kantonopou’s blog

Ματθ. ιη΄23 – 35

«Ουκ έδει και σε ελεήσαι τον σύνδουλόν σου, ως και εγώ σε ηλέησα;» (Ματθ. ιη΄ 33)

Δυο βασικές διδασκαλίες κάνουν το Χριστιανισμό να ξεχωρίζει από τις άλλες θρησκείες. Είναι η διδασκαλία της αγάπης και η διδασκαλία της συγχώρησης. Δυο διδασκαλίες με ένα κοινό γνώρισμα, την υπέρβαση κάθε εγωϊστικής τάσης. Και οι δυο διδασκαλίες εκφράζουν την ουσία του Θεού ως αγάπη, αλλά και ως Θεού της συγχώρησης. Μάλιστα είναι τόσο στενά συνδεδεμένες οι δύο έννοιες «αγάπη» και «συγχώρηση» σε σημείο που αν αποσπάσουμε τη μια από την άλλη, τότε είναι σα να διασπούμε την ίδια τη φύση του Θεού.

Ο Θεός από αγάπη γίνεται άνθρωπος και για χάρη του ανθρώπου οδηγείται και στο σταυρικό θάνατο. Αυτήν την αγάπη της υπέρβασης και της θυσίας ζητά από τους μαθητές, ακόλουθούς του, δια μέσου των αιώνων. Το να μπορέσεις να αγαπήσεις, και μάλιστα τον εχθρό σου, πρέπει να προχωρήσεις σε μια δεύτερη υπέρβαση, τη συγχώρηση. Αν δεν μπορώ να συγχωρήσω, σημαίνει ότι δεν μπορώ να αγαπήσω. Άρα βρίσκομαι έξω από τη βασική διδασκαλία του Χριστιανισμού. Γιατί με το να συγχωρώ, αποδεικνύω στην πράξη ότι μπορώ να αγαπήσω πραγματικά.

Έτσι, μετά την Ανάσταση, όταν ο Κύριος παρουσιάστηκε στους Μαθητές του, «φύσηξε στα πρόσωπά τους» και τους είπε: «Λάβετε Άγιο Πνεύμα. Σε όποιους συγχωρήσετε τις αμαρτίες, θα τους είναι συγχωρησμένες· σε όποιους τις κρατήσετε, ασυγχώρητες θα κρατηθούν έτσι» (Ιωάν. κ΄ 22 – 23). Άρα και η δυνατότητα της συγχώρησης είναι δώρο του Θεού προς τον άνθρωπο που πηγάζει από την ίδια τη φύση του.

Αφού, λοιπόν, ο Θεός είναι οικτίρμων και ελεήμων και ο άνθρωπος καλείται να τον μιμηθεί για να γίνει και αυτός άγιος και τέλειος, άρα και ο άνθρωπος πρέπει να γίνει και αυτός γεμάτος ευσπλαχνία και έλεος, όπως είναι και ο Κύριος (Ιακ. ε΄ 11).

Είναι για τούτο που η προτροπή για να συγχωρούμε αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο της διδασκαλίας του Κυρίου. Έτσι στην Κυριακή Προσευχή μάς προτρέπει να ζητούμε από το Θεό συγχώρηση για τα σφάλματά μας, τις αμαρτίες μας, και στη συνέχεια μας καλεί να συγχωρούμε κι εμείς τα σφάλματα των συνανθρώπων. Διαφορετικά, μάς τονίζει στη συνέχεια: «Αν όμως δε συγχωρήσετε στους ανθρώπους τα παραπτώματά τους, ούτε κι ο Πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα» (Ματθ. στ΄ 15).

Το ίδιο επαναλαμβάνει και σήμερα ο Κύριος στο τέλος της παραβολής: «Έτσι θα κάνει και σ’ εσάς ο ουράνιος Πατέρας μου, αν ο καθένας σας δε συγχωρήσει τα παραπτώματα του αδερφού του μ’ όλη του την καρδιά». Είναι αξιοπρόσεκτο το γεγονός ότι στην πρώτη περίπτωση ονομάζει το Θεό «Πατήρ υμών», Πατέρας σας, ενώ τώρα τον ονομάζει «Πατήρ μου», Πατέρας μου. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, σχολιάζοντας τη διαφορά στα πιο πάνω λόγια του Κυρίου, θα πει: «Ου λέγει ο Πατήρ υμών, αλλ’ ο Πατήρ μου. Ου γαρ άξιον του τοιούτου Πατέρα καλείσθαι τον Θεόν, του ούτω πονηρού και μισανθρώπου». Δηλαδή, δε λέει ο Πατέρας σας, αλλά ο Πατέρας μου, γιατί δε θεωρεί άξιο έναν τέτοιο πονηρό και μισάνθρωπο να ονομάζει το Θεό Πατέρα του.

Ίσως τώρα να προκύψει το ερώτημα: «Ναι, να συγχωρούμε, αλλά πόσες φορές». Ένα ερώτημα που έκανε και ο Πέτρος στον Κύριο: «Κύριε, πόσες φορές θα σφάλλει σ’ εμένα ο αδερφός μου και θα τον συγχωρήσω; Ως εφτά φορές;»

Είναι αξιοσημείωτη η απάντηση του Ιησού: «Ου λέγω σοι έως επτάκις, αλλ’ έως εβδομηκοντάκις επτά». Δε σου λέω ως εφτά, αλλά ως εβδομήντα εφτά φορές. Με την απάντηση δεν εννοεί το άθροισμα 7Χ70, δηλαδή 490, αλλά την χωρίς όρους και χωρίς περιορισμούς συγχώρηση. Μάλιστα, για να ενισχύσει την άποψή του, διηγήθηκε τη σημερινή παραβολή του κακού δούλου, στέλλοντας παράλληλα σε όλους το μήνυμα ότι ο καθένας από μας θα λογοδοτήσει για τη συμπεριφορά και τις πράξεις του.

Στην παραβολή παρομοίασε ο Κύριος τη βασιλεία των ουρανών μ’ ένα βασιλιά, που θέλησε να του αποδώσουν λογαριασμό οι δούλοι του. Ο πρώτος όφειλε δέκα χιλιάδες τάλαντα. Ένα τεράστιο ποσό. Αξίζει να αναφέρουμε ότι το τάλαντο ισοδυναμούσε με 240 χρυσές λίρες, ή 6.000 δηνάρια. Άρα ο δούλος ήταν ασυνεπής και καταχραστής και, λόγω της σπατάλης του, ήταν φτωχός. Όταν αδυνατούσε να πληρώσει το χρέος του, ο βασιλιάς διέταξε να πουλήσουν τον ίδιο, τη γυναίκα του, τα παιδιά του και την όποια περιουσία του για να του δώσουν το ποσό από την πώληση.

Ο δούλος τότε έπεσε στα πόδια του, τον προσκυνούσε κι έλεγε: «δείξε μου μακροθυμία και θα σου τα δώσω όλα τα χρέη μου πίσω». Τον λυπήθηκε ο Κύριος εκείνον το δούλο και τον άφησε να φύγει, του χάρισε μάλιστα και το χρέος.

Βγαίνοντας έξω εκείνος ο δούλος, βρήκε έναν από τους σύνδουλούς του, που του όφειλε μόνο 100 δηνάρια. Τον έπιασε και τον έσφιγγε να τον πνίξει, λέγοντάς του: «ξόφλησέ μου το χρέος». Ο σύνδουλός του τότε έπεσε στα πόδια του και τον παρακαλούσε: «δείξε μου μακροθυμία και θα σου το ξεπληρώσω». Αυτός όμως δε δέχτηκε και τον έβαλε στη φυλακή. Γεγονός που λύπησε και εξόργισε τους σύνδουλούς του και οι οποίοι στη συνέχεια διηγήθηκαν στον Κύριό τους όλα όσα έγιναν.

Τότε ο Κύριος τον κάλεσε και του λέει «κακέ δούλε, σου χάρισα όλο εκείνο το χρέος, επειδή με παρεκάλεσες. Δεν έπρεπε κι εσύ να σπλαχνιστείς το σύνδουλό σου, όπως κι εγώ σπλαχνίστηκα εσένα;» Κι οργίστηκε ο Κύριός του και τον παρέδωσε στους βασανιστές, ώσπου να ξεπληρώσει όσα του χρωστούσε».

Δυστυχώς, η σκληρότητα της συμπεριφοράς του δούλου δεν περιορίζεται μόνο στην παραβολή. Υπάρχει διαχρονικά και φτάνει ως τις μέρες μας. Είναι μια βαναυσότητα που εκδηλώνεται σε ατομικό, κοινωνικό, σε κρατικό, ακόμα και σε διεθνές επίπεδο και που κωφεύει πραγματικά στη γοερή παράκληση «μακροθύμησον επ’ εμοί». Μια παράκληση, κραυγή ανθρώπων και λαών, που χάνεται στους θορύβους της σύγχρονης ζωής που αναδεικνύει σε αξίες κάθε απαξία. Επί τέλους πού πάμε;

Απαρχή για πρόληψη ή βελτίωση της κατάστασης θα είναι η συνειδητοποίηση ότι κανένας δεν είναι τέλειος και ότι όλοι είμαστε «οφειλέτες», κυρίως έναντι του Θεού. Κατά το σημερινό Ευαγγέλιο οι δικές μας οφειλές έναντι του Θεού ξεπερνούν το ποσό των «μυρίων ταλάντων», των δε συνανθρώπων προς εμάς έως και τα «εκατόν δηνάρια»!

Αδελφοί μου, η συνειδητοποίηση της πιο πάνω πραγματικότητας θα μας απαλλάξει από αχρείαστες προστριβές και περιπέτειες. Ο Κύριος μας έδειξε το δρόμο. «Συγχωρέστε για να συγχωρηθείτε». Και η συγχώρηση πρέπει να είναι από καρδιάς και όχι φραστική. Αλλά και ο Απόστολος Παύλος μας προτρέπει: «Το επιεικές υμών γνωσθήτω πάσιν ανθρώποις» (Φιλιπ. δ΄ 5). Σ’ όλους να δείχνετε την καλοσύνη σας. Αμήν.

Μητρόπολη Πάφου -Θεόδωρος Αντωνιάδης