kantonopou’s blog

Η παραβολή του άφρονα πλουσίου

Είπε τότε κάποιος από το πλήθος σ’ αυτόν: «Δάσκαλε, πες στον αδελφό μου να μοιραστεί μαζί μου την κληρονομιά». Εκείνος του είπε: «Άνθρωπε, ποιος με κατάστησε κριτή ή διανεμητή επάνω σας;» Και είπε προς αυτούς: «Προσέχετε και φυλάγεστε από κάθε πλεονεξία, γιατί, όταν έχει κάποιος περίσσια, η ζωή του δεν προέρχεται από τα υπάρχοντά του». Είπε μάλιστα μια παραβολή προς αυτούς, λέγοντας: «Κάποιου πλούσιου ανθρώπου κάρπισαν τα χωράφια με ευφορία. Και διαλογιζόταν μέσα του, λέγοντας: “Τι να κάνω, επειδή δεν έχω πού να συνάξω τους καρπούς μου”; Και είπε: “Αυτό θα κάνω: θα γκρεμίσω τις αποθήκες μου και θα οικοδομήσω μεγαλύτερες και θα συνάξω εκεί όλο το σιτάρι και τα αγαθά μου, και θα πω στην ψυχή μου: ‘ Ψυχή, έχεις πολλά αγαθά που κείτονται για έτη πολλά• αναπαύου, φάγε, πιες, ευφραίνου’. Είπε τότε σ’ αυτόν ο Θεός: Άφρονα, αυτήν τη νύκτα απαιτούν την ψυχή σου από εσένα• και αυτά που ετοίμασες ποιανού θα είναι”; Έτσι γίνεται σ’ όποιον θησαυρίζει για τον εαυτό του και δεν πλουτίζει για το Θεό».
-«Άφρων, ταύτην την νυχτήν, την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου. Ά δε ητοίμασας τίνι έστεν;»
Θυμάμαι απ’ τον καιρό που ήμουνα μικρό παιδί, και που οι διασκεδάσεις δεν ήταν τόσες όσες σήμερα που υπάρχουν οι τηλεοράσεις και τα άλλα μέσα τα οπτικοακουστικά, είχαμε μια ειδική αδυναμία στον Καραγκιόζη όπως λέγεται, τον θυμόσαστε εκείνο, λαϊκό τύπο με την λαϊκή σοφία που τα παιδιά τον παρακολουθούσαμε και ψυχαγωγούμαστε έλλειψη βέβαια άλλων ψυχαγωγιών. Υπάρχει βέβαια και σήμερα. Εκεί λοιπόν που αυτός ο τύπος διαρκώς πεινούσε και άλλαζε τα επαγγέλματα για να ζήσει χωρίς ποτέ να το κατορθώνει να χορτάσει έγινε κάποτε μάγειρας. Είναι η περιπέτεια ο Καραγκιόζης μάγειρας. Μάγειρας λοιπόν σε ένα λόχο έβαλε να βράσει ένα καζάνι φαΐ να φάει ο λόχος. Και όταν μαγείρευε το φαΐ αντί για λάδι έριξε πετρέλαιο μέσα και μαγείρεψε το φαΐ. Και όταν ο αχώριστος φίλος του ο Χατζηαβάτης τον ρώτησε γιατί βρε ματάκια μου το έκανες αυτό; Λέει: «για να μην το φάνε οι φαντάροι το φαΐ, να το φάω όλο μόνος μου».
Το θέμα είναι ότι η πλεονεξία στην οποία αναφέρεται σήμερα το σημερινό Ευαγγέλιο ήθελα να πω ότι δεν αφορά μόνο τους πλούσιους. Επειδή ο Κύριος διάλεξε ένα παράδειγμα με πλούσιο δεν σημαίνει ότι και οι φτωχοί και οι πεινασμένοι που δεν έχουνε να φάνε δεν έχουν την πλεονεξία Έτσι ο μεν τύπος αυτός με την πλεονεξία του αχρήστευσε το καζάνι με το φαΐ, και για τον εαυτόν του και για τους άλλους, γιατί ήταν αδύνατο βέβαια να το φάει αυτό το φαγητό, ο πλούσιος της σημερινής παραβολής αχρηστεύει όλα εκείνα τα αγαθά που του δίνει ο Θεός και τα κάνει άχρηστα και για τον εαυτόν του που δεν τα απόλαυσε και για τους άλλους, η πλεονεξία δηλαδή, το δαιμόνιο της πλεονεξίας, προσβάλλει πλούσιους και φτωχούς νέους και γέρους. Άλλωστε κατά κάποιο τρόπο όλοι είμαστε φτωχοί και όλοι είμαστε πλούσιοι. Όλοι είμαστε φτωχοί και οι πιο έχοντες διότι αυτά τα αγαθά που έχουν στα χέρια, ο Θεός τους τα ‘χει δώσει να τα διαχειριστούν, δεν είναι δικά τους, είμαστε ταλαίπωροι και φτωχοί και γυμνοί όπως λέει η αποκάλυψις, και πρέπει να καταλάβουν ότι αυτοί είναι Οικονόμοι, είναι διαχειρισταί που θα τα διαχειριστούν, καλώς ή κακώς, και θα δώσουν λόγο, και όλοι είμαστε πλούσιοι γιατί; Γιατί αλλάζει κανείς τα δυο του μάτια με δυο εκατομμύρια δολάρια; Και πόσα θέλει για τα δυο του πόδια; Και πόσα μπορεί να πουλήσει τα δυο του χέρια, πόσα την οικογένεια του, τα παιδιά του, πόσα το μυαλό του την ευφυΐα του πόσα τον ύπνο του, ο υπάλληλος, ο εργάτης στον εργοδότη του τον εκατομμυριούχο. Πόσα εκατομμύρια δολάρια μπορεί να πουλήσει τον ύπνο του. Και αν κάνουμε ένα λογαριασμό σε όλα αυτά, βλέπουμε ότι όλοι κατά κάποιο τρόπο είμαστε πλούσιοι σε αγαθά που μας έδωσε ο Θεός να τα διαχειριστούμε και για τον εαυτόν μας και για τους άλλους.
Το δαιμόνιο λοιπόν προσβάλλει τους πάντες και κάνει ολέθριες καταστροφές. Πρώτον όπως είπα και πριν αχρηστεύει τα αγαθά που ο Θεός δίνει να διαχειριστεί ο καθένας μας είτε σωματικά είτε χρηματικά οποιαδήποτε αγαθά, τα αχρηστεύει και για τον ίδιο που τα έχει και δεν τα απολαμβάνει και για τους άλλους που είναι γύρω του και που τα χρειάζονται. Όπως είπα και πριν δεν αχρήστευσε μόνο απ’ την πλεονεξία του ο Καραγκιόζης το φαΐ για τον εαυτόν του και για τους άλλους. Δεν αχρήστευσε μόνο ο πλούσιος τα αγαθά του διότι αυτά ασφαλώς κάπως σε κάποια από τις αποθήκες του καταστράφηκαν θα μούχλιαζαν και θα πήγαιναν στις χωματερές και δεν ξέρω που, στα ζώα για να τα φάνε, αχρηστεύουν οι πλεονέκτες σε όλα τα πράγματα και όλα τα αγαθά. Πλεονεξία στο χρήμα, πλεονεξία στο φαγητό αχρηστεύει, πλεονεξία στις τουαλέτες πλεονεξία στην ταχύτητα του αυτοκινήτου ή της μοτοσικλέτας που καταστρέφει και αυτόν που το έχει, όπου βάλει χέρι η πλεονεξία τα καταστρέφει όλα. Η πλεονεξία έχει κάνει τις υπερδυνάμεις της γης να συσσωρεύσουν τόσα πολλά αγαθά σε ανθρώπινο μόχθο και σε ανθρώπινους θησαυρούς τρισεκατομμύρια δολαρίων, και τα κάνει άχρηστα και για αυτούς που τα έχουν και για τους άλλους, και στην Αφρική πεθαίνουν τα παιδάκια διότι δεν έχουν να φάνε ενώ θα μπορούσε μία μόνο από τις υπερβόμβες, αυτές που έχουν, να λύσει το πρόβλημα της Αφρικής. Να λοιπόν σε όλο το μέγεθος της η πλεονεξία που δεσμεύει τα αγαθά, τα αχρηστεύει τα αγαθά, δεν τα απολαμβάνει ούτε ο ίδιος ούτε οι άλλοι γύρω του. Αυτό είναι ένα απ’ τα πρώτα ολέθρια κακά. Αλλά δεν είναι το μόνο.
Η πλεονεξία κάνει τον άνθρωπο που την κατέχει, που τον έχει προσβάλει αυτό το δαιμόνιο άθεο. Όχι άθεο ιδεολογικά, φιλοσοφικά, όπως υπάρχουν τα διάφορα φιλοσοφικά αθεϊστικά συστήματα, μπορεί να είναι χριστιανός στην ταυτότητα, αλλά άθεος στην πράξη. Υλιστή, πρακτικό, ο οποίος όχι μόνο δεν σκέφτεται τον Θεό, αλλά δεν έχει καιρό να σκεφτεί τον Θεό. Γιατί; Γιατί είναι ειδωλολάτρης. Οι Θεοί που λατρεύει είναι τα αγαθά του. Τα λεφτά του, τα φαγιά του, τα πιοτά του, κλπ. Ο απόστολος Παύλος στην προς Κολοσσαίς επιστολή του, γράφει το εξής: «Νεκρώσατε ουν τα μέλη υμών τα επί της γης»- δηλαδή τα σαρκικά φρονήματα και αναφέρει πολλά εκεί-«…και την πλεονεξία ήτοι εστίν ειδωλολατρία» ειδωλολατρία. Ο πλεονέκτης δεν λέγεται χριστιανός, και ας κάνει τον σταυρό του. Λατρεύει τα είδωλα του, τα λεφτά του τα κτήματα του, τα διαμερίσματα του, τα φαγητά του, τα πιοτά του τα.., τα.. κλπ, αυτά λατρεύει και έτσι γίνεται στην πράξη ειδωλολάτρης ενώ μπορεί στην θεωρία να μην είναι και τέτοιος. Πώς το καταλαβαίνουμε αυτό; Το καταλαβαίνουμε απ’ την προσευχή που κάνει. Ο πιστός πώς προσεύχεται, και τι λέει στην ψυχή του; «Ευλογεί η ψυχή μου τον Κύριο και πάντα τα εντός μου κλπ» Ο σημερινός άφρων πώς προσεύχεται στην ψυχή του; «Ψυχή μου λέει ευλογεί τα αγαθά σου» ευλογεί το φαγητό, ευλογεί το πιοτό, ευλογεί τις ηδονές, την κοιλιά του. «Ψυχή μου έχεις πολλά αγαθά σου κείμενα εις έτη πολλά» Άλλο τώρα τι σημαίνει εις έτη πολλά. Προσεύχεται στο φαγητό του, προσεύχεται στα πιοτά του, προσεύχεται στην καλοπέραση του, στην ηδονή του. Η πλεονεξία κάνει τον άνθρωπο να παραλογίζεται. Στην ουσία κάθε άθεος παραλογίζεται. Η αθεΐα στην ουσία είναι τρελά, δεν είναι λογικά, δεν είναι ισορροπημένος ο άνθρωπος που παραλογίζεται. Επειδή λοιπόν η πλεονεξία κάνει τον άνθρωπο να γίνεται άθεος, τον κάνει και να παραλογίζεται. Για προσέξτε. Τα φαγητά που είναι για το σώμα, τα πιοτά και όλα εκείνα τα υλικά αγαθά, αυτός στην ζάλη του τα λέγει φαγητά της ψυχής. Δεν λέει στο σώμα του φάε, πίε, εφραίνου, αλλά στην ψυχή του, να φάει φαγιά κρέατα δεν ξέρω γω τι, να πιει πιοτά να έχει ηδονές, ποιος; Η ψυχή είναι άυλη. Η ψυχή δεν μπορεί να φάει αυτά τα πράγματα. Να ο πρώτος παραλογισμός τους. Στην ψυχή του λέει να τα φάει αυτά τα πράγματα, και δεύτερον τα έργα του τα κάνει ανάποδα. Για προσέξτε τον παραλογισμό εδώ όπως τα λέει το Άγιο Ευαγγέλιο. τι λέει; «καθελών μου τας αποθήκες, και μείζονα τις οικοδομήσω» τι έπρεπε να πει αν ήταν λογικός; Πρώτα θα φτιάξω τις καινούργιες τις μείζονες και ύστερα θα γκρεμίσω τις παλιές για να τα μεταφέρω τα αγαθά. Έτσι όπως το λέει είναι παραλογισμός, διότι πρώτα θα γκρεμίσει και θα μείνουν όλα αυτά εκτεθειμένα στο ύπαιθρο για να σαπίσουν, ώσπου να κτίσει τις καινούργιες, τι θα μείνει από αυτά και αν μπορέσει ποτέ να τις κτίσει, με το θα. Θα τις κτίσω. Είναι παραλογισμός. Και τον παραλογισμό αυτό τον κάνουν και πολλοί σύγχρονοι κουλτουριάρηδες οι οποίοι θέλουν να γκρεμίσουν λέει ότι υπάρχει, παραδόσεως κλπ., χωρίς ν’ χουνε φροντίσει ν’ χουνε κτίσει κάτι άλλο, να φροντίσουνε την ανθρωπότητα. Να μείνουν στο μείνει στο ύπαιθρο η νεολαία να καταστραφούν τα πάντα. Να ο παραλογισμός του πλεονέκτου. Αλλά το πιο φοβερό που το λέει το σημερινό Ευαγγέλιο και το πιο ολέθριο που σπείρει το δαιμόνιο της πλεονεξίας, σε όλους μας, είπα ότι όλοι μας είμαστε είτε λίγο είτε πολύ και πλούσιοι και φτωχοί, είναι ο αιφνίδιος θάνατος. Ο πλεονέκτης εάν δεν μετανοήσει, βαδίζει ασφαλώς στον πνευματικό θάνατο, με μαθηματική ακρίβεια αν δεν μετανοήσει. Αν η πλεονεξία δεν κολλήσει σε καμιά κολόνα της ΔΕΗ, να τρέξω παρά πάνω και εκατό και εκατό πενήντα, πλεονεξία και εκεί, αν δεν σκάσει από το φαΐ ή ακόμα αν δεν σκάψει τον τάφο με τα δόντια του, θα πεθάνει από τις πολλές φροντίδες και τις μέριμνες, τις ηδονές, να αυξήσει να κονομήσει, το κονόμημα όλα αυτά τον οδηγούν εις τον τάφο. Όλα αυτά που ακούσαμε. «Άφρων, ταύτη την νυκτί την ψυχή σου απαιτούσιν από σου». Έρχεσαι προς τη κρίση. Διότι όταν ένας αμετανόητος άνθρωπος έχει το μυαλό του στα αγαθά, στο να οικονομήσει, στο να αυξήσει και έρχεται ξαφνικά και πεθαίνει, είναι αμετανόητος, είναι απροετοίμαστος και ο αιφνίδιος θάνατος εκεί που λέει. Στην κρίση.
Ο Μέγας Βασίλειος αγαπητοί μου έγραψε ένα λόγο και απήγγειλε ένα λόγο, πάνω σ’ αυτή την περικοπή, και μάλιστα συγκεκριμένα στο «καθελόν μου τας αποθήκας και μείζονας οικοδομήσω..» και περί πλεονεξίας. Είναι περίφημος αυτός ο λόγος, από τους σπάνιους μέσα στην ιστορία, τον έχουν τα βιβλία, είναι ο λόγος εκείνος που άνοιξε και τα βαλάντια, τα πορτοφόλια, των Καισσαραίων, και τις αποθήκες τους που τις είχαν κλειδωμένες σαν τον άφρονα πλούσιο, και έφτιαξε την περίφημη εκείνη βασιλειάδα, την πόλη όπου ανακούφισε την πτωχεία. Ο Μέγας λοιπόν Βασίλειος μεταξύ των άλλων κακών που αναφέρει, όπως είπα, ο πλεονέκτης αχρηστεύει τα αγαθά και για τον εαυτόν του και για τους άλλους, ότι ο πλεονέκτης είναι άθεος, ότι ο πλεονέκτης παραλογίζεται, ότι γίνεται ανισόρροπος και δεν μπορεί να σκεφτεί καλά, και καταλήγει στο ότι ο πλεονέκτης λογαριάζεται με τον θάνατο άσχημα. Και λέει τελειώνοντας ο άγιος πατήρ: «Ποια φρίκη, λέει, θα σε πιάσει τότε όταν θα σε περισσεύει το σκότος, και θα ακούσεις από τον κριτής : «Πείνασα και ουκ εδώκατε μοι φαγείν, εδίψασα και ουκ εποτήσατε με, ασθενής ήμουν, γυμνός και ου περιεβάλετε με, και πορεύεστε απ’ εμού οι κατηραμένοι εις το πυρ το αιώνιο». Μέχρι εκεί θα σε πιάσει εκείνη την στιγμή αν δεν μετανοήσεις, πρόσεξε λέει ο άγιος Βασίλειος ότι εγκαλεί εκεί, δεν εγκαλεί ούτε τον κλέφτη που έγδυσε κάποιο, γιατί ο γυμνός μπορεί να ξαναγοράσει ρούχα και να βάλει. Δεν εγκαλεί ούτε τον φονιά, ούτε άλλον εκεί. Ο μόνος που κρίνεται να απολογηθεί την φοβερή εκείνη ώρα λέει δημόσια που και δημόσια κατακρίνεται και κατηγορείται, είναι ο, ακοινώνητος, ο πλεονέκτης. «Πείνασα και ουκ εδώκατε μοι» «Εδίψασα και ουκ εποτίσατε μοι» Τους άλλους, κρίνονται μεν και κατακρίνονται αν είναι αμετανόητοι αλλά δεν καλούνται να απολογηθούν. Ούτε ο άρπαγας λέει: «Ουχ ο άρπαξ επί λέξη λέει» Εγκαλείται αλλά ο ακοινώνητος κατακρίνεται. Και καταλήγει» Εγώ λέει, σας είπα ο μέγας Βασίλειος. Σας είπα εκείνο που νόμισα ότι σας συμφέρει. Τώρα από σας ένα απ’ τα δύο απομένει να κάμετε. Ή να ακούσετε τα λόγια μου και να αλλάξετε διαγωγή, και να βαδίστε προς τα ουράνια αγαθά τα οποία έχει ετοιμάσει ο Χριστός, ή να μην με ακούσετε και τότε η οργή να σας περιμένει όπως σας είπα πράγμα που δεν εύχομαι για κανένα από σας, και εύχομαι να μετανοήσετε ώστε να οδηγηθούμε όλοι εκεί εις τα αγαθά τα ετοιμασμένα από τον Κύριον, Του οποίου η δόξα το κράτος εις τους αιώνας. Αμήν.

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του πατρός  Νικολάου Φαναριώτη
18-11-1984

Πηγή http://www.pigizois.net/kiriakodromio/fanariotis/03.htm