Γονείς και εκπαιδευτικοί μπορούμε να εκτιμήσουμε πολλά διαφορετικά πράγματα για ένα παιδί κοιτώντας τις ζωγραφιές του. Μια ματιά αρκεί για να καταλάβουμε πολλά για το συναισθηματικό κόσμο του παιδιού στην συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Ζωγράφοι ετών 1,5 εως…….70!!

     Στα πολύ μικρά παιδιά όταν τους δείξουμε ένα χρώμα και καταλάβουν ότι μπορεί να κάνει σημάδια αρχίζουν να το χρησιμοποιούν μουτζουρώνοντας κάθε επιφάνεια. Στόχος τους δεν είναι να ζωγραφίσουν κάτι συγκεκριμένο. Οι ζωγραφιές τους θυμίζουν περισσότερο μπερδεμένα κουβάρια!Ουσιαστικά θυμίζουν τις κινήσεις τους όταν πηδάνε πάνω κάτω ή στροβιλίζονται γύρω από τον εαυτό τους. Από τα 3 τους χρόνια και μετά σχεδιάζουν μεμονωμένες φιγούρες (γραμμές, κύκλους) στις οποίες μάλιστα δίνουν και ονόματα ( ο μπαμπάς, η μαμά ….).
     Στην ηλικία των 4,5 με 5 χρονών περνάνε από τις γραμμές και τις μουτζούρες στα σχήματα που αναπαριστούν αντικείμενα, ανθρώπους και γενικά ότι βλέπουν γύρω τους. Δεν υπάρχει έννοια της προοπτικής ή αίσθηση της βαρύτητας. Τα πάντα τοποθετούνται το ένα δίπλα στο άλλο, υπάρχει η κλασική λωρίδα μπλέ για τον ουρανό, πράσινη για το χορτάρι, τα πάντα είναι διάφανα και βλέπεις μέσα τους. Οι ζωγραφιές τους είναι απαλλαγμένες από περιττές σκέψεις, είναι γεμάτα αθωότητα και έντονη φαντασία. Δεν είναι τυχαία η έκφραση του Πικάσο που είπε πως έπρεπε να φτάσει 70 χρονών για να καταφέρει να ζωγραφίσει όπως ένα παιδί!!!

Όταν οι παιδικές ζωγραφιές μιλούν….

     Σπίτια, δέντρα, ένα φυσικό τοπίο και ένας ήλιος χαμογελαστός είναι από τα συνηθέστερα σχέδια των παιδιών. Η επιλογή του χρώματος, των μεγεθών, η ανθρώπινη φιγούρα και η τοποθέτησή τους πάνω στη ζωγραφιά έχουν τη δική τους ερμηνεία στον εσωτερικό παιδικό κόσμο. Η ζωγραφική των παιδιών μοιάζει με μια κρυφή γλώσσα. Αυτό σημαίνει ότι έχει οπωσδήποτε κάτι να μας πει… Είστε έτοιμοι να την αποκρυπτογραφήσετε;

Τι ζωγραφίζουν τα αγόρια και τι τα κορίτσια; 
    
    Τα κορίτσια συνήθως επιλέγουν στρογγυλεμένα σχήματα όπως λουλούδια, καρδούλες ενώ τα τετραγωνισμένα σχήματα οι γραμμές και οι γωνίες είναι χαρακτηριστικά που προτιμούν τα αγόρια, όπως φορτηγά, αυτοκίνητα κ.α. Επιπλέον τα κορίτσια χρησιμοποιούν πιο φωτεινά και ζεστά χρώματα (όπως το ροζ),ενώ τα αγόρια πιο ψυχρά και σκούρα ( όπως το μπλε).

Φιγούρες και σχέδια

Το σπίτι : Το κλασικό σχέδιο των παιδιών όπου το πρότυπο είναι πάντα το ίδιο. Ένα τετράγωνο για βάση και ένα τρίγωνο για στέγη. Τα πρώτα σπιτάκια που σχεδιάζει ένα παιδί γύρω στην ηλικία των 4 ετών μοιάζουν με πρόσωπο. Τα παράθυρα για μάτια, η πόρτα για στόμα και η σκεπή σκουφάκι. Γι αυτό το σπίτι είναι ένα σύμβολο που μπορεί να δώσει πολλές πληροφορίες για την  ταυτότητα του παιδιού. Ένα μεγάλο σπίτι μπορεί να δείχνει ένα χαρακτήρα αυθόρμητο και εγκάρδιο, ενώ το μικρό ένα παιδί ντροπαλό, εσωστρεφές. Ένα σπιτι που έχει καμινάδα και καπνό μπορεί να υποδηλώνει ζεστασιά μεταξύ των μελών της οικογένειας.

Το δέντρο : Το δέντρο σαν σχήμα εμφανίζεται περίπου στην ηλικία των 5 και δείχνει πως βλέπει το παιδί τον εαυτό του. Όσο πιο μεγάλος ο κορμός του τόσο πιο σίγουρο είναι για τον εαυτό του, ενώ αν είναι λεπτός ίσως νιώθει ανασφάλεια ή έχει ανάγκη από προστασία. Αν έχει ζωγραφίσει πάνω στα κλαδιά του λουλούδια έχει ανάγκη να αρέσει, αν δεν έχει φύλλα είναι ίσως ντροπαλό και έχει ανάγκη από περισσότερη αποδοχή.

Η οικογένεια :  Είναι η ζωγραφιά από την οποία μπορούμε να πάρουμε πολλές πληροφορίες για τις σχέσεις των μελών και τα συναισθήματα μεταξύ τους αλλά και το πως βλέπει το παιδί τον εαυτό του. Το παιδί βάζει συνήθως τον εαυτό του κοντά στο πρόσωπο με το οποίο είναι πιο δεμένο, αν είναι το πρώτο σχέδιο στη ζωγραφιά θεωρεί τον εαυτό του το κέντρο της οικογένειας. Μικρή απόσταση ανάμεσα στα μέλη ή αν είναι κρατημένα από το χέρι αποκαλύπτουν ισχυρούς οικογενειακούς δεσμούς. Αν οι γονείς ή ένας από τους δυο τους είναι πιο μεγάλος υποδηλώνουν την κυριαρχία τους αλλά συχνά και το θαυμασμό του παιδιού προς εκείνους.

Θέση ζωγραφιάς

Ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιεί το χώρο στο χαρτί δείχνει τη σχέση του απέναντι στο περιβάλλον του και συγκεκριμένα στα άτομα που το απαρτίζουν. Η ζωγραφιά στο κέντρο του φύλλου δείχνει ότι το παιδί είναι σίγουρο για τον εαυτό του και πατάει γερά στη γη. Μικρά ζωγραφισμένα αντικείμενα ή πρόσωπα στη γωνία του φύλλου είναι δείγμα ανασφάλειας και δυσκολίας να αντιμετωπίζει καταστάσεις.

Προτίμηση χρώματος

Η επιλογή των χρωμάτων σχετίζεται με την ηλικία και το φύλο του παιδιού, πολλές φορές όμως φανερώνουν πολλά παραπάνω. Τα πιο σκούρα χρώματα όπως το μαύρο, το μωβ  τείνουν να χρησιμοποιούνται από ένα παιδί που είναι κυριαρχικό και απαιτητικό, έχει εσωστρεφή χαρακτήρα ή μπορεί να βρίσκεται σε μια κατάσταση έντασης. Οι εξωστρεφείς χαρακτήρες τείνουν να χρησιμοποιούν πιο φωτεινά και χαρούμενα χρώματα. Τα κορίτσια προτιμούν τα πιο θερμά χρώματα, όπως πορτοκαλί, κόκκινο, κίτρινο, με ιδιαίτερη αδυναμία στο ροζ, το οποίο δηλώνει την ανάγκη για αγάπη και εκτίμηση. Σε αντίθεση  τα αγόρια  προτιμούν τα ψυχρά χρώματα, όπως το μπλε.
Κάθε χρώμα έχει τη δική του ερμηνεία, όπως το πράσινο είναι το χρώμα της δημιουργίας, το κίτρινο της ευτυχίας, ενώ το κόκκινο είναι του ενθουσιασμού και το προτιμούν τα περισσότερα παιδιά.
Πρέπει να θυμόμαστε βέβαια πάντα ότι μια ζωγραφιά μόνο δεν υποδηλώνει τίποτα. Μόνο η συνεχής και εκτεταμένη χρήση κάποιων χρωμάτων σε συνδυασμό με πολλές άλλες καταστάσεις θα μπορούσαν να μας ανησυχήσουν.

Η ζωγραφική είναι μια δημιουργική δραστηριότητα η οποία δίνει στα παιδιά την ευκαιρία να εκφράσουν τις ιδέες τους, τους φόβους τους, τη χαρά τους ή ακόμα και το θυμό τους πάνω σε μια επιφάνεια. Αυτό που χρειάζεται να κάνουμε είναι να το ενθαρρύνουμε να ζωγραφίζει περισσότερο, να παρατηρούμε όλη τη διαδικασία και την εξέλιξη του σχεδίου του και όχι μόνο το αποτέλεσμα. Και το πιο σημαντικό να επιβραβεύουμε και όχι να επικρίνουμε τον τρόπο που σχεδιάζει και να το παροτρύνουμε να μας μιλήσει για τη ζωγραφιά που έκανε ρωτώντας το να μας πει μια ιστορία για την εικόνα του.