Προσέγγιση του Θεού Λόγου με τον ορθό λόγο;
Συγγραφέας: kantonopou στις 10 Φεβρουαρίου, 2009
Μια φωτεινή μορφή, τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, Αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, προβάλλει την Β? Κυριακή των Νηστειών στους πιστούς η Εκκλησία.
Ο Άγιος Γρηγόριος γεννήθηκε το 1296 στην Κωνσταντινούπολη από εύπορους και ευσεβείς γονείς. Ανατράφηκε έτσι με «τα νάματα της ευσεβείας», αλλά μπόρεσε να δεχθεί πλούσια την «θύραθεν παιδεία» κοντά σε φημισμένους δασκάλους της εποχής του. Πόθος φιλόθεος οδήγησε τον ίδιο, αλλά και την χήρα μητέρα και τα αδέλφια του να επιλέξουν τον μοναχικό βίο.
Ο Άγ. Γρηγόριος αρχικά μόνασε στην αγιορείτικη Μονή Βατοπαιδίου, έχοντας ως δάσκαλο στη νηπτική θεωρία και πράξη τον ενάρετο μοναχό Νικόδημο. Κοντά του δέχθηκε σε αποκαλυπτικό όραμα την υπόσχεση της Παναγίας ότι θα τον προστατεύει διά βίου. Ανταποκρίθηκε έτσι η Θεοτόκος στις γεμάτες ταπείνωση, πύρινες δεήσεις του: «Φώτισόν μου το σκότος!»
Αργότερα ασκήθηκε στην Μονή της Μεγίστης Λαύρας, αλλά επιθυμώντας σφοδρά να βρίσκεται «μόνος μόνω Θεώ» αναχώρησε για τα ενδότερα της αθωνικής ερήμου. Επιδόθηκε σε άσκηση αυστηρή. Περιόρισε τις αισθήσεις του και διέθετε όλο τον καιρό του στην προσευχή και στη μελέτη των θείων Γραφών. Με την αγρυπνία και την πλήρη ταπείνωσης και μετάνοιας προσευχή του, εξάγνισε την ψυχή του και έγινε σκεύος εκλεκτό του Αγίου Πνεύματος.
Κυνηγημένος από επιδρομείς, ίδρυσε Σκήτη στη Βέροια, ενώ έγινε και Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, χωρίς να διακόψει τους ασκητικούς αγώνες του, μέχρι την κοίμησή του, το 1362.
Ο Άγιος Γρηγόριος επιδόθηκε ιδιαίτερα στη νοερά προσευχή και την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Προσέγγισε έτσι υπαρξιακά τον Θεό και αξιώθηκε να βιώσει ουράνιες εμπειρίες. Είχε την εμπειρία του «ακτίστου φωτός». Περιβαλλόταν δηλαδή, κατά την προσευχή του, με φως ουράνιο. Φως αισθητό, αλλά όχι κτιστό ή προερχόμενο από κάποια υλική πηγή.
Πρόκειται για εξαιρετικό χάρισμα, που ο Θεός παρέχει σε αγωνιστές, που έχουν κενώσει τους εαυτούς τους από τα πάθη τους και έχουν γεμίσει την ψυχή τους με τον Θείο Έρωτα. Ανάλογες εμπειρίες του ακτίστου φωτός μαρτυρούνται στους βίους παλαιών και νεώτερων Αγίων της Εκκλησίας: του Οσίου Συμεών του Νέου Θεολόγου, του Οσ. Γρηγορίου του Σιναΐτου και πρόσφατα του Γέροντα Ιωσήφ του Ησυχαστή και του π. Παϊσίου.
Η εμπειρία αυτή είναι γεγονός πως σκανδαλίζει την ανθρώπινη λογική. Μόνο με την Πίστη μπορεί κανείς να την αποδεχθεί. Στους χρόνους του Αγ. Γρηγορίου ο επίσκοπος Ιέρακος της Καλαβρίας, Βαρλαάμ ?κάτοχος σπουδαίας κοσμικής παιδείας- και ο μαθητής του, μοναχός Ακίνδυνος αμφισβήτησαν την άκτιστη φύση του Φωτός αυτού.
Στην Σύνοδο του 1341, την οποία συνεκάλεσε ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος Γ? Παλαιολόγος, ο Άγιος Γρηγόριος απέδειξε με αντιρρητικούς λόγους του ότι πρόκειται για το Φως του μέλλοντος αιώνος, το οποίο υποσχέθηκε ο Χριστός στους Δικαίους. Είναι το ίδιο το Φως της Μεταμορφώσεως, αισθητό απαύγασμα της άκτιστης Φύσης του Τριαδικού Θεού, αλλά όχι κτιστό φαινόμενο, όπως υποστήριζαν οι Βαρλαάμ και Ακίνδυνος.
Η «ησυχαστική έριδα», όπως αποκλήθηκε η θεολογική αμφισβήτηση για το Άκτιστο Φως, ξεκινάει από δύο διαφορετικούς δρόμους προσέγγισης του Θεού. Και οι δύο δεν είναι άγνωστοι σ? εμάς, σήμερα.
Άλλοι διαλέγουν την πλατειά οδό, την ευκολοδιάβατη, που δεν απαιτεί προσωπικό αγώνα και θυσίες. Προσπαθούν με μόνη την ατελή και πεπερασμένη λογική τους ?τον «ορθό λόγο» του Διαφωτισμού- να προσπελάσουν τον Απρόσιτο. Και αποτυγχάνουν, καταλήγοντας είτε σε υλιστικές και αθεϊστικές θεωρίες είτε σε αποϊεροποιημένες θεωρήσεις του Θείου.
Την «στενή και τεθλιμμένη οδό» διαλέγουν όσοι ακολουθούν την ασκητική διαγωγή, που η Εκκλησία προτείνει ?όχι για τους μοναχούς μόνο, αλλά για όλα τα μέλη Της, στο κατά δύναμη. Αυτήν υποδεικνύει και ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς.
Είναι η υπαρξιακή προσέγγιση του Θεού, με καρδιά καθαρμένη από τα πάθη. Τα «ψυχοκαθάρσια φάρμακα» που προτείνει η Εκκλησία ?εξαιρετικά δε την περίοδο της Μεγ. Σαρακοστής- είναι η συμμετοχή στα ιερά μυστήρια, η ταπείνωση, η προσευχή, η νηστεία, ο περιορισμός των κάθε λογής επιθυμιών μας και τέλος η διαρκής ανάσταση από τις πτώσεις μας, δηλαδή η μετάνοια.
Υπάρχουν και σήμερα αφανείς Άγιοι, με εμπειρίες του Ακτίστου Φωτός. Όλοι οι Χριστιανοί, που αγωνίζονται δεν σημαίνει ότι θα λάβουν το χάρισμα αυτό. Σίγουρα όμως θα αισθάνονται μέσα στους καθημερινούς τους κόπους τους ευφροσύνη υπέρλογη και την Χάρη του Θεού. Ο Χριστός μας διαβεβαιώνει. Οι βίοι των Αγίων το επιβεβαιώνουν.
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.