3ος Θεματικός Κύκλος: Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ – Κοινωνική Συναίσθηση και Ευθύνη.
Υποθεματική ενότητα: Ανθρώπινα δικαιώματα
Τίτλος: “Το Δεντρόσπιτο με τα Ζωάκια των Δικαιωμάτων
Αυτό το εκπαιδευτικό υλικό αποσκοπεί στο να εξοικειώσει, με βιωματικό και ευχάριστο τρόπο, τα παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας με τα δικαιώματα του παιδιού, όπως έχουν κατοχυρωθεί στη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ν. 2101/1992). Περιλαμβάνει 12+1 καρτέλες με ζωάκια που εκπροσωπούν σημαντικά δικαιώματα των παιδιών και συνοδεύονται από μικρές ιστορίες και απλά τραγουδάκια. Με το υλικό αυτό επιχειρείται να συνδυαστεί η καλύτερη κατανόηση της έννοιας των δικαιωμάτων και η προαγωγή της συμμετοχής των παιδιών σε διεργασίες διαλόγου και λήψης αποφάσεων για θέματα που σχετίζονται με τη συνύπαρξη τους και μέσω αυτών η ανάπτυξη των δεξιοτήτων επικοινωνίας, συνεργασίας και υπευθυνότητας των παιδιών. Προάγεται δηλαδή στα παιδιά από την ηλικία φοίτησης στο νηπιαγωγείο και μετά η ιδιότητα των δημοκρατικών ενεργών πολιτών.
Τα 12 πρώτα ζωάκια που περιλαμβάνονται στο υλικό αυτό αντιστοιχούν σε δικαιώματα τα οποία προβλέπονται σε διαφορετικά άρθρα της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ΔΣΔΠ), ενώ το 13ο αφορά το γενικότερο δικαίωμα του παιδιού στον σεβασμό, μια έννοια από την οποία ξεκίνησε πριν ένα αιώνα η αναφορά στα δικαιώματα του παιδιού από τον γιατρό – παιδαγωγό Janusz Korczak, έναν από τους πρώτους θεμελιωτές τους.
Αφού παρουσιάσαμε όλες τις καρτέλες με τα ζωάκια των δικαιωμάτων στα παιδιά, τα ρωτήσαμε τι κατά τη γνώμη τους σημαίνει η λέξη δικαίωμα. Αφού τα νήπια εξέφρασαν τις απόψεις τους, στη συνέχεια, με βάση τον τρόπο εισαγωγής που προτείνεται στο πρόγραμμα, εξηγήσαμε ότι τα δικαιώματα είναι ανάγκες και ελευθερίες των ανθρώπων που η κοινωνία έχει συμφωνήσει ότι πρέπει να προστατεύονται . Τα παιδιά είναι άνθρωποι και έχουν δικαιώματα, όπως οι μεγάλοι.Μάλιστα επειδή τα παιδιά είναι πιο αδύναμα, χρειάζονται καλύτερη προστασία.
Έτσι είπαμε στα παιδιά πως το κάθε ζωάκι που θα έρχεται στην παρέα μας θα μας μιλάει για ένα διαφορετικό δικαίωμα. Θα γνωρίζουμε τα ζωάκια και θα συζητάμε για τα δικαιώματα, για το πώς μπορούμε να τα σεβόμαστε και να τα προστατεύουμε. Ξεκινήσαμε λοιπόν με το γαϊδουράκι «Ετσιμελέν»:
1ο Εργαστήριο: « Ετσιμελέν, Το δικαίωμα στο όνομα»
Όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικό τους όνομα, έτσι και ο Ετσιμελέν. Τα παιδιά άκουσαν την ιστορία και το τραγούδι του και μίλησαν για την ιστορία του δικού τους ονόματος. Από ποιον το απέκτησαν, τι σημαίνει, είναι το όνομά τους αρχαιοελληνικό, τους αρέσει…
Ακολούθως αφού πρώτα εξηγήσαμε τι θα πει «δικαίωμα στο όνομα και στην ταυτότητα», προτρέψαμε τα παιδιά να γράψουν το όνομά τους, να ζωγραφίσουν τον εαυτό τους και να δημιουργήσουν τις δικές μας ταυτότητες.
Διαβάσαμε και την ιστορία του Τριαλαριλαρό Γιουχού και συζητήσαμε για το πώς θα ένιωθαν αν κάποιος τους κορόιδευε για το όνομά τους. Στη συνέλευση που ακολούθησε αποφασίσαμε ότι στο σχολείο μας όλοι θα σεβόμαστε το όνομα του άλλου.
2ο Εργαστήριο: «Σιγουράκι, Το δικαίωμα σε σπίτι, ρούχα και φαγητό»
Στην παρέα μας προστέθηκε το Σιγουράκι που ήρθε στο νηπιαγωγείο μας για να μας παρουσιάσει το δικαίωμα των παιδιών σε σπίτι, ρούχα και φαγητό. Διαβάσαμε την ιστορία του και άκουσαν το τραγούδι του. Τα παιδιά,αφού εντόπισαν τι χρειάζεται το Σιγουράκι, χωρίστηκαν σε ομάδες και με τη χρήση εικόνων, αποφάσισαν ότι χρειάζεται σπίτι, τροφή, ρούχα,ενώ πρόσθεσαν και το νερό.
3ο Εργαστήριο: “Αγαπάκι – Το δικαίωμα στη φροντίδα”
Σειρά είχε το Αγαπάκι! Τα παιδιά, άκουσαν την ιστορία και το τραγούδι του, συζήτησαν για πράγματα που κάνουν με τους γονείς τους και τα ευχαριστεί, ενώ στη συνέχεια έπαιξαν παντομίμα.Τέλος τα παιδιά κατασκεύασαν τα δικά τους σπιτάκια με την οικογένειά τους.
4ο Εργαστήριο: “Ναπωκατι – Το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση της γνώμης”
Σήμερα συζητήσαμε με τα νήπια ένα τόσο σπουδαίο δικαίωμα: Το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση της γνώμης! Τα παιδιά αφού άκουσαν την ιστορία και το τραγούδι του Ναπωκάτι, συζήτησαν για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να εκφράζουν ελεύθερα τη γνώμη τους και πως παίρνουν αποφάσεις, τονίζοντας τη δύναμη του προφορικού λόγου. Ο προφορικός λόγος όμως μπορεί και να πληγώσει την καρδούλα του φίλου μας, γι’ αυτό προσέχουμε τα λόγια που επιλέγουμε κάθε φορά! Τα νήπια στο τέλος του εργαστηρίου ζωγράφισαν τι θα ήθελαν να πουν σε όλους τους μεγάλους.
Επιπλέον διαβάσαμε και σχολιάσαμε το βιβλίο της Jessica Meserve, με τίτλο «Με ακούει κανείς». Τί θα έκανες αν ήσουν στη θέση του Τζακ;
5ο Εργαστήριο: “Τριλαριλαρό – Το δικαίωμα στο παιχνίδι και την ξεκούραση”
Ακολουθώντας την ίδια πορεία διδασκαλίας σήμερα ασχοληθήκαμε με το δικαίωμα των παιδιών στο παιχνίδι, την ξεκούραση και την ψυχαγωγία! Εισηγητής ο Τριλαριλαρό! Τα παιδιά λοιπόν αφού κάθισαν σε κύκλο, με τη βοήθεια μιας μικρής μπάλας ξεκίνησαν να λένε με τι σειρά τι παιχνίδια τους αρέσει να παίζουν καθώς και το τι είναι αυτό που τους χαλά τη διάθεση κατά τη διάρκεια του παιδιού. Τονίσαμε πόσο σημαντικό είναι να παίζουμε δίκαια, ακολουθώντας τους κανόνες! Στη συνέχεια ζωγράφισαν όλα όσα τους προκαλούν άσχημα συναισθήματα κατά τη διάρκεια των παιχνιδιών.
6ο Εργαστήριο: “Πολυχρωμίξ – Το δικαίωμα στη διαφορετικότητα και την ισότητα”
Τα παιδιά άκουσαν την ιστορία και συζητήσαμε για την διαφορετικότητα του Πολυχρωμίξ. Στη συνέχεια αποφασίσαμε να φτιάξουμε μία αφίσα σχετικά με το σεβασμό στη διαφορετικότητα του κάθε παιδιού. Άλλωστε το συγκεκριμένο θέμα μας έχει απασχολήσει από την αρχή της σχολικής χρονιάς και έχουν γίνει πολλές και διαφορετικές δραστηριότητες. Η αφίσα που δημιουργήσαμε με ομαδική εργασία, εκτέθηκε στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης, μαζί με τις αφίσες άλλων νηπιαγωγείων, την Παγκόσμια ημέρα Διαφορετικότητας! Ευχαριστούμε το νηπιαγωγείο Μαγούλας για το παρακάτω βίντεο!
7ο Εργαστήριο: “Κουκουβάκου – Το δικαίωμα στην εκπαίδευση”
Η ιστορία του Κουκουβάκου έδωσε την αφορμή να δημιουργήσουν οι μαθητές με τη βοήθεια της εκπαιδευτικού μια ιστορία με πρωταγωνιστή το Κουκουβάκου. Οι μαθητές λοιπόν κάθονται σε κύκλο ενώ η μικρή κουκουβάγια “ταξιδεύει” από χέρι σε χέρι και κάθε παιδί τη βοηθά να επισκεφθεί διαφορετικούς τόπους. Η νηπιαγωγός σε ρόλο γραμματέα καταγράφει όσα λένε τα νήπια. Αποτέλεσμα είναι το παρακάτω βιβλίο που δημιουργήθηκε από τις αφηγήσεις των νηπίων! Εικονογράφοι…τα ίδια τα παιδιά!
8ο Εργαστήριο: “Περαστικάκι – Το δικαίωμα στην υγεία”
Τα παιδιά άκουσαν την ιστορία και το τραγούδι του Περαστικάκι και συζητήσαμε για την αξία της υγείας. Πολλά από τα παιδιά μοιράστηκαν με την ομάδα περιστατικά κατά τα οποία δεν είχαν την υγεία τους, καθώς και πως ένιωθαν. Επίσης τονίσαμε πως τα παιδιά όταν πάνε στον γιατρό, ή όταν έχουν κάποιο πρόβλημα στην υγεία τους, έχουν δικαίωμα να μιλούν και να εξηγούν πώς νιώθουν, αν φοβούνται, αν πονάνε, κλπ. Στη συνέχεια προτείναμε ένα – ένα παιδί να πει μια λέξη μετά το «με πονάει», ξεκινώντας από κάτι πολύ απλό (π.χ. το δάχτυλό μου, το αυτί μου) . Αν κάποιο παιδί επαναλάμβανε κάτι που είπε άλλο ή δεν μπορούσε να σκεφτεί τίποτα για 3-4 δευτερόλεπτα, τότε η νηπιαγωγός σήκωνε το χέρι και ανοιγόκλεινε τα δάχτυλα κάνοντας τον ήχο της σειρήνας και προτείνοντας σε όλα τα παιδιά να κάνουν το ίδιο – εννοείται με γέλιο και χωρίς κοροϊδία. Το παιχνίδι συνεχίζεται μέχρι να εξαντληθούν όλα τα μέλη του σώματος. Στο τέλος της ημέρας τα νήπια ζωγράφισαν τι κάνουν όταν πονούν κάπου.
9ο Εργαστήριο: “Μηπονάκι – Το δικαίωμα στην προστασία από κάθε μορφη βίας”
Τα παιδιά γνώρισαν το Μηπονάκι, άκουσαν την ιστορία του και το τραγούδι του ενώ στη συνέχεια συζητήσαμε στην ολομέλεια σχετικά με το ότι υπάρχουν πολλά πράγματα που κάνουν οι άνθρωποι και πονάνε ο ένας τον άλλο. Ο πόνος αυτός μπορεί να είναι σωματικός αλλά και ψυχικός. Στη συνέχεια οι μαθητές κλήθηκαν να συμμετάσχουν στο παιχνίδι «πονάει – πονάει», μια παραλλαγή του γνωστού παιχνιδιού «πετάει-πετάει». Τέλος καθένας από τους μαθητές και τις μαθήτριες του σχολείου μας ζωγράφισε τι είναι αυτό που τους κάνει να πονούν είτε σωματικά είτε στην “καρδούλα” τους. Την ημέρα κατά της σχολικής βίας δημιουργήσαμε μία αφίσα για να ευαισθητοποιήσουμε όλη τη μαθητική κοινότητα, με συνθήματα ενάντια σε κάθε μορφής βία.
10ο Εργαστήριο: “Ρώτα- Πρώτα – Το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή”
Αφού παρουσιάστηκε στους μαθητές η ιστορία και το τραγούδι του Ρώτα -Πρώτα έγινε συζήτηση για τη σημασία της ιδιωτικότητας και του δικαιώματος να έχουμε κάποιο μυστικό. Το βιβλίο «Έχω ένα μυστικό» (Moore – Mallinos, Jennifer), μας βοήθησε να ξεχωρίσουμε το «κακό» από το «καλό» μυστικό και μας έμαθε ποιο μυστικό πρέπει να μοιραζόμαστε και ποιο όχι. Στη συνέχεια ως δραστηριότητα δόθηκε σε όλα τα παιδιά ένα χαρτί και η οδηγία να ζωγραφίσουν μέσα στο τετράγωνο κουτί πράγματα που θα τα δείχνουν μόνο σε όποιον θέλουν.
11ο Εργαστήριο: “Μπορούλι – Τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρίες”
Σειρά είχε το Μπορούλι..Τα παιδιά γνώρισαν το Μπορούλι, την ιστορία του και το τραγούδι του. Είχε προηγηθεί και η ιστορία του «Κουτσοφλέβαρου», οπότε είχαμε συζητήσει για τους ανθρώπους με αναπηρία και τα εμπόδια που μπορεί να αντιμετωπίζουν στη ζωή τους. Για να βιώσουμε αυτές τις δυσκολίες παίξαμε διάφορα παιχνίδια κατά τη διάρκεια των οποίων δοκιμάσαμε να περπατήσουμε με κλειστά μάτια μόνοι μας και με τη βοήθεια κάποιου, ενώ προσπαθήσαμε να μετακινηθούμε έχοντας δέσει τα πόδια μας! Μετά από αυτό, συζητήθηκε το τι μπορούμε να κάνουμε εμείς για να νιώσουν αυτά τα παιδιά ότι είμαστε φίλοι, ενώ στο τέλος τα παιδιά ζωγράφισαν τι θα έκαναν για να βοηθούσαν κάποιο συμμαθητή τους στο νηπιαγωγείο μας με αναπηρία.
12ο Εργαστήριο: “Φλαφυγάκι – Τα δικαιώματα των παιδιών προσφύγων και μεταναστών”
Τα παιδιά του νηπιαγωγείου μας είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν το Φλαφυγάκι, μέσα από την ιστορία και το τραγούδι του. Στη συνέχεια χωρίστηκαν σε ομάδες και δραματοποίησαν την ιστορία του. Αλήθεια πώς θα ένιωθαν αν έπρεπε να κινούνται και να κρύβονται σαν οικογένεια προσφύγων; Συζητήσαμε για το τι χρειάζεται ένα παιδί που αλλάζει τόπο κατοικίας. Αφού εντόπισαν τι χρειάζεται τέθηκε το επόμενο ερώτημα : « Εάν ήσουν πρόσφυγας τι θα έπαιρνες μαζί σου στο ταξίδι της φυγής;»
13ο Εργαστήριο: “Σεβαστάκι – Το δικαίωμα των παιδιών στον σεβασμό”
Ολοκληρώνοντας το πρόγραμμα μιλήσαμε με τα παιδιά για το δικαίωμα που περιλαμβάνει κατά κάποιο τρόπο όλα τα δικαιώματα, το δικαίωμα του σεβασμού. Παρακολουθήσαμε την ιστορία και το τραγούδι από το Σεβαστάκι και κάναμε μια ανακεφαλαίωση των δικαιωμάτων που μάθαμε μέχρι σήμερα.
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ
Για το κλείσιμο του εργαστηρίου δεξιοτήτων τα νήπια ζωγράφισαν ένα δικαίωμα που ήθελαν να θυμούνται για πάντα .
Ηχογραφημένες ιστορίες και τραγούδια εδώ: https://bit.ly/istories_kai_tragoudia
Ηχογραφημένα τραγούδια εδώ: https://bit.ly/tragoudia_mono
