kantonopou’s blog

Ο π. Αλέξανδρος Σμέμαν γράφει κάπου ότι η πλέον μαρτυρική πλευρά της ιεροσύνης είναι η εξομολόγηση.

 Και πράγματι αυτό είναι κοινή εμπειρία όλων των πνευματικών.

Ο πνευματικός έχει να αντιμετωπίσει χίλια δυό προβλήματα.

Τον ανθρώπινο πόνο, την αμαρτία, την αμετανοησία, τη σκληρότητα, την άγνοια, την προχειρότητα, αλλά κυρίως την ανευθυνότητα.

Σ᾽ αυτό το τελευταίο θα σταθούμε γιά λίγο.

Οι περισσότεροι εξομολογούμενοι, ανεπαρκώς προετοιμασμένοι, αρχίζουν ιστορίες ολόκληρες γιά να αποδείξουν πόσο καλοί είναι και πόσο έχουν πέσει θύματα των άλλων.

Ετσι η εξομολόγηση εξαντλείται στην εξαγόρευση αλλότριων αμαρτημάτων, του ή της συζύγου, της πεθεράς, των παιδιών, του γείτονα, του συγγενή.

Γιά όλα φταίνε οι άλλοι.

Είναι βέβαια η πιό εύκολη λύση να ρίχνεις τις ευθύνες αλλού.

Αντί γιά άλλο σχολιασμό θα δώσουμε το λόγο σε ένα μεγάλο Πατέρα της Εκκλησίας.

 Γράφει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος: «Ξεγύμνωσε, ξεγύμνωσε το τραύμα σου στον ιατρό.

Μην εντραπείς, αλλά λέγε: «Ιδικό μου, πάτερ, είναι το τραύμα, ιδική μου η πληγή!

Η ιδική μου ραθυμία το προξένησε και όχι κάτι άλλο.

 Κανείς άλλος δεν είναι αίτιος της αμαρτίας μου, ούτε άνθρωπος ούτε διάβολος, ούτε σώμα, ούτε άλλο τίποτε, παρά μόνο η αμέλειά μου» 1 .

 Μία μικρή μερίδα χριστιανών, που δεν έχουν νιώσει την εν Χριστώ ελευθερία, ψάχνουν να βρούν έναν πνευματικό, ο οποίος θα παίζει το ρόλο ενός «υπερμπαμπά» μάλλον, παρά πνευματικού.

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η συμπεριφορά φτάνει στά όρια της υστερίας.

 Ο πνευματικός αποθεώνεται, αγιοποιείται, αρχίζει να ευωδιάζει, να μην πατάει στή γή, διαπιστώνεται από τυχαίες φράσεις του ότι κατέχει το διορατικό και προορατικό χάρισμα.

Έτσι γίνεται ένα είδος γκουρού, πρός το οποίο οφείλουν όλοι απόλυτη υποταγή, ακόμη και στις λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής.

Οι άνθρωποι αυτής της τυπολογίας ρωτάνε γιά τα πάντα τον πνευματικό.

Γίνονται πρόσωπα εξαντλητικά.

Ο πνευματικός δεν μπορεί να ᾽χει προσωπική ζωή, προσωπικό χώρο και χρόνο.

Θά πρέπει να ᾽ναι διαθέσιμος  κάθε στιγμή, οποιαδήποτε ώρα να μπορούν να τον συναντήσουν ή να του τηλεφωνήσουν γιά να πάρουν ευλογία ακόμη και γιά το πόσα ποτήρια νερό επιτρέπεται να πιούν.

 Στήν περίπτωση αυτή υπάρχει μιά νοσηρή κατάσταση εξάρτησης και ανελευθερίας που θυμίζει ολοκληρωτικά καθεστώτα και κόμματα ή παραθρησκευτικές οργανώσεις.

Η προσωπική ευθύνη έχει εξοβελιστεί.

Γιά τα πάντα είναι υπεύθυνος ο πνευματικός.

Και βέβαια ο πνευματικός έχει τη δική του ευθύνη, αλλά δεν είναι αποκλειστικά δική του.

 Εδώ κρίνουμε αναγκαίο να σημειώσουμε κάτι πολύ σημαντικό.

Οι περισσότεροι έχουμε την εντύπωση, πως η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στον πνευματικό.

Αυτό δεν είναι σωστό.

Η ευθύνη ανήκει και σε μάς, ή μάλλον κυρίως σε μάς.

Παρατηρείται πολλές φορές η απάντηση του πνευματικού σε κάποιο θέμα μας να μην είναι σωστή.

 Όταν το συνειδητοποιήσουμε, είμαστε έτοιμοι να κατηγορήσουμε τον πνευματικό, να του ρίξουμε το λίθο του αναθέματος.

Δίχως να θέλουμε να πάρουμε το μέρος του πνευματικού, απλώς θα μεταφέρουμε την εμπειρία ενός συγχρόνου αγίου ασκητού και πνευματικού, του π. Εφραίμ Κατουνακιώτη, όπως επανειλημμένα μάς την έχει εκφράσει:

«Η απάντηση του πνευματικού εξαρτάται από την πρόθεση και τη διάθεση του ερωτώντος.

Αν ο εξομολογούμενος είναι ειλικρινής και έχει καί καλή διάθεση, ο Θεός θα φωτίσει τον πνευµατικό.

Αν όχι, θα συµβεί το αντίθετο, έστω κι αν ο πνευµατικός είναι άγιος. Γι᾽ αυτό μην εκβιάζετε τον πνευµατικό…».

Και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που τον πνευµατικό δεν έχουµε διάθεση να τον ακούσουµε, αλλά να τον παραπλανήσουµε, να «υποκλέψουµε» µιά απάντηση ή «ευλογία» σύµφωνα με τα πάθη µας.

 Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστοµος έλεγε σ᾽ ένα κήρυγµά του: «Παρακαλώ μη νοµίζετε, ότι επειδή ρίψατε όλες τις ευθύνες σε µάς τούς κληρικούς, εσείς είστε ανεύθυνοι. Είσαστε και σείς συνυπεύθυνοι».  

 1 «Κλίµαξ», εκδ. Ἱ. Μ. Παρακλήτου, Λόγος Δ΄ περί υπακοής, σελ. 959. 

 Από το βιβλίο «Υπεύθυνοι για όλα», εκδ. Ακρίτας.