kantonopou’s blog

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ

Κυριακή Β΄ Ματθαίου – Υπάρχει συνείδηση και κοινή λογική;

Συγγραφέας: kantonopou στις Ιούνιος 26, 2011

Υπάρχει συνείδηση και κοινή λογική;

Γράφει ο π. Βασίλειος Ι. Καλλιακμάνης

α) Κάθε άνθρωπος που έρχεται στον κόσμο κοσμείται από λογική ψυχή και λογικότητα. Συγγενεύει με τον Θεό ή μάλλον είναι λογικός επειδή εικονίζει τον Θεό. Κι αυ­τό τον καθιστά ξεχωριστό και τον διακρίνει από τα άλογα ζώα. Συχνά όμως, λόγω των παθών και της φιλαυτίας, υπάρχει εσωτερική σύγχυση και η ψυχή αμαυ­ρώ­νεται, οπότε χάνεται και η κοινή λογική. Αναφέρεται στη Φιλοκαλία: “Οι άν­θρω­ποι λέγονται καταχρηστικά λογικοί. Δεν είναι λογικοί εκείνοι που έμαθαν τους λό­γους και τα βιβλία των αρχαίων σοφών, αλλά όσοι έχουν λογική ψυχή και μπορούν να δια­κρί­νουν ποιο είναι το καλό και ποιο το κακό”.

β) Σχετικά με τα παραπάνω είναι όσα αναφέρονται στην αποστολική περικοπή τής προς Ρωμαίους επιστολής (2,10-16), που ακούγεται σήμερα στις λατρευτικές συ­νάξεις της Εκκλησίας. “Ενώπιον του Θεού δίκαιοι δεν είναι αυτοί που απλώς ακούνε τον νόμο (του Θεού), αλλά θα δικαιωθούν εκείνοι που εφαρμόζουν τον νόμο. Όταν οι εθνι­κοί, που δεν έχουν νόμο, εφαρμόζουν από μόνοι τους ό,τι ορίζει ο νόμος, αυτοί αν και δεν έχουν νόμο, είναι οι ίδιοι νόμος στον εαυτό τους”. Η νομική αυτή ορολο­γία δεν εισάγει κάποιο νομικισμό, όπως θεωρούν ορισμένοι, αλλά υπενθυμίζει το γε­γο­νός ότι και όσοι στερούνται τη σωτήρια χάρη των μυστηρίων θα κριθούν με βάση τη συνείδησή τους και τον έμφυτο φυσικό νόμο.

γ) Είναι γνωστή η τριμερής διάκριση του “θείου νόμου”, που απαντά στη βι­βλι­κή και εκκλησιαστική παράδοση. Καταρχάς υπάρχει ο έμφυτος φυσικός νόμος, που δίνεται από τον Θεό σε κάθε άνθρωπο και παρέχει τη δυνατότητα διάκρισης του κα­­λού από το κακό. Στη συνέχεια δίνεται ο γραπτός νόμος της Παλαιάς Διαθήκης, που αποτελεί νέα μορφή του έμφυτου φυσικού νόμου. Τέλος, στο πρόσωπο του Χρι­στού αποκαλύπτεται ο νέος νόμος ή ο νόμος της χάριτος. Με την ενανθρώπηση του Χρι­στού υπερβαίνεται το νομικό πλαίσιο της Παλαιάς Διαθήκης και χαρίζεται στους ενσυνείδητους χριστιανούς η θεία υιοθεσία.

δ) Ο φυσικός νόμος ανάγει στην κοινή ανθρώπινη φύση και γίνεται δάσκαλος για ομόθυμη και αυτοπροαίρετη σχέση μεταξύ των ανθρώπων, γράφει ο άγιος Μά­ξι­μος. Αλλού τονίζει ότι έργο του φυσικού νόμου είναι η απόδοση ίσης τιμής προς όλους τους ανθρώπους· έργο του γραπτού νόμου η απαλλαγή από τα πάθη και έργο του πνευματικού νόμου η εξομοίωση με τον Θεό, όσο βέβαια είναι δυνατό στον άν­θρωπο. Αλλά αυτό που ζητά ο νόμος, επισημαίνει ο απόστολος Παύλος, “είναι γραμ­μένο στις καρδιές των ανθρώπων, όταν γι’ αυτό μαρτυρεί η συνείδησή τους και οι λο­γισμοί μεταξύ τους κατηγορούν ή και απολογούνται. Αυτό θα φανεί την ημέρα που ο Θεός θα κρίνει διά του Ιησού Χριστού τα κρυφά των ανθρώπων”. Κι όχι μόνο τότε, αλλά και στην παρούσα ζωή.

ε) Η συνείδηση ως φυσική ιδιότητα και θεμελιώδης ενέργεια της ψυχής αξιο­λο­γεί ηθικά και επιδοκιμάζει ή αποδοκιμάζει τις ανθρώπινες πράξεις. Είναι αδιά­ψευ­στος μάρτυρας του τρόπου ζωής των ανθρώπων, η φωνή του Θεού μέσα τους. “Δι­δάσκαλος αληθής η συνείδησις υπάρχει”, επισημαίνει ο όσιος Θαλάσσιος. Για να εί­ναι όμως η συνείδηση σωστός δάσκαλος, απαιτούνται κάποιες προϋποθέσεις. Χρει­ά­ζε­ται διαρκής νήψη και εγρήγορση, διαύγεια πνευματική και ασκημένες πνευ­μα­τι­κές αι­­σθήσεις.

στ) Εμπόδιο για τη σωστή λειτουργία της συνείδησης αποτελεί η περι­φρό­νηση τόσο του έμφυτου φυσικού νόμου όσο και του παλαιού αλλά και του νέου νό­μου της χάριτος. Ακόμη, τα εωσφορικά πάθη και κυρίως ο ε­­γω­κεντρισμός και η φι­λαυ­τία σκοτίζουν τον νου, αμβλύνουν και συχνά δια­στρέφουν τη συ­νεί­δη­ση του αν­θρώ­που. Οπότε ο άνθρωπος όχι μόνο δεν μπορεί να βλέπει κα­θαρά, αλλά θεωρεί ως καλό το κακό. Η σωστή λειτουργία της συ­νείδησης αφο­ρά όλους τους ανθρώπους, αλλά ιδιαίτερα τους χριστιανούς, οι οποίοι κα­λούνται να την καθρεπτίζουν στον κρυ­στάλλινο καθρέπτη του Ευαγγελίου. Τότε πράγματι διατηρούν σε υγιή κατάσταση τη συνείδηση, λεπτύνονται εσωτερικά και ακούνε προσεκτικά τη φωνή της.

ζ) Όπως έχει γραφεί: “Χαρακτηριστικό γνώρισμα της τέλειας συνείδησης είναι η απόλυτη λεπτότητα και η απεριόριστη ευρύτητα. Έτσι οι άγιοι παρουσιά­ζο­νται απόλυτα ευαίσθητοι και για τις μικρότερες ατέλειές τους, ενώ αγκαλιάζουν με την απεριόριστη αγάπη τους ολόκληρο τον κόσμο”. Αλλά εάν δεν μπορούν οι άνθρωποι να φτάσουν σε αυτό το επίπεδο, ας έχουν την κοινή λογική και ας μην είναι ασυνείδητοι για το καλό των ίδιων αλλά και της κοινωνίας.

http://www.makthes.gr/news/opinions/76076/

Αφήστε μια απάντηση