναίσθηση της πνευματικής του φτώχειας, το πένθος, την πραότητα, το έλεος, την καθαρότητα, τη διάκριση -, τόσο νιώθει τον εαυτό του πιο αμαρτωλό απ’ όλους τους αμαρτωλούς, αμέτοχο σε οποιοδήποτε καλό, ένοχο αναρίθμητων κακών, άξιο αιώνιων βασάνων στη γέεννα του πυρός για τη διαρκή αθέτηση των εντολών του Θεού.

Οι άγιοι πατέρες, βλέποντας μέσα τους πνευματική καρποφορία από την πάλη με τα πάθη, δεν επιθυμούσαν την παύση του αοράτου πολέμου. Επιθυμούσαν να υπομένουν τον πόλεμο με ανδρεία και καρτερία.

Τι μακάριοι που ήταν! Δεν αναζητούσαν αλλού την τελειότητα παρά μόνο στην ταπείνωση. Δεν αναζητούσαν αλλού την ελπίδα της σωτηρίας παρά μόνο στον Χριστό. Όπου δεν υπάρχει ταπείνωση, εκεί δεν υπάρχει καμιά χριστιανική αρετή. Όπου υπάρχει αληθινή ταπείνωση, εκεί υπάρχουν όλες οι αρετές στην πληρότητά τους. Εκεί υπάρχει ο ίδιος ο Χριστός. Εκεί τα πάθη και ο χειριστής τους, ο εχθρός μας διάβολος, καθόλου δεν μπορούν να βλάψουν τον εργάτη του Κυρίου. Εκεί “το παιδί της ανομίας”, η αμαρτία, “δεν θα μπορέσει να του κάνει κακό”.

Ας βαδίσουμε στ’ αχνάρια των πατέρων, και θα φτάσουμε στο λιμάνι της αιώνιας μακαριότητας. Αμήν.

πηγή:εδώ

http://imverias.blogspot.gr/

Θα τολμούσα να πω ότι όλη η ουσία της ανθρώπινης ζωής συγκεντρώνεται στις πιο πάνω λατινικές λέξεις της επιγραφής:

«Diem perdidi».

«Έχασα την ημέρα».

Λέγεται πως τις είπε ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Τίτος όταν πέρασε μια μέρα χωρίς να κάνει μια αγαθή πράξη. Δεν μπορώ να ελέγξω την ακρίβεια της πληροφορίας. Μου προξενεί όμως εντύπωση ότι η ιστορία διέσωσε αυτές τις δυο λέξεις με όλο τους το βαθύ νόημα…

Και όπως φιλοσοφούσα απάνω στο νόημά τους θυμήθηκα μια ιδιαίτερη προσωπικότητα του εικοστού αιώνα. Πολλοί εχαρακτήρισαν αυτόν τον άνθρωπο «τυχοδιώκτη της αγάπης» και άλλοι «άνθρωπο που αγκαλιάζει τους λεπρούς». Είναι ο παγκοσμίως γνωστός εργάτης της αγάπης και της θυσίας Ραούλ Φολλερώ. Ο Φολλερώ αγωνίστηκε σ’ όλη του τη ζωή για να μην πει ποτέ τις λέξεις:

«Diem perdidi».

Συμβουλεύοντας τους νέους ο Φολλερώ γράφει: «Η μεγαλύτερη δυστυχία που μπορεί να σας βρει είναι να μη γίνεστε χρήσιμοι σε κανέναν…».

Σκέφτηκα ξανασκέφτηκα αυτή την παράξενη ρήση. Είπα: «Στη ζούγκλα του άκρατου υλισμού και των ηθικών ανατροπών που ζούμε πόσο χρήσιμοι θα γίνουν οι νέοι; Και όχι μόνο οι νέοι. Αλλά κάθε ηλικία. Ιδιαίτερα ο κάθε πιστός χριστιανός. Τι μπορεί κανείς να προσφέρει;

Ξανασκέφτηκα, όμως, και είπα: «Ο Φολλερώ αγκάλιασε τους λεπρούς». Έκαμε το παν για την θεραπεία τους. Φρόντισε να εξαφανιστεί η λέπρα.

Το ίδιο καλείται να πράξει και κάθε χριστιανός. Να κάμει το παν για να καθαρισθεί η κοινωνία από την ηθική λέπρα. Αυτό είναι το ένα. Το άλλο είναι να απλώσει το χέρι του στον κάθε πεινασμένο άνθρωπο και να του δώσει έστω κι ένα «δίλεπτο». Ο Χριστιανός είναι μιμητής του Χριστού που

«διήλθεν ευεργετών…».

Είναι μακάριος ο άνθρωπος που πριν κοιμηθεί το βράδυ ΔΕΝ θα πει:

«Diem perdidi».

«Έχασα την ημέρα».

http://www.romnios.gr/

ΓΕΡΟΝΤΙΚΑ. 5

«Ὁ Θεὸς Λόγος ἔγινε ἄνθρωπος γιὰ νὰ δώσει τὴ δυνατότητα στὸν κάθε ἄνθρωπο νὰ γίνει Θεὸς κατὰ χάριν. Ὅταν ὁ Ἅγιος Ιγνάτιος ὁ Θεοφόρος πλησίαζε πρὸς τὸ πάθος, στὴν πορεία πρὸς τὴ Ρώμη, ἔγραφε κάποιες ἐπιστολὲς κι αὐτὲς τὸν ἀνέδειξαν περιπτωσιακὸ συγγραφέα ἀλλὰ μέγιστο, στὸ ὕψος τοῦ Ἀποστόλου Παύλου. Καὶ παρουσιάζεται ὡς ποιητής, ὡς ποιμήν, ὡς θεολόγος, ὡς ἄνθρωπος ποὺ διαρρηγνύει τὰ γινωσκόμενα καὶ φέρνει τὴν καινὴ λογική. Γι᾿ αὐτὸ οἱ χριστιανοὶ προσπαθοῦσαν νὰ τὸν σώσουν, νὰ τὸν ἔχουν μαζί τους ὅσο γίνεται περισσότερο καὶ νὰ μὴν ἀφήσουν νὰ τὸν κατασπαράξουν τὰ θηρία. Κι αὐτὸς γράφει: «..ἀφῆστε με νὰ πεθάνω γιὰ νὰ ζήσω… Ἐκεῖ παραγενόμενος, ἄνθρωπος ἔσομαι. Ἂν τυχὸν μ᾿ ἀφήσετε νὰ πάθω, Λόγος γενήσομαι Θεοῦ. Ἐὰν ἐρασθῆτε τῆς σαρκός μου, πάλι γενήσομαι ἠχώ. Ἂν τυχὸν μ᾿ ἀφήσετε νὰ πάθω, νὰ μὲ φᾶνε τὰ θηρία, θὰ γίνω Λόγος Θεοῦ, θὰ γίνω Χριστὸς κατὰ Χάρη, θὰ μὲ ἀκοῦτε συνέχεια. Ἂν τυχὸν ἐπέμβετε ἀνθρώπινα καὶ μὲ σώσετε, θὰ γίνω ἕνα σύνολο ἤχων χωρὶς νόημα». Ἀποστολὴ τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ν᾿ ἀκούσει αὐτὴ τὴ φωνὴ προσωπικά, νὰ πεῖ «ναί» στὴ θεία φωνή, ὅπως ἀνταποκρίθηκε ἡ Παναγία στὸν ἀρχαγγελικὸ ἀσπασμό, νὰ εἶναι ὑπάκουος «τῇ οὐρανίῳ ὁπτασίᾳ». Ὅπως λέει στὸν Ἀπόστολος Παῦλος, «ἐσὺ πᾶς νὰ διώξεις τοὺς χριστιανούς. Ἐγὼ σὲ θέλω ἐδῶ. Καὶ ἐπειδὴ σέβομαι τὴν ἐλευθερία σου, σὲ θέλω μαζί μου». Καὶ ὁ Παῦλος εἶπε «οὐκ ἀπειθῇς ἐγενόμην τῇ οὐρανίῳ ὁπτασίᾳ».

Ἀρχιμ. Β. Γ.

http://www.romnios.gr/

Χρήστου Χριστόδουλος

Θεολόγος

Είναι ένα σοβαρό θέμα που πρέπει να το αντιμετωπίσουμε με την ανάλογη σοβαρότητα. Άλλοι κοινωνούν μια φορά το χρόνο, άλλοι δύο, άλλοι περισσότερες. Ποιο είναι το σωστό; Το θέμα δεν είναι ποσοτικό αλλά ποιοτικό. Επιδοκιμάζονται όσοι πλησιάζουν το Άγιο Ποτήριο με καθαρή καρδιά, με ήσυχη συνείδηση και βίο ανεπίληπτο.  Αυτοί ας κοινωνούν σε κάθε Θεία Λειτουργία.  Αντίθετα, οι αμετανόητοι αμαρτωλοί ας μένουν μακριά από τα άχραντα μυστήρια, διότι κρίμα και καταδίκη, αντί ευλογίας, συσσωρεύουν στην ψυχή τους.  Ο Απόστολος Παύλος μιλώντας στους Κορινθίους, για το θέμα αυτό λέγει: «ὃς ἂν ἐσθίη τόν ἂρτον τοῦτον ἢ πίνη τό ποτήριον τοῦ Κυρίου ἀναξίως, ἒνοχος ἐσταί τοῦ σώματος καί τοῦ αἳματος τοῦ Κυρίου^.δοκιμαζέτω δέ ἂνθρωπος ἑαυτόν καί οὓτως ἐκ τοῦ ἂρτου ἐσθιέτω καί ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω^. ὁ γάρ ἐσθίων καί πίνων ἀναξίως κρίμα ἑαυτῷ ἐσθίει καί πίνει, μή διακρίνων τό σῶμα τοῦ Κυρίου»  (Α΄ Κορ. ια΄, 27-29).  Η προσέλευση δηλαδή στη Θεία Κοινωνία, αν δεν γίνει με την κατάλληλη προετοιμασία, όχι μόνο δεν ωφελεί αλλά βλάπτει…

Πολλοί από τους πιστούς έχουν φθάσει σε τέτοιο σημείο αγνοίας και περιφρονήσεως των Αγίων Μυστηρίων, ώστε ενώ είναι γεμάτοι από αναρίθμητες κακίες και πάθη και δεν φροντίζουν καθόλου να διορθώσουν τον εαυτόν τους και να μετανοήσουν, κοινωνούν τις μεγάλες γιορτές, βιαστικά και απροετοίμαστοι, μη γνωρίζοντας ότι προϋπόθεση της Θείας Κοινωνίας δεν είναι η γιορτή αλλά η ψυχική προετοιμασία που οδηγεί σε καθαρή συνείδηση, δηλ. η μετάνοια.  Έτσι και αυτός που είναι φορτω-μένες αμαρτίες και δεν μετανοεί, δεν πρέπει να κοινωνεί ούτε στη γιορτή. Αντίθετα, μετάνοια, εξομολόγηση, τήρηση των εντολών του Θεού, προσευχή και ελεημοσύνη, φροντίδα για τα πνευματικά και εγρήγορση, είναι οι προϋποθέσεις της σωστής προσέ-λευσης στη Θεία Κοινωνία.  Τότε αυτή μας ξεπλένει από την αμαρτία και μας συνδέει με τον Θεό.

http://www.romnios.gr/

Ι.Θ. Κακριδής

Γιατί αλήθεια διδάσκουμε τα αρχαία ελληνικά στα παιδιά που θέλουμε να μορφώσουμε, σε τόσο πολλές ώρες μάλιστα; Τρεις είναι οι κύριοι λόγοι που μας υποχρεώνουν να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να επικοινωνήσουν όσο γίνεται περισσότερο με τον αρχαίο κόσμο.

Πρώτα απ’ όλα, γιατί είμαστε κι εμείς Έλληνες. Από τον καιρό του Ομήρου ως σήμερα έχουν περάσει κάπου δυο χιλιάδες εφτακόσια χρόνια. Στους αιώνες που κύλησαν οι Έλληνες βρεθήκαμε συχνά στο απόγειο της δόξας, άλλοτε πάλι στα χείλια μιας καταστροφής ανεπανόρθωτης∙ νικήσαμε και νικηθήκαμε αμέτρητες φορές∙ δοκιμάσαμε επιδρομές και σκλαβιές∙ αλλάξαμε θρησκεία∙ στους τελευταίους αιώνες η τεχνική επιστήμη μετασχημάτισε βασικά τη μορφή της ζωής μας∙ και όμως κρατηθήκαμε Έλληνες, με την ίδια γλώσσα‐φυσικά εξελιγμένη‐, με τα ίδια ιδανικά, τον ίδιο σε πολλά χαραχτήρα και με ένα πλήθος στοιχεία του πολιτισμού κληρονομημένα από τα προχριστιανικά χρόνια.

Στον πνευματικό τομέα κανένας λαός δεν μπορεί να προκόψει, αν αγνοεί την ιστορία του, γιατί άγνοια της ιστορίας θα πει άγνοια του ίδιου του ίδιου του εαυτού του. Είμαι Έλληνας, συνειδητός Έλληνας, αυτό θα πει, έχω αφομοιώσει μέσα μου την πνευματική ιστορία των Ελλήνων από τα μυκηναϊκά χρόνια ως σήμερα. ..

Ο δεύτερος λόγος που μας επιβάλλει να γνωρίσουμε την αρχαία πνευματική Ελλάδα είναι ότι είμαστε κι εμείς Ευρωπαίοι. Ολόκληρος ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός στηρίζεται στον αρχαίο Ελληνικό, με συνδετικό κρίκο τον ρωμαϊκό. Με τους άλλους Ευρωπαίους μας δένει βέβαια και ο Χριστιανισμός, όσο και να μας χωρίζουν ορισμένα δόγματα. Μα και ο Χριστιανισμός έπρεπε να δουλευτεί πρώτα με την Ελληνική σκέψη, για να μπορέσει ν’ απλώσει έπειτα στον ευρωπαϊκό χώρο. Η ρίζα του πολιτισμού των Ευρωπαίων όλων είναι ο αρχαίος ελληνικός στοχασμός και η τέχνη, γι’ αυτό δεν μπορεί να τα αγνοεί κανείς, αν θέλει να αισθάνεται πως πνευματικά ανήκει στην Ευρώπη.

Μα ο κυριότερος λόγος που δεν επιτρέπεται οι νέοι μας ν’ αγνοούν την αρχαίαν Ελλάδα είναι άλλος: στην Ελλάδα για πρώτη φορά στα χρονικά του κόσμου ανακαλύφτηκε ο άνθρωπος ως αξία αυτόνομη, ο άνθρωπος που θέλει να κρατιέται ελεύθερος από κάθε λογής σκλαβιά, και υλική και πνευματική. Μέσα στους λαούς που περιβάλλουν τον ελληνικό χώρο στα παλιά εκείνα χρόνια υπάρχουν πολλοί με μεγάλο πολιτισμό, πάνω απ’ όλους οι Αιγύπτιοι και οι Πέρσες. Οι λαοί όμως αυτοί ούτε γνωρίζουν ούτε θέλουν τον ελεύθερο άνθρωπο. Το απολυταρχικό τους σύστημα επιβάλλει στα άτομα να σκύβουν αδιαμαρτύρητα το κεφάλι μπροστά στο βασιλέα και στους θρησκευτικούς αρχηγούς.

Η ελεύθερη πράξη και η ελεύθερη σκέψη είναι άγνωστα στον εξωελληνικό κόσμο. Και οι Έλληνες;Πρώτοι αυτοί, σπρωγμένοι από μια δύναμη που βγαίνει από μέσα τους και μόνο, την δεσποτεία θα την μεταλλάξουν σε δημοκρατία, και από την άβουλη, ανεύθυνη μάζα του λαού θα πλάσουν μια κοινωνία από πολίτες ελεύθερους, που καθένας τους να νιώθει τον εαυτό του υπεύθυνο και για τη δική του και για των άλλων την προκοπή. Ο στοχασμός είναι κι αυτός ελεύθερος για τα πιο τολμηρά πετάματα του νου και της φαντασίας.

Ο Έλληνας είναι ο πρώτος, που ενώ ξέρει πως δεν μπορεί ατιμώρητα να ξεπεράσει τα σύνορα του ανθρώπου και να γίνει θεός, όμως κατέχεται από μια βαθιά αισιοδοξία για τις ανθρώπινες ικανότητες και είναι γεμάτος αγάπη για τον άνθρωπο, που τον πιστεύει ικανό να περάσει τις ατέλειές του και να γίνει αυτό που πρέπει να είναι−ο τέλειος άνθρωπος. Αυτή η πίστη στον τέλειον άνθρωπο, συνδυασμένη με το βαθύ καλλιτεχνικό αίσθημα που χαρακτηρίζει την ελληνική φυλή, δίνει στον αρχαίον Έλληνα τον πόθο και την ικανότητα να πλάσει πλήθος ιδανικές μορφές σε ό,τι καταπιάνεται με το νου, με τη φαντασία και με το χέρι: στις απέριττες μορφές που σχεδιάζουν οι τεχνίτες στα αγγεία της καθημερινής χρήσης, στη μεγάλη ζωγραφική, στην πλαστική του χαλκού και του μαρμάρου, πάνω απ’ όλα στο λόγο τους, και τον πεζό και τον ποιητικό. Αυτόν τον κόσμο θέλουμε να δώσουμε στα παιδιά μας, για να μορφωθούν∙ για να καλλιεργήσουν τη σκέψη τους αναλύοντας τη σκέψη των παλιών Ελλήνων∙ για να καλλιεργήσουν το καλλιτεχνικό τους αίσθημα μελετώντας ό,τι ωραίο έπλασε το χέρι και η φαντασία των προγόνων τους∙ για να μπορέσουν κι αυτοί να νιώσουν τον εαυτό τους αισιόδοξο, ελεύθερο και υπεύθυνο για τη μοίρα του ανθρώπου πάνω στη γη∙ προπαντός για να φουντώσει μέσα τους ο πόθος για τον τέλειον άνθρωπο.

http://www.romnios.gr/

ΓΕΡΟΝΤΙΚΑ

«Ὅταν εἴμαστε στὸ σχολεῖο παρακολουθοῦμε μαθήματα ποὺ τὰ ἔχουν ὁρίσει ἄλλοι καὶ δίνουμε ἐξετάσεις ποὺ σχεδιάζουν ἄλλοι, καὶ μᾶς κρίνουν μέσα ἀπὸ αὐτὲς τὶς ἐξετάσεις. Ἄλλοι πετυχαίνουν, οἱ πιὸ εὐαίσθητοι κατακρεουργοῦνται ψυχολογικά. Ξέρετε ὅμως ὅτι δὲν εἶναι οἱ ἀριστοῦχοι αὐτοὶ ποὺ τελικὰ μᾶς παρηγοροῦν. Στὴ χώρα μας ἔχουμε ἕναν ἀποτυχημένο φοιτητὴ τῆς θεολογίας, ὁ ὁποῖος ἔχει κάνει ἔξω φρενῶν τὸν πατέρα του ἐπειδὴ δὲν ἔχει πάρει πτυχίο. Ἐμᾶς ὅμως μᾶς παρηγορεῖ καὶ μᾶς ἀναπαύει. Λέγεται Παπαδιαμάντης.

Ξέρετε, εἶναι δύσκολο ἕνας δάσκαλος ἢ ἕνας γέροντας νὰ δίνει ἐλεύθερη ἀγωγὴ στὸν καθένα. Μπορεῖ νὰ γίνει ἕνας δικτάτορας, ἂν θέλετε ἐντὸς εἰσαγωγικῶν, ἢ καὶ ὁ δικτάτορας παίζει τὸν ρόλο τοῦ γέροντα, ἀλλὰ τὰ ἁπλοποιεῖ γιατί ἰσοπεδώνει τοὺς ἄλλους. Ἂν τυχὸν θέλεις νὰ σεβαστεῖς τὸν καθένα σὰ γέροντας πρέπει νὰ εἶσαι συνέχεια σταυρωμένος ὄρθια καὶ ἀνάποδα, καὶ αὐτὸς ὁ σταυρὸς εἶναι ἡ τελικὴ ἀνάπαυση καὶ ἡ τελικὴ βοήθεια ποὺ σοῦ δίνουν αὐτοὶ στοὺς ὁποίους δίνεις ἀγωγή, εἶναι ἡ ἐλευθερία ἀπὸ κάποια πάθη διὰ τῆς σταυρώσεως ποὺ σοῦ προσφέρουν. …

Τὸ θέμα εἶναι ἐμεῖς νὰ ἡσυχάσουμε σ᾿ ἕναν τόπο. Ὁ πρῶτος λόγος τοῦ Κυρίου ἦταν μετανοεῖτε. Νὰ μποροῦμε νὰ μετανοοῦμε, νὰ μποροῦμε νὰ λέμε ἕνα Κύριε ἐλέησον, νὰ νιώσουμε ὅτι τὸ κεφάλαιο ποὺ ἔχουμε εἶναι ὅτι ὁ Θεὸς μᾶς ἀγαπᾷ προσωπικὰ καὶ στὴ συνέχεια νὰ νιώθουμε ὅτι εἴμαστε χάλια. Εἶμαι χάλια, ἀλλὰ ὅμως στέκομαι στὰ πόδια μου, γιατί κάποιος ὑπάρχει ποὺ κι ἐμένα, τὸν ἄθλιο, μὲ ἀγαπᾷ. Κι ἐφ᾿ ὅσον μ᾿ ἀγαπᾷ καὶ τὸν βρῆκα αὐτὸν μέσα στὴν ἐκκλησία, ἂν πῶ κάτι σὲ κάποιον ἄλλον ποὺ ἀγαπῶ θὰ βγεῖ κάτι καλό.

Πολλὲς φορὲς μὲ τοὺς Ρωμαιοκαθολικοὺς λέμε ὅτι εἶναι 600 ἑκατομμύρια, οἱ ὀρθόδοξοι 200. Μά, νὰ εἶναι καὶ δισεκατομμύρια! Δὲν μετρῶνται ἔτσι τὰ θέματα τῆς πίστης. Μετρῶνται μὲ ὀνόματα. Ὁ ἱερεὺς δὲ μνημονεύει 2000, ἀλλὰ ὀνόματα συγκεκριμένα. Εἶναι ὁ Παῦλος, ἡ Μαρία, ὁ Νικόλαος. Ξέρει ὁ Θεὸς καὶ εἶναι ἡ μνήμη τῶν ὀνομάτων. Ἕνα ὄνομα, δυὸ ὀνόματα σῴζουν τὴν οἰκουμένη. Καὶ ἂν εἴμαστε χάλια, διὰ τῆς χάριτος τῶν ἁγίων ποὺ διεστάλλησαν, σῳζόμαστε. Αὐτοὶ τιμοῦν τὸ ἀνθρώπινο γένος καὶ μᾶς δείχνουν τὸ δρόμο καὶ εἶναι οἱ πολικοὶ ἀστέρες.

Ἂν τυχὸν νιώθω ὅτι ὑπάρχει Αὐτὸς ποὺ ἀγαπᾷ τὸν κόσμο, ὑπάρχει Αὐτὸς ποὺ εἶναι ὁ δεσπόζων τῶν ἐπουρανίων καὶ τῶν ἐπιγείων, ὑπάρχει Αὐτὸς ὁ ὁποῖος στὴ λειτουργία τοῦ σύμπαντος κόσμου εἶναι ὁ προσφέρων καὶ προσφερόμενος καὶ διαδιδόμενος καὶ βλέπω ἕναν ἀδελφὸ ὁ ὁποῖος πονάει, τότε τὸν πλησιάζω καὶ τοῦ μιλῶ. Καὶ ὁ Θεὸς θὰ δώσει τὴ συνέχεια».

Ἀρχιμ. Β. Γ.

http://www.romnios.gr/

π.Κωνσταντίνου Δ. Καπετανόπουλου

πρωτοπρεσβύτερου-θεολόγου

Τρεις βαθύριζες βελανιδιές στο δάσος της χριστιανικής θεολογίας! Τί να πρωτοθαυμάσει κανείς σ’ αυτούς τούς φωστήρες της εκκλησίας; Τη σοφία τους; Τη βαθειά αγάπη τους στο θείο δημιούργημα, τον άνθρωπο; Την αλύγιστη σταθερότητά τους μπροστά στους ισχυρούς της ημέρας; Την έως θανάτου αφοσίωση τους στο θέλημα του Ιησού Χριστού;

Ότι όμως τούς κατέστησεν αθάνατους στην ιστορία του πολιτισμού, είναι το μέγα έργον της συζεύξεως Χριστιανισμού και ‘Ελληνισμού, ώστε να αποτελεσθεί η Ελληνορθόδοξη παιδεία, η βάση αυτή, του νεώτερου Ευρωπαϊκού πολιτισμού. Διακρίθηκαν και ως παιδαγωγοί της σπουδάζουσας νεότητας oι Τρεις Ιεράρχες.  Η βαθειά και ειλικρινής αγάπη τους για την νεότητα, τούς ώθησε να εκφέρουν τις γνώμες τους για τον παιδαγωγό και το μαθητή. Επειδή δίνουμε αυτό πού είμαστε και όχι μόνο πού λέμε, εθεώρησαν γι ‘ αυτό, υποχρέωσή τους να μάς δώσουν τον τύπο του τέλειου δασκάλου. Και επειδή όποιος είναι ο δάσκαλος τέτοιος θα γίνει και ο μαθητής, συζητήθηκε πολύ απ’ αυτούς το πρόβλημα σε ποιών τα χέρια πρέπει να παραδοθεί η νεότητα. Ο διδάσκαλος, κατά το Μ. Βασίλειο, πρέπει να είναι πρότυπο βίου για τούς μαθητές του, να είναι νόμος έμψυχος και κανόνας αρετής. «’Η δίδασκε με το παράδειγμά σου ή μη διδάσκεις καθόλου, λέγει ό Γρηγόριος ό Θεολόγος, διότι ό,τι χτίζεις με το δεξιό σου το γκρεμίζεις με το αριστερό σου. Είναι, συνεχίζει, γνώρισμα όχι διδασκάλου, αλλά υποκριτή το να λέγει μόνον λόγια»…

Ο διδάσκαλος, λέγει ό Μ. Βασίλειος, πρέπει να είναι θεοφιλής, αμνησίκακος και να μην προτιμά τίποτε πιο πολύ από τον Θεόν, και να κατέχει τις Άγιες Γραφές. Άριστη διδασκαλία είναι όταν ό διδάσκαλος με έργα και άγιον βίον διδάσκει τούς μαθητές του και όχι με λόγια. Και τούτο διότι, όπως έγραψε κάποιος, «το παράδειγμα είναι άφωνη διδασκαλία». Ό διδάσκαλος μοιάζει με στόχο. Τα βλέμματα των μαθητών είναι συνεχώς καρφωμένα πάνω του. Τον τρυπούν όλη την ή μέρα… Τότε, όσο πιο πολύ βάρος έχει το παράδειγμά του, τόσο πιο πολύ τον εκτιμούν. Οι άνθρωποι, και ιδιαίτερα οι μαθητές, δεν οδηγούνται με συνταγές της λογικής. Έχουν ανάγκη από σαρκωμένο παράδειγμα, που θα χαράξει την ψυχή τους. Και όταν ό μαθητής το δει πάνω στο δάσκαλο, τον ακολουθεί στη ζωή, στη θυσία και στο θάνατο. Το παράδειγμα είναι ή καλύτερη διδασκαλία καί τό πιο ισχυρό θέλγητρο. Αν όμως ή ζωή του διδασκάλου βρίσκεται σε αντίθεση με τα λόγια του, τότε αυτός ό παραλογισμός θα σκανδαλίσει τούς αδύνατους και θα κάνει τούς δυνατούς να επαναστατήσουν. Διά τούτο πρέπει κατά τον Χρυσόστομο, να είναι ό διδάσκαλος πρώτα «του εαυτού του διδάσκαλος».

Ο Γρηγόριος ό Θεολόγος αποφαίνεται: «Εάν με τη ζωή σου δεν διδάσκεις να μη διδάσκεις μόνο με τα λόγια, ώστε να μη συμβεί (το παράξενο φαινόμενο) να διώχνεις μακριά με την έλλειψη χρηστού βίου, εκείνους πού τραβάς με τα λόγια σου».

Επιπροσθέτως ό διδάσκαλος, κατά τον Θεολόγον Γρηγόριον, πρέπει να προσεύχεται για τούς μαθητές του. Να τούς παραδίδει διά των γονάτων του στον Μεγάλο Ποιμένα για φρούρηση. Ό Κύριος, ό Μεγάλος Παιδαγωγός, προσευχόταν για τούς μαθητές του. Ό εκπαιδευτικός δεν μπορεί να κάνει αλλιώς. «Κύριε, προσεύχεται ό άγιος Βαρλαάμ, ρίψε ένα βλέμμα σ’ αυτό το λογικό πρόβατο, πού είναι δικό σου… Αγίασε την ψυχή του με την παντοδύναμη χάρη σου… Ενίσχυσε αυτό σφραγίζοντάς το με τη διαθήκη σου… Λύτρωσε το διά της σοφίας τού αγαθού σου Πνεύματος, δίδαξε το να πράττει το θέλημά σου…». Οι Πατέρες ήξεραν τούς δρόμους που οδηγούν στην ανθρώπινη καρδιά! Ένας απ’ αυτούς είναι και εκείνος της προσευχής. Και είναι γεγονός πώς στην προσευχόμενη καρδιά του εκπαιδευτικού, ό μαθητής παραδίδεται πιο εύκολα για τόρνευμα.

Ακόμη κατά τον Χρυσόστομο, ό διδάσκαλος πρέπει να είναι προσηνής και χαρούμενος άνθρωπος. Ό Μ. Βασίλειος λέγει ότι ή διδασκαλία στην αίθουσα πρέπει να γίνεται με τέρψη και χαρά, διότι, προσθέτει, μόνον όσα έτσι διδάσκονται, παραμένουν μόνιμα. Σοφός, συνεχίζει ό ίδιος, είναι εκείνος ό διδάσκαλος πού διδάσκει με χαρούμενη διάθεση και τερπνότητα.

http://www.romnios.gr/

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ

Βέροια  3-2-2013

Μουσικὸ Σύμπαν

Ἀγαπητοὶ πνευματικοὶ συνδαιτημόνες,

Μὲ ἰδιαίτερη χαρὰ ἀποδέχθηκα τὴν πρόσκληση νὰ ὁμιλήσω στὴ σειρὰ τῶν Ἀκαδημαϊκῶν Διαλόγων καὶ εὐχαριστῶ ταπεινῶς τὸν Πανοσιολογιώτατο Ἀρχιμανδρίτη π. Ἀρσένιο Χαλδαιόπουλο γιὰ τὴν τιμή.

Ὁ τίτλος τῆς ἀποψινῆς ὁμιλίας εἶναι ὄντως λίγο περίεργος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι σὲ συνδυασμὸ καὶ μὲ τὴν ἐκδήλωση ποὺ ἀκολουθεῖ, τῆς κοπῆς τῆς βασιλόπιτας τῶν ἱεροψαλτῶν, προδιαθέτει κάπως γιὰ τὸ περιεχόμενο τῆς ὁμιλίας. Μουσικὸ Σύμπαν λοιπὸν κι ἂς ξεκινήσῃ ἡ ἀντίστροφη μέτρηση, γιὰ νὰ ἐκτοξεύσουμε νοῦ καὶ καρδία πρὸς τὴν ἄνω καὶ τὴν εἰς βάθος ἀναφορὰ πρὸς τὶς μουσικὲς συμπαντικὲς δομὲς τόσο στὸ μικρόκοσμο, ὅσο καὶ στὸν μακρόκοσμο, ὅπως αὐτὲς καταγράφονται ἐπὶ τοῦ παρόντος κατὰ τὴ σύγχρονη ἐπιστημονικὴ θεώρηση.

Τὸ Σύμπαν παίζει μουσική, μᾶλλον δὲ ἐκκλησιαστικὴ βυζαντινὴ μουσική. Τὸ Σύμπαν εἶναι ἕνας ἀκοίμητος ψαλμωδός. «Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, ποίησιν δὲ χειρῶν Αὐτοῦ ἀναγγέλει τὸ στερέωμα».

Ὅπως οἱ περισσότεροι ἴσως γνωρίζουν τὸ κάθε τι μέσα στὴν ὑλικὴ συμπαντικὴ δημιουργία ἀποτελεῖται ἀπὸ βασικὰ δομικὰ στοιχεῖα τῆς ὕλης. Ἡ ἐπιστήμη κατὰ τὸν εἰκοστὸ αἰώνα, ἐρειδομένη στὴν ἀρχαιοελληνικὴ φιλοσοφία, ἰδίᾳ δὲ στὴν ἀτομικὴ θεωρία τῶν Λευκίππου καὶ Δημοκρίτου, κατωχύρωσε τὴν ἀλήθεια τῆς σύστασης τῆς ὕλης ἀπὸ τὰ ἄτομα, τὰ μικροσκοπικὰ σωματίδια ποὺ ἑνώνονται καὶ σχηματίζουν τὰ οὐσιώδη καὶ βασικὰ χημικὰ στοιχεῖα, ἀπὸ τὸν μοριακὸ συνδυασμὸ τῶν ὁποίων ἀποτελεῖται ὅ,τι ὑπάρχει στὸν κόσμο μας, τὰ ἀστέρια, οἱ πλανῆτες, τὰ βουνά, τὰ δέντρα, τὰ ζῶα, τὰ ἄψυχα ἀντικείμενα, ἐμεῖς οἱ ἴδιοι. Μὲ τὴν διάσπαση τοῦ ἀτόμου ἡ σύγχρονη ἐπιστήμη, ἡ πυρηνικὴ φυσική, ποὺ ἀσχολεῖται μὲ τὴν δομὴ τοῦ ἀτόμου, προχώρησε ἕνα βῆμα περαιτέρω, τεκμηριώνοντας τὴν σύστασή του στὰ ὑποσωματίδια, ἠλεκτρόνια καὶ νουκλεόνια, δηλαδὴ ἠλεκτρόνια ποὺ περιστρέφονται γύρω ἀπὸ τὰ νουκλεόνια, τὰ ὑποδωματίδια τοῦ πυρῆνα, καὶ ἀκόμη περαιτέρω στὰ δομικὰ στοιχεῖα τῶν τελευταίων, τὰ κουάρκ, ποὺ μέχρι σήμερα θεωροῦνται ἀδιαίρετα, δίχως ἐσωτερικὴ δομή, δίχως τὴ ἰδιότητα νὰ ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἄλλα μικρότερα σωματίδια.

Ἂς κάνουμε ἐδῶ μιὰ καλύτερη ἀνάλυση τοῦ πράγματος, παίρνοντας ὡς παράδειγμα μία σταγόνα νερό, γιὰ νὰ δοῦμε πόσο μικρὴ εἶναι ἡ δομή της. Ἂν μοιράσουμε μία σταγόνα νερὸ στὰ ἑπτὰ δισεκατομμύρια κατοίκων τῆς γῆς, ὁ καθένας θὰ πάρῃ τριακόσια δισεκατομμύρια μόρια. Δηλαδὴ μία σταγόνα νεροῦ ἔχει γύρω στὰ δύο ἑξάκισεκατομμύρια μόρια. Τὸ κάθε μόριο νεροῦ ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο ἄτομα ὑδρογόνου καὶ ἕνα ἄτομο ὀξυγόνου. Ἂς πᾶμε ἀκόμη βαθύτερα στὴ δομὴ τῆς ὕλης ἑνὸς ἀπὸ τὰ δύο χημικὰ αὐτὰ στοιχεῖα. Τὸ ἕνα ἄτομο ὑδρογόνου ἔχει ἕνα ἠλεκτρόνιο και ἕνα νουκλεόνιο, τὸ πρωτόνιο. Καὶ ἕνα νουκλεόνιο ἀποτελεῖται ἀπὸ τρία κουάρκ. Δηλαδὴ κάθε ἕνα πρωτόνιο ἢ νετρόνιο ποὺ ὑπάρχει σὲ κάθε χημικὸ στοιχεῖο, π. χ. ὀξυγόνο, ἀσβέστιο, σίδηρο, νάτριο, μαγνήσιο, ἄνθρακας, χαλκός, φώσφορο, ἀποτελεῖται ἀπὸ τρία κουάρκ. Σημειῶστε τὸν ἀριθμὸ ποὺ δηλώνει τὴν ποσότητα. Τρία κουάρκ! Ἰδοὺ ἡ ἀποκάλυψη τῆς θείας τριαδικότητας μέσα στὴν ὕλη. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποσωματιδίων ποὺ δίνουν σχῆμα καὶ μορφὴ στὰ ὄντα μαρτυρεῖ τὸν Δημιουργό.

Τι σχέση ἔχουν ὅλα αὐτὰ μὲ τὸ θέμα μας; Ἀκοῦστε λοιπόν. Ἂν καὶ ἀναπόδεικτες, ἐντούτοις προσεκλύουν τὸ ἐπιστημονικὸ ἐνδιαφέρον οἱ σύγχρονες θεωρίες τῶν χορδῶν ἢ ὑπερχοδρῶν. Σύμφωνα μὲ αὐτὲς τὰ μικρότερα στοιχεῖα τῆς ὕλης δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπὸ μορφικὲς ἐκφράσεις δονούμενης ἐνέργειας. Δηλαδὴ αὐτὰ τὰ κουάρκ, τὰ πρωτογενῆ σωματίδια, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦνται τὰ ἀτομικὰ ὑποσωματίδια, γίνονται ἀντιληπτὰ ὡς ἔκφραση δραστηριότητος μικροσκοπικῶν ἐνεργειακῶν χορδῶν, δίχως μέγεθος, ποὺ παλλονται μὲ συγκεκριμένη συχνότητα καὶ καθὼς πάλλονται μορφοποιοῦνται καὶ οὐσιώνονται ὡς κουάρκ, ὅπως πάλλονται οἱ χορδὲς τῆς κιθάρας καὶ δημιουργοῦν τὸν ἦχο καὶ τὴ μελωδία. Σὰν κάποιος νὰ χτυπᾷ τὶς ἐνεργειακὲς αὐτὲς χορδές, νὰ τὶς δίνῃ σχῆμα μὲ τὶς παλμικές τους ταλαντώσεις καὶ νὰ τὶς κάνῃ κουάρκ, αὐτὰ νὰ συνθέτουν ἀνὰ τρία ἕνα πυρηνικὸ ὑποσωματίδιο, αὐτὸ νὰ ἑνώνεται μὲ ἄλλα καὶ νὰ φτιάχνῃ τὸν πυρῆνα τοῦ ἀτόμου, τὸ ἄτομο νὰ ἑνώνεται μὲ ἄλλα καὶ νὰ φτιάχνουν μαζὶ τὰ ἐνενήντα δύο χημικὰ στοιχεῖα τῆς φύσης, ποὺ κι ἐκεῖνα μὲ τὴ σειρά τους ἑνούμενα νὰ σχηματίζουν μέσῳ μοριακῶν συνδυασμῶν τὸν ἀέρα, τὰ βουνά, τοὺς πλανῆτες, τὸ Σύμπαν. Ἂς πάρουμε ἕνα παράδειγμα ἀπὸ τὴν μουσική. Πάρτε μία κιθάρα καὶ κτυπῆστε μία χορδή. Θὰ παρατηρήσετε ὅτι τὸ πλάτος της μεγαλώνει καὶ ἡ ἴδια ἀποκτᾶ στὰ μάτια μας ἕνα ὀβὰλ σχῆμα. Κάτι ἀντίστοιχο συμβαίνει καὶ μὲ τὰ κουάρκ. Οἱ ταλαντώσεις τῆς ἐνέργειας εὐθύνονται γιὰ τὸν σχηματισμὸ τῆς ὕλης.

Ἂς μεταφερθοῦμε ἀπὸ τὸν μικρόκοσμο στὸν μακρόκοσμο. Θὰ χρησιμοποιήσω ἐδῶ τὰ λόγια τοῦ παγκοσμίας φήμης μουσικοσυνθέτη Βαγγέλη Παπαθανασίου: «Γιὰ μένα τὸ Σύμπαν εἶναι ἦχος καὶ ὁ ἦχος δημιουργεῖ τὸ Σύμπαν». Ἂς θυμηθοῦμε ἐπίσης ὅτι καὶ ὁ Πυθαγόρας, ὁ σπουδαῖος αὐτὸς καὶ σοφὸς ἕλληνας ἐπιστήμονας καὶ φιλόσοφος, ἔλεγε πὼς οἱ ἀποστάσεις μεταξὺ τῶν οὐρανίων σωμάτων διέπονται ἀπὸ ἁπλὲς ἀριθμητικὲς σχέσεις, ὅπως ἀκριβῶς καὶ ἡ μουσικὴ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπὸ ἀριθμητικὲς σχέσεις καὶ ἀναλογίες τῶν μουσικῶν κλιμάκων. Πέραν τούτων σημειωθήτω ὅτι προσφάτως ἐπιστήμονες κατόρθωσαν νὰ καταγράψουν ἠχητικὰ σήματα πλανητῶν καὶ γαλαξιῶν, γεγονὸς ποὺ ἀποδεικνύει πὼς τὸ Σύμπαν εἶναι μία συμφωνία ἐγχόρδων, τόσο στὸν μικρόκοσμο, ὅσο καὶ στὸν μακρόκοσμο, πὼς εἶναι Σύμπαν ἐναρμόνιο, Σύμπαν μουσικό, μὲ τάξη, μουσικοὺς κανόνες καὶ ὀμορφιά, παρὰ τὴν ποικιλότητά του, τὴν φαινομενικὴ ἀταξία καὶ τὸ χαῶδες τῆς ἐκτάσεώς του. Σκεφθεῖτε ὅτι ἀκόμη καὶ ἕνα ποσοστὸ ἀπὸ τὰ παράσιτα ποὺ ἀκοῦμε στὰ ῥαδιόφωνα, ὅταν ψάχνουμε σταθμό, προέρχεται ἀπὸ τὸ διάστημα.

Τόσο ἡ ἀρχαιοελληνικὴ φιλοσοφικὴ σκέψη, ὅσο καὶ ἡ ἁγιοπατερικὴ θεολογικὴ ἑρμηνεία τῆς σύστασης τοῦ κόσμου καὶ τῆς ὕπαρξης τῶν ὄντων μέσα σὲ αὐτόν, προσέγγισαν μὲ σχετικὴ καὶ ἀπόλυτη ἀντίστοιχα ἐπιτυχία τὸ μυστήριο τῆς συμπαντικῆς πραγματικότητος. Ἤδη οἱ πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, κάνοντας λόγο γιὰ οὐσία καὶ ἐνέργεια στὰ ἄκτιστα καὶ τὰ κτιστὰ ὄντα, προσδιόρισαν τὴν θεμελιώδη ἀρχὴ τοῦ ὑπάρχειν καὶ τοῦ δύνασθαι. Ἡ οὐσία εἶναι τὸ ὑπαρκτικὸ ὑπόβαθρο τῶν ὄντων, ἡ δὲ ἐνέργεια εἶναι ἡ ἱδιότητα τῶν ὄντων νὰ βρίσκονται μέσα σὲ ἕνα πεδίο δυνάμεων καὶ ἰδιοτήτων. Μποροῦμε νὰ ἀντιληφθοῦμε ὅτι ἡ πατερικὴ θέση γιὰ τὴν συνύπαρξη οὐσίας καὶ ἐνέργειας στὰ ὄντα ἐπιβεβαιώνεται ἐν τοῖς πράγμασιν ἀπὸ τὴν σύγχρονη ἐπιστήμη, ἀφοῦ ὕλη καὶ ἐνέργεια κατὰ τὴν ἐπιστημονικὴ θεώρηση εἶναι ἀλληλεπιδράσεις τοῦ γεγονότος τῆς ὕπαρξης, μᾶλλον δε, ὅπως φαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν θεωρία τῶν χορδῶν, ἡ ὕλη εἶναι μορφοποιούμενη ἐνέργεια ἢ ἐν τέλει στὸ βάθος τοῦ πράγματος ἡ ἐνέργεια εἶναι ὕλη σὲ πρωτογενῆ ἄμορφη μορφή. Ἂς μὴν ξεχνοῦμε ἐπίσης ὅτι, κατά πως λέγει ἡ Παλαιὰ Διαθήκη, «ἐν ἀρχῇ» «ἐγένετο φῶς», τὰ πάντα ξεκίνησαν ἔχοντας ὡς ἀφετηρία τὸ φῶς, δηλαδὴ τὴν ἐνέργεια, ἄποψη ἐπιστημονικὰ σήμερα ἀποδεκτή.

Σύμφωνα μὲ τὴν ὀρθόδοξη θεολογία τὸ Σύμπαν δημιουργήθηκε «ἐκ μὴ ὄντος», καὶ τοῦτο δὲν σημαίνει ἐκ τοῦ μηδενός, ἀλλὰ ὄχι ἐκ τοῦ ὄντως Ὄντος, δηλαδὴ ὄχι ἀπὸ τὴν οὐσία τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἀρχαιοελληνικὴ φιλοσοφία θεωροῦσε δεδομένη τὴν αΐδια ὕπαρξη τοῦ κόσμου, τὸ δὲ θεῖον ἦταν ἀκόμη καὶ αὐτὸ ὑποταγμένο σὲ αὐτὴν τὴν ἀδήριτη πραγματικότητα. Ἀκόμη καὶ τὸ πρωταρχικὸ ὄν, ἀπὸ τὸ ὁποῖο ξεκίνησαν ὅλα, εἴτε τὸ ἒν στὸν Πυθαγόρα, εἴτε τὸ ἄπειρον στὸν Ἀναξίμανδρο, εἴτε ὁ νοῦς στὸν Ἀναξαγόρα, εἴτε κάποιο ἄλλο πρωταρχικὸ στοιχεῖο τῆς φύσης ποὺ εὐθύνεται γιὰ τὸν σχηματισμὸ τῶν ἐπιμέρους ὄντων, ἔχει αὐθύπαρκτη καὶ προαιώνια διάσταση, σὰν νὰ πρόκειται γιὰ ἕνα ἀχειροποίητο μουσικὸ ὄργανο. Ἡ δὲ μετὰ θείας ἀποκαλύψεως πατερικὴ θεολογία γιὰ τὴν ἑρμηνεία τῆς δημιουργίας μιλησε γιὰ τοὺς λόγους τῶν ὄντων, τὶς αἰτίες τους δηλαδή, ποὺ δὲν εἶναι ἄλλοι ἀπὸ τὶς ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ. Ἂν ὑπάρχῃ δηλαδὴ ἐνέργεια ποὺ ταλαντώνεται ὡς χορδὴ καὶ μορφοποιεῖται ὡς ὕλη, εἶναι ἐπειδὴ ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ παρέχει αὐτὴν τὴν δυνατότητα τῆς ὕπαρξης κτιστῆς ἐνέργειας καὶ οὐσίας στὰ ὄντα. Κι ἂν τὸ Σύμπαν εἶναι μουσικό, αὐτὸ συμβαίνει, γιατὶ ὑπάρχει ἔξω ἀπὸ αὐτὸ ἕνας μαέστρος, ἕνας μουσικοσυνθέτης, ἕνας κατασκευαστὴς τοῦ κοσμικοῦ μουσικοῦ ὀργάνου, ποὺ μὲ τὸ χέρι Του χτυπᾶ τὶς χορδὲς καὶ παράγει μουσική.

Ζητῶ συγγνώμη γιὰ τὸ ἐξειδικευμένον καὶ δυσνόητον ἴσως τῆς ἀποψινῆς ὁμιλίας, ἀλλὰ σκοπός μου εἶναι νὰ τονισθῇ ὅτι ἡ κτιστὴ πραγματικότητα ἀποκαλύπτει ἑν ἑαυτῇ, βοῶσα, μᾶλλον μελῳδοῦσα, τὴν δόξα τοῦ Δημιουργοῦ καὶ ὅτι ἡ χριστιανικὴ θεώρηση περὶ τῆς δημιουργίας εἶναι ἑκατὸ τοῖς ἑκατὸ ἀληθινή. Μάλιστα θὰ μπορούσαμε νὰ ποῦμε ὅτι τὸ Σύμπαν ψάλλει βυζαντινὰ στὰ τρία γένη, τὸ ἑναρμόνιο τῆς ἁρμονίας, τὸ χρωματικὸ τῆς ποικιλομορφίας καὶ τὸ διατονικὸ τῆς εὐταξίας. Κι ὅπως ὁ ῥυθμὸς μετατρέπει τὴν ἀπόκλιση σὲ ὁμοφωνία, ἡ μελωδία δίνει συνέχεια στὸ ἀσύνδετο, ἡ ἁρμονία κάνει τὸ ἀσύμφωνο συμβατό, κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο, ἀπὸ τὸ μικρότερο σωματίδιο μέχρι τὴν τρομακτικότερης μάζας μαύρη τρύπα, ὁ,τιδήποτε μέσα στὸ Σύμπαν ὁμοφωνεῖ μὲ ἕτερα κτιστὰ ὡς πρὸς κοινοὺς φυσικοὺς νόμους, συνδέεται μὲ αὐτὰ σὲ κοινὰ σύνολα καὶ συμβαδίζει μὲ αὐτὰ πρὸς ἕνα κοινό σκοπό. Ὅλα αὐτὰ τὰ μουσικὰ δεδομένα, ἡ μελῳδία, ἡ ἁρμονία, ὁ ῥυθμός, ὁ συντονισμός, δὲν θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ συνεργήσουν σὲ ἕνα μουσικὸ Σύμπαν ἀδημιούργητο. Μπορεῖ ἂς ποῦμε ἡ τυχαιότητα νὰ παραγάγῃ ἦχο, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ παραγάγῃ καλοφωνικὴ ἁρμονικὴ μελῳδία, διότι οἱ τονικὲς ἀναβάσεις καὶ καταβάσεις σὲ συγκεκριμένες ῥυθμικὲς σχέσεις καὶ ὑπὸ σαφεῖς μουσικοὺς κανόνες προϋποθέτουν νοητικὴ λογικὴ διεργασία.

Μέσα σὲ αὐτὸ τὸ μουσικὸ Σύμπαν εἰσέρχεται ἕνας καθοριστικὸς παράγοντας, ὁ Λόγος, ὁ Θεὸς Λόγος. Καὶ εἰσέρχεται γιὰ ἕνα καὶ μόνον λόγο, γιὰ νὰ γίνῃ καὶ Αὐτὸς μέλος στὸ κοσμικὸ μέλος. Σαρκώνεται, πεθαίνει, ἀνασταίνεται, γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ μελίζεται ὁ Λόγος καὶ νὰ λογοποιῇ μελιζόμενος καὶ μὴ διαιρούμενος τὸ μέλος ποὺ μελῳδεῖ τὸ Σύμπαν, γιὰ νὰ δίνῃ σωματούμενος νόημα στὴ μελῳδία τῶν διαπασῶν σωματιδίων καὶ νὰ εἰσαγάγῃ τὶς παλλόμενες ἐνεργειακὲς ταλαντώσεις στὸ χῶρο τοῦ Ἀχωρήτου καὶ στὶς διαστάσεις τοῦ Ἀδιαστάτου, ἔνθα ἡ ἄκτιστη ἐνέργεια, τὸ ἄκτιστο φῶς τῆς χάριτός Του, ἔνθα ὁ δίχως φθορὲς «ἦχος καθαρὸς ἑορταζόντων» καὶ οἱ μόνιμες φυσικὲς ἀλλοιώσεις τῶν ὄντων.

Τὸ Μουσικὸ Σύμπαν γίνεται ἕνας ψαλμωδὸς τῆς θείας δόξας, ἀποδεχόμενο ὡς βάση τῶν μελῳδούντων μερῶν του τὸν Πα τῆς Πατρικῆς αἰτίας ποὺ μὲ τὸν Βου τῆς προνοητικῆς Του βουλήσεως φέρνει τὰ πάντα στὸ εἶναι καὶ κάνει τὸν κόσμο γάνος στὸν Γα τῆς χάριτος, δηλαδὴ λαμπερὸ κόσμημα, ἔτσι ὥστε τὸ Σύμπαν ὁλάκερο νὰ δικαιωθῇ στὸν Δι τῆς δικαιοσύνης Αὐτοῦ ποὺ ἔφτασε μέχρι τὸν Κε τῆς κενώσεως, καὶ δικαιωμένο νὰ βροντοφωνάξῃ «Ζῶ, γιατὶ ζεῖ ἐν ἐμοὶ Αὐτὸς ποὺ ἔγινε μέλος μου, γιὰ νὰ εἰσέλθω ἐγὼ στὸ ὅλον Του καὶ νὰ ὁλοκληρωθῶ στὸ Νὴ τῆς νηπενθοῦς βασιλείας Του». Τὸ Σύμπαν καλεῖται νὰ ἀνεβῇ ὑπερβατῶς τὴν κλίμακα τῆς μουσικῆς διαδρομῆς τῶν μερῶν του, τῶν μελῶν του, μέχρι τὸν ἄνω Πα τῆς Πατρικῆς ἐν δεξιῶν καθέδρας, νὰ ἁγιαστῇ ὁλάκερο μέσα στὶς ἀκτῖνες τοῦ θείου φωτός, νὰ μεταμορφωθῇ ἀπὸ τὴν ἄκτιστη θεία ἐνέργεια τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ. Καλεῖται τὸ ἰδιόμελο Σύμπαν νὰ γίνῃ προσόμοιο τοῦ Θεοῦ Λόγου.

Μέσα στὸν χωροχρόνο τὰ πάντα παράγουν ἦχο, συνηχῶντας τὸν ὑπέροχο κοσμικὸ ψαλμὸ τῆς θείας δόξας· οἱ πλανῆτες, οἱ γαλαξίες, ἀκόμη καὶ οἱ μαῦρες τρύπες, τὰ τεράστια δηλαδὴ ἐκεῖνα ἀστέρια, οἱ σβησμένοι ἐκεῖνοι ἤλιοι, ὅπου ἡ βαρυτικὴ δύναμη εἶναι τρομακτικὰ μεγάλη, ἀσύλληπτη θὰ λέγαμε, ὥστε ἀκόμη καὶ τὸ ἴδιο τὸ φῶς ἀδυνατεῖ νὰ ξεφύγῃ, ἐξ οὗ καὶ  ὁ ἐπιθετικὸς προσδιορισμὸς τοῦ μαύρου. Σύμφωνα μὲ τὴν ἐπιστημονικὴ ὁρολογία μαύρη τρύπα ὀνομάζεται τὸ σημεῖο ἐκεῖνο τοῦ διαστήματος, ὅπου ὑπῆρχε κάποτε ὁ πυρήνας ἑνὸς γιγάντιου ἄστρου, ποὺ ἔχασε τὴν μάχη μὲ τὴν βαρύτητα, μὲ ἀποτέλεσμα τὰ ὑλικά του νὰ συμπιεστοῦν καὶ νὰ συμπυκνωθοῦν τόσο πολύ, ὥστε ἡ ἴδια του ἡ μάζα νὰ ἀσκεῖ τεράστια ἕλξη σὲ ὁ,τιδήποτε βρίσκεται γύρω ἢ κοντὰ σὲ αὐτό, ἀκόμη καὶ στὸ ἴδιο τὸ φῶς.

Ὁ Χριστὸς γίνεται κομμάτι τοῦ κόσμου καὶ ἕλκει τὸν κόσμο πρὸς Ἑαυτὸν μὲ τὴν πανίσχυρη βαρυτικὴ δύναμη τῆς ἀγάπης Του, ὄχι ὅμως γιὰ νὰ παγιδεύσῃ τὸ φῶς ἢ νὰ συμπιέσῃ τὰ δημιουργήματά Του, ἔτσι ὥστε αὐτὰ νὰ κατάῤῥεύσουν, χάνοντας τὴν ταυτότητά τους, ἀλλὰ ἴσα ἴσα, γιὰ νὰ τὰ ἀπελευθερώσῃ ἀπὸ τὴν κατάῤῥευση ποὺ συνιστᾶ ἡ φθορὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ νὰ τὰ γεμίσῃ μὲ φῶς. Σύμφωνα μὲ τὴν θεολογία τῆς Ἐκκλησίας μας τὰ πάντα θὰ καταυγαστοῦν μέσα στὸ φῶς αὐτὸ τοῦ Χριστοῦ. Θυμηθεῖτε τι λέγει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός στὸν κανόνα τῆς ἀναστάσεως: «Νῦν πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καὶ γῆ καὶ τὰ καταχθόνια». Κατὰ τὴν Δευτέρα Παρουσία τοῦ Κυρίου μας δὲν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ οὔτε ἕνα ἀπειροελάχιστο τμῆμα τῆς ὑλικῆς δημιουργίας, οὔτε ἕνα κουάρκ λόγου χάριν, ποὺ νὰ μὴν λαμπρυνθῇ μέσα στὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ.

Ὑπάρχουν γεγονότα καὶ φαινόμενα μέσα στὸ Σύμπαν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσπελάσουμε ἀκόμη καὶ νὰ ἀντιληφθοῦμε ἐμπειρικὰ μὲ τὶς αἰσθήσεις. Ἂς κάνουμε ἕνα ταξίδι ἀπὸ τὴν γειτονιά μας στὶς ἐσχατιὲς τοῦ Σύμπαντος. Ἡ ἀφετηρία μας εἶναι τὸ ἠλιακό μας σύστημα. Ὁ ἤλιος μας μὲ τοὺς ἐννέα δορυφόρους του, τοὺς ἐννέα πλανῆτες τοῦ συστήματος. Προχωρώντας μέσα στὸν γαλαξία μας θὰ δοῦμε κι ἄλλους ἠλίους μεγαλύτερους ἀπὸ τὸν δικό μας καὶ χίλιες φορὲς λαμπρότερους. Ἑκατὸ δισεκατομμύρια ἤλιοι μὲ τρισεκατομμύρια πλανῆτες γύρω τους συνθέτουν τὴ μορφὴ τοῦ γαλαξία μας. Καθὼς ἀπομακρυνόμαστε βλέπουμε τὸν γαλαξία μας νὰ μικραίνῃ, νὰ γίνεται σὰν ἕνα μικρὸ φωτάκι, σὰν ἕνας λαμπερὸς κόκκος ἄμμου, καὶ κοντὰ σὲ αὐτὸν παρατηροῦμε κι ἄλλα φωτάκια, κι ἄλλους κόκκους, χιλιάδες, ἑκατομμύρια καὶ δισεκατομμύρια, συγκεκριμένα περὶ τὰ ἑκατὸ δισεκατομμύρια γαλαξίες. Ἀναλογιστεῖτε τὴν μικρότητα τῶν διαστάσεών μας, τῶν διαστάσεων τοῦ κόσμου, ὅπως τὸν γνωρίζουμε κι ὅσο τὸν γνωρίζουμε. Καὶ μετὰ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ταξίδι νὰ ἔρχεται καὶ ἡ ἐπιστημονικὴ κοινότητα τῶν ἀστροφυσικῶν νὰ μᾶς τονίσῃ πὼς ὅ,τι ἔχουμε δεῖ εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον τὸ τέσσερα τοῖς ἑκατὸ ἀπὸ αὐτὸ ποὺ ὑπάρχει, γιατὶ τὸ ὑπόλοιπο ἐνενήντα ἕξι τοῖς ἑκατὸ εἶναι σκοτεινὴ ὕλη καὶ σκοτεινὴ ἐνέργεια, ποὺ δὲν συλλαμβάνονται ἀπὸ τὶς αἰσθήσεις μας, γιατὶ δὲν ἰσχύουν γιὰ αὐτὸ τὸ ἐνενήντα ἕξι τοῖς ἑκατὸ οἱ φυσικοὶ νόμοι. Ἐντούτοις καὶ παρὰ τὴν φαινομενικὴ μικρότητά του ὁ ἄνθρωπος εἶναι ὅ,τι ἀξίζει μέσα στὸ Σύμπαν. Θὰ ἔλεγα μᾶλλον ὅτι τὸ Σύμπαν εἶναι κομμάτι τοῦ ἀνθρώπου κι ὄχι ὁ ἄνθρωπος κομμάτι τοῦ Σύμπαντος. Χειροκροτήσατε ποτὲ ἕνα μουσικὸ ὄργανο συναυλίας ἢ τὴν μπακέτα τοῦ μαέστρου; Γιὰ σκεφτεῖτε! Μιὰ συμφωνικὴ ὀρχήστρα μπορεῖ νὰ δώσῃ συναυλία χωρὶς μουσικοὺς καὶ μαέστρο; Τί ἀξία ἔχουν τὰ μουσικὰ ὄργανα δίχως τοὺς ὀργανοπαῖκτες; Ὅλα ἔγιναν γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ ὅλα δόθηκαν ἀφειδῶς, ἁπλόχερα, στὸν ἄνθρωπο. Αὐτὸς εἶναι τελικὰ ποὺ κάνει τὸ Σύμπαν ἁρμονικό, ποὺ κάνει τὸ Σύμπαν νὰ ἐκτελῇ ὄχι ἕνα κοσμικὸ τραγούδι τύπου εὐρωπαϊκῆς μουσικῆς, ἀλλὰ μία ψαλμῳδία βυζαντινῆς λατρευτικῆς μουσικῆς, ψάλλοντας «ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα Σά», «αἰνεῖτε Αὐτὸν ἤλιος καὶ σελήνη…πάντα τὰ ἄστρα καὶ τὸ φῶς…οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν» καὶ ἀναγνωρίζοντας ὡς βασιλέα του τὸν ἄνθρωπο ἐν Χριστῷ.

Θὰ ἐπιθυμοῦσα νὰ ὁλοκληρώσω τὴν ἀποψινὴ ὁμιλία μὲ τὰ ἑξῆς λόγια τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μεσογαίας κυρίου Νικολάου: «Τὸ σύμπαν βέβαια δὲν ἀποδεικνύει τὸν Θεό. Ἁπλὰ Τὸν ὑποδεικνύει καὶ ἴσως Τὸν ἐπιδεικνύει. Ὁ Θεὸς δὲν ἀποδεικνύεται. Θεὸς ποὺ ἀποδεικνύεται μὲ παρατηρήσεις, τηλεσκόπια, ἐξισώσεις, σκέψεις, θεωρίες, μεθόδους, ὅτι ὑπάρχει ἢ ὅτι δὲν ὑπάρχει, δὲν ὑπάρχει. Ὁ Θεὸς φανερώνεται. Τὸ Σύμπαν διευκολύνει τὴ φανέρωση τοῦ Θεοῦ. Ὑπογραμμίζει τὴν πίστη στὸν Θεό. Κάνει τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ νὰ φαίνεται πολὺ πιο πιθανὴ καὶ λογικὴ ἀπὸ τὴν ἀπουσία Του. Τὸ Σύμπαν ὑπάρχει κυρίως, γιὰ νὰ ἐπιβεβαιώνῃ τὴ θεϊκὴ ὑποψία».

Πρωτοπρ Οἰκουμεν.Θρόνου Στυλιανού Μακρῆ, Δρος Θ.

http://imverias.blogspot.gr/2013/02/blog-post_6.html

«Το δε κέντρον του θανάτου η αμαρτία» (Α’ Κοριν. 15,56).

«Μυρμηκολέων ώλετο παρά το μη έχειν βοράν»(Ιώβ 4,11).

Πριν αρχίσω με ολίγα λόγια σας λέγω ένα παράδειγμα: Έχετε ιδή, όταν κάποτε πάρη φωτιά ένα σπίτι η μία θημωνιά από χόρτο η άχυρο; Εάν συμβή να έχη κάποιος πρόχειρα εκεί ένα λέβητα νερό, μπορεί εύκολα να σβήση την φωτιά, πριν αυτή εξαπλωθή εάν όμως επεκταθή, χρειάζεται πολύς κόπος και πολύ νερό για να κατασταλή. Μάλιστα μερικές φορές είναι αδύνατον να αναχαιτισθή η δύναμις και ορμή της φωτιάς. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την αμαρτία σε εμάς: Όταν με προσοχή και επαγρύπνησι βλέπουμε τις πρώτες κινήσεις του σατανά για να εισέλθη μέσα στον νου μας η πονηρά σκέψις και επιθυμία και αντιδρούμε νοερά με την επίκλησι του Ονόματος του Χρίστου, αμέσως με σβήση η φλόγα της αμαρτωλής σκέψεως και με απαλλαγή η ψυχή μας από την αιχμαλωσία της. Ενώ, όταν δεν αγρυπνούμε στον κατάλληλο καιρό και δεν επικαλούμεθα τον Θεό με την καρδιά μας, η αμαρτία φυτρώνει στον νου μας, αυξάνεται, όπως το δένδρο, και μας πολεμά με δύναμι για να μας οδηγήση στην απώλεια.

Η συνέχεια του λόγου μας αυτού με αναφέρεται για την αμαρτία και τους βαθμούς εκδηλώσεως αυτής.

Αλλά τί είναι αμαρτία; Η αμαρτία, κατά τις μαρτυρίες των Αγίων Γραφών, είναι: παράβασις του νόμου του Θεού (Ρωμ. 5,13 και Ιακώβ.2,9), η αμαρτία είναι το κέντρον του θανάτου κατά τον απόστολο Παύλο (Α’ Κορ. 15,56), είναι έργο του σκότους (Ρωμ. 13,13) και βδέλυγμα ενώπιον του Κυρίου. Είναι καρπός των κακών επιθυμιών (Ιακώβ. 1,15) και έργο του διαβόλου. Κατά το Λευιτικό (15,31) είναι ακαθαρσία και έργο της σαρκός δηλ. μοιχεία, πορνεία, ακαθαρσία, ασέλγεια (Γαλ. 5,19). Ο Θεός βλέπει με μεγάλο μίσος την αμαρτία (Δευτερ. 17,225,16) και η οργή του Θεού έρχεται στους ανθρώπους της αμαρτίας (Λευϊτ. 26, 21-28). Ο ίδιος ο Σωτήρ μας απέθανε επί του σταυρού για τις αμαρτίες μας. Αυτά τα ολίγα χωρία είναι αρκετά για να μας δείξουν τι είναι η αμαρτία.

Ωφέλεια σε εμάς δεν είναι μόνο να γνωρίζουμε τί είναι η αμαρτία, αλλά πρέπει να μάθουμε πώς μας εξαπατά και μας υποδουλώνει και ποιές είναι οι μορφές αναπτύξεως της, όταν εισέρχεται μέσα μας και μέχρι που φθάνει ώστε τελείως να κυρίαρχη μέσα μας και να μας οδηγώ στην πρόσκαιρη και αιώνια καταδίκη. Για την ανεύρεσι αυτού του έργου είναι ανάγκη να θέσουμε την επόμενη ερώτησι: Για ποία άραγε αιτία ονομάζει η Αγία Γραφή τον διάβολο και την αμαρτία «Μυρμηκολέοντα» (Ιώβ 4:11). Την απορία μας επεξηγεί ο θείος πατήρ Νείλος ο Ασκητής, ο οποίος μας φανερώνει ότι ο διάβολος και οποιοδήποτε πάθος ονομάζεται «μυρμηκολέων», επειδή στην αρχή η αμαρτία εμφανίζεται ως μυρμήγκι και στο τέλος ως λέων, εάν δεν προλάβουμε να τον φονεύσουμε εγκαίρως με την προσευχή. Η αμαρτία είναι ένας πονηρός διάβολος, λέγει ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος, ο όποιος μας υποκλέπτει σταδιακώς, έως ότου τελείως μας αιχμαλώτιση. Εκείνος όμως, που επαγρυπνεί από την αρχή, τον φονεύει εν όσω είναι ακόμη μηρμήγκι και δεν τον αφήνει να αποκτήση την δύναμι του λέοντος.

Συχνά σας υπενθύμιζα, με την ευκαιρία παρομοίων λόγων μου ότι το θεμελιώδες έργο μας είναι να διακόπτουμε την είσοδο της αμαρτίας διά των αγαθών σκέψεων του νου μας. Αυτό το θείο έργο, κατά τους Αγίους Πατέρας, ονομάζεται νοερά νήψις η φυλακή του νου και γεννάται σε εμάς από τον φόβο του Θεού. Ενώ ο φόβος του Θεού, κατά τον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή, γεννάται μέσα μας από την πίστι προς τον Θεό: «Όποιος πιστεύει φοβείται, ενώ όποιος φοβείται αγρυπνεί» (Α’ εκατοντας κεφ. περί Αγάπης).

Συνεπώς, αδελφοί μου, μακάριος και τρισμακάριστος είναι ο άνθρωπος που έχει τον θείο φόβο, διότι, κατά την μαρτυρία των Γραφών, λόγω του φόβου του Θεού, κάθε άνθρωπος απομακρύνεται από το κακό (Παροιμ. 8,13). Γι’ αυτό ο προφήτης Δαβίδ λόγω του θείου του φόβου τον ωνόμασε αρχή σοφίας «Αρχή σοφίας φόβος Κυρίου, σύνεσις δε αγαθή πάσι τοις ποιούσιν αυτήν» (Ψαλμ. 110,10). Ενώ ο Σολομών φιλοσόφησε περισσότερο για τον φόβο του Κυρίου, λέγοντας ότι ο φόβος του Κυρίου είναι σχολή της σοφίας, και το βιβλίο της σοφίας Σειράχ λέγει ότι «φόβος Κυρίου δόξα και καύχημα και ευφροσύνη και στέφανος αγαλλιάματος… επιστήμην και γνώσιν συνέσεως εξώμβρησεν και δόξαν κρατούντων αυτήν ανύψωσε» (1, 11-19).

Ο φόβος του Θεού, σύμφωνα με τις γραφικές μαρτυρίες που προανέφερα, γεννά μέσα μας δυνατή πίστι σ’ Αυτόν, η οποία με την σειρά της γεννά την φυλακή του νου η νήψι που μας είναι αναγκαιοτάτη στον αγώνα μας εναντίον των παθών και αμαρτιών μας. Ο άγιος Ησύχιος Ιεροσολύμων μας λέγει ότι η νήψις είναι η οδός για κάθε αρετή και εντολή του Θεού. Εναντίον της νήψεώς μας μάχεται το πάθος της λησμονιάς, όπως γι’ αυτήν μας λέγει ο ίδιος αββάς Ησύχιος, ότι καταραμένη να είναι η λήθη που καταστέλλει την προσοχή, όπως το νερό την φωτιά.

Ο Απόστολος Παύλος μας λέγει ότι να μη δίνουμε τόπο στον διάβολο (Εφ. 4,27), αλλά αυτό το έργο μπορεί να το επιτύχη μόνο εκείνος που μισεί από καρδίας την αμαρτία και εναντιούται στην πρώτη κιόλας εμφάνισί της.

Στην συνέχεια με σας δείξω ποιές είναι οι βαθμίδες της αμαρτίας, αρχίζοντας από την πρώτη:

Η πρώτη βαθμίς της αμαρτίας είναι, όταν κάποιος κάνη το καλό όχι με καλό σκοπό και για την δόξα του Θεού. Αυτό μας το δηλώνη και ο θείος πατήρ Ιωάννης ο Δαμασκηνός όταν λέγη: «ότι το καλό δεν είναι καλό, όταν δεν γίνεται με καλό τρόπο», ενώ ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής λέγει ότι «ο Θεός σ’ όλα τα έργα μας εξετάζει το σκοπό των, δηλ. τα εργαζόμεθα γι’ Αυτόν η για κάποιον άλλον;» Πρέπει να καταλάβουμε ότι αγαθά έργα έχει το σώμα και η ψυχή. Αρετές του σώματος είναι τα διάφορα πνευματικά έργα του, είτε νηστεία, αγρυπνία, ελεημοσύνη και άλλα, ενώ αγαθό έργο της ψυχής λογίζεται πρώτα ο σκοπός με τον οποίον γίνονται τα έργα αυτής. Εάν ο σκοπός είναι καλός και για την δόξα του Θεού, τότε και το έργο είναι ωφέλιμο, ενώ, εάν ο σκοπός είναι πονηρός και το καλό έργο πονηρό γίνεται και χάνει κανείς τον μισθό του από τον Θεό. Ο Απόστολος Παύλος μας λέγει να κάνουμε τα πάντα για την δόξα του Θεού (Α’ Θεσ. 4,1). Ενώ ο θείος Μάξιμος λέγει ότι, όταν ακούης την Γραφή να λέγη ότι ο καθένας θα πληρωθή κατά τα έργα του, να γνωρίζης ότι ο Θεός δεν θα πληρώση με δίκαιο μισθό τα έργα των που δεν έγιναν με αγαθό σκοπό. Διότι η κρίσις του Θεού δεν παρατηρεί τα γενόμενα έργα, αλλά τον σκοπό για τον όποιο έγιναν.

Δεύτερη βαθμίς αμαρτίας είναι όταν κανείς δεν εργάζεται τέλεια το αγαθό. Ενα παράδειγμα: Κάποιος προσεύχεται στον Θεό, όχι με τον νου και την καρδιά, αλλά μόνο με το στόμα και τα χείλη, διότι αφήνει να διασκορπίζεται ο νους του στα παρόντα και φθαρτά αυτού του κόσμου. Σ’ ένα τέτοιο άνθρωπο που προσεύχεται εξωτερικά, αρμόζει ο λόγος του προφήτου Ησαΐου, που λέγει ότι, «πολύ πλησίον είσαι Κύριε με το στόμα των, αλλά πολύ μακριά από την καρδιά των» (29,13).

Η όταν κάποιος κάνη ελεημοσύνη όχι με ιδικούς του κόπους, αλλά από αρπαγές και κλοπές. Επίσης όταν κάποιος νηστεύη από φαγητά και ποτά, αλλά όχι και από τις αμαρτίες των αισθήσεων, του νου και της καρδίας. Ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος λέγει ότι ο Θεός διέταξε τον Μωϋσή να κατασκευάση κατά τέλειο τρόπο την Σκηνή του Μαρτυρίου, για να διδάξη και εμάς με τέλειο τρόπο να μετανοούμε ενώπιόν Του. Και όπως ο για την θυσία προσφερόμενος αμνός με έπρεπε να είναι άμωμος, χωρίς δηλ. σωματικά ελαττώματα και ασθένειες, έτσι και τα έργα μας να τα επιτελούμε με τέλειο τρόπο.

Η τρίτη βαθμίς της αμαρτίας είναι η προσβολή του κακού λογισμού που πλησιάζει αθόρυβα με εμπαθείς διαθέσεις. Ιδού ένα παράδειγμα: Μία σκέψις γυναικείου προσώπου η χρημάτων η κενοδοξίας η οργής τα όποια προσβάλλουν την καθαρότητα της μνήμης.

Τέταρτη βαθμίς της αμαρτίας είναι ο συνδιασμός, δηλ. η ψυχή μας συνομιλεί ευχαρίστως με τις πονηρές σκέψεις.

Η πέμπτη βαθμίς είναι η νοερά μάχη με τους κακούς λογισμούς, από την οποία εξαρτώνται και οι άλλοι βαθμοί της αμαρτίας. Η ψυχή μετά την συγκατάθεσί της, αρχίζει να ανησυχή και αποφασίζει να αγωνισθή με την παρουσία των καλών λογισμών και προπαντός με την νοερά προς τον Κύριο προσευχή.

Η έκτη βαθμίς της αμαρτίας είναι η συγκατάθεσις που δεν αρκείται πλέον στην συνομιλία με τον λογισμό, αλλά, λόγο φιλαυτίας και εμπάθειας, ενδίδει σ’ αυτόν και ο άνθρωπος τον δέχεται πλέον στον νου του, για να τον πράξη.

Η έβδομη βαθμίς είναι η με τον νου αμαρτία, όπως μας λέγει ο Θείος Μάξιμος: «Όταν ο άνθρωπος συγκατατεθή νοερά να δεχθή την κακή σκέψι, πιέζεται από τον εχθρό να εντυπώση, αυτήν στον νου του τόσο δυνατά, ωσάν να την είχε κάνει και με το έργο». Όταν φθάση ο άνθρωπος σ’ αυτή την κατάστασι, τότε η αμαρτία με τις φαντασίες και κακές παραστάσεις, πατεί σχεδόν στο έδαφος της αναισθησίας και βαδίζει για την προσβολή των σωματικών αισθήσεων, όπως μας φανερώνη ο ίδιος θείος πατήρ, λέγοντας: «Όπως το σώμα έχει ως κόσμημα τα έργα, έτσι και ο νους έχει τις ιδέες. Και όπως το σώμα πορνεύη με το σώμα της γυναικός, έτσι και ο νους πορνεύει με την ιδέα της γυναικός, δηλ. με την μορφή του προσώπου της». Γι’ αυτό ο ίδιος άγιος Μάξιμος μας συμβουλεύει τα έξης: «Μη δέχεσαι τις κακές ιδέες για να μη αναγκάζεσαι να υποχωρής στο κακό και στα έργα αυτού. Διότι, όταν κάποιος δεν αμαρτάνη με τον νου, ούτε με το έργο δεν θα αμαρτήση».

Επίσης πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο πόλεμος είναι δυσκολώτερος  απ’ αυτόν που γίνεται με όπλα και άλλα μέσα ανθρώπινα. Ο κίνδυνος της πτώσεως με τον νου μας προσβάλλει ευκόλως και σε οποιοδήποτε χώρο και χρόνο. Εάν, κάποιος, επί παραδείγματι, θελήση να αμαρτήση με τα έργα της πορνείας, πρέπει να τον διευκολύνουν τρεις παράγοντες, οι έξης: ο κατάλληλος τόπος, ο κατάλληλος χρόνος και το όργανο της αμαρτίας, δηλ. το σώμα με το όποιο θέλει να αμαρτήση.

Ενώ στην νοερά αμαρτία κανένας απ’ αυτούς τους παράγοντες δεν χρειάζεται προκειμένου να αμαρτήση, διότι με τον νου μπορούμε να αμαρτάνουμε σε οποιονδήποτε τόπο και χρόνο και όταν ακόμη δεν έχουμε μπροστά μας το προκλητικό της αμαρτίας όργανο με το όποιο θέλουμε να αμαρτήσουμε. Αλλά, όπως φαίνεται, ευκολώτερη και πλέον επιρρεπής είναι η αμαρτία με τον νου μας, διότι την κάνουμε οπουδήποτε ευρισκόμεθα.

Η ογδόη βαθμίς της αμαρτίας είναι η επιτέλεσίς της με το έργο. Όταν κάποιος δεν αγωνισθή, το κατά δύναμι, στις προηγούμενες φάσεις της αμαρτίας και επιτρέψη σ’ αυτήν να τον αιχμαλώτιση νοερά, τότε οδηγείται σταθερά στην εκτέλεσι της αμαρτίας και τελειώνει το έργο ψυχή τε και σώματι. Αυτό συμβαίνει όχι μόνο με την αμαρτία της οποιαδήποτε ακολάστου πράξεως, αλλά και με οποιαδήποτε άλλη, όπως της γαστριμαργίας, της φιλαργυρίας, του φόνου, της μέθης, της κλοπής και άλλων.

Η εννάτη βαθμίς είναι η εξοικείωσις με την αμαρτία. Ένας έμπειρος Πνευματικός μπορεί να εύρη εύκολα, κατά την ώρα της εξομολογήσεως από το στόμα δηλ. του εξομολογουμένου, σε ποιά βαθμίδα της αμαρτίας εκείνος ευρίσκεται. Διότι, εάν, επί παραδείγματι, αυτός τον ερωτήση: «Αδελφέ, γιατί κάνεις το τάδε και το τάδε αμάρτημα; Εκείνος σίγουρα θα του απαντήση: «Πάτερ, μου έγινε συνήθεια και αυτό» (είτε γίνεται λόγος περί πορνείας, κλοπής, ψευδορκίας και άλλης αμαρτίας). Στην περίπτωσι αυτή μόνος του δείχνει το στάδιο της αμαρτίας στο όποιο ευρίσκεται.

Η δεκάτη βαθμίς της αμαρτίας είναι η δημιουργία του πάθους λόγω της μεγάλης συνήθειας. Εδώ, σ’ αυτή την βαθμίδα μπορεί ο κάθε Πνευματικός να γνωρίση από την εξομολόγησι του χριστιανού σε ποιά αμαρτωλή κατάστασι ευρίσκεται, διότι, εάν τον ερωτήση: «Αδελφέ, γιατί δεν εγκαταλείπης αυτή την αμαρτία; Γιατί π.χ. δεν αφήνης την μέθη, το κάπνισμα η οποιοδήποτε άλλο;» Και εκείνος άπαντα: «Δεν μπορώ, πάτερ, διότι με κυρίευσε αυτό το πάθος, δώστε μου μία συμβουλή για να απαλλαγώ από το τάδε ή τάδε αμαρτωλό πάθος». Τότε ο Πνευματικός, μαθαίνοντας ότι αυτός είναι στην πλέον επικίνδυνη και δύσκολη βαθμίδα, πρέπει να επιστρατεύση όλη του την πνευματική τέχνη και επιμέλεια, για να τον απαγκιστρώση από τα δεσμά της αμαρτίας, πράγμα που είναι βεβαίως δυσκολοκατόρθωτο, επειδή η συνήθεια γίνεται σ’ αυτόν δευτέρα φύσις και αναγκάζει τον άνθρωπο να αμαρτάνη είτε το θέλει είτε δεν το θέλει.

Διότι, εφ’ όσον είναι αιχμάλωτος της αμαρτίας και της συνήθειας στο κακό, συγχρόνως είναι και δούλος του διαβόλου. Γι’ αυτό λέγει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης: «Ο ποιών την αμαρτίαν εκ του διαβόλου εστίν, ότι απ’ αρχής ο διάβολος αμαρτάνει» (Α’ Ιωάν. 3,8) και άραγε δείχνει με την υποταγή του στην αμαρτία ότι είναι του διαβόλου. Για την δικαία κατάστασι της θλίψεως και τιμωρίας ενός τέτοιου ανθρώπου, η Αγία Γραφή, αναφερομένη σ’ αυτή την φάσι λέγει: «Ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιωάν. 8,34).

Η ενδεκάτη βαθμίς της αμαρτίας είναι η απελπισία, η οποία είναι και η χειρότερη από όλες, διότι οδηγεί τον άνθρωπο στον παρόντα και αιώνιο θάνατο. Όταν ο διάβολος υποδούλωση τον άνθρωπο με την αμαρτία μέχρι του βαθμού της συνήθειας, τότε του λέγει στο αυτί: «Βλέπεις, ότι συνήθισες πλέον αυτή την αμαρτία, από την οποία δεν μπορείς να λυτρωθής, διότι θέλοντας και μη την επιτελείς; Οπότε, μη σκέπτεσαι να μετανοήσης και επιστρέψης στον Θεό, διότι από εδώ και στο εξής δεν μπορείς να απαλλαγής απ’ αυτήν, την οποία αγάπησες από την παιδική η νεανική σου ηλικία η επί τόσα χρόνια». Συνεπώς συμβουλεύει τον άνθρωπο να αμαρτάνη πάντοτε, λέγοντας του: «Έτσι και αλλιώς μέχρι τώρα όλα τα έχασες, γι’ αυτό όσο ευρίσκεσαι στην ζωή αυτή, κύτταξε να άπολαύσης την αμαρτία, την οποία εσυνήθισες και από την οποία, όπως βλέπης, δεν μπορείς να σωθής». Έτσι λοιπόν, με την ρομφαία της απελπισίας τον αποκόπτει από την ελπίδα της σωτηρίας της ψυχής του. Και εάν είναι ο άνθρωπος μορφωμένος, τον διδάσκει ο πονηρός να αναβάλλη την επιστροφή του στον Θεό και την εγκατάλειψι της αμαρτίας, λέγοντας του: «Μήν αφήνης την αμαρτία τώρα, διότι έχεις ακόμη καιρό». Αλλά και αυτή η συμβουλή του διαβόλου αποσκοπεί για να στερεώση τον άνθρωπο, όσο γίνεται περισσότερο, στην θανατηφόρο συνήθεια της αμαρτίας, επειδή γνωρίζει ο πονηρός εχθρός μας, ότι αυτοί που δεν εγκαταλείπουν σήμερα την αμαρτία, αργότερα είναι ακόμη δυσκολώτερο να την εγκαταλείψουν.

Όπως λέγουν και οι Άγιοι Πατέρες, η αμαρτία ομοιάζει με ένα καρφί που το καρφώνει κάποιος σε ένα σκληρό ξύλο. Εάν το εκτύπησε ελαφρά, μπορεί εύκολα να το βγάλη, ενώ εάν το εκτύπησε δυνατά, με πολλή δυσκολία με μπορέση να το βγάλη. Συνεπώς, κανείς ας μη εξαπατάται διότι, εάν δεν εγκαταλείψη σήμερα την αμαρτία στην οποία αιχμαλωτίζεται, αργότερα δεν θα μπορέση να την αποβάλη.

Όσο παλαιώνει η αμαρτία μέσα μας, τόσο δυσκολώτερα στο μέλλον μπορούμε να την εκριζώσουμε. Και όσο περισσότερες φορές κάνει ο άνθρωπος την αμαρτία, τόσο και ο διάβολος τον πολεμά με αυτήν για να τον ρίξη στην απελπισία, από την οποία δεν μπορεί πλέον να επιστρέψη στον Θεό.

Εάν δεν προλάβη να εξομολογηθή στον Πνευματικό, οδηγείται κατ’ ευθείαν, χωρίς χρονοτριβή στην δωδεκάτη βαθμίδα της αμαρτίας που είναι η αυτοκτονία, ο φοβερώτερος σωματικός και πνευματικός θάνατος, όπως του προδότου Ιούδα.

Αφού έκανε την προδοσία του Σωτήρος μας ο Ιούδας, αντί να επιστρέψη με βαθειά μετάνοια και να κλαύση με στεναγμούς, όπως ο Απόστολος Πέτρος, απελπίσθηκε τελείως, έριξε τα αργύρια στον ναό και κρεμάσθηκε.

Λοιπόν, πατέρες και αδελφοί, εμνημονεύσαμε σ’ αυτό τον λόγο μας εν συντομία για τις 12 βαθμίδες της αμαρτίας. Πριν ομιλήσουμε γι’ αυτές, παρουσιάσαμε μερικές μαρτυρίες από την Γραφή και τους Πατέρας για τον φόβο του Θεού και την νοερά νήψι διότι όποιος έχει τον φόβο του Θεού και αγρυπνεί στην πρώτη εμφάνιση του πονηρού λογισμού, οπλίζεται με την αγία προσευχή και λυτρώνεται με μεγάλη ευκολία από την δουλεία της αμαρτίας. Όποιος δεν θέλει να γρηγορή και εξουδενώνη ενωρίς την αμαρτία, ενώ ακόμη είναι σαν το μυρμήγκι, με φθάση, όπως είπα και στην αρχή, να πολεμά με λέοντα, από τον όποιο είναι πιο δύσκολο να λυτρωθή κανείς.

Εν κατακλείδι αυτού του λόγου μου σάς λέγω ακόμη: Μακαρία είναι εκείνη η ψυχή η οποία φοβείται τον Θεό και σε κάθε καιρό και τόπο φυλάγει τον νου και την καρδιά της από τους αμαρτωλούς λογισμούς με την βοήθεια της ιεράς προσευχής και του μίσους κατά της αμαρτίας.

Και πάλι, μακάριος να είναι ο Πνευματικός εκείνος πατήρ, που εργάζεται την σωτηρία των ψυχών και κατορθώνει να αντιλαμβάνεται στο μυστήριο της εξομολογήσεως σε ποιό στάδιο της αμαρτίας ευρίσκεται ο εξομολογούμενος, ώστε κατόπιν με όλη την πείρα και πνευματική τέχνη του να τον επαναφέρη στον δρόμο του Θεού.

Ας μη ξεχνάμε ότι οι χειρότερες μορφές της αμαρτίας που θέλουν μεγάλη προσοχή είναι τρεις: Η συνήθεια της αμαρτίας, η αιχμαλωσία και η απελπισία, η οποία πλησιάζει τα όρια της τελείας εγκαταλείψεως και από όπου ο άνθρωπος πίπτει στα βάθη της κολάσεως με την αυτοκτονία, πέραν από την οποία δεν υπάρχει σωτηρία.

Είθε όλοι μας να λυτρωθούμε από τέτοιες δυσάρεστες καταστάσεις με το έλεος του Παναγάθου Θεού και Σωτήρος ημών Χριστού, με τις πρεσβείες της Μητρός Αυτού Αειπαρθένου Μαρίας και πάντων των Αγίων Του. Αμήν.

Ιερομονάχου Κλεόπα Ηλιέ «Πνευματικοί Λόγοι» εκδ. Ορθόδοξη Κυψέλη»

http://imverias.blogspot.gr/2013/02/12.html

Ένα από τα μεγάλα ερωτήματα που απασχόλησαν και απασχολούν την ανθρωπότητα είναι αυτό που έχει να κάνει με το ποιος αληθινά είναι ο Χριστός. Το ερώτημα αυτό το έθεσε πρώτος ο ίδιος ο Κύριος στους μαθητές Του: «τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι είναι τον υιόν του ανθρώπου;» και «Υμείς δε τίνα με λέγεται είναι;» (Ματθ. 16, 14-15). Το έθεσαν όμως και στους Φαρισαίους, λίγο πριν το τέλος της επίγειας δράσης Του: «Τι υμίν δοκεί περί του Χριστού; Τίνος υιός εστι;» (Ματθ. 22, 42). Και θέτει αυτό το ερώτημα ο Χριστός γιατί θέλει να τους δείξει ότι στο πρόσωπό Του εκπληρώνονται οι προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης, όχι όμως με τον τρόπο που οι Φαρισαίοι τις ερμήνευαν, δηλαδή ανθρωποκεντρικά, αλλά με τον τρόπο του Θεού.  Οι Φαρισαίοι περίμεναν τον Μεσσία ως εκείνον που θα οδηγούσε τον λαό του στην δόξα. Που θα αναδείκνυε την περιουσιότητά του. Που θα έδινε την πνευματική και την κοσμική εξουσία σε όσους τον αποδέχονταν. Ο Χριστός όμως μιλά για την Θεανθρώπινη φύση του Μεσσία. Ότι δεν ήταν  μόνο ένας τέλειος άνθρωπος, μία ξεχωριστή προσωπικότητα, αλλά ότι ήταν  ο Ίδιος ο Θεός που θα προσλάμβανε την ανθρώπινη φύση και, επομένως, ό,τι θα πρόσφερε, δεν επρόκειτο να περιοριστεί στον ιουδαϊκό λαό. Θα ήταν δωρεά και ευλογία για όλους τους ανθρώπους και όλους τους λαούς, με υπέρβαση του χρόνου και των δεδομένων μέσα από τα οποία οι άνθρωποι βλέπουν τη ζωή.

Το ερώτημα επανέρχεται στην εποχή μας. Οι άνθρωποι βεβαίως, στην πλειονοψηφία τους, δεν ασχολούνται ιδιαίτερα με το πρόσωπο του Χριστού. Τον θεωρούν μία ξεχωριστή προσωπικότητα, που δίδαξε την αγάπη και προσέφερε κοινωνικά στον κόσμο, ίδρυσε μία θρησκεία, από την οποία ο άνθρωπος λαμβάνει παρηγοριά στις δύσκολες στιγμές της ζωής του, χαίρεται έθιμα και παραδόσεις, στρέφεται και λίγο εντός του μέσα στην τύρβη της ζωής, λαμβάνει οικονομική και κοινωνική βοήθεια και συμπαράσταση. Οι άνθρωποι βλέπουν τους συνεχιστές του Χριστού που είναι η Εκκλησία, οι επίσκοποι, οι ιερείς και οι μοναχοί. Έχουν λαμβάνειν στην καλύτερη περίπτωση. Αλλιώς θεωρούν ότι ο Χριστός και η Εκκλησία είναι κατάλοιπα ενός παρελθόντος, η στάση έναντι των οποίων αφορά  στην ιδιωτική ζωή του καθενός και δεν πρέπει η συντεταγμένη μορφή κοινωνικής ζωής, που είναι το κράτος και η πολιτεία, να ασχολείται με τέτοιες πεποιθήσεις.

Όμως ο Χριστός είναι παρών και θα είναι «νυν και αεί» στη ζωή του κόσμου. Και θα συνεχίσει να θέτει το ερώτημα «τι ημίν δοκεί περί Αυτού». Και θα μας υπενθυμίζει, μεταξύ των άλλων, τρία σημεία της δικής Του αυτοσυνειδησίας, της δικής Του ταυτότητας, τα οποία θα μας καλεί να οικειωθούμε, για να γίνουν σημεία και της δικής μας ταυτότητας ως χριστιανών. Σημεία τα οποία τον καθιστούν, κατά τον λόγο του Συμεών του Θεοδόχου στην Υπαπαντή, «σημείον αντιλεγόμενον» (Λουκ. 2,34). Το ίδιο και όσους Τον ακολουθούν.

Το πρώτο ότι ο Ίδιος είναι ο Θεάνθρωπος. Αυτό σημαίνει ότι η ανθρώπινη φύση μας κοινωνεί με την Θεία στο πρόσωπό Του.  Δεν πιστεύουμε σε μια Ιδέα, σε ένα κήρυγμα, σε μια διδασκαλία περί του Θεού, αλλά στον Ίδιο το Θεό που είναι πρόσωπο, προσέλαβε την ανθρώπινη υπόσταση και μας οδηγεί στην θέωση, στην αιώνια κοινωνία μαζί Του στη ζωή της Εκκλησίας. Για να γίνει όμως αυτός ο δρόμος βίωμα, χρειάζεται να θυμίζουμε στους εαυτούς μας τις δωρεές και τα χαρίσματα που έχουμε λάβει από Αυτόν. Το κατ’ εικόνα μας. Την πορεία προς το καθ’ ομοίωσιν. Αυτή η πορεία όμως προϋποθέτει υπέρβαση της θέασης του κόσμου και της ζωής με γνώμονα τον ορθολογισμό και τις αισθήσεις μας. «Δεν βλέπω το Θεό». «Ο Θεός είναι δημιούργημα του ανθρώπινου νου». Είναι δύο προτάσεις που εκπορεύονται από τα στόματα και τις καρδιές πολλών ανθρώπων σήμερα. Έχουν εγκλωβιστεί στη λογική. Έχουν εγκλωβιστεί στη γνώση δια των αισθήσεων. Και έχουν αφήσει στην άκρη το άνοιγμα που η καρδιά του ανθρώπου καλείται να κάνει, για να συναντήσει το Θεό. Άνοιγμα προσευχής. Άνοιγμα αγάπης. Άνοιγμα εμπιστοσύνης. Άνοιγμα υπέρβασης του εγώ.

Το δεύτερο ότι δεν μας έταξε κάποια εξουσία. Δεν μας έταξε την αποδοχή από τον κόσμο και τους ανθρώπους. Μαρτύριο ήταν και είναι ο δρόμος στον οποίο καλούμαστε να προχωρήσουμε, αν Τον αποδεχθούμε. Μαρτύριο από τις επιθέσεις των λογισμών της αμφιβολίας. Μαρτύριο από τις επιθέσεις των δικαιωμάτων. Μαρτύριο από τις επιθέσεις του κοσμικού πνεύματος. Μαρτύριο από το μίσος των ανθρώπων προς Εκείνον, εξαιτίας του πονηρού και από την μεταφορά αυτού του μίσους και προς εμάς. Μαρτύριο από την δυσκολία του εαυτού μας να επιλέξει το δρόμο της συγχώρεσης, του μη καταλογισμού και της μη απόρριψης των άλλων. Μαρτύριο από τις επιθέσεις του θανάτου, με όλες του τις μορφές, σωματικές, πνευματικές, κοινωνικές, υλικές, πνευματικές, που μας κάνουν να αναρωτιόμαστε «πού είναι ο Θεός». Μαρτύριο από τις αγωνίες που μας προσθέτουν οι βιοτικές μέριμνες και η διάσπαση από τον χρόνο. Μαρτύριο από τις επιθέσεις των Ισχυρών που ζητούν  να μας υποχρεώσουν να εγκαταλείψουμε την πίστη μας, αντί πινακίου φακής. Μαρτύριο μοναχικότητας σε μια εποχή που δεν θέλει Θεό. Και η φύση μας αρέσκεται στην εξουσία. Στην καταξίωση. Την αποδοχή. Κι αυτό αυξάνει την ένταση του μαρτυρίου. Όμως αυτό το μαρτύριο εμπεριέχει την χαρά της δικής Του συμπαράστασης. Της δικής Του φώτισης. Της δικής Του παρουσίας, που μας δίνει τη δυνατότητα να αντέχουμε. Αρκεί να Τον ζητούμε και να Τον εμπιστευόμαστε.

Το τρίτο ότι «εχθροί του ανθρώπου οι οικιακοί αυτού» (Ματθ. 10,36). Η αδυναμία πολλές φορές, τόσο η δική μας, όσο και των άλλων χριστιανών, να κατανοήσουμε ο ένας τον άλλο. Να συμπαρασταθούμε. Να έχουμε κοινή πορεία. Να προσανατολίσουμε τη ζωή στο Χριστό και στην αγάπη. Βλέπουμε ο καθένας τον εαυτό του να σκέπτεται διαφορετικά. Να μην είναι σε θέση να ακούσει τον αδελφό του. Να μην είναι σε θέσει να κατανοήσει και να θελήσει να συνάρει τον σταυρό του. Να βιώνουμε μέσα στην ευχαριστιακή κοινότητα μια μοναξιά. Να μην υπάρχει η θυσιαστική αγάπη, αλλά να πρυτανεύει ο εγωισμός. Και πρωτίστως, ο καθένας να ενδιαφέρεται μόνο για τον εαυτό του, την καθημερινότητά του, τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, χωρίς να είναι σε θέση ή να θέλει να μοιραστεί με τον άλλο ό,τι τον βαραίνει, αλλά και την ίδια στιγμή να φορτωθεί λίγο από το φορτίο που βαραίνει τους άλλους. Γιατί, εδώ βρίσκεται και το κέντρο της αμαρτίας. Στο να μεριμνούμε μόνο για το «εγώ». Κι αυτή η μέριμνα μας γεμίζει πάθη, κακίες και απογοήτευση. Γιατί ξεκινάμε από τους άλλους και δεν βλέπουμε τη δική μας πτώση.

Ο Χριστός για τον καθέναν μας αποτελεί μία πρόκληση. Τι είναι για μας; Η απάντηση στο ερώτημα και την πρόκληση θα μας βοηθήσει να προσανατολίσουμε τη ζωή μας είτε στην εκπλήρωση της αλήθειας του ονόματος «χριστιανός» ή στην ψευδαίσθηση ότι «είμαστε», ενώ στην πράξη η καρδία μας πόρρω θα απέχει από Εκείνον. Γιατί ο Χριστός θέλει να είναι ο προσωπικός Θεός και Σωτήρας του καθενός μας. Η σχέση όμως μαζί Του δεν μας εγκλωβίζει ούτε στο χρόνο, ούτε στα σχήματα του κόσμου τούτου. Μας δίνει τη ευλογία να Τον κοινωνούμε στην αγάπη, αλλά και να σωζόμαστε μαζί με τους άλλους. Τους αγίους και τους αμαρτωλούς. Χωρίς να χάνουμε την προσωπική μας ταυτότητα, αλλά και χωρίς να περιοριζόμαστε στο «εγώ» μας. Χρειάζεται αγώνας για να θυμόμαστε ότι ο Χριστός μας ζητά να επιστρέψουμε στο Θεό και τη σχέση μαζί Του. Να μην νομίζουμε ότι η ζωή μας θα είναι ευχάριστη και να απογοητευόμαστε μπροστά στο κάθε λογής μαρτύριο. Και να μην κλονίζεται η πίστη μας από το ότι δεν λαμβάνουμε από τους άλλους αυτό που θα θέλαμε.

Χριστιανός σημαίνει να πιστεύεις και να ξεκινάς εσύ να ζητάς το Χριστό. Να ζητάς την αγάπη. Και Εκείνος θα σε συνδράμει, ώστε να μην νικηθείς από την απόγνωση και τον φόβο που προέρχεται από την περικύκλωση από τους ωρυόμενους λέοντες του κόσμου, του πονηρού και της αμαρτίας.

Κέρκυρα, 3 Φεβρουαρίου 2013

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/2013/02/blog-post.html

Εορτάζει στις 6 Φεβρουαρίου εκάστου έτους.

Θνήσκων Φώτιος, ου ταράττομαι λέγει,

Προς την τελευτήν, ων προητοιμασμένος.

Βιογραφία

Ο Μέγας Φώτιος έζησε κατά τους χρόνους που βασίλευσαν οι αυτοκράτορες Μιχαήλ (842 – 867 μ.Χ.), υιός του Θεοφίλου, Βασίλειος Α’ ο Μακεδών (867 – 886 μ.Χ.) και ο Λέων ΣΤ’ ο Σοφός (886 – 912 μ.Χ.), υιός του Βασιλείου. Γεννήθηκε το 810 μ.Χ. (κατά άλλους το 820 μ.Χ.) στην Κωνσταντινούπολη από ευσεβή και επιφανή οικογένεια, που αγωνίσθηκε για την τιμή και προσκύνηση των ιερών εικόνων.

Οι γονείς ήταν ο Άγιος Σέργιος (βλέπε 13 Μαΐου) και Ειρήνη και καταδιώχθηκαν επί του εικονομάχου αυτοκράτορα Θεοφίλου (829 – 842 μ.Χ.).

Ο Άγιος Σέργιος ήταν αδελφός του Πατριάρχου Ταρασίου (784 – 806 μ.Χ.) και περιπομπεύθηκε δέσμιος από το λαιμό ανά τις οδούς της Κωνσταντινουπόλεως, στερήθηκε την περιουσία του και εξορίσθηκε μετά της συζύγου του και των παιδιών του σε τόπο άνυδρο, όπου από τις ταλαιπωρίες πέθανε ως Ομολογητής.

Ο ιερός Φώτιος διέπρεψε πρώτα στα ανώτατα πολιτικά αξιώματα. Όταν με εντολή του αυτοκράτορα απομακρύνθηκε βιαίως από τον πατριαρχικό θρόνο ο Πατριάρχης Ιγνάτιος, ανήλθε σε αυτόν, το έτος 858 μ.Χ., ο ιερός Φώτιος, ο οποίος διακρινόταν για την αγιότητα του βίου του και την τεράστια μόρφωσή του. Η χειροτονία του εις Επίσκοπο έγινε την ημέρα των Χριστουγέννων του έτους 858 μ.Χ. υπό των Επισκόπων Συρακουσών Γρηγορίου του Ασβεστά, Γορτύνης Βασιλείου και Απαμείας Ευλαμπίου. Προηγουμένως βέβαια εκάρη μοναχός και ακολούθως έλαβε κατά τάξη τους βαθμούς της ιεροσύνης.

Ο ιερός Φώτιος με συνοδικά γράμματα ανακοίνωσε, κατά τα καθιερωμένα, τα της εκλογής του στους Πατριάρχες της Ανατολής και τόνισε την αποκατάσταση της ειρήνης στην Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης. Αλλά πριν ακόμα προλάβει να την παγιώσει επήλθε ρήξη μεταξύ των ακραίων πολιτικών και των οπαδών του Πατριάρχη Ιγνατίου, των «Ιγνατιανών». Οι «Ιγνατιανοί» συγκεντρώθηκαν στο ναό της Αγίας Ειρήνης, αφόρισαν τον ιερό Φώτιο και ανακήρυξαν Πατριάρχη τον Ιγνάτιο. Ο Άγιος Φώτιος συγκάλεσε Σύνοδο στο ναό των Αγίων Αποστόλων για την αντιμετώπιση του ανακύψαντος ζητήματος. Η Σύνοδος καταδίκασε ως αντικανονικές τις ενέργειες των «Ιγνατιανών» και τόνισε ότι ο Ιγνάτιος, αφού παραιτήθηκε από τον θρόνο, δεν ήταν πλέον Πατριάρχης και ότι εάν διεκδικούσε και πάλι την επιστροφή του στον πατριαρχικό θρόνο, τότε αυτόματα θα υφίστατο την ποινή της καθαιρέσεως και του αφορισμού.

Ο μεγάλος αυτός πατέρας της Εκκλησίας ιερούργησε, ως άλλος Απόστολος Παύλος, το Ευαγγέλιο. Αγωνίσθηκε για την αναζωπύρωση της ιεραποστολικής συνειδήσεως, που περιφρουρεί την πνευματική ανεξαρτησία και αυτονομία των ορθοδόξων λαών από εισαγωγές εθίμων ξένων προς την ιδιοσυγκρασία τους, με σκοπό την αλλοίωση της ταυτότητος και της πνευματικής τους ζωής. Διότι γνώριζε ότι ο μέγιστος εχθρός ενός λαού είναι η απώλεια της αυτοσυνειδησίας του, η φθορά της πολιτισμικής του ιδιοπροσωπίας και η αλλοίωση του ήθους του. Ο ιερός Φώτιος γνώριζε την ιεραποστολική δραστηριότητα του ιερού Χρυσοστόμου, αφού αναφέρεται πολλές φορές στο έργο αυτό και μάλιστα επηρεάστηκε από αυτή στο θέμα της χρήσεως των επιτόπιων γλωσσών και των μοναχών ως ιεραποστόλων. Επί ημερών του εκχριστιανίσθηκε το έθνος των Βουλγάρων, το οποίο μυσταγώγησε προς την αμώμητη πίστη του Χριστού και το αναγέννησε με το λουτρό του θείου Βαπτίσματος.

Ο ιερός Φώτιος διεξήγαγε μεγάλους και επιτυχείς αγώνες υπέρ της Ορθοδόξου πίστεως εναντίων των Μανιχαίων, των Εικονομάχων και άλλων αιρετικών και επανέφερε στους κόλπους της Καθολικής Ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας πολλούς από αυτούς.

«Ἅπαντα μὲν τὰ ἀνθρώπινα συγκαταρρεῖ τῷ χρόνῳ καὶ ἀφανίζεται. Ἀρετὴ δέ…. καὶ χρόνου καὶ παθῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ θανάτου περιγίνεται. Εἰ δὲ ἀκριβέστερον ἴδοις, τῷ χρόνῳ καὶ τῷ θανάτῳ μᾶλλον ἀναζὴ καὶ θάλλει καὶ τὸ οἰκεῖον κλέος καὶ τὴν εὐπρέπειαν, ἐναποσβεσθέντος αὐτοὶς τοῦ φθόνου, λαμπρότερον τὲ καὶ θαυμασιώτερον ἀναδείκνυται».

Ο λόγος αυτός, απόσταγμα της βαθιάς πίστεως και της κατά Θεόν σοφίας του Ισαποστόλου Φωτίου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως του Ομολογητού, «μυρίαις ἀρεταὶς ἐξανθήσαντος καὶ πάση γνώσει διαλάμψαντος», πληρέστατα εφαρμόζεται σε αυτόν τον ειπόντα, τον οποίο η αδιάφθορη συνείδηση της Εκκλησίας και του Γένους, ομολόγησαν αυτόν Άγιο και Ισαπόστολο «τοὶς οὐρανίοις ἀδύτοις ἀγκατοικιζόμενον», ως «ἀοίδιμον μὲν τοὶς διωγμοίς, δεδοξασμένον δὲ τοὶς θανάτοις».

Το θεολογικό του έργο δικαίωνε τους αγώνες της Εκκλησίας, βεβαίωνε την Ορθόδοξη πίστη και ενέπνεε την Εκκλησιαστική συνείδηση για την συνεχή εγρήγορση του όλου εκκλησιαστικού Σώματος. Υπό την έννοια αυτή η εκκλησιαστική συνείδηση διέκρινε στο πρόσωπό του τον υπέρμαχο της Ορθοδόξου πίστεως και τον εκφραστή του αυθεντικού φρονήματος της Εκκλησίας. Σε οιονδήποτε στάδιο του βίου και αν παρακολουθήσουμε τον ιερό Φώτιο, είτε στην βιβλιοθήκη, επιδιδόμενο σε μελέτες, είτε ως καθηγητή της φιλοσοφίας στο πρώτο Πανεπιστήμιο της Μεσαιωνικής Ευρώπης της Μαγναύρας σε μια εποχή που η Δύση ήταν ακόμη βυθισμένη στο τέλμα των σκοτεινών αιώνων, είτε υπουργούντα σε αξιώματα μεγάλα και περιφανή της Πολιτείας, είτε κοσμούντα τον αγιότατο Πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινουπολίτιδος Εκκλησίας, είτε εξασκούμενο στην ελεημοσύνη και τη φιλανθρωπία, είτε υφιστάμενο την παραγνώριση των ανθρώπων και τις σκληρές στερήσεις δύο εξοριών, παντού αναγνωρίζουμε τον μαχόμενο υπέρ της αληθούς Ορθοδόξου πίστεως, της «ἀποστολικῆς τὲ καὶ πατρικῆς παραδόσεως» και «τῆς προγονικῆς εὐσεβείας», η οποία αποτελεί και το περιεχόμενο της πατερικής διδασκαλίας αυτού. Γι’ αυτό και ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Βασίλειος καταθέτοντας τη συνείδηση της Εκκλησίας περί της πρώιμης αγιοποιήσεως του μεγάλου Ιεράρχου, γράφει:

«Φώτιος γὰρ ἣν ὁ μακάριος, ὁ φωτὸς ἀκτίσι φερωνύμος τοῦ ὀνόματος πλήθει διδασκαλιῶν καταλάμψας τὰ πέρατα, ὁ ἐξ αὐτῶν σπαργάνων ἀφιερωθεῖς τῷ Χριστῷ, ὡς ὑπὲρ τῆς αὐτοῦ εἰκόνος δημεύσει καὶ ἐξορία, τούτοις δὴ τοὶς ἀθλητικοὶς ἐκ προοιμίου ἀγώσι συγκοινωνήσας τῷ γεννήτορι, οὐ καὶ ἡ ζωὴ θαυμαστὴ καὶ τὸ τέλος ἐπέραστον, ὑπὸ Θεοῦ τοὶς θαύμασι μαρτυρουμένη».

Η ζωντανή Ορθόδοξη πίστη, κατά τον ιερό Πατέρα, η πίστη της αληθείας, είναι η αρχή της Χριστιανικής μας υποστάσεως και επιβάλλει την συνεχή προσπάθεια για το «ἀνακεφαλαιώσασθαι τὰ πάντα ἐν Χριστῷ, τὰ ἐπὶ τοὶς οὐρανοὶς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς», για την πραγμάτωση της «καινῆς κτίσεως», που επιτυγχάνεται με τη δυναμική γεφύρωση, σύνδεση και αλληλοπεριχώρηση του θείου και ανθρώπινου στοιχείου. Ο Χριστός ενώνει στο πρόσωπό Του τη θεία με την ανθρώπινη φύση. Αυτό σημαίνει ότι η θεότητα και η ανθρωπότητα έχουν εν Χριστώ ένα κοινό τρόπο υπάρξεως και αυτός ο τρόπος είναι η ενότητα, η αλληλοπεριχώρηση των προσώπων, η κοινωνία της αγάπης. Η ένωση της θείας με την ανθρώπινη φύση στο πρόσωπο του Χριστού δεν είναι μία αφηρημένη αρχή. Φανερώνεται σε εμάς, όπως φανερώνεται πάντοτε η φύση: μόνο ως τρόπος υπάρξεως, δηλαδή ως δυνατότητα ζωής. Είναι η δυνατότητα να ζήσουμε, να πληρωθεί η απύθμενη δίψα για ζωή που βασανίζει την ύπαρξή μας, να ζήσουμε όλες τις δυνατότητες της ζωής νικώντας την αναπηρία και τον θάνατο της τεμαχισμένης υπάρξεως. Αρκεί να αποδεχθεί ο άνθρωπος την αμαρτία και αποτυχία του και να ζήσει την κένωση του Χριστού, τη ζωή του Θεού.

Η αληθινή Χριστιανική ζωή είναι η γέφυρα που συνδέει τον ουρανό με την γη, η συνεχής πηδαλιούχηση του πορθμείου εκείνου, το οποίο, όπως λέγει ο ιερός Φώτιος, έρχεται από τον ουρανό και «διαπορθμεύει ἠμὶν τὴν ἐκεῖθεν ἀγαθοειδὴ καὶ θείαν εὐμένειαν» και Χάρη. Αυτό ακριβώς είναι το αληθινό ήθος της Ορθοδοξίας: η αναγέννηση, ένωση, μετοχή και κοινωνία με τον Χριστό διά του Αγίου Πνεύματος.

Το Ορθόδοξο, λοιπόν, ήθος, που είναι η κοινωνία του προσώπου με τον Θεό Πατέρα εν Χριστώ διά του Αγίου Πνεύματος και ο αγιασμός του όλου ανθρώπου στην οδό της θεώσεως αρχίζει να υπάρχει μόνο όταν έχουμε ως προϋπόθεση την ορθή πίστη, την ορθοδοξία. Γι’ αυτό ουδέποτε ο Άγιος ανέχθηκε οποιαδήποτε παρασιώπηση ή παραφθορά της αλήθειας.

Γράφει χαρακτηριστικά ο ιερός Φώτιος προς τον Πάπα Νικόλαο: «τὰ οἰκουμενικαὶς καὶ κοιναὶς τυπωθέντα ψήφοις πάσι προσήκει φυλάττεσθαι». Διότι, διά της επιμελούς φυλάξεως της διδασκαλίας των Οικουμενικών Συνόδων, «πᾶσα καινοτομία καὶ αἵρεσις ἀπελαύνεται, τὸ δὲ τῆς Ὀρθοδοξίας ἀκήρατον καὶ ἀρχαιοπαράδοτον φρόνημα ταὶς εὐσεβούντων ψυχαὶς εἰς ἀδίστακτον σεβασμιότητα καθιδρύνεται». Έτσι η μία γενεά, μετά φόβου Θεού, παραδίδει στην επερχόμενη τα της πίστεως πολύτιμα κεφάλαια που έλαβε, με πλήρη συναίσθηση ότι και η επερχόμενη θα διατηρήσει αλώβητη την πίστη. Σε μία ομιλία του ο Άγιος εξαίρει τη σπουδαιότητα της συνεχιζόμενης ανελλειπώς διαδοχής:

«Πρὸ τῆς ἑβδόμης Συνόδου, ἔσχε πρὸ ταύτης ἡ Πρώτη πολλῶν ἐν μέρει τᾶς πράξεις μιμήσασθαι. Ἡ Δευτέρα τὴν Πρώτην ὑπογραμμὸν καὶ τύπον ἐδέξατο, τῆς δὲ Τρίτης αὐτὴ μετὰ τὴν πρώτην ὑπῆρξε παράδειγμα, ναὶ δὴ καὶ Τετάρτην ταυταὶς ἐπλούτει μιμήσασθαι καὶ ταὶς ἐφεξῆς ὑπῆρχον αἳ προλαβούσαι διδάσκαλοι».

Η απαρίθμηση εδώ των Συνόδων δεν είναι συμπτωματική. Για τον Άγιο, τον της απλανούς γνώσεως κανόνα, το παρελθόν, η παράδοση, τα γενόμενα στο άγιο Σώμα της Εκκλησίας του Χριστού δεν αποτελούν απλά ιστορικά γεγονότα. Μάλλον αποτελούν υπόδειγμα, τύπο για το μέλλον του Κυριακού Σώματος. Γι’ αυτό και δεν επιμένει μόνο στην ιστορική παράδοση ή μετάδοση, ούτε μόνο για τον κληρονομικό χαρακτήρα της διδασκαλίας, αλλά προ παντός για την πληρότητα της αλήθειας, για την ταυτότητα και την συνέχεια της καθολικής εμπειρίας της Εκκλησίας, για τη ζωή της μέσα στη χάρη, για το παρόν μέσα στο οποίο κατοικεί ήδη το μέλλον, για το μυστήριο της πίστεως.

Η ενότητα, η αγιότητα και η καθολικότητα της Εκκλησίας συμπληρώνονται και καταξιώνονται με την αποστολικότητά της. Στην αρχιερατική προσευχή του Ιησού ο αγιασμός και η καθολική ενότητα της Εκκλησίας συνδέονται άμεσα με την αποστολικότητα: «Ἶνα ὁ κόσμος πιστεύση, ὅτι Σὺ μὲ ἀπέστειλας». Έτσι η αποστολικότητα γίνεται οντολογικό γνώρισμα της Εκκλησίας, που εκφράζει και τα άλλα γνωρίσματά της. Η Εκκλησία είναι αποστολική, γιατί συνεχίζει την αποστολή του Χριστού και των Αποστόλων Του μέσα στον κόσμο. Ο ιστορικός σύνδεσμός της με τους Αποστόλους και η βεβαίωση του συνδέσμου αυτού με την αναγωγή των κατά τόπους Εκκλησιών και των Επισκόπων στους Αγίους Αποστόλους αποτελούν τα εξωτερικά τεκμήρια της αποστολικής ιδιότητας και διαδοχής. Το ηθικό δε αίτημα της αποστολικότητας της Εκκλησίας είναι η υποχρέωση για πιστότητα στην αποστολική παράδοσή της, η οποία εξασφαλίζει την ταυτότητα και ενότητα του ζώντος Σώματος. «Τοῦτο γὰρ τῶν Ἀποστόλων τὸ κήρυγμα, τοῦτο τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων τὸ φρόνημα».

Αγωνιζόμενος ο Άγιος Φώτιος υπέρ «τῆς πίστεως ἠμῶν τῶν Χριστιανῶν…., τῆς ἀχράντου καὶ εἰλικρινοῦς λατρείας, καὶ τῶν περὶ αὐτὴν μυστηρίων», στην εγκύκλιο επιστολή του, το 867 μ.Χ., που απευθυνόταν προς τους κατά Ανατολάς Επισκόπους και Πατριάρχες, στρέφεται στην καταπολέμηση της αιρέσεως, «κατὰ πάσης αἱρέσεως», που αποτελεί την ενότητα και την ακεραιότητα της Ορθοδοξίας και συγχρόνως καλεί όλους να είναι άγρυπνοι εναντίων κάθε δυσέβειας. Ο Μέγας Φώτιος, γνωρίζοντας ότι κάθε εκτροπή από την αληθή πίστη έχει ως συνέπεια την έκπτωση από την πνευματικότητα, κατακρίνει «τὸ τῆς γνώμης ἠρρωστηκὸς καὶ ἀστήρικτον» και καταδικάζει, ως «ἁμαρτίαν πρὸς θάνατον», κάθε εκτροπή από την Ορθοδοξία και την «τῶν παραδοθέντων ἀθέτησιν» ή «καταφρόνησιν» από εκείνους που «κατὰ τῶν ἰδίων ποιμένων ὑπερήφανον ἀναλαμβάνουν φρόνημα, ἐκεῖθεν δὲ κατὰ τοῦ κοινοῦ Ποιμένος καὶ Δεσπότου παρατείνουν τὴν ἀπόνοιαν». Επί της βάσεως αυτής αντέκρουσε όχι μόνο τους εικονομάχους αλλά και τις παπικές αξιώσεις και το γερμανοφραγκικό δόγμα του filioque, το οποίο διασαλεύει την κοινωνία των αγιοπνευματικών προϋποθέσεων και ενεργειών και δεν έχει θέση μέσα στην κοινωνία του Σώματος της Εκκλησίας και της κοινότητος των αδελφών.

Γι’ αυτό και η Σύνοδος, η οποία συνήλθε τον Ιούλιο ή Αύγουστο του 867 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη, καθαίρεσε τον Πάπα Νικόλαο για τις αντικανονικές του ενέργειες, ενώ αποδοκίμασε τη διδασκαλία του filioque και τα ρωμαϊκά έθιμα. Μάλιστα η εγκύκλιος επιστολή του ιερού Φωτίου για τα θέματα αυτά, μετά τη συνοδική κατοχύρωση του περιεχομένου της, κατέστη ένα σταθερό πλέον κριτήριο για την αξιολόγηση των σχέσεων Ανατολής και Δύσεως.

Η δολοφονία του αυτοκράτορα Μιχαήλ του Γ’, στις 24 Σεπτεμβρίου 867 μ.Χ., από τον Βασίλειο Α’ τον Μακεδόνα, συνοδεύτηκε και με κρίση στην Εκκλησία. Ο νέος αυτοκράτορας τάχθηκε υπέρ της προσεγγίσεως Κωνσταντινουπόλεως και Ρώμης και αναζήτησε ερείσματα στοςυ «Ιγνατιανούς». Ο ιερός Φώτιος υπήρξε το θύμα αυτής της νέας πολιτικής σκοπιμότητας του αυτοκράτορα, ο οποίος εκθρόνισε τον Άγιο Φώτιο και αποκατέστησε στον θρόνο τον Πατριάρχη Ιγνάτιο, στις 23 Νοεμβρίου 867 μ.Χ. Η Σύνοδος του έτους 869 μ.Χ., που συνήλθε στην Κωνσταντινούπολη, στο ναό της Αγίας Σοφίας, αναθεμάτισε τον Άγιο Φώτιο, όσοι δε Επίσκοποι χειροτονήθηκαν από αυτόν ή παρέμεναν πιστοί σε αυτόν καθαιρέθηκαν και όσοι από τους μοναχούς ή λαϊκούς παρέμειναν οπαδοί του αφορίσθηκαν. Ο ιερός Φώτιος καθ’ όλη την διαδικασία και παρά την προκλητική στάση των αντιπροσώπων του Πάπα τήρησε σιγή, τους υπέδειξε να μετανοήσουν και αρνήθηκε να δεχθεί την αντικανονική ποινή. Στη συνέχεια εξορίστηκε και υποβλήθηκε σε ποικίλες και πολλαπλές στερήσεις και κακουχίες. Επακολούθησε βέβαια η συμφιλίωση των δύο Πατριαρχών, Φωτίου και Ιγνατίου, αλλά ο θάνατος του Ιγνατίου, στις 23 Οκτωβρίου του 877 μ.Χ., επέτρεψε την αποκατάσταση του ιερού Φωτίου στον πατριαρχικό θρόνο μέχρι το έτος 886 μ.Χ. κατά τον οποίο εξαναγκάστηκε σε παραίτηση από το διαδεχθέντα τον αυτοκράτορα Βασίλειο δευτερότοκο υιό του Λέοντα ΣΤ’ τον Σοφό.

Ο Άγιος Φώτιος κοιμήθηκε οσίως το έτος 891 μ.Χ. όντας εξόριστος στην ιερά μονή των Αρμενιανών, όπως άλλοτε ο θείος και ιερός Χρυσόστομος στα Κόμανα του Πόντου. Το ιερό και πάντιμο σκήνωμα του Αγίου και Μεγάλου Φωτίου εναποτέθηκε στην λεγόμενη μονή της Ερημίας ή Ηρεμίας, που ήταν κοντά στην Χαλκηδόνα. Παλιότερα η Σύναξή του ετελείτο στο Προφητείο, δηλαδή στο ναό του Τιμίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου, που βρισκόταν στη μονή της Ερημίας, ενώ τώρα τελείται στην ιερά πατριαρχική μονή της Αγίας Τριάδος στη νήσο Χάλκη, όπου ιδρύθηκε και η Θεολογική Σχολή της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας.

Ἀπολυτίκιον

Ὡς τῶν ἀποστόλων ὁμότροπος καὶ τῆς οἰκουμένης διδάσκαλος, τῷ Δεσπότῃ τῶν ὅλων ἱκέτευε, Φώτιε, εἰρήνην τῇ οἰκουμένῃ δωρίσασθαι, καὶ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν τὸ μέγα ἔλεος.

Ἕτερον Ἀπολυτίκιον (Κατέβασμα)

Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Τῆς σοφίας ἐκφάντωρ λαμπρὸς γενόμενος, Ὀρθοδοξίας ἐδείχθης θεοπαγῆς προμαχών, τῶν Πατέρων καλλονὴ Φώτιε μέγιστε, οὐ γὰρ αἱρέσεων δεινῶν, στηλιτεύεις τὴν ὀφρύν, Ἐώας τὸ θεῖον σέλας, τῆς Ἐκκλησίας λαμπρότης, ἣν διατηρεῖ Πάτερ ἄσειστον.

Πηγή: saint.gr

«Τί μητρός συμπαθέστερον;» (Γρηγόριος Θεολόγος)

Τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πατρῶν κ.κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

Ἡ ἑορτή τῆς Ὑπαπαντῆς προσφέρει λαμπρές εὐκαιρίες νά κάνωμε γόνιμες σκέψεις πάνω σέ πολλά θέματα. Ἔτσι λοιπόν, καθώς πλησιάζομε στήν ἱερά Εἰκόνα ἡ ὁποία  παρουσιάζει τήν σκηνή πού ἡ Παναγία μας προσφέρει στόν Ναό τόν Ἰησοῦ, βρέφος τεσσαρακονθήμερο, ὁ νοῦς μας, ἡ καρδιά μας, ἡ ὕπαρξή μας ὁλόκληρη συγκλονίζεται μπροστά στό μεγαλεῖο τῆς μάνας, ἀφ’ ἑνός μέν τῆς Θεοτόκου ἡ ὁποία ἔφερε στόν κόσμο τήν Ζωή, ἀφ’ ἑτέρου δέ τῆς κάθε μάνας ἡ ὁποία κρατάει στά χέρια της τό παιδί της καί τό μεγαλώνει μέ κόπους καί μόχθους πολλούς.

Εὐλογήθηκε πολύ ἡ γυναῖκα ἀπό τόν Θεό. Δημιουργήθηκε ἰσότιμη μέ τόν ἄνδρα καί τοποθετήθηκε σέ βάθρο ὑψηλό, γιά νά τιμηθῇ ὡς σύζυγος, ὡς μητέρα, ὡς μοναχή καί συνελόντ’ εἰπεῖν, ὡς παράγων καί μοχλός ἀπαραίτητος τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Ἐκεῖνος ὅμως ὁ ρόλος, ὁ ὁποῖος ἰδιαίτερα συγκινεῖ καί συγκλονίζει, εἶναι ὁ ρόλος της ὡς μάνας.

Ἔχει εὔστοχα εἰπωθῇ γι’ αὐτό τό θέμα: «Εἶσαι ἡ μάνα, τῆς ζωῆς ὑφάντρα, τεχνήτρα,  φρουρός».

Στά σπλάχνα τῆς μάνας ὑφαίνεται ἡ ζωή, μέ τήν χάρη καί τήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ.  Ἐκεῖ συλλαμβάνεται ὁ ἂνθρωπος, ἐκεῖ κυοφορεῖται τρεφόμενος ἀπό τό αἷμα της. Ἐκεῖ προσλαμβάνει τίς πρῶτες παραστάσεις, ἐκεῖ «ἀκούει» τόν κόσμο, ὅπως μεταφέρεται ὁ ἦχος του ἀπό τήν ζωή ἐκείνης, πού κυοφορεῖ στά σπλάχνα της μιά καινούρια ζωή.

Εἶναι ἐπιστημονικῶς ἀποδεδειγμένο, ὅτι οἱ ἐξωτερικές παραστάσεις, ἡ ψυχολογία, καί ἡ ἐν γένει πνευματική κατάσταση στήν ὁποία εὑρίσκεται ἡ μητέρα, ἐπηρεάζουν ἄμεσα τό ἔμβρυο. Εὐλογημένοι τῆς κοιλίας καρποί ἐξῆλθαν ἐξ εὐσεβῶν καί ἁγίων μητέρων, οἱ ὁποῖες ζοῦσαν μέ προσευχή, ἐκκλησιασμό καί Μυστηριακή ζωή. Ἔτσι δικαιολογεῖται κατά ἕνα τρόπο τό, «ἡγιασμένος ἐκ κοιλίας μητρός», καί εὐκόλως γι’ αὐτές τίς γαστέρες θά ἠδυνάμεθα νά χρησιμοποιήσωμε τά λόγια τῆς Ἁγίας Γραφῆς, παρ’ ὅτι ἐλέχθησαν γιά τό μοναδικό πρόσωπο τῆς Παναγίας μας: «Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καί μαστοί οὕς ἐθήλασας» (Λουκ. κα’, 27).

Στήν αγκαλιά τῆς μάνας τεχνουργεῖται ἡ ζωή. Ἃγια κρατάει στά χέρια της. Ἐνθυμοῦμαι ὅταν ὑπηρετοῦσα ὡς Ἱεροκήρυξ στήν Ἀρκαδία, μετά τήν Θεία Λειτουργία σέ κάποιο χωριό, ἦλθε νά μέ χαιρετήσῃ μιά εὐσεβής μητέρα, κρατῶντας τό παιδί της στά χέρια της. Ἦταν-δέν ἦταν ἐκεῖνο τριῶν ἐτῶν. Δείχνοντας στόν μικρό τήν εἰκόνα τῆς Παναγίας, τόν ρώτησα: «Γιά πές μου, ποιά εἶναι Αὐτή;». Καί τό μικρό παιδί, μέ τήν ψυχή τήν καθάρια, μοῦ ἀπήντησε: «Ἡ μαμά μου καί ἐγώ». Συγκλονίστηκα στήν κυριολεξία. Τέτοια ἀπάντηση ἀπό βρέφος; Εἶναι δυνατόν; Ναί, εἶναι! Στά μάτια τῆς Παναγίας πού βλέπει σπλαχνικά τά παιδιά της, τό βρέφος εἶδε τήν γλυκύτητα τῶν ματιῶν τῆς δικῆς του μάνας. Στό φωτεινό πρόσωπο τῆς Θεοτόκου, εἶδε τό ἱλαρό πρόσωπο ἐκείνης πού τόν ἒφερε στόν κόσμο. Τά ἄχραντα χέρια τῆς Παναγίας, τά ταύτισε μέ τά χέρια τῆς δικῆς του μητέρας, πού προστατευτικά τόν ἀγκάλιαζαν καί τοῦ προσέφεραν τήν θαλπωρή τῆς μητρικῆς ἀγάπης καί στοργῆς. Ἀλλά καί στοῦ Χριστοῦ τήν θέση εἶδε τόν ἑαυτό του. Μικρός ὁ Κύριος, νηπιάσας γιά τόν ἄνθρωπο, κρατημένος στά πανάγια χέρια τῆς Θεοτόκου, καλεῖ τόν ἄνθρωπο νά νηπιάσῃ ὡς πρός τά πάθη, νά καθαρθῇ: «Ἐάν μή γένησθε ὡς τά παιδία, οὐ μή εἰσέλθητε εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. ιη’, 3).

Ποτέ μου δέν λησμόνησα αὐτή τήν σκηνή καί αὐτή τήν συνομιλία  μέ τό ἄδολο ἐκεῖνο βρέφος. Ἐκήρυξε στόν Ἱεροκήρυκα μέ τό δικό του βαθύ, ἀγγελικό, οὐράνιο τρόπο.

Στά χέρια τῆς Παναγίας ἑνώνεται ὁ οὐρανός μέ τήν γῆ. Ἐκεῖ ἀσπάζεται ὁ ἄνθρωπος τόν Θεό, καί γλυκοφιλεῖ ὁ Θεός τόν ἄνθρωπο.

Στά χέρια κάθε μάνας λικνίζεται καί γαλουχεῖται ἡ κοινωνία ὁλόκληρη. Ἡ μάνα κρατάει τίς τύχες τῆς κοινωνίας. Αὐτή σφραγίζει μέ τήν δική της ἰδιότυπη καί πρωτότυπη σφραγῖδα, τοῦ παιδιοῦ της τήν ψυχή. Αὐτή γράφει πάνω στήν ὁλόλευκη, χαριτωμένη, φωτεινή, ἄγραφη πλάκα τοῦ ἐσωτερικοῦ κόσμου τοῦ παιδιοῦ της, γράμματα ἀγάπης καί θεοδίδακτες, θεοστάλακτες γραφές. Αὐτή τυπώνει ἀγγέλους…

Ἔτσι θέλομε τήν μάνα, καί αὐτό πιστεύομε ὅτι ἔκανε καί κάνει ὑπακούοντας στοῦ Θεοῦ τά κελεύσματα, στό μητρικό της ἔνστικτο γιά τό καλό τῶν παιδιῶν της, στήν κραυγή τῆς κοινωνίας, πού εἶναι κρεμασμένη στά δικά της μητρικά χέρια.

Συγκινούμεθα ὅταν βλέπωμε τίς μανάδες νά φέρνουν στόν Ἱερό Ναό τά παιδιά τους, γιά νά «σαραντίσουν». Ποιός δέν αἰσθάνεται ἐκείνη τήν ὥρα τό μεγαλεῖο τῆς δωρεᾶς καί τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ; Ὁ ἄνθρωπος ἔγινε -γίνεται – θά γίνεται πάντα, ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος συνδημιουργός τοῦ Θεοῦ. Τό παιδί ἀφήνεται στοῦ Ἱερέως τά χέρια. «Ἐκκλησιάζεται ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ…. ἡ δούλη τοῦ Θεοῦ…. εἰς τό ὄνομα τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος…». Κλαῖνε οἱ γονεῖς ἀπό χαρά. Συναντιοῦνται τῆς μάνας τά μάτια, μέ τῆς Παναγίας μας τούς γλυκυτάτους ὀφθαλμούς. Ποιός ξέρει πόσα θά ποῦν οἱ δυό τους, στήν συνέχεια! Πόσους καημούς, πόσους στεναγμούς καί πόνους θά πῇ ἡ μάνα γονατιστή μπροστά στῆς Παναγιᾶς τήν μορφή τήν ἁγιασμένη! Ἔχουν τήν δική τους μυστική γλῶσσα οἱ μανάδες μας, μέ τοῦ Θεοῦ τήν πανακήρατη Μάνα. Ὁ δίκαιος Συμεών ὁ Θεοδόχος, εἶπε στήν Θεομήτορα: «Καί Σοῦ δέ αὐτῆς τήν ψυχήν διελεύσεται ρομφαία…(Λουκ. β,35)». Πόσες φορές ρομφαία διέρχεται τῆς κάθε μάνας τήν καρδιά!

Κάθε ἡμέρα ἡ μάνα μας ὀδυνᾶται, ἀγωνιζόμενη ὄχι μόνο γιά μᾶς, ἀλλά γιά τόν κόσμο ὅλο, ἀφοῦ τό παιδί της  εἶναι γι’ αὐτή ὁ κόσμος ὁλόκληρος.

Γι’ αὐτό εἴπαμε στήν ἀρχή γιά τήν κάθε μάνα, ὅτι εἶναι «τῆς ζωῆς ὑφάντρα-τεχνήτρα-φρουρός».

Σήμερα, παρά ποτέ, ἔχομε ἀνάγκη ἀπό ΜΑΝΑΔΕΣ. Γυναῖκες πού νά μυρίζουν Χριστό καί λιβάνι. Προσωπικότητες ὑπεύθυνες, πού μέσα ἀπό τόν οὐράνιο θεόσδοτο ρόλο τους, θά δώσουν νόημα στήν ζωή τοῦ κόσμου, ἐλπίδα καί στήριγμα στήν κοινωνία.

Κάθε φορά πού βλέπω τίς μητέρες στήν Ἐκκλησία μέ τά παιδιά τους, δοξολογῶ τόν Θεό καί μυστικά παρακαλῶ γι’ αὐτές καί τά βλαστάρια τους. Οὐράνια εἰκόνα, νά βλέπῃς μπροστά στήν Ὡραία Πύλη νά προσάγουν τά βρέφη νά κοινωνήσουν τοῦ Σώματος καί τοῦ Αἵματος τοῦ Χριστοῦ.

Σ’ αὐτά τά πρόσωπα τῶν γυναικῶν τά τόσο γλυκά, τά εὐεργετικά τοῦ κόσμου, βλέπομε τίς μανάδες, πού στό παρελθόν ἀγωνίστηκαν μέ φτώχεια, ἀνέχεια, δυσκολίες νά χτίσουν σπιτικά καί οἰκογένειες ἁγιασμένες. Ἀναγνωρίζομε τόν ἀγῶνα τῶν μητέρων πού πύργωσαν στίς ψυχές τῶν παιδιῶν τους τήν ἀλήθεια γιά τόν Θεό καί τόν ἄνθρωπο, πού ἔλεγαν πρῶτα ἀπ’ ὅλα στά παιδιά τους: «θέλω νά γίνῃς ἄνθρωπος!…». Δῶστε ἐσεῖς  τήν ἑρμηνεία σ΄ αὐτό τόν λόγο καί εἶμαι βέβαιος ὅτι θά κατανοήσετε τί εἶχαν οἱ μανάδες αὐτές στόν νοῦ τους, λέγοντας αὐτή τήν φράση.

Σ΄ αὐτά τά πρόσωπα βλέπομε τίς μητέρες, τίς γυναίκες πού σώσανε καί θά σώσουν τήν Ἑλλάδα, μέσα ἀπό τόν ἀγῶνα τους τόν ἁγιασμένο.

Ὑποκλινόμεθα μπροστά στίς ἡρωίδες αὐτές τῆς ζωῆς, στίς πονεμένες καί βασανισμένες γιά νά ἀναστήσουν τόν κόσμο, καί ταπεινά φιλῶντας τους τό χέρι τίς εὐχαριστοῦμε γιά τήν προσφορά τους.

Ἡ γιορτή τῆς Ὑπαπαντῆς εἶναι ἡ δική τους ἡμέρα. Τίς προβάλλομε ὡς παραδείγματα στίς σύγχρονες ἤ καί τίς μέλλουσες μητέρες, οἱ ὁποῖες ἔχουν τόν δικό τους δρόμο καί κάνουν τόν δικό τους ἀγῶνα. Θαυμάζομε καί ἐπαινοῦμε τίς σημερινές μητέρες καί τίς στηρίζομε μέ τίς προσευχές μας καί τήν ἀγάπη μας τήν ἐκδηλουμένη καθ’ οἱονδήποτε τρόπο. Στίς σύγχονες μητέρες, ἀλλά καί τίς μέλλουσες, ἀπευθυνόμεθα μέ στοργή, μέ ἀγάπη πατρική καί τούς λέμε:

«Μήν πτοεῖσθε! Ἀφήσατε τήν ζωή σας καί τά παιδιά σας στοῦ Θεοῦ τά χέρια. Μήν κάνετε τό λάθος νά παρασυρθῆτε ἀπό τά σύγχρονα ἀπατηλά ρεύματα, πού θέλουν τήν μάνα ἐξωστρεφῆ, μακρυά ἀπό τόν ἄνδρα της, τό σπίτι της, τά παιδιά της. Ἅγια κρατᾶτε στά χέρια σας. Θησαυρό στήν ἀγκαλιά σας βαστάζετε. Δῶρο Θεοῦ κατέχετε. Δῶστε τόν ἑαυτό σας γιά νά τεχνουργήσετε, ὅ,τι καλύτερο σᾶς ἔχει ἐμπιστευθῇ ὁ Θεός. Τόν παράδεισο ἐπί τῆς γῆς. Μήν παρασύρεσθε ἀπό τίς σύγχρονες σειρῆνες, πού θέλουν μιά κοινωνία διαλελυμένη, σάπια, γεμάτη στό τέλος μέ πόνο καί δάκρυα. Ἡ ὀμορφιά τῆς ζωῆς βρίσκεται στόν ἀγῶνα…»

Μανάδες εὐλογημένες, ἄν κάποιες ἀπό σᾶς νοιώσατε πίκρα ἀπό τά παιδιά σας τά ἴδια, γιατί κάπου παραπάτησαν, λησμόνησαν… μή λυπῆσθε.  Θά ἔλθῃ ἡ ὥρα πού θά ἀπολαύσετε τήν μεγάλη στιγμή. Μοναδική… Χάρισμα δικό σας… Ἀπό τό παιδί σας… Κυρίως ὅμως ἀπό τόν Θεό.

Ἡ παρακάτω ἱστορία ἀπό τό βίο τῶν Νεομαρτύρων, πολύ θά σᾶς ἐνισχύσῃ.

-Ξεκίνησε ὁ ἐξωμότης Παναγιώτης Πανουτσόπουλος, ἀπό τήν Τριπολιτσά μέ τά πόδια, ὅταν ἔμαθε ὅτι ἡ μάνα του πέθανε ἀπό τήν στενοχώρια της γιά τά «κατορθώματά» του, καί πῆγε στό χωριό του, στό Σοπωτό (σημερινή Ἀροανία) τῶν Καλαβρύτων, ὅπου γονατιστός καί βρέχοντας τό νιοσκαμμένο μνῆμα της μέ δάκρυα τῆς ἔλεγε: «Μανούλα μου, συγχώρα με. Σοῦ ὑπόσχομαι ὅτι μέ τό αἷμα μου θά ξεπλύνω τήν μεγάλη ντροπή». Προσπαθεῖστε, νά συλλάβετε, μέ τό μυαλό σας, τήν συγκλονιστική σκηνή.

Αὐτό τό παιδί γύρισε μετά ἀπό λίγα χρόνια, ὡς μοναχός Παῦλος, στήν Τρίπολη καί μαρτύρησε γιά τοῦ Χριστοῦ τήν ἀγάπη, τιμώμενος ἀπό τήν Ἐκκλησία πλέον ὡς Ἅγιος καί Νεομάρτυς στίς 22 Μαΐου κάθε χρόνο. Πόσο χαίρεται τώρα ἡ φτωχή Ἀντώνα, ἡ μάνα του, στόν Οὐρανό!

Μάνα… νά εἶσαι σίγουρη ὅτι κι ἄν ἔτσι ἔλθουν τά πράγματα, κάποια στιγμή, ἔστω καί ἄν ἔχῃς κλειστά τά μάτια σου, ναί κάποια στιγμή, πάνω στό χῶμα πού θά καλύπτῃ τό ἁγιασμένο ἀπό τούς ἀγῶνες σκήνωμά σου, ἄν δέν προφτάσῃς νά τό ἀκούσῃς σ’ αὐτό τόν κόσμο, θά ἔρθῃ  παιδί γονατιστό, μέ σεβασμό, μέ δάκρυα, μέ ἀγάπη… Κερί θ’ ἀνάψῃ εὐγνωμοσύνης καί θά πῇ σέ σένα πού τό ἀνάστησες:«Μανούλα μου σ’ εὐχαριστῶ!»

Τί ἄλλο θά ἤθελες νά ἀκούσῃς μάνα γλυκειά, «τῆς ζωῆς ὑφάντρα, τεχνήτρα, φρουρέ»;

Σέ σένα ἐλπίζομε. Σέ σένα προσβλέπομε. Ἀπό τά χέρια σου ἡ κοινωνία κρέμεται! Μήν ἀργεῖς… Κάνε τώρα πού σ’ ἔχομε ἀνάγκη τό θαῦμα σου… μέ τήν ἀγάπη σου. Δῶσε αἷμα καί πνεῦμα.

Μάνα σέ εὐχαριστοῦμε καί μαζί μέ τόν θεῖο τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλο  Ἁγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγοἐπαναλαμβάνομε μέ δέος: «Τί μητρός συμπαθέστερον;» καί ἀπό τά τρίσβαθα τῆς ψυχῆς μαςἀναφωνοῦμε: «Οὐδέν μητρός θαυμασιώτερον».

http://www.i-m-patron.gr/

Θυμίαμα

Είναι ένα από τα τρία δώρα που προσέφεραν οι τρεις Μάγοι στον Κύριο μας. Συμβολίζει την προσευχή μας που ανέρχεται όπως ο καπνός, στο θρόνο του Θεού. Όπως δηλαδή το λιβάνι συναντάται με το αναμμένο κάρβουνο και δεν μένει εκεί, αλλά αφού αφού θερμανθεί ανέρχεται προς τα άνω και σκορπίζει την ευωδία, έτσι και οι ψυχές μας με ζεστή και θερμή πίστη προσευχόμενες, δεν πρέπει να κολλούν στα γήινα υλικά όταν λατρεύουν το Θεό, αλλά να φτερουγίζουν προς τα άνω μυροβλύζουσες, απαγκιστρωμένες από τις υλικές μέριμνες.

Με την ανάταση του νου και της ψυχής μας προς τα άνω, η προσευχή μας γίνεται πιο καθαρή και η κοινωνία μας με το Θεό περισσότερο ουσιαστική.  Το θυμίαμα μας μεταφέρει στο χώρο της προσευχής των Αγίων στον Ένα και Αληθινό Θεό και τονίζει την παρουσία του Κυρίου και των Αγίων στη ζωή μας. Όταν θυμιάζει ο ιερέας την πρόθεση, το θυμίαμα θυμίζει τα δώρα των Μάγων. Όταν θυμιάζει πριν την Μεγ. Είσοδο το θυμίαμα υποδηλώνει την σμυρναλόη του Νικοδήμου. Κατά την Μεγ. Είσοδο συμβολίζει το Άγιο Πνεύμα.

Θυμιατό

Τα θυμιατά που χρησιμοποιούμε στους Ιερούς Ναούς είναι κινητά μεταλλικά σκεύη που στο κάτω μέρος δέχονται τα αναμμένα κάρβουνα ή καρβουνόσκονη. Εξαρτώνται από τέσσερις αλυσίδες με δώδεκα κουδουνάκια. Συμβολίζουν τους τέσσερις Ευαγγελιστές και τους δώδεκα Αποστόλους αντίστοιχα. Η βάση του θυμιατού συμβολίζει την ανθρώπινη φύση του Χριστού μέσα στα σπλάχνα της Παναγίας Μητέρας Του. Τα ανάμενα κάρβουνα συμβολίζουν το πυρ της θεότητας. Είναι η βάτος η φλεγόμενη αλλά μη κατακαιομένη. Η φωτιά συμβολίζει και τη Θεία Αγάπη που ως φωτιά καίει την καρδιά του κάθε πιστού.

http://imverias.blogspot.gr/2013/01/blog-post_6504.html#more

Ἦταν μικρόσωμος ὁ τελώνης τῆς σημερινῆς ἱστορίας· ἕνα μικροκαμωμένοἀνθρωπάριο, ποὺ ἀπέκτησε πλοῦτο πολὺ διὰ τοῦ ἀπεχθοῦς  γιὰ τὶς λαϊκὲς μάζες καὶ ζηλευτοῦ γιὰ τοὺς κερδοσκόπους τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐπαγγέλματος τοῦφοροεισπράκτορα. Καὶ ἦταν ἀπεχθὲς τὸ ἐπάγγελμα, διότι αὐτοὶ ποὺ ἀσκοῦσαν τὴν εἴσπραξη τῆς φορολογίας γιὰ λογαριασμὸ τοῦ κράτους, ζητοῦσαν συνήθως περισσότερα ἀπὸ τοὺς φορολογουμένους, κερδίζοντας ἔτσι παράνομο χρῆμα γιὰτὸν ἑαυτό τους. Καὶ ἦταν συνάμα ζηλευτὸ τὸ ἐπάγγελμα, γιατὶ πολλοὶ οἱἀδικοῦντες καὶ οἱ παράνομοι ἐν μέσῳ ἡμῶν. Τὸ ὅτι ἦταν ὅμως «μικρὸς τῇἡλικίᾳ», δηλαδὴ μικροκαμωμένος, δὲν τὸν ἐμπόδισε νὰ φανῇ «μέγας τῇ καρδίᾳ».Ἔμαθε ὅτι ὁ Χριστὸς θὰ περνοῦσε ἀπὸ τὴν περιοχή· ἀνέβηκε σὲ ἕνα δέντρο, γιὰ νὰΤὸν δῇ, καθὼς δι’ ἐκείνης τῆς ὁδοῦ ἐπρόκειτο νὰ διέλθῃ ὁ Κύριος.

Τί παράδοξο κι αὐτό! Νὰ εἶσαι ἄνθρωπος τῆς παρανομίας καὶ νὰ ζητᾷς νὰ δῇς τὸν Δίκαιο· νὰ ζῇς εὐχάριστα στὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας καὶ νὰ λαχταρᾷς νὰγνωρίσῃς τὸ φῶς τῆς σωτηρίας· νὰ κερδίζῃς μὲ ἀδικίες χρήματα καὶ νὰ ἐπιζητῇς τὴν φιλία μὲ τὸν ἑκουσίως πτωχὸ Διδάσκαλο! Ὄχι, δὲν εἶναι ἀντιφατικὸς ὁχαρακτήρας τοῦ Ζακχαίου, γιατὶ τὰ πνευματικῶς καὶ ἠθικῶς ἀντίθετα δὲν συμβιβάζονται. Ὁ Ζακχαῖος ἄρχισε νὰ κατανοῇ τὴν ἀλήθεια τῆς ζωῆς, ὅτανἔμαθε γιὰ τὸ κήρυγμα τῆς μετανοίας, γιὰ τὰ θαύματα, τὶς θεραπεῖες τῶνἀσθενῶν, τὸν θαυμαστὸ χορτασμὸ τῶν χιλιάδων ἀκροατῶν τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ πῆρε τὴν μεγάλη ἀπόφαση νὰ γνωρίσῃ ἔστω ἀπὸ μακρυὰ τὸν Κύριο. Εἶχε συστολὴ στὴν καρδιά του, εἶχε ἐπίγνωση τῆς ἁμαρτωλότητός του, κατανοοῦσεὅτι ἦταν ἕνας βρώμικος ἄνθρωπος, καὶ γι’ αὐτὸ δὲν τόλμησε νὰ…ἐξαγοράσῃ μία συνάντηση μὲ Ἐκεῖνον. Τὸ μυστήριο τῆς μετανοίας εἶχε ἀρχίσει νὰ διενεργεῖται μέσα στὴν καρδιά του, ὅταν αἰσθάνθηκε τὴν ἐσωτερική του ἀσχημοσύνη. Καὶ ἡἀπόφαση πάρθηκε!

Μέσα στὴν ἀπέραντη χαρὰ γιὰ τὸ ἀπρόσμενο κάλεσμα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ποὺτοῦ εἶπε «Ζακχαῖε, κατέβα γρήγορα ἀπὸ τὸ δέντρο, γιατὶ θέλω σήμερα νὰ μείνω σπίτι σου», δὲν χάνει καιρό· ὄχι, γιατὶ πρέπει νὰ ἑτοιμάσῃ τὰ τῆς ὑποδοχῆς καὶφιλοξενίας τοῦ ὑψηλοῦ καλεσμένου, ἀλλὰ γιατὶ κυρίως θέλῃ νὰ Τὸν ἐγγίσῃ, νὰΤοῦ μιλήσῃ γιὰ τὴν μεγάλη του ἀπόφαση νὰ ἀλλάξῃ ζωή, νὰ ἐπιστρέψῃτετραπλάσια τὰ χρήματα τῆς ἀδικίας, νὰ δωρίσῃ τὰ μισὰ ἀπὸ τὰ ὑπάρχοντά του στοὺς φτωχούς. Τί γενναία ἀπόφαση, ἀδελφοί μου, γιὰ ἕνα ἐπαγγελματία τοῦκέρδους καὶ πόσο τὸ μεγαλεῖο τῆς ψυχῆς ἑνὸς μετανοημένου ἁμαρτωλοῦ! Τί γενναῖες καὶ οἱ ἀποφάσεις τῶν μεγάλων ἁμαρτωλῶν νὰ ἀλλάξουν τὴν ζωή τους καὶ νὰ μεταστρέψουν τὸν καρδιακὸ προσανατολισμό, ἀναζητῶντας τὸ φῶς τῆςἀληθείας ποὺ ξεσκεπάζει τὰ πράγματα καὶ τὰ φέρνει στὴν πραγματική τους διάσταση.

Ἁμέτρητοι ἁμαρτωλοὶ πέρασαν καὶ περνοῦν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ζωή.  Κάποιοι ἀπὸαὐτοὺς ἔκαναν τὸ καθοριστικὸ βῆμα τῆς ἀλλαγῆς, μετανόησαν καὶ σώθηκαν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀρκετοὶ καὶ ἁγίασαν. Ἄλλοι ὅμως φοβοῦνται νὰ προχωρήσουν·ἀπολαμβάνουν τὴν ἀμετανόητη ζωή· χαίρονται μὲ τὸ παράνομο κέρδος· βιάζονται νὰ προλάβουν τὸν ἐπερχόμενο θάνατο καὶ νὰ τὸν προσπεράσουν, νὰτὸν ξεγελάσουν τάχα, ἀλλὰ ματαίως κοπιάζουν, ὅσο συνδέονται ἐρωτικὰ μὲ τὰτέκνα του, ὅσο γεύονται τὰ ἡδύποτα κεράσματά του. Τὸν προγευόμαστε τὸν θάνατο, ἀδελφοί μου, μέσα ἀπὸ ὅσα δὲν ὑπάρχουν μετὰ ἀπ’ αὐτόν· διότι ὁ κόσμος,ὅπως εἶναι κι ὄχι ὅπως θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι, κουβαλᾶ τὸν θάνατο μέσα του.

Ὁ Ζακχαῖος ἀντιλαμβάνεται αὐτὴν τὴν μεγάλη ἀλήθεια, γιατὶ βλέπει πὼς Αὐτὸς ποὺ τὸν καλεῖ νὰ κατεβῇ ἀπὸ τὴν συκομουριὰ ἀνασταίνει νεκροὺς καὶνικᾶ τὸν θάνατο. Γι’ αὐτὸ καὶ φλέγεται μέσα του ἀπὸ τὸν πόθο νὰ Τὸνἀκολουθήσῃ, ἀλλὰ κατανοεῖ πὼς ὁ ἴδιος εἶναι ἁμαρτωλὸς καὶ πὼς ἡ ἁμαρτία δὲνἔχει οὐδεμία σχέση μὲ τὴν Παναγιότητα τοῦ προσώπου Ἐκείνου, ποὺ ἀκτινοβολεῖμὲ τὴ ζωὴ καὶ τὰ διδάγματά Του. Φλέγεται ἀπὸ πόθο νὰ σηκώσῃ πρὸ τῆς Σταυρώσεως Ἐκείνου τὸν δικό του Σταυρὸ, κι ἂς μὴ γνωρίζῃ ἀκόμη τὸ σχέδιο τῆς θείας Οἰκονομίας κι ἂς μὴν ἔχῃ ἀκόμη ἀκούσει ἐκεῖνο τὸ σωτήριο «…ἀράτω τὸν Σταυρὸν αὑτοῦ καὶ ἀκολουθήτω Μοι». Ἴσως ὅμως κάποτε νὰ ἄκουσε ἐκεῖνο τὸ«πόρναι καὶ τελῶνες προάγουσιν ὑμᾶς εἰς τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ», καί, πάνω στὸ κέφι τοῦ γλεντιοῦ καὶ τὰ πειράγματα μὲ τοὺς συναδέλφους και τὶς ἀνήθικες γυναῖκες, νὰ ἀνεφώνησε, ἐν πρώτοις χαριεντιζόμενος, «Γιὰ μένα καὶ γιὰ ὅλουςἐσᾶς μιλᾶ αὐτὸς ὁ Ἰησοῦς», ὕστερα ὅμως, ὅταν τελείωσε τὸ γλέντι, νὰἐπεξεργάστηκε μὲ διαύγεια νοὸς καὶ καρδίας αὐτὸ τὸ κάτι ποὺ κρυβόταν στὰλόγια Ἐκείνου.

Ὁ Ζακχαῖος εἶναι γιὰ ὅλους μας πρότυπο μετανοίας καὶ παράδειγμα πρὸς μίμησιν. Ὑπερβαίνει τὸν κόσμο, νικᾶ τὸν ἑαυτό του, ξεπερνᾶ τὸν θάνατο,ἀκολουθεῖ τὸν Ἀθάνατο· καὶ προτρέπει κι ἐμᾶς νὰ κατεβοῦμε ἀπὸ τὴ συκομουριὰτῆς πνευματικῆς τεμπελιᾶς, ἀνταποκρινόμενοι στὸ κάλεσμα τοῦ Κυρίου.

π. Στυλιανός Μακρής

http://imverias.blogspot.gr/2013/01/blog-post_26.html

Ἡ μία καὶ μοναδικὴ ἐντολὴ τῆς σωτηρίας μας κυριαρχεῖ στὸ σημερινὸεὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα. Νὰ ἀγαπήσῃς τὸν Θεὸ καὶ τὸν συνάνθρωπό σου, ὅπως τὸν ἑαυτό σου. Τριπλὴ ἀγάπη ἐδῶ! Ναί, τρεῖς κατευθύνσεις ἔχει ἡ σωστικὴἀγάπη, μία πρὸς τὰ πάνω, μία τὸ πλάϊ καὶ μία πρὸς τὰ μέσα. Μία ἀγάπηὑπερβατικὴ καθ’ ὕψος, ἐκδηλωτικὴ κατὰ πλάτος, οὐσιαστικὴ κατὰ βάθος. Ἡἀγάπη εἶναι ἐλλειπής, ὅταν δὲν εἶναι τρισδιάστατη· καὶ θὰ ἐξηγήσω τὸ γιατί!Ὅταν λείπῃ ἕνα ἀπὸ τὰ τρία ὑποστατικὰ αὐτὰ στοιχεῖα, ἢ ὁ Θεὸς ἢ ὁσυνάνθρωπος ἢ ὁ ἑαυτός μας, δὲν μποροῦμε νὰ σωθοῦμε. Ἂς ποῦμε ὅτι ἀγαποῦμε τὸν πλησίον μας καὶ τὸν ἑαυτό μας καὶ λείπῃ ὁ Θεός.

Πῶς θὰ σωθοῦμε χωρὶς Θεό; Πῶς θὰ ζήσουμε τὸ μυστήριο τῆς ἀγάπης στην Βασιλεία Του, ὅταν δὲν Τὸν ἀγαποῦμε σὲ τέτοιο βαθμό, ὥστε νὰ γίνουμε κληρονόμοι τῆς Βασιλείας Του; Ἂς ποῦμε ὅτι ἀγαποῦμε τὸν Θεὸ καὶ τὸν ἑαυτό μας καὶ ἀφήνουμε ἀπ’ ἔξω τὸν συνάνθρωπο. Πῶς θὰ ζήσουμε μὲ αὐτὸν σὲ μία μοιρασμένη οὐράνια Βασιλεία; πῶς δὲν θὰ μᾶς ἐνοχλῇ τότε ἡ παρουσία καὶἐκείνου σ’ αὐτήν, ὅταν μᾶς ἐνοχλῇ ἡ παρουσία του σὲ αὐτὴν τὴν ζωή; Πῶς θὰζήσουμε μὲ τὸν συνάνθρωπο Χριστό, Αὐτὸν ποὺ ἔγινε ἄνθρωπος καὶ πλησίον μας,ὅταν δὲν ἀγαποῦμε τὸν συνάνθρωπο; Κι ἂς ὑποθέσουμε ὅτι ἀγαποῦμε Θεὸ καὶπλησίον καὶ μισοῦμε τὸν ἑαυτό μας. Ἐδῶ ἔχουμε τὸ αὐταπόδεικτο τῆς ἀπωλείας μας καὶ δὲν χρειάζεται νὰ γίνῃ κἂν λόγος.

Ἡ ἀγάπη εἶναι μία θρὶ-ντὶ (3D) πραγματικότητα, μία εἰκονικὴ τρισδιάστατη πραγματικότητα, ὄχι ὀθόνης ὑπολογιστῶν, ἀλλὰ ὄντων ὑποστατικῶν, ποὺ τοὺς δίνει ζωὴ καὶ τὰ διασώζει ἀπὸ τὴν ἀνυπαρξία. Ἡ ἀγάπη εἶναι εἰκονικὴτρισδιάστατη πραγματικότητα, διότι εἰκονίζει τὸ τρισυπόστατο τῆς θείας πραγματικότητας, ἐκεῖ ὅπου ἐξ ἀγάπης τοῦ Θεοῦ Πατρὸς ὑποστασιάζονται κατ’ οὐσίαν τὰ ἄλλα δύο πρόσωπα, ὁ Θεὸς Λόγος καὶ ὁ Θεὸς Πνεῦμα.

Γιὰ τὴν ἐπιστήμη τῶν μαθηματικῶν οἱ τρεῖς διαστάσεις εἶναι αὐτὲς ποὺὁρίζουν τὸν χῶρο, ἐκεῖ ὅπου δίνεται σχῆμα, μορφὴ καὶ ὕπαρξη στὰ κτιστὰ ὄντα καὶ συνεπῶς γιὰ τὸν ἄνθρωπο ἔχει ἀξία νὰ εἶναι τρισδιάστατη ἡ ἀγάπη του, γιατὶ ἐν αὐτῇ μπορεῖ νὰ ἐννοῇ τὸ σχῆμα, τὴν μορφή, τὴν ὀμορφιά, τὸν λόγο ὕπαρξής τους. Μέσα στὴν τρισδιάστατη ἀγάπη τὰ πάντα ἀποκτοῦν ὀμορφιὰ καὶχάρη. Ὁ ἄνθρωπος πλατύνεται, ὑπερβαίνει ἀκόμη καὶ τὴ διάσταση τοῦ χρόνου, γίνεται ἀληθινὸς καὶ αἰώνιος. Μέσα του διενεργεῖται ἡ διάσπαση τῆςἀτομικότητός του καὶ ἡ διάπλαση τοῦ προσώπου του ὡς ὄντος ποὺ καλεῖται νὰσυναντηθῇ μὲ τὸν πλησίον του καὶ τὸν Θεό σὲ ἕνα χῶρο εὐρύχωρο, σὲ ἕνα χῶρο συγχωρητικότητος, σὲ ἕνα χῶρο ποὺ δὲν ἀπέχει ἀπὸ τὸν ἴδιο, στὸν χῶρο τῶν καρδιακῶν ἀνατροπῶν.

Ὅσα κι ἂν ποῦμε γιὰ τὴν ἀγάπη ἀποκτοῦν νόημα στὴν πράξη. Τὰ λόγια ἁπλῶς φαντάζουν, δίνουν ἕνα στῖγμα ζωῆς, δὲν εἶναι ἡ ἴδια ἡ ζωή. Ἡ πράξη μετρᾶ, ἡἔμπρακτη ἀγάπη μετρᾶ. Κι ὅταν ἀναφερόμαστε σὲ ἔμπρακτη ἀγάπη δὲν στεκόμαστε ἁπλῶς σὲ μία φαινόμενη φιλανθρωπία, σὲ μία χρηματικὴἐλεημοσύνη, διότι ἀκόμη καὶ αὐτὲς οἱ πράξεις συχνάκις γίνονται τυπικὰ ἀπὸ τὸὑποκεῖμενο ποὺ τὶς ἐνεργεῖ καὶ χωρὶς οὐσιαστικὸ ἐνδιαφέρον πρὸς τὸ ἀντικείμενό τους. Ἡ ἀγάπη εἶναι θυσία μὲ ὅ,τι αὐτὸ συνεπάγεται. Ἂν ἀγαπῶ τὸν Θεό, θὰ κάνωὅ,τι Ἐκεῖνος γνωρίζει πὼς μὲ λυτρώνει, θὰ μεταμορφώσω τὰ πάθη μου, θὰ κόψω τὶς κοσμικὲς συνήθειες, ὅπως ἀκριβῶς ἕνας ἐρωτευμένος κάνει τὰ πάντα, γιὰ νὰμὴν χάσῃ τὴν ἀγαπημένη του. Ἀλλὰ δὲν γίνεται νὰ ἀγαπῶ τὸν Θεὸ, χωρὶς νὰἀγαπῶ τὶς εἰκόνες τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ, τὸν ἑαυτό μου καὶ τοὺς συνανθρώπους μου.

Ἡ ἀγάπη εἶναι φωτιὰ ποὺ καίει· καίει τοὺς ἀρνητές της, καίει αὐτοὺς ποὺ τὴν μισοῦν· καὶ γίνεται κόλαση ἀφόρητη γιὰ ὅλους αὐτούς, ποὺ ἐπιλέγουν τὴν μονοδιάστατη ἢ δισδιάστατη ἀτομικότητα, ἀλλὰ γίνεται καὶ παράδεισος γιὰαὐτοὺς ποὺ ξέρουν νὰ ἀγαποῦν. Καὶ μὴ νομίζετε πὼς ὅλοι ξέρουμε νὰ ἀγαποῦμε…

Σκεφτεῖτε τὸν ἑαυτό σας, ἀδελφοί μου, μέσα σὲ μία φυλακὴ μαζὶ μὲ τὰἀγαπημένα σας πρόσωπα. Ἔ, αὐτὴ ἡ κατάσταση εἶναι παραδεισένια. Σκεφτεῖτεἀπὸ τὴν ἄλλη τὸν ἑαυτό σας μέσα σὲ ἕνα πολυτελὲστατο διαμέρισμα μὲ ἀνέσεις καὶ ἀπολαύσεις, ὅπου θὰ εἴσαστε ὑποχρεωμένοι νὰ ζῆτε μαζὶ μὲ ἀνθρώπους ποὺτοὺς προκαλεῖ ἀποστροφὴ καὶ ἀηδία ἡ παρουσία σας, ποὺ σᾶς ἀπεχθάνονται καὶ τοὺς ἀπεχθάνεσθε, τοὺς μισεῖτε καὶ ἐνοχλεῖστε ἀκόμη καὶ στὸ ἄκουσμα τοῦὀνόματός τους. Ἔ, αὐτὴ λοιπὸν ἡ κατάσταση εἶναι μία κόλαση, εἶναι μιὰ ἄσβεστη φλόγωση δίχως φλόγα, μιὰ πυρκαγιὰ χωρὶς πῦρ. Τί ἀπὸ τὰ δύο θὰπροτιμοῦσατε, ἀδελφοί μου; Ἐγὼ πάντως θὰ ἐπέλεγα τὴν πρώτη κατάσταση, ἐκεῖὅπου ἡ παρουσία τῶν ἀγαπημένων σπάζει τὰ σίδερα τῆς φυλακῆς, φέρνει τὸπλήρωμα τῆς εὐτυχίας μέσα σὲ ἕνα κελί.

π. Στυλιανός Μακρής

http://imverias.blogspot.gr/2013/02/3d.html#more

Ποιος είναι ό τελευταίος δίκαιος; Το όνομα Συμεών βρίσκεται στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Αυτός θεωρείται πρώτος και τελευταίος, δηλαδή τελευταίος του ιουδαϊκού νόμου και πρώτος του νόμου της θείας χάρης. Ήταν Ιουδαίος όσον άφορα τη θρησκεία, Χριστιανός όσον άφορα την ευχαριστία του προς τον Θεό. Νομικός όσον άφορα την ανάγνωση του νόμου, άγγελος όμως όσον άφορα την κατανόηση του νόμου.
Ο Συμεών, που πριν από λίγο αναφέραμε, αυτός που από τη φαρισαϊκή βλασφημία ξεπετάχθηκε σαν ρόδο μέσα από αγκάθια είναι ο πρώτος που γνωρίζουμε ότι απέκτησε την εύνοια της χάρης του Θεού.    Ο Συμεών, που τόσο πολύ προχώρησε στη δικαιοσύνη, ώστε δέχτηκε προσωπικά θεϊκή προφητεία, που έλεγε πως δεν θα αφήσει την παρούσα πρόσκαιρη ζωή πριν αγκαλιάσει με τα ίδια του τα ανθρώπινα χέρια την αιώνια ζωή, δηλαδή τον Κύριο μας Ιησού Χριστό.
Ο δίκαιος λοιπόν Συμεών επιθύμησε να δει τον Κύριο πριν από την ενανθρώπησή του, όμως κατά την ενανθρώπησή του και τον είδε και τον κατάλαβε και τον αγκάλιασε και παρακάλεσε με το φθαρτό σώμα του να τον πάρει στα χέρια του, και με δουλικό φέρσιμο να φωνάξει δυνατά προς τον Δεσπότη του σύμπαντος, που είχε τη μορφή νηπίου, αυτό που πριν από λίγο ακούσαμε· «Τώρα, Κύριε, μπορείς ν’ αφήσεις τον δούλο σου να πεθάνει ειρηνικά όπως του υποσχέθηκες, γιατί τα μάτια μου είδαν τον Σωτήρα που ετοίμασες για όλους τους λαούς. Είδα, τώρα μπορώ να πεθάνω, να μη παραμείνω στη γη. Να πεθάνω ειρηνικά, να μη παραμείνω εδώ με οδύνες. Είδα, να πεθάνω, είδα τη δόξα σου Κύριε, τους χορούς των αγγέλων, τη δοξολογία των αρχαγγέλων, την κτίση να σκιρτά από χαρά, τα επουράνια και τα επίγεια να επικοινωνούν. Τώρα να πεθάνω, να μη μείνω στη γη, να μη δω την αυθάδεια των ομοεθνών Ιουδαίων εναντίον σου, να μη δώ το ακάνθινο στεφάνι που έπλεκαν για σένα, να μη δώ τον δούλο να σε ραπίζει, να μη δω να σε τρυπούν με λόγχη, να μη δω τον ήλιο να σκοτίζεται, να μη δω τη σελήνη να χάνει το φως της, να μη δω τα στοιχεία της φύσης να αλλοιώνονται, να μη σε δω σταυρωμένο, να μη δω τις ταφόπετρες να σπάνε, να μη δω το παραπέτασμα του Ναού να σχίζεται στα δύο. Επειδή και τα στοιχεία της φύσης ακόμη δεν μπορούσαν να ανεχτούν αυτήν την ύβρη, πονούσαν μαζί με τον Δεσπότη. “Τώρα, Κύριε, μπορείς ν’ αφήσεις τον δούλο σου να πεθάνει ειρηνικά, όπως του υποσχέθηκες, γιατί τα μάτια μου είδαν τον Σωτήρα, που ετοίμασες για όλους τούς λαούς”».
Τί λέει σχετικά ο Ευαγγελιστής; «Στα Ιεροσόλυμα βρισκόταν ένας άνθρωπος που τον έλεγαν Συμεών. Ήταν πιστός και περίμενε τη σωτηρία του Ισραήλ και τον καθοδηγούσε το Πνεύμα το άγιο. Του είχε φανερώσει το άγιο Πνεύμα, ότι δεν θα πεθάνει προτού να δει τον Μεσσία. Τότε το άγιο Πνεύμα του υπέδειξε να πάει στο Ναό». Τί σημαίνει· «Το άγιο Πνεύμα του υπέδειξε να πάει στο Ναό»; Άκουσε προσεχτικά. Ενώ ο Συμεών βρισκόταν στο σπίτι του και προσευχόταν σιωπηλά να πραγματοποιηθεί η προφητεία, ο Ιωσήφ και η Παρθένος από δική τους πρωτοβουλία σκέφτηκαν να πάνε τον μικρό Ιησού στο Ναό, για να εκτελέσουν τα καθιερωμένα για τα νήπια. Εκείνη τη στιγμή το άγιο Πνεύμα δραστηριοποίησε την προφητεία και παρακίνησε τον Συμεών λέγοντας του· «Σήκω, γέροντα, γιατί μένεις άπραγος; Ήλθε η ώρα να πραγματοποιηθεί η προφητεία. Τρέχα γρήγορα. Έφτασε αυτός που θα σε απαλλάξει απ’ αυτήν τη ζωή. Ταρακούνησε τους κενούς τάφους. Προετοίμασε τον τάφο σου. Τακτοποίησε τις υποθέσεις του σπιτιού σου. Ήλθε αυτός που θα σε απαλλάξει απ’ αυτήν τη ζωή. Ήλθε ο Εμμανουήλ. Τρέξε στο Ναό και εκεί προφήτευσε τί θα συμβεί στο ιερό νήπιο».
Μετά από αυτά ο Συμεών ανανεωμένος με τα γρήγορα φτερά που χαρίζει η επιθυμία, ανακουφισμένος από το άγιο Πνεύμα, πρόφθασε τον Ιωσήφ και την Παρθένο στο Ναό, το παιδί που κρατούσαν όμως στην αγκαλιά δεν το πρόλαβε. Γιατί πώς θα μπορούσε να προλάβει ή πού θα μπορούσε να προλάβει τον πανταχού παρόντα;
Τον Ιωσήφ και την Παρθένο τους πρόλαβε ο Συμεών στο Ναό, όπου στάθηκε κοντά στις θύρες περιμένοντας την αποκάλυψη του αγίου Πνεύματος.
Ενώ βρισκόταν στο Ναό, έβλεπε πολλές μητέρες να εισέρχονται στο ιερό μαζί με τα βρέφη τους, για να τελέσουν τη θυσία του καθαρισμού, και ανάμεσα σ’ αυτές βρισκόταν κι αυτή που κρατούσε το μοναδικό τέκνο. Ο Συμεών στρέφοντας δεξιά κι αριστερά τα μάτια του, καθώς έβλεπε πολλές μητέρες με τη γνωστή ανθρώπινη εμφάνιση και μόνον την Παρθένο περιτριγυρισμένη από άπειρο θεϊκό φως, έτρεξε και αφού προσπέρασε όλες τις υπόλοιπες μητέρες φώναζε δυνατά σ’ όλους· «Ανοίξτε δρόμο για να φτάσω σ’ αυτόν που ποθώ, για να δω αυτόν που με γνωρίζει ήδη. Γιατί οι δούλες συναγωνίζεστε τη Δέσποινα; Γιατί προσφέρετε τα παιδιά σας στο θυσιαστήριο; Φύγετε από δω, να τα προσφέρετε πλέον σ’ αυτό το βρέφος, που είναι αρχαιότερο και από τον Αβραάμ».

Έν τω μεταξύ κρατώντας στην αγκαλιά του ο Συμεών τον Κύριο, που είχε τη μορφή νηπίου, ευλόγησε τον Ιωσήφ και τη Μαρία, τροποποίησε την προφητεία του Κυρίου λέγοντας στην Παρθένο· «Γιατί παρατηρείς Παρθένε αυτό το παιδί που είναι και δεν είναι δικό σου; Παρέμεινες βέβαια όπως ήσουν και πριν γεννήσεις. Γιατί το θηλάζεις συχνά, θέλεις να έχεις εύρωστο παιδί; Δεν χρειάζεται τροφή αυτός που χορήγησε το μάννα. Γιατί το χαϊδεύεις απαλά το μωρό και θέλεις να το κοιμίσεις; Δεν νυστάζει, δεν κοιμάται σύμφωνα με τη θεϊκή υπόσταση που κρύβεται μέσα του. Ο Προφήτης λέγει γι’ αυτό- «Δεν θα νυστάξει, ούτε θα κοιμηθεί ο Κύριος, ο οποίος περιφρουρεί τον Ισραήλ». Γιατί παρατηρείς αυτό το παιδί Παρθένε; Με τη θεϊκή δύναμη που κρύβεται μέσα του άπλωσε τον ουρανό από την μια άκρη του ορίζοντα ως την άλλη σαν πολύτιμο δερμάτινο κάλυμμα σκηνής, κρέμασε τη γη από το τίποτε, το νερό το έβαλε θεμέλιο στη γη. Αυτό το παιδί, έξοχη Παρθένε, κατευθύνει τον ήλιο, καθοδηγεί τη σελήνη, χορηγεί τους ευνοϊκούς για τον άνθρωπο άνεμους. Αυτό το παιδί, Παρθένε, είναι ο Δεσπότης όλων των όντων, γι’ αυτό εσύ που άκουσες ότι έχει τέτοια δύναμη, απ’ αυτό το παιδί μην προσδοκάς κοσμική αλλά πνευματική ευφροσύνη. Γιατί βέβαια «Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες. Θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών. Όσο για σένα, ο πόνος για το παιδί σου θα διαπεράσει την καρδιά σου σαν δίκοπο μαχαίρι».
Αυτά είπε πριν από λίγο ο Συμεών στην Παρθένο με την αποκάλυψη του αγίου Πνεύματος για τον Ιησού που φαινόταν σαν νήπιο• «Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες». Γιατί να καταστραφούν και γιατί να σωθούν; Είναι αληθινό βέβαια αυτό που λέγεται για τον Κύριο. Γιατί ο Συμεών δεν μίλησε αφ’ εαυτού του, αλλά με την αποκάλυψη του αγίου Πνεύματος είπε ό,τι είπε για τον Κύριο στην Παρθένο λέγοντας «Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες», δηλαδή θα συντελέσει στην καταστροφή των απίστων και στην ανάσταση των πιστών. Στην καταστροφή της Συναγωγής και στην ανάσταση της Εκκλησίας, στην καταστροφή των δαιμόνων και στην ανάσταση των αγίων, όπως, παραδείγματος χάριν, σώζεται ο Ματθίας και καταστρέφεται ο Ιούδας, σώζεται ο ληστής από τα δεξιά του σταυρού και καταστρέφεται αυτός που ήταν στα αριστερά, γιατί ο πρώτος έδειξε ευσέβεια, ενώ ο δεύτερος βλασφήμησε.
«Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες, θα είναι σημείο αντιλεγόμενο». Είναι αληθινά αυτά τα λόγια, γιατί έγινε σημείο αντιλεγόμενο ο Κύριος μας με τη γέννα της Παρθένου, επειδή θεωρήθηκε μέγα θαύμα το να γεννήσει παρθένος και να παραμείνει συγχρόνως παρθένος. Το ότι η Παρθένος είναι ένα μεγάλο θαύμα, άκουσε αυτό που είπε ο Ησαΐας στο βιβλίο του, όταν απευθύνθηκε στον Άχαζ· «Ζήτησε από τον Κύριο να γίνει κάποιο θαύμα είτε στα βάθη της γης είτε στα ύψη του ουρανού. Απάντησε ο Άχαζ· Δεν πρόκειται να ζητήσω τέτοιο θαύμα και να θέσω κατά κάποιο τρόπο τον Κύριο σε πειρασμό, γιατί θα σας δώσει ο ίδιος ο Κύριος σημείο, δηλαδή ένα θαύμα». Ποιό είναι αυτό; «Να, η παρθένος θα συλλάβει». Γι’ αυτό το δεσποτικό θαύμα, ότι δηλαδή θα γεννήσει η παρθένος, που επρόκειτο στο μέλλον να αμφισβητηθεί από πολλούς με φιλόνεικη διάθεση, ο Συμεών προφήτευσε στην Παρθένο λέγοντας τί θα συμβεί στο μέλλον «Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες, θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών. Όσο για σένα, ο πόνος
για το παιδί σου θα διαπεράσει την καρδιά σου σαν δίκοπο μαχαίρι».
Εξαιτίας αυτού μερικοί νόμισαν πως η μητέρα του Κυρίου θα έχει μαρτυρικό θάνατο με ξίφος, επειδή ο Συμεών είπε- «Σε σένα ο πόνος για το παιδί σου θα διαπεράσει την καρδιά σου σαν δίκοπο μαχαίρι». Όμως δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, γιατί το δίκοπο μαχαίρι που αποτελείται από χαλκό διατρυπά το σώμα, τη ψυχή όμως δεν μπορεί να την διχοτομήσει.
Γι’ αυτό μέχρι σήμερα η Παρθένος είναι αθάνατη, αφού αυτός που κατοίκησε μέσα της την μετέφερε σε περιοχές, όπου μόνο με ανάληψη μπορεί να πάει κανείς. Τί λοιπόν θέλει να πει ο Συμεών για τον θάνατο λέγοντας· «Για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών, ο πόνος για το παιδί σου θα διαπεράσει την καρδιά σου σαν δίκοπο μαχαίρι»; Με τη λέξη ρομφαία εδώ ο Συμεών εννοεί την οδύνη της Παρθένου που θα διαπεράσει την ψυχή της και εξαιτίας της οποίας επρόκειτο να πονέσει, αφού θα έβλεπε να χάνεται αυτός που ήλθε να βρει και να σώσει αυτούς που έχασαν τον δρόμο τους. Το ότι ένιωσε οδύνη, επειδή νόμισε ότι είχε χάσει τον καρπό της παρθενικής μήτρας της, δηλαδή το γιό της, το ακούσαμε στο Ευαγγέλιο, όταν ο ευαγγελιστής Λουκάς είπε:
«Όταν ο Ιησούς έγινε δώδεκα χρονών». Τί συνέβη• «Όταν έγινε δώδεκα χρονών ο Ιησούς»; Η έννοια των λόγων με τη βοήθεια του ίδιου του λόγου ξεκαθαρίζει και η απορία αντιμετωπίζεται με τήν απορία. «Όταν έγινε δώδεκα χρονών». Ποιος είναι αυτός; Ο Θεός Λόγος, ο μονογενής Υιός του Θεού, αυτός που υπάρχει πριν γίνει ο κόσμος, αυτός που δημιούργησε πολύ παλαιά τον χρόνο του ορατού κόσμου, αυτός που γεννήθηκε πριν από τον χρόνο…

(Δ.Τσάμη, «Θεομητορικόν»,τ. Γ΄)

πηγή

http://proskynitis.blogspot.gr/

Το όνομα

Τα ονόματα ανέκαθεν είχαν σπουδαία σημασία για την ανθρώπινη επικοινωνία και κατανόηση, δεδομένου ότι έπαιζαν το ρόλο των στοιχείων εκείνων με τα οποία γινόταν γνωστή η δήλωση προσώπων, ζώων και αντικειμένων. Το όνομα γρήγορα εξελίχθηκε σε μέσο με το οποίο δηλώνεται κάποιο πρόσωπο ή πράγμα. Αν αυτό έχει σημασία για το φυτικό και ζωϊκό κόσμο, πόσο μάλλον για τον άνθρωπο, στον οποίο είναι εντονότερος ο προσωπικός χαρακτήρας, τα δε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του εμφανίζονται σε διαφορετικούς ανθρώπους με τρόπο διάφορο και ανεπανάληπτο. Το όνομα και η ονοματοδοσία δεν εξελίχθηκαν άσχετα προς τον ιστορικό βίο και τις περιπέτειες των λαών. Μέσω των ονομάτων μπορεί να παρακολουθήσουμε την ιστορική πορεία ενός ολόκληρου έθνους. Συχνά τα ονόματα ασκούν επάνω μας γοητεία και δύναμη, ενώ άλλα αποστροφή. Αυτό συμβαίνει επειδή τα φέροντα τα ονόματα αυτά πρόσωπα συνδέονται με καλές αναμνήσεις του παρελθόντος στην πρώτη περίπτωση και με αρνητικές εμπειρίες και καταστάσεις στη δεύτερη. Συχνά τα ονόματα είναι διακριτικά του θρησκεύματος του φέροντος προσώπου και συνδέονται με τις φιλοσοφικές ή κοινωνικές πεποιθήσεις των ανθρώπων.

Το όνομα στους Εθνικούς(ειδολωλάτρες)

Οι Έλληνες διακρίθηκαν περισσότερο από κάθε άλλο λαό για τον πλούτο των προσωπικών ονομάτων. Η χαρά και η υπερηφάνεια των Ελλήνων ήταν το προσωπικό τους όνομα, ποτέ το επάγγελμα ή ο τίτλος. Η έλλειψη ονομάτων και ονοματοδοσίας από κάποιο λαό θεωρούνταν ανέκαθεν έλλειψη πολιτισμού. Αντίθετα μ’ αυτό που συνέβαινε στους πρωτόγονους λαούς, στους πολιτισμένους οι άνθρωποι φέρουν προσωπικά ονόματα, τα οποία και λαμβάνουν με πράξη ονοματοδοσίας . Στους Αρχαίους Έλληνες το όνομα δινόταν στο βρέφος ή κατά τη γέννησή του ή κατά την όγδοη ημέρα από τη γέννηση.

Το όνομα στην Παλαιά Διαθήκη

Στην Παλαιά Διαθήκη βλέπουμε πως ο άνθρωπος, ως το τελειότερο των δημιουργημάτων, από την πρώτη στιγμή φέρει ιδιαίτερο όνομα, δηλωτικό της ατομικότητας και μοναδικότητάς του, και μ’ αυτό διακρίνεται από τα άλλα πρόσωποα που βρόσκονται μαζί του. Ο Δημιουργός καλεί τον πρωτόπλαστο ΑΔΑΜ με το όνομά του, ενώ εκείνος δίνει ονόματα στα ζώα και στη γυναίκα του.

Οι Ιουδαίοι έδιναν το όνομα στο βρέφος αμέσως με τη γέννησή του, ενώ αργότερα κατά την όγδοη ημέρα από τη γέννηση. Μάλιστα η κατά την όγδοη ημέρα ονοματοδοσία συνδέθηκε με την περιτομή. Η πράξη αυτή ήταν σε χρήση την αρχαιότητα στους Αιγύπτιους και Αιθίοπες . Απ’ αυτούς την παρέλαβαν οι Εβραίοι. Η περιτομή είναι θρησκευτική πράξη που διατάχθηκε από τον ίδιο το Θεό, για ν’ αποτελεί εμφανές σημείο καθενός που ανήκει στο Θεό, καθώς και της διαθήκης που συνήψε ο Θεός με τον Αβραάμ. Η σύνδεση της ιουδαϊκής περιτομής με την ονοματοδοσία φανερώνει ίσως τη μεγάλη σπουδαιότητα που και οι Ιουδαίοι προσέδιδαν στο όνομα και τη σημασία του για τη ζωή του ανθρώπου.

Το όνομα στη χριστιανική διδασκαλία

Τη σημασία του ανθρωπίνου ονόματος παρέλαβε και ο Χριστιανισμός, ο οποίος την ανέδειξε και την προήγαγε, καθώς την απεγκλώβησε από τα ασφυκτικά χωροχρονικά δεσμά του παρόντος κόσμου τοποθετώντας την στην εσχατολογική διάσταση.

Πότε δίνεται το όνομα;

Το όνομα, κατά την τάξη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, δίνεται την όγδοη ημέρα από την γέννηση του βρέφους. Γιατί; Στην βιβλική αποκάλυψη ο αριθμός «επτά» είναι το σύμβολο του κόσμου που δημιούργησε ο Θεός « καόν λίαν», του κόσμου που είχε φθαρεί από την αμαρτία και παραδόθηκε στο θάνατο. Η εβδόμη είναι η ημέρα κατά την οποία ο Δημιουργός αναπαύθηκε και την ευλόγησε, είναι η ημέρα που εκφράζει τη χαρά και ευφροσύνη του ανθρώπου για τη δημιουργία ως κοινωνίας με το Θεό. Όμως η ημέρα αυτή είναι μια διακοπή εργασίας, όχι το πραγματικό τέλος της. Είναι η ημέρα της προσδοκίας, της ελπίδας του κόσμου και του ανθρώπου για λύτρωση, για την ημέρα που είναι πέρα από το «επτά», πέρα από τη διαρκή επανάληψη του χρόνου. Το αδιέξοδο αυτό ήλθε να καταβάλει η καινούργια ημέρα, που εγκαινίασε ο Χριστός με την Ανάστασή Του. Από «τη μια Σαββάτων» άρχισε ένας καινούργιος χρόνος, ο οποίος αν και εξωτερικά παραμένει μέσα στον παλαιό χρόνο αυτού του κόσμου και μετριέται σε σχέση με τον αριθμό «επτά», ο πιστός νιώθει πως είναι καινούργιος. Το «οκτώ» γίνεται πλέον σύμβολο του νέου αυτού χρόνου.

Γιατί δίνεται το όνομα κατά την όγδοη ημέρα;

Η Εκκλησία τοποθετώντας την ονοματοδοσία κατά την όγδοη ημέρα θέλει να καταστήσει το αρτιγέννητο παιδί μέτοχο και κοινωνό αυτής της νέας πραγματικότητας και να καταδείξει σ’  αυτό τη δυναμική πορεία της καταξιωμένης ανθρώπινης ζωής, κατάληξη της οποίας είναι η Βασιλεία των Ουρανών. Βλέπουμε εδώ ότι η Εκκλησία θεωρεί το βρέφος που μόλις γεννήθηκε ως ολοκληρωμένο ήδη άνθρωπο, το αντιμετωπίζει με την ίδια πρόνοια που αντιμετωπίζει τον κάθε άνθρωπο. Το όνομα του ανθρώπου του δίνει ταυτότητα ως πρόσωπο και διαβεβαιώνει τη μοναδικότητά του. Γι’  αυτό και φροντίζει πλέον να του δώσει όνομα. Δεν θεωρεί το βρέφος απλά άνθρωπο, γενικά και αόριστα, ούτε σαν φορέα μιάς αφηρημένης κι απρόσωπης φύσης.Είναι πράγματι συγκλονιστικό το γεγονός ότι πολύ πρίν αναγνωρισθούν στα παιδιά τα ανθρώπινα δικαιώματα, πρίν ακόμη ιδρυθούν οι παγκόσμιες οργανώσεις για την προστασία των παιδιών, η Εκκλησία εφαρμόζοντας εδώ κι αιώνες τη φιλάνθρωπη , όσο κι αγνοημένη, πρακτική της προς όλους τους ανθρώπους με την ευχή της ονοματοδοσίας ομολογεί τη μοναδικότητα του συγκεκριμένου παιδιού κι αναγνωρίζει το θεϊκό δώρο της προσωπικότητάς του.

Η ευχή της ονοματοδοσίας

Η Ευχή ονομάζεται έτσι επειδή με την ευλογία που παρέχει στο παιδί η Εκκλησία, οκτώ ημέρες μετά τη γέννησή του, το προσφωνεί για πρώτη φορά με το δικό του προσωπικό όνομα. Αυτό συμβαίνει όχι επειδή είναι η πρώτη φορά που η Εκκλησία το ευλογεί και του εύχεται- ήδη κάτι τέτοιο συνέβη την πρώτη ημέρα-, αλλά επειδή οι ευχές της πρώτης ημέρας απευθύνονται κυρίως στη μητέρα και δευτερευόντως στο παιδί. Αυτό το όνομα θα φέρει σ’ όλη του τη ζωή και μ’ αυτό το όνομα θα εισέλθει τελικά στην αναμενόμενη Βασιλεία του Θεού, προτύπωση της οποίας είναι η ημέρα αυτή της λήψεώς του.

Εκείνο που κάνει η ευχή είναι να καταδείξει το σκοπό του ανθρώπου, που είναι η ένωσή του με το Θεό. Γι’ αυτό και δεν παραλείπει να εκφράσει το αίτημα της συνάψεώς του στην Εκκλησία και της τελειώσεώς του με τα άγια Μυστήρια του Χριστού. Μόνο, ως μέλος της Εκκλησίας, που θα γίνει με το Βάπτισμα, το παιδί θα ξεπεράσει τη διάσπαση της αμαρτίας. Έτσι γίνεται φανερό ότι η ευχή της ονοματοδοσίας στοχεύει στα Μυστήρια του Βαπτίσματος και του Χρίσματος και τη συμμετοχή του ανθρώπου στη Θεία Ευχαριστία.

Η Ακολουθία της ονοματοδοσίας

Η ευχή εντάσσεται μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της Ακολουθίας της ονοματοδοσίας , που τελείται στο ναό ή στο σπίτι. Το παιδί υποδέχεται ο ιερέας όχι μέσα στο Ναό, αλλά σον πρόναο. Εκεί τελεί και την Ακολουθία. Η καταβολή της διάταξης αυτής είναι δυνατό να αναζητηθεί στην πράξη της Αρχαίας Εκκλησίας, κατά την οποία οι προβαπτισματικές τελετές γίνονταν όχι στον κυρίως Ναό αλλά στο προαύλιο του βαπτιστηρίου . Μετά την ανάγνωση της ευχής της ονοματοδοσίας που εξετάσαμε ο ιερέας ευλογεί το στόμα, το μέτωπο και την καρδιά του παιδιού. Αυτό γίνεται όχι απλά και μόνο γιά να ευλογηθούν τα συγκεκριμένα μέρη του σώματος, αλλά κυρίως οι αντίστοιχες λειτουργίες τους: η λογική (στόμα), η νοητική(μέτωπο) και η ζωοποιητική ( καρδία ). Έτσι το παιδί, ως σύνολο ψυχοσωματικής οντότητας, παραδίδεται στην κυριολεξία στο Χριστό. Αυτός είναι ο λόγος που στη συνέχεια ψάλλεται και το απολυτίκιο της εορτής της Υπαπαντής « Χαίρε Κεχαριτωμένη , Θεοτόκε Παρθένε…».

Σήμερα, πολλές φορές, από διάφορους λόγους, όπως η άγνοια, η μη έγκαιρη απόφαση των γονέων για το όνομα που πρόκειται να δοθεί στο παιδί, και άλλες πρακτικά αίτια, η ονοματοδοσία συνδέθηκε με την Ακολουθία του Βαπτίσματος.

Γιατί γιορτάζουμε;

Ο άνθρωπος πλασμένος κατ’ εικόνα Θεού είναι από τη φύση του προωρισμένος να γιορτάζει, να θυμάται το Θεό. Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος λέγει χαρακτηριστικά « κεφάλαιον εορτής μνήμη Θεού». Έτσι η χριστιανική γιορτή δεν είναι μια θεωρητική, αφηρημένη και ανεύθυνη κατάσταση. Απεναντίας συνιστά την κοπιώδη πράγματι πορεία του ανθρώπου να επιστρέψει στο Θεό, στο άκτιστο Αρχέτυπό του από το οποίο και κατάγεται. Γι’ αυτό η χριστιανική γιορτή, ως βίωμα χαράς και ευφροσύνης, δεν είναι δυνατόν να κατανοηθεί έξω από τη δοξολογία των έργων του Θεού και την εμπειρία της θείας δόξας, έξω από τη νέα πραγματικότητα που δημιούργησαν στον κόσμο τα γεγονότα της θείας Οικονομίας, της Σάρκωσης του Λόγου, του Σταυρού, του Πάθους και της Ανάστασης του Χριστού. Γεγονότα που έδωσαν νέο νόημα στο χρόνο, το χώρο, στον άνθρωπο, στον κόσμο, στην ίδια τη ζωή.

Το περιεχόμενο της χριστιανικής εορτής μέσα στην Εκκλησία.

Ο άνθρωπος γιορτάζει γιατί γιορτάζει και ο Χριστός. Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός λέγει ότι « Ημίν ο Χριστός τας εορτάς εκτετέλεκεν ». Το περιεχόμενο της εορτής είναι η χαρά του ανθρώπου. Η χαρά της σωτηρίας. Μια εμπειρία που βιώνεται μέσα στο Σώμα του Χριστού, την Εκκλησία, η οποία από τους Πατέρες χαρακτηρίζεται ως «Εκκλησία εορταζόντων αξίως του Πνεύματος». Μια εμπειρία που αποκτά αιώνιες διαστάσεις, γίνεται «τύπος της άνω χαράς», αφού Χριστός, Εκκλησία και έσχατα, Βασιλεία δηλαδή του Θεού, δεν χωρίζονται. Ο Θεός πιά δεν τιμάται σε ορισμένα μεγάλα γεγονότα, αλλά είναι σημείο αναφοράς και μνήμης του ανθρώπου σε κάθε στιγμή, σε κάθε ώρα, σε κάθε ημέρα, σε κάθε εορτή. Ο χρόνος στην εκκλησιαστική ζωή είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ξεδιπλώνεται η αποκάλυψη, πραγματώνεται η σωτηρία του ανθρώπου και παίρνει αξία με το μυστήριο της Ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου του Θεού. Μπορεί πιά ο άνθρωπος να ξεπεράσει το εμπόδιο του χρόνου και να ζήσει το αιώνιο και το αληθινό. Μπορούμε όλοι μας να κάνουμε τη ζωή μας ένα διαρκές Πάσχα. Οι διάσπαρτες μέσα στο εκκλησιαστικό έτος εορτές αποτελούν ακριβώς κέντρα που οργανώνουν σε μια καινούργια διάσταση το χρόνο. Το Πάσχα, τα Χριστούγεννα, το Δεκαπενταύγουστο, η εορτή των Αγίων Αποστόλων, οι καθημερινές μνήμες Μαρτύρων και Αγίων, ο εβδομαδιαίος και ημερήσιος κύκλος των Ακολουθιών, οι υπόλοιπες εορτές, με τις νηστείες και τις Ακολουθίες τους, δίνουν στο χρόνο νέα κατεύθυνση και διάσταση. Η εορτή, λοιπόν, είναι αυτή η ύπαρξη της Εκκλησίας, όπου η Ανάσταση συνεχίζει να ενεργείται ως ιστορική πραγματικότητα και τοποθετεί τον πιστό μυστηριακά στον κόσμο της θείας ζωής. Είναι η οντολογική αίσθηση της όγδοης ημέρας, το κατ’ εξοχήν καθολικό γεγονός της Εκκλησίας.

Η ευχαριστιακή διάσταση της εορτής.

Η Μεταμόρφωση του χρόνου, η ανακαίνιση του κόσμου, η χαρά που δίνει ο Χριστός στον άνθρωπο, αλλά και η μίμηση της ζωής του Χριστού, η καινούργια ζωή που απαιτεί η χριστιανική εορτή, βιώνονται μέσα στην Εκκλησία, την Ευχαριστία και την μυστηριακή της ζωή. Η Εκκλησία, λέγει ο άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας , «σημαίνεται εν τοις μυστηρίοις », ζεί δηλαδή μέσα στα Μυστήρια. Αυτό σημαίνει πώς οι εορτές και οι τελετές της Εκκλησίας πηγάζουν από το ένα και μοναδικό μυστήριο του Χριστού.

Στη Θεία Ευχαριστία, μέσα στη Θεία Λειτουργία, την κατ’ εξοχήν εορτή, είναι παρούσα όλη η Εκκλησία. Ο Χριστός είναι παρών αποκαλύπτοντας στον άνθρωπο την αλήθεια του Θεού. Οι άγιοι είναι και αυτοί παρόντες στη Θεία Ευχαριστία. Η Θεία Λειτουργία προσφέρεται και «υπέρ των εν πίστει αναπαυσαμένων , προπατόρων, πατέρων, πατριαρχών, προφητών, αποστόλων,…μαρτύρων, ομολογητών…εξαιρέτως της Παναγίας αχράντου, υπερευλογημένης ». Όχι όμως ως ικεσία από μας στο Θεό για τους Αγίους αλλα ως ευχαρισία . Η Θεία Ευχαριστία δεν προσφέρεται ως ευγνωμοσύνη του αγίου για το θρίαμβο που επιτέλεσε, αλλά προσφέρεται γιατί οι πιστοί χαίρονται και ελπίζουν στην μεσιτεία του κατά το χρόνο της εορτής του. Γι’ αυτό όταν γιορτάζουμε πηγαίνουμε στην Εκκλησία. Γιορτάζω σημαίνει πηγαίνω στην Εκκλησία, συμμετέχω στη θεία λατρεία, κοινωνώ του Σώματος και του Αίματος του Χριστού, κοινωνώ με το Θεό. Γιορτάζω σημαίνει δεν είμαι μόνος, αλλά με το Θεό και τους αδελφούς μου.

Γιατί τιμάμε τους Αγίους;

Τιμάμε τους Αγίους όχι ως θρησκευτικούς ήρωες , γιατί αυτό θα ήταν ειδωλολατρία, αλλά ως ζωντανά παραδείγματα βιώσεως της εν Χριστώ ανακαίνισης του ανθρώπου, ως «φώτα θεουργικά», ως φίλους αληθινούς του Θεού, ως κοινωνούς των παθημάτων και της δόξας του Χριστού, αλλά και ως οδηγούς των πιστών «εις πάσαν την αλήθειαν εν Πνεύματι Αγίω ».

Οι εικόνες των Αγίων μας

Η τιμητική προσκύνηση των Αγίων πηγάζει από το γεγονός, ότι τιμήθηκαν και οι ίδιοι από το Θεό. Οι εικόνες των Αγίων μαρτυρούν αυτή την τιμή, η οποία τους απονεμήθηκε από το Θεό, κι έτσι παρακινούν κι εμάς προς μίμηση και παρόμοια πίστη. Ο Μέγας Βασίλειος λέγει ότι «η της εικόνς τιμή επί το πρωτότυπον διαβαίνει». Η τιμή, την οποία αποδίδουμε στην εικόνα, μεταβαίνει στο εικονιζόμενο πρόσωπο και σε τελική ανάλυση αναφέρεται στο Θεό.

«Ακολουθούντες τη θεηγόρο διδασκαλία των Αγίων Πατέρων μας και την παράδοση της Καθολικής Εκκλησίας, διότι την αναγνωρίζουμε ως διδασκαλία του εν αυτή ενοικούντος Αγίου Πνεύματος, ορίζουμε με κάθε ακρίβεια και ομοφωνία να τοποθετούνται δίπλα στον άγιο και ζωοποιό Σταυρό επίσης και οι σεβαστές και άγιες εικόνες, οι οποίες κατασκευάζονται από χρώματα και ψηφιδωτές πέτρες ή από άλλο κατάλληλο υλικό, στους ιερούς ναούς του Θεού, στα ιερά σκεύη και άμφια, στους τοίχους και στα ξύλινα πλαίσια, στα σπίτια και στους δρόμους, δηλαδή οι εικόνες του Κυρίου και Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, της αχράντου Κυρίας μας, της Αγίας θεοτόκου , των τιμίων Αγγέλων και όλων των Αγίων και ευσεβών ανδρών».

( Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος)

Βιβλιογραφία

Γεωργίου Χ. Χρυσοστόμου, Ονοματοδοσία , εκδ . Πουρναρά , Θεσσαλονίκη 1991.

Σ. Δεμοίρου , Ονοματοθεσία του ανθρώπου των αρχαίων Ελλήνων και των Ελλήνων χριστιανών, Αθήναι 1976.

Κ. Μαντζουράνη , Τα κυριώτερα ονόματα των ελλήνων και ελληνίδων με σύντομον ιστορίαν των και την ετυμολογικήν και συμβολικήν σημασία των, Αθήναι 1951.

πηγή:εδώ

http://imverias.blogspot.gr/

Ο λέων κεκοίμηται!

Εκοιμήθη εν Κυρίω στις 29.1.2013 ένας ταπεινός λευίτης της Εκκλησίας μας.

Ένας τίμιος εργάτης του Ευαγγελίου του Χριστού.

Ένας άνθρωπος της θυσίας και της προσφοράς.

Μετέστη εις τάς αιωνίους μονάς ο πατήρ Θεόφιλος, ο γέροντας της Ορθοδόξου Ιεραποστολικής Αδελφότητος ΛΥΔΙΑ.

Ο Αρχιμανδρίτης Θεόφιλος -κατά κόσμον Θεόδωρος- Ζησόπουλος, γεννήθηκε στο Κυπαρίσσι των Γρεβενών την 1η Μαΐου του 1930, από τον Γεώργιο και την Παρασκευούλα Ζησοπούλου.

Απεφοίτησε από το Γυμνάσιο Γρεβενών το έτος 1949 και το ίδιο έτος εισήχθη στην Θεολογική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης, από την οποία απεφοίτησε το 1952.

Υπηρέτησε την στρατιωτική του θητεία στην Διεύθυνση του Θρησκευτικού του Γενικού Επιτελείου Στρατού, καλύπτοντας τις ανάγκες του κηρύγματος Μονάδων της Αττικής.

Την 7η Μαΐου του 1956 κείρεται μοναχός στην Ιερά Μονή Παναγίας Γουμενίσσης, που υπαγόταν τότε στην Ιερά Μητρόπολη Πολυανής και Κιλκισίου και την επομένη 8 Μαΐου, χειροτονείται διάκονος και προσλαμβάνεται ως ιεροκήρυκας. Μετά από μία τριετία, την 17η Μαΐου του 1959, Κυριακή των Μυροφόρων, χειροτονείται στην Δορκάδα του Κιλκίς, στον βαθμό του πρεσβυτέρου και προχειρίζεται σε αρχιμανδρίτη.

Υπηρέτησε στις Ιερές Μητροπόλεις Κιλκισίου, Ελευθερουπόλεως, Μεσσηνίας, Κασ­σαν­δρείας, Φλωρίνης και τέλος στην Ιερά Μητρόπολη Λαγκαδά, απ΄ όπου και συνταξιο­δο­τήθηκε το 1987, αλλά δεν αποστρατεύτηκε από τον ευγενή στρατό του Χριστού.

Το 1993 και για τις ανάγκες του ραδιοφωνικού και του τηλεοπτικού σταθμού, έλαβε το πτυχίο δημοσιογραφίας.

Αυστηρός στον εαυτό του, με υποδειγματική πολιτεία σ’ όποιον τόπο υπηρέτησε, καθιερώ­θηκε στις καρδιές όλων.

Η φλογερή του πίστη και η αυθεντική του αγάπη στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού, μεταρσίωνε ολόκληρη την ύπαρξή του. Πόθος του «τό αύριο να κάνουμε καλύτερο από το χθές»˙ σκοπός του «η εγκαθίδρυση του κράτους του Θεού». Με ιερή αγωνία θα μπορούσε να επαναλαμβάνει με τον απόστολο Παύλο: «Εάν γάρ ευαγγελίζωμαι, ουκ έστι μοι καύχημα˙ ανάγκη γάρ μοι επίκεται˙ ουαί δε μοί εστιν εάν μή ευαγγελίζωμαι».

Εν ψύχει και καύσωνι, πεζοπορών, έκανε άμβωνά του το ύπαιθρο, τις πλατείες, τους δρόμους, τα αλώνια, τα καφενεία, κάθε τόπο όπου μπορούσαν να βρίσκονται συγκεντρωμένοι λίγοι άνθρωποι. Το κήρυγμα τον αναζωογονούσε, τον έτρεφε. Διψούσε να σώσει αθάνατες ψυχές.

Η ιεραποστολή ήταν το έργο και η ζωή του. Την θεωρούσε ως την μεγαλύτερη φιλαν­θρωπία. «Αν δώσουμε στον άνθρωπο τον Θεό, του δίνουμε το πάν», συνήθιζε να λέει. Μαζί με τον προφορικό λόγο, στον οποίο αναλώθηκε, χρησιμοποίησε και τον γραπτό λόγο. Όργανά του τα μαχητικά περιοδικά «Εγερθείτε», «Γρηγορείτε», «Ο αντίλαλος», «Ο μαθητής», «Αγία Λυδία». Το περιοδικό «Αγία Λυδία» εδώ και 40 χρόνια μιλά στον λαό μας με μια ειλικρινή και τίμια φωνή, ελέγχει τα κακώς κείμενα, δίνει γραμμή πλεύσεως, τροφοδοτεί με τα νάματα της πίστεως.

Επίσης, εξέδωσε εκατοντάδες φυλλάδια και βιβλία πνευματικής οικοδομής. Ο λόγος του μεστός, σαφής, οικοδομημένος και εμπνευσμένος από το κεφαλόβρυσο του Ευαγγελίου.

Το 1958 ιδρύει την Φιλόπτωχο Αδελφότητα Νεανίδων Η ΔΟΡΚΑΣ, που δραστηριοποιείται στην φιλανθρωπία και στην στήριξη νεανίδων και το 1965 την Ορθόδοξο Χριστιανική Αδελφότητα ΛΥΔΙΑ, τιμώντας το όνομα της πρώτης Ευρωπαίας Χριστιανής, που κατηχήθηκε από τον Απόστολο Παύλο στους Φιλίππους. Λίγα χρόνια αργότερα, με προτροπή του, ο μακαριστός Μητροπολίτης Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κυρός Αλέξανδρος καταθέτει υπόμνημα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για την αγιοκατάταξη της εξαίρετης αυτής γυναικείας μορφής.

Η πρόταση γίνεται ολοθύμως αποδεκτή από την Σύνοδο και η Αγία έκτοτε τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 20 Μαΐου. Η Αδελφότητα αυτή δραστηριοποιείται κυρίως στον ιεραποστολικό τομέα.

Η αγάπη του για τον Θεό και τον άνθρωπο εφευρετική και ανεξάντλητη.

Όταν στην περιοχή του Κιλκίς, γύρω στα 1960, έπεσε επιδημία ασιατικής γρίππης και τα δύο Γυμνάσια του Κιλκίς είχαν μείνει με ελάχιστους μαθητές, ο πατήρ Θεόφιλος με τον τότε Σχολίατρο επισκέφθηκαν τα άρρωστα παιδιά, από τα γύρω χωριά, στα δωμάτια που ενοικίαζαν, ακατάλληλα συχνά για διαμονή.

Οι γονείς των περισσοτέρων ήταν στην Γερμανία και τα παιδιά έμεναν στην πόλη του Κιλκίς, όπου ήταν το Γυμνάσιο, με την πλημμελή μέριμνα και επίβλεψη του παππού και της γιαγιάς.

Τότε, ο γιατρός μερίμνησε για την υγεία τους και ο πατήρ Θεόφιλος, σκεπτόμενος ως πατέρας, συνέλαβε ένα μεγαλόπνοο όραμα. Να ιδρύσει μαθητικά οικοτροφεία, θηλέων και αρρένων, για να προσφέρει σ’ αυτά τα παιδιά οικογενειακή φροντίδα και θαλπωρή.

Τα οικοτροφεία αυτά ήταν το σπίτι, η οικογένεια, το φροντιστήριο, το κατηχητικό για κάθε παιδί. Ο ιδρυτής τους δεν μεριμνούσε μόνο για την εξασφάλιση του φαγητού και του ύπνου των παιδιών, αλλά και για την αγωγή συγχρόνως και την μόρφωσή τους. 200-220 παιδιά κάθε χρόνο και για μία περίπου δεκαετία βρήκαν μία ζεστή φωλιά και ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους.

Παρόμοιο έργο πραγματοποίησε αργότερα και στην Ιερά Μητρόπολη Λαγκαδά, όπου χάρη στην πατρική του φροντίδα, ωφελήθηκαν, κατά τον ίδιο τρόπο, πολλά παιδιά της ευρύτερης περιοχής του Λαγκαδά.

Η μέριμνά του για τα νειάτα της πατρίδος μας και τα προβλήματά τους, για την καλλιέργεια του εθνικού και θρησκευτικού φρονήματος των παιδιών, αλλά και γενικότερα του λαού μας, τον οδήγησε στην δημιουργία κατηχητικών σχολείων, αγιογραφικών κύκλων και εκκλησιαστικών κατασκηνώσεων.

Με την φροντίδα του λειτουργούν Κύκλοι Μελέτης Αγίας Γραφής, καθώς και Χριστιανικές Ομάδες μαθητών σε πολλές Ιερές Μητροπόλεις της Μακεδονίας, με την ευλογία των οικείων Επισκόπων.

Η Κατασκήνωση «Η Χαρά των Παιδιών», που από το 2010 λειτουργεί σε υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις, έχει διαγράψει μια επιτυχή πορεία 40 περίπου χρόνων. Ξεκίνησε δειλά το 1970, στον χώρο αυτό, στο Κέντρο Εσωτερικής και Εξωτερικής Ιεραποστολής της Αδελφότητος.

Τα σύνορα της πατρίδος μας όμως, στάθηκαν μικρά για να περικλείσουν την αγάπη του και το ενδιαφέρον του για την νεότητα. Μετά την κατάρρευση του ανατολικού μπλόκ, παιδιά από την Βουλγαρία, την Βόρειο Ήπειρο, καί, μετά τον πόλεμο της Σερβίας, τα ορφανά και ταλαιπωρημένα παιδιά της Βοσνίας γεύθηκαν τους εύχημους καρπούς της αγάπης του.

Και δεν έμεινε εκεί! Το πρόγραμμα φιλοξενίας επεκτάθηκε στους αναπήρους του πολέμου, στα αδικημένα παιδιά της Λευκορωσίας, θύματα του πυρηνικού ατυχήματος στο Τσέρνομπιλ, στους ποντίους της Γεωργίας και της Ρωσίας, στους Έλληνες της Κάτω Ιταλίας, σε Τσέχους, Ρουμάνους, ομογενείς από Ουκρανία και Αυστραλία.

Συνολικά, μέχρι σήμερα φιλοξενήθηκαν περίπου 25.000 ελληνόπουλα και 20.000 παιδιά ομοδόξων χωρών.

Αφουγκραζόμενος τον παλμό της εποχής, επιθυμεί να ακουστεί ο λόγος του Θεού στα ερτζιανά κύματα, ο Χριστός στο μικρόφωνο! Δεν περιμένει να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες.

Η λαχτάρα του για ιεραποστολή πιέζει τις συνθήκες. Καταθέτει τον εαυτό του και προχωρά. Οι αντιξοότητες είναι για τον πατέρα Θεόφιλο προκλήσεις.

7 Ιουλίου του 1993. Η φωνή του Χριστού μπαίνει στα σπίτια των ανθρώπων! Εκπέμπει για πρώτη φορά ο ραδιοφωνικός σταθμός «Λυδία η Φιλιππησία», ο οποίος με τις άοκνες προσπάθειες του πατρός Θεοφίλου γαληνεύει, ανακουφίζει, αναπλάθει ψυχές.

Το 1996 παίρνει μία τολμηρή απόφαση. Αντιλαμβανόμενος την καταλυτική επίδραση της τηλεοράσεως, αναλαμβάνει το βάρος της στελεχώσεως και λειτουργίας του εκκλησιαστικού τηλεοπτικού σταθμού 4Ε, που σήμερα μεταδίδεται δορυφορικά και μέσω του διαδικτύου σε όλο τον πλανήτη. Από το 1996 έως σήμερα, για 17 χρόνια, ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, είναι ο ιθύνων νούς, ο πνευματικός καθοδηγητής.

Κρατά το τιμόνι του σταθμού και καταθέτει καθημερινά τον μόχθο του με συνέπεια, υπομονή, με μια αφοπλιστική εργατικότητα, περιφρονώντας τις θυσίες που απαιτούνται από μέρους του, χωρίς να δώσει «ύπνον τοίς οφθαλμοίς του και τοίς βλεφάροις του νυσταγμόν και ανάπαυσιν τοίς κροτάφοις του», αρκεί να δοξάζεται το Άγιο Όνομα του Θεού και να υπηρετεί ο σταθμός τον Χριστό και την Ελλάδα.

Αναλώθηκε ψυχή τε και σώματι στην διάδοση του λόγου του Θεού. Μοναδικός του οραματισμός το «ελθέτω η Βασιλεία Σου». Διέθεσε όλα τα χαρίσματα του Θεού και όλες του τις δυνάμεις για την εξάπλωση της Βασιλείας Του.

Ένας γενναίος έφυγε! Ένας πρωτοπόρος ακάματος εργάτης του Ευαγγελίου βρίσκεται τώρα εις τάς αιωνίους μονάς. Ένας άξιος κληρικός που τίμησε το ράσο του και έσπειρε αφειδώλευτα τον λόγο του Θεού στις καρδιές των ανθρώπων αναπαύεται από σήμερα στην αγκαλιά του Θεού, τον Οποίο λάτρεψε και υπηρέτησε με ζήλο και πίστη.

Ας έχουμε την ευχή του.

elafosdorkas.blogspot.gr