7o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ

ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ

Τα Χριστούγεννα, τα Φώτα, η Πρωτοχρονιά, κι άλλες γιορτές, για πολλούς ανθρώπους δεν είναι καθόλου γιορτές και χαρούμενες μέρες, αλλά μέρες που φέρνουνε θλίψη και δοκιμασία. Δοκιμάζονται οι ψυχές εκείνων που δεν είναι σε θέση να χαρούνε, σε καιρό που οι άλλοι χαίρουνται. Παρεκτός από τους ανθρώπους που είναι πικραμένοι από τις συμφορές της ζωής, τους χαροκαμένους, τους αρρώστους, οι περισσότερο, πικραμένοι, είναι εκείνοι που τους στενεύει η ανάγκη να γίνουνε τούτες τις χαρμόσυνες μέρες ζητιάνοι, διακονιαρέοι. Πολλοί απ’ αυτούς μπορεί να μη δίνουνε σημασία στη δική τους ευτυχία, μα γίνουνται ζητιάνοι για να δώσουνε τη χαρά στα παιδιά τους και στ’ άλλα πρόσωπα που κρέμουνται απ’ αυτούς. Οι τέτοιοι κρυφοκλαίνε από το παράπονό τους κι’ αυτοί είναι οι πιο μεγάλοι μάρτυρες, που καταπίνουνε την πίκρα τους μέρα νύχτα, σαν το πικροβότανο.

Ίσα-ίσα αυτές τις αγιασμένες μέρες που θα’πρεπε να σμίξουνε πιο κοντά οι άνθρωποι συναμεταξύ τους, «να περιπτυχθώσιν αλλήλους», ίσια ίσια αυτές τις μέρες αποξενώνουνται περισσότερο ο ένας από τον άλλον, χωρίζουνται σε δύο στρατόπεδα ολότελα ξένα τόνα στ’ άλλο, σχεδόν εχθρικά. Από τη μια μεριά είναι οι ευτυχισμένοι οι καλοπερασμένοι, οι καλότυχοι, κι από την άλλη μεριά είναι οι δυστυχισμένοι κι οι παραπεταμένοι. Αναμεσά τους «χάσμα μέγα εστήρικται» κατά τις γιορτές. Κανένα γεφύρι δεν ενώνει τις δυο ακροποταμιές, ενώ τις άλλες μέρες έρχουνται σε περισσότερη συνάφεια. Οι πλούσιοι κι όσοι έχουνε τον τρόπο τους κάνουνε, αλλοίμονο! το παν για να επιδείξουνε τα πλούτη και τα αγαθά τους στους λιμασμένους. Κι’ αυτό γίνεται στ’ όνομα του Χριστού, που γεννήθηκε πάμφτωχος μέσα στο παχνί! Για την γέννηση του φτωχού Χριστού δεν γιορτάζουνε οι φτωχοί σαν και Κείνον, μα γιορτάζουνε οι πλούσιοι, που παίρνουνε για αφορμή την πτώχεια του για να δείξουνε τα πλούτη τους. Μα άραγε, ανάμεσα σε δυστυχισμένους μπορεί να νοιώση κανένας ευτυχισμένον τον εαυτό του;

Μονάχα ένας αναίσθητος μπορεί να νοιώσει τέτοια ευτυχία. Όσο για κείνον που θέλει να επιδείξη στον πεινασμένον και στον στερημένον την ελεεινή του αυτή ευτυχία, αυτός είναι αληθινό κτήνος. Και μ’ όλα ταύτα, υπάρχουνε πολλοί τέτοιοι ανάμεσά μας, στα χρόνια μας, ένω ήτανε σπάνιοι στα παλαιότερα. Είναι κι’ αυτό ένα από τα ωραία που μας έφερε ο μέγας πολιτισμός από τα μεγάλα κέντρα!

Οι γιορτές οι δικές μας σταθήκανε πάντα θρησκευτικές, και γι’ αυτό είχανε κάποιον άλλο χαρακτήρα από τις γιορτές που γιορτάζουνε άλλα έθνη, προπάντων σήμερα, που χωρίς κάποιες αυτοσχεδιασμένες σκηνοθεσίες χωρίς καμμιά σημασία για το πνεύμα του ανθρώπου. Σ’ αυτές τις ψευτογιορτές ξαμολούνται όλα τα βάρβαρα και εγωιστικά πάθη του ανθρώπου, που κυττάζει μονάχα την ευχαρίστηση της σάρκας. Ενώ οι δικές μας γιορτές, επειδή, όπως είπα, έχουνε τη ρίζα τους στη θρησκεία, ήτανε σεμνές, πνευματικές, ώστε να μη σκανδαλίζουνε τους φτωχούς, όσο είναι μπορετό σε σαρκικούς ανθρώπους. Οι πλούσιοι κι οι νοικοκυραίοι αποφεύγανε να πληγώσουνε τους φτωχότερους, και νοιώθανε την ανάγκη να τους ζεστάνουνε και κείνους, στέλνοντας κρυφά στα σπίτια τους διάφορα δώρα, με τρόπο, ώστε να μη τους ταπεινώσουνε, κι έτσι η διαφορά να φαίνεται όσο μπορούσε λιγότερη. Συνεχίστε να διαβάζετε »

Ονειρεύομαι συχνά πως κοντοζυγώνει η αλλαγή… Αλήθεια λέω! Oχι όμως σαν αυτή που μας διαλαλούν κάποιοι προεκλογικά (αλλά και μετεκλογικά) στα παράθυρα των ειδήσεων αλλά και στις διαφημίσεις που κατακλύζουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο, αλλά μια διαφορετική, εντελώς «φρέσκια» αλλαγή.

ΔΕΙΤΕ ΤΟ κι εσείς: Κάθε σπίτι θα αποκτήσει το λαχανόκηπό του και απ’ τα μπαλκόνια των πυκνών πολυκατοικιών θα μοσχοβολά ο τόπος λουίζα, θυμάρι, βασιλικό και μαϊντανό. Πιάτα με τα υπάρχοντα της ημέρας θα πηγαινοέρχονται μεταξύ των νοικοκυρών, που σαν σε άλλη ανταλλαγή πραμάτειας θα αλληλοβοηθιούνται με ατάκες τύπου: «Εχεις σήμερα φασολάδα; Θα σου στείλω και σπανακόπιτα». Τα ασβεστωμένα σπίτια θα μυρίζουν οικογένεια, καθώς θα είναι πάντα καθαρά για να υποδεχθούν τους φίλους. Επαγγέλματα όπως ο τσαγκάρης, η μοδίστρα και ο επιπλοποιός θα ξαναβγούν στην επιφάνεια απ’ το χρονοντούλαπο της ιστορίας και η επόμενη γενιά θα εκπαιδευτεί για να λέει «ευχαριστώ» σε ένα δώρο.

Το όνειρό μου έχει και συνέχεια… Από τη νέα γενιά θα γεννηθεί ένας Ρίτσος, ένας Σεφέρης, ένας Γκάτσος, ένας Χατζηδάκις κι ένας Καβάφης. Θα δημιουργήσουν με μεστά χρώματα στον αχανή καμβά της σημερινής καθημερινότητάς μας έργα που θα μας κάνουν να αναρωτιόμαστε τι κάναμε τόσο καιρό.

ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ έχουμε το μαγικό χάρισμα να αναγεννιόμαστε, ως άλλοι μυθικοί φοίνικες, μέσα απ’ τις στάχτες μας.

Αύριο ξημερώνει το φρέσκο 2011 του παλιού ’50. Καλώς να μας ορίσει!

Ειρήνη Κουτσαύτη

Όσο για τις αποφάσεις μας, είναι αδύνατον τόση επιστημονική πληροφορία να μην έχει κάποια επίδραση και στη ζωή μας. Θετική ή αρνητική; Θα το κρίνετε μόνοι σας.

ΘΑ ΒΛΕΠΩ ΤΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Οι Γερμανοί έχουν μια σοφή ρήση: «Ιmmer wenn du glaubst es geht nicht mehr, kommt von irgendwo ein Lichtlein her», που σε ελεύθερη μετάφραση θα πει ότι όποτε φτάνουμε στο σημείο να τα βλέπουμε όλα μαύρα, από κάπου τρυπώνει μια αχνή αχτίδα φωτός. Σύμφωνα με ψυχολογικές μελέτες, η αισιοδοξία βοηθά στην ευκολότερη επίλυση ιδιαίτερα περίπλοκων προβλημάτων, ενώ δεν είναι λίγες και οι φιλοσοφίες που υποστηρίζουν ότι η θετική στάση έλκει την καλοτυχία και την ευημερία.

Το σίγουρο είναι πάντως ότι η φωτεινή πλευρά της ζωής επηρεάζει άμεσα την υγεία μας. Πρόσφατη έρευνα αμερικανών ειδικών από τα πανεπιστήμια του Κεντάκι και του Λούισβιλ που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό έντυπο «Ρsychological Science» απέδειξε άλλωστε ότι η αισιοδοξία τονώνει το ανοσοποιητικό σύστημα θωρακίζοντας την καλή υγεία.

Σε έναν αβέβαιο κοινωνικό καμβά, όπου το μέλλον μοιάζει γκρίζο, η αισιοδοξία και η εσωτερική δύναμη είναι αυτές που θα μπορούσαν να βουτήξουν και πάλι το πινέλο στο χρώμα ζωντανεύοντας την καθημερινότητά μας!

Ε.Β.

ΘΑ ΓΙΝΩ ΖΟΓΚΛΕΡ

Τους βλέπετε σε κάποιες διασταυρώσεις να κάνουν κόλπα με μπαλάκια και κορύνες χωρίς να τους δίνετε και πολλή σημασία ή και φράγκα;

Αν όμως μπορούσατε να κοιτάξετε μέσα στον εγκέφαλο ενός ζογκλέρ, όπως έκαναν κάποιοι ερευνητές, θα διαπιστώνατε ότι όχι μόνο έχει αναπτυχθεί περισσότερο σε όγκο (http://www.medicalnewstoday.com/articles/5615.

php) αλλά και ότι η λευκή ουσία (πράγμα πρωτοφανές) έχει αυξηθεί (http://www.medicalnewstoday.com/articles/5615. php). Αγόρασα κι εγώ τα σχετικά σύνεργα και παλεύω να τους φθάσω. Αλλωστε όλα τα διάσημα πανεπιστήμια- ΜΙΤ, Caltechέχουν λέσχες ζογκλέρ και ο Κλοντ Σάνον, ο θεμελιωτής της θεωρίας των πληροφοριών, ήταν ένας από αυτούς. Αν έχω διαπιστώσει κάτι αρνητικό σε σχέση με αυτά; Και βέβαια. Έχει ήδη χρειαστεί να παραγγείλω μεγαλύτερο μαξιλάρι…

Α.Γ.

ΔΕΝ ΘΑ ΞΑΝΑΦΑΩ … ΠΛΑΣΤΙΚΟ

Γνωρίζοντας τις παρενέργειες (ειδικά στην πέψη) της κατανάλωσης των τροφών των εστιατορίων φαστ φουντ είχα περιορίσει στο ελάχιστο την κατανάλωσή τους (δύο-τρεις φορές τον χρόνο). Παρ΄ όλα αυτά, ένα ρεπορτάζ ή καλύτερα ένα πείραμα της νεοϋορκέζας φωτογράφου Σάλι Ντέιβις που αναδημοσιεύτηκε στο «ΒΗΜΑgazino» με έκανε να σταματήσω εντελώς να τις τρώω. Η φωτογράφος παρήγγειλε ένα κλασικό γεύμα σε φαστ φουντ (χάμπουργκερ και πατάτες) και μόλις της το σέρβιραν το φωτογράφισε. Στη συνέχεια κράτησε το γεύμα και το φωτογράφισε τρεις μήνες αργότερα. Το χάμπουργκερ και οι πατάτες δεν είχαν υποστεί καμία απολύτως αλλοίωση και οι δύο εικόνες ήταν όμοιες! Πραγματικά πλαστικό (χωρίς εισαγωγικά) φαγητό…

Θ.Λ.

ΘΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΙΣΩ ΑΠ΄ ΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

Να διαβάζω ανάμεσα στις γραμμές των ειδήσεων! Ναι, και των επιστημονικών! Αυτή είναι η απόφασή μου για το 2011 και έχει να κάνει με το γεγονός ότι συχνά υπάρχει κρυφή ατζέντα πίσω τους. Πάρτε για παράδειγμα την πρόσφατη ανακοίνωση της ΝΑSΑ για πιθανή ύπαρξη ζωής σε άλλους πλανήτες. Η είδηση βασιζόταν μόνο στη δυνατότητα κάποιων βακτηρίων να ζουν σε μια λίμνη με υψηλότατες τιμές αρσενικού. Τέτοιο παρατραβηγμένο συμπέρασμα πώς μπορεί να εξηγηθεί; Σύμφωνα με αυτούς που γνωρίζουν, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου η ΝΑSΑ πρέπει να βρίσκει λόγους για να χρηματοδοτείται και φαίνεται ότι οι εξωγήινοι είναι μια καλή λύση.

Ι.Σ.

ΘΑ ΑΦΗΣΩ ΤΟ PC, ΘΑ ΠΙΑΣΩ ΤΟ ΚΕΡΑΣΙ

Μπορεί αυτές οι γιορτές να μη μοιάζουν στους περισσότερους… γιορτινές (οι λόγοι γνωστοί), ωστόσο, αγαπητοί μου, μια ματιά σε μελέτες που παρουσιάστηκαν μέσα στο 2010 μαρτυρεί ότι η επιστήμη μπορεί να βοηθήσει στην πράξη τον καθένα μας ώστε να τη… βγάλει καθαρή, με υγεία και με το μικρότερο δυνατό κόστος την εποχή της κρίσης. Ιδού απλές λύσεις που εγώ θα ακολουθήσω και τις συστήνω ανεπιφύλακτα στα χρόνια του ΔΝΤ: οι ερευνητές λοιπόν μας είπαν εφέτος μεταξύ άλλων ότι οι πολλές ώρες στο Ιnternet συνδέονται με κατάθλιψη, καθώς και ότι η πολλή τηλεόραση κόβει χρόνια ζωής (συμπέρασμα: κλείνουμε υπολογιστές και τηλεοράσεις γλιτώνουμε χρήματα στον επόμενο λογαριασμό της ΔΕΗ). Μας είπαν επίσης ότι η φύση μας προσφέρει «φάρμακα που βρίσκονται στο ψυγείο μας, όπως το κεράσι που είναι το καλύτερο γιατρικό ενάντια στην  αϋπνία, το κρεμμύδι που πολεμά την κακή χοληστερόλη και το καρπούζι που μειώνει την αρτηριακή πίεση (σκέφτεστε πιο οικονομικές λύσεις αντί για ακριβά χάπια;). Και μέσα σε όλα αυτά έδωσαν κάποιες συμβουλές που βασίζονται στη δική μας στάση ζωής και προσφέρουν υγεία χωρίς κανένα κόστος: χαμογελάστε για να ζήσετε περισσότερο, αισιοδοξείτε (παρά το απαισιόδοξο κλίμα) για να πολεμήσετε τις λοιμώξεις, ζήστε την  κάθε στιγμή για να είστε ευτυχισμένοι  και ερωτευτείτε αφού ο έρωτας είναι δωρεάν παυσίπονο. Η επιστήμη σύμμαχος λοιπόν και της… οικονομίας!

ΘΑ ΤΡΩΩ ΣΟΚΟΛΑΤΑ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΕΥΡΩ

Οι έρευνες είναι κατηγορηματικές: ως είδος είμαστε «προγραμματισμένοι» για την ευτυχία. Βελτιώνει τις γνωσιακές και κοινωνικές μας επιδόσεις, μας κάνει πιο δημιουργικούς, πιο ικανούς στο να λύνουμε προβλήματα. Εξίσου διαπιστωμένο είναι ότι σε καιρούς οικονομικής κρίσης η διάθεσή μας «πέφτει». Οι μελέτες δείχνουν ωστόσο ότι το χρήμα δεν μας κάνει ευτυχισμένους. Οι δύο πιο πρόσφατες ανακάλυψαν ότι η απόλαυση του να τρώει κανείς μια σοκολάτα μειώνεται όταν είναι περισσότερο πλούσιος ή αν δει εικόνες με χρήματα προτού τη γευτεί- ευρήματα τα οποία οδήγησαν τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι το χρήμα φέρνει μάλλον άγχος. Από εδώ και πέρα θα επικεντρώνομαι στη σοκολάτα μου χωρίς να ρωτάω την τιμή της.

Λ.Φ.

Το ΒΗΜΑ

Τα δύο έπη του Ομήρου καταγράφουν και κωδικοποιούν δύο διαφορετικούς κόσμους. Και οι κεντρικοί τους ήρωες, Αχιλλεύς και Οδυσσεύς, είναι τύποι τελείως ανόμοιοι μεταξύ τους. Εμείς είμαστε απόγονοι του δεύτερου

Δεν προτίθεμαι να μπω στην αδιέξοδη, εδώ και αιώνες, έριδα για τον Ομηρο και τα έργα του, αν είναι ένας, δύο ή πολλοί οι ποιητές της «Ιλιάδος» και της «Οδύσσειας». Μου αρκούν τα δύο αυτά καταγωγικά της παγκόσμιας λογοτεχνίας αριστουργήματα για να κάνω κάποιες, νομίζω, θεμελιώδεις παρατηρήσεις. Οι δύο κεντρικοί ήρωες των δύο επών, ο Αχιλλεύς και ο Οδυσσεύς, ήδη από τους δύο πρώτους στίχους ταξινομούνται.

Ο πρώτος ανήκει στην ομάδα των «οργισμένων». Η μήνις του, ο θυμός του, ο σχεδόν μανικός, είναι ο πυρήνας των ενεργειών του.

Ο δεύτερος ανήκει στην ομάδα των «πολύτροπων», των πολυμήχανων.

Ο Αχιλλέας, είναι ένας ακοινώνητος τύπος ανθρώπου, εγωτικός, περίκλειστος σαν σκαντζόχοιρος, ασυμβίβαστος, απόλυτος, εύθικτος, μονήρης, με έμμονες ιδέες και αποκλειστικές προτιμήσεις. Ενας χαρακτήρας κεντρομόλος. Η τελείως ασήμαντη αιτία για την οποία ήρθε σε ρήξη με την ηγεσία, ολόκληρο το στράτευμα, η απώλεια δηλαδή μιας αιχμάλωτης παλλακίδας, η άρνησή του να ακούσει ακόμη και τις νηφάλιες και λογικές συμβουλές γηραιότερων αλλά και του παιδαγωγού του, ζωγραφίζουν έναν ανθρώπινο τύπο που θα τολμούσε κανείς να τον προσγράψει στην αισθητική και τη χάραξη των γεωμετρικών αγγείων: αυστηρή φόρμα και λιτή διακόσμηση, αλλά εμφανέστατη αμετακίνητη χρηστική υπηρεσία.

Το πάθος για τον εταίρο Πάτροκλο, το απόλυτο πένθος για την απώλειά του, ο τρόπος της αποτρόπαιας συμπεριφοράς του προς τον νεκρό αντίπαλο Εκτορα αλλά και η μεταστροφή του, όταν αντικρύζει τον Πρίαμο που προσέρχεται ικέτης προς αναζήτηση του λειψάνου του παιδιού του, συγκροτούν έναν κόσμο πολωμένο γύρω από πεφυσιωμένα εγώ.

Ο Οδυσσέας ανήκει σ΄ άλλην εποχή και σε άλλα ηθικά προτάγματα. Διακυβεύει τα πάντα, αφήνεται στην τύχη, επινοεί διόδους διαφυγής, μεταμφιέζεται, προσαρμόζεται, ισορροπεί συχνά σε τεντωμένο σκοινί, υποκρίνεται, ψεύδεται, σοφίζεται. Χαμαιλέων, Πρωτεύς. Δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει τον δόλο, την απάτη, τη ρητορική ευφράδεια και τον παραπειστικό λόγο με μια πάντα στόχευση, την Επιβίωση. Είναι ο άνθρωπος των ανοιχτών οριζόντων, των συναλλαγών, της ανοχής και της κατανόησης, των συμβιβασμών και της διπλωματίας.

Αχιλλέας και Οδυσσέας είναι δύο «ήρωες» που τους χωρίζει χάος ηθικών κωδίκων και γλωσσικών στερεοτύπων.

Αυτοί οι δύο τύποι ανθρώπου, τα διαφορετικής νοοτροπίας υποκείμενα συναντώνται σε ένα μεταγενέστερο έργο, στον «Αίαντα» του Σοφοκλή. Οι ειδικοί συμφωνούν πως η άμεση πηγή του Σοφοκλή είναι τα έπη. Ο Αίαντας της τραγωδίας αυτής είναι χυμένος στο καλούπι του ιλιαδικού προτύπου.

Ο Σοφοκλής, ιδιοφυής, χρησιμοποιεί τον επικό μύθο για να φέρει σε συγκρουσιακή κατάσταση τους δύο αντιστικτικούς ανθρώπινους κόσμους, άρα να στοχαστεί πάνω στην ιστορία και στο ιστορικό προτσές. Παρακολουθεί πίσω από τα τραγικά γεγονότα τη μετάβαση από τον ιλιαδικό στον οδυσσειακό άνθρωπο και την ηθική του.

Τι λέει ο μύθος που δανείζεται ο Σοφοκλής. Πως όταν σκοτώθηκε ο Αχιλλέας οι Ατρείδες, ως ηγέτες του στρατού που στρατοπεδεύει στην Τροία, προκηρύσσουν διαγωνισμό για να βραβεύσουν με τα όπλα του νεκρού ήρωα τον αντιπροσωπευτικότερο μεταξύ των Ελλήνων διάδοχο.

Ο Αίας ως ψυχοδομή, ως σωματότυπος, ως περιπέτεια βίου, ως δράση περιγράφεται ως παράλληλος χαρακτήρας με τον νεκρό. Εγωτικός, πείσμων, οργίλος, εύθικτος, αλαζόνας, μονήρης, αφοσιωμένος στο έργο του.

Οι κριτές όμως Ατρείδες σκέφτονται διαφορετικά, βραβεύουν με τα όπλα του Αχιλλέα τον Οδυσσέα.

Ο Αίαντας, χολωμένος, οργισμένος και τυφλωμένος για την αδικία που του έγινε, ξεκινάει να εξοντώσει τους κριτές Ατρείδες και τον μισητό εχθρό Οδυσσέα. Η προστάτισσα του τελευταίου Αθηνά τον βυθίζει σε ύπνο και τον αφυπνίζει μαινόμενο, τρελό και συγκεχυμένο. Τον οδηγεί, αντί στα αντίσκηνα των Ατρειδών, στο μαντρί με τα κοπάδια, όπου επιδίδεται σ΄ ένα ανελέητο μακελειό νομίζοντας ότι σφάζει τους εχθρούς του. Ο πλήρης για έναν ήρωα εξευτελισμός.

Ο Οδυσσέας ακολουθώντας τα αιματηρά του βήματα φτάνει στη σκηνή του, όπου η Αθηνά άλλη μια φορά γελοιοποιεί τον παραλοϊσμένο ήρωα. Τότε ο Οδυσσέας μεταστρέφεται μπροστά στη θέα της πτώσης και της γελοιοποίησης ενός συνανθρώπου και συνειδητοποιεί τη σχετικότητα των ανθρωπίνων βλέποντας πως κάθε άνθρωπος μπορεί να περιπέσει στη μοίρα του ανδρείκελου, της μαριονέτας.

Το ερώτημα είναι άλλο, πέρα από την τραγική ιστορία του Αίαντα, που μη αντέχοντας, όταν συνέρχεται, τον εξευτελισμό, οδηγείται στην αυτοχειρία. Το ερώτημα είναι με ποιο κριτήριο οι κριτές Ατρείδες οδηγήθηκαν στην κρίση τους αγνοώντας τον παλικαρά και ευνοώντας τον διπλωμάτη.

Διότι ο Σοφοκλής, σαν πρώτος, πριν από τους ιστορικούς, πριν από τον Ηρόδοτο, τον Θουκυδίδη, αναγνώστης πιθανόν του Ηράκλειτου και του Εμπεδοκλή, πρώτος φιλόσοφος της ιστορίας, αντιλήφθηκε πως η εποχή των ηρώων τελείωσε και οι Ατρείδες ψυχανεμίστηκαν τον κόσμο που έρχεται, την κοινωνία των προσαρμογών, των συμψηφισμών, της ανοχής, του δόλου, της απάτης, της διπλωματίας, της σοφιστικής, του οδυσσειακού ανθρώπου, του οποίου έως σήμερα είμαστε δισέγγονα.

Κώστας Γεωργουσόπουλος

Ζώντας μέσα σ’ έναν κόσμο οπού όλοι τρέχουμε ασταμάτητα, μονίμως υπεραπασχολημένοι, δεν μένει χρόνος για προσευχή. Ούτε και τη θεωρούμε κάτι σημαντικό. Η συνομιλία με τον Θεό είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Για πολλούς είναι χάσιμο χρόνου, κάτι το δευτερεύον, πάρεργο. Όχι μόνο δεν προσευχόμαστε για τον εαυτό μας, άλλα ούτε για τούς άλλους. Και αυτή η ελάχιστη προσευχή πού πιθανόν να κάνουμε, είναι σαν των παιδιών των πέντε χρόνων, θυμόμαστε τον Θεό και μιλούμε μαζί του, μόνον όταν θέλουμε κάτι, ή κάποιο άσχημο γεγονός συμβαίνει στη ζωή μας.

Ο προσευχόμενος άνθρωπος είναι για τον πολύ κόσμο ακατανόητος. Είναι πολύ χαρακτηριστική η εντύπωση πού έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι για τους μοναχούς και τα μοναστήρια. Το κυριότερο έργο του μονάχου είναι η προσευχή, η όποια επιδρά σ’ όλο τον κόσμο. Αν τα μοναστήρια δεν είναι τόποι προσευχής, δεν έχουν λόγο ύπαρξης. Και όμως, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν αύτη τη μεγάλη αλήθεια. Είναι συνηθισμένες οι αφελείς ενστάσεις: «Τι κάθονται οι μοναχοί ατά μοναστήρια; Γιατί δεν κατεβαίνουν στον κόσμο να βοηθήσουν τούς ανθρώπους; Ο κόσμος έχει τόσα προβλήματα και τόσες ανάγκες…!». Πράγματι ο κόσμος έχει πολλά προβλήματα και πολλές ανάγκες. Αλλά το κυριότερο πού έχει ανάγκη είναι η προσευχή. Και αλίμονο για τον κόσμο αν σταματήσει η προσευχή.

Στη δεκαετία του ’20 στη Ρωσία έκλεισαν όλα τα μοναστήρια. Για το ρωσικό λαό, πού είναι ένας λαός προσευχόμενος, το γεγονός αυτό ήταν αβάσταχτο. Αγαπούσαν τα μοναστήρια και τα τιμούσαν, γιατί γνώριζαν ότι είναι τόποι προσευχής και χωρίς την προσευχή των μοναχών ένιωθαν ξεκρέμαστοι. Γι’ αυτό πολλοί πιστοί, γύρω ή μακριά απ’ τα μοναστήρια, αποφάσισαν να συνεχίσουν τις προσευχές των μοναχών. Για να μη σταματήσει η προσευχή. Και δημιουργήθηκε μία αλυσίδα προσευχής από πιστούς ανθρώπους, πού πέρα από την οικογενειακή τους ζωή και τις ποικίλες φροντίδες πρόσθεσαν και τη ζωή της προσευχής των μοναχών. Πίστευαν ακράδαντα, ότι στις δύσκολες ημέρες των σκληρών διωγμών το κυριότερο όπλο των πιστών ήταν η προσευχή. Και ανέλαβαν με χαρά αύτη τη μεγάλη ευθύνη. Ένιωθαν ότι ήσαν υπεύθυνοι απέναντι στους χειμαζόμενους αδελφούς τους. Και όχι μόνον αυτό. Την έλλειψη των μοναστηριών την αντικατέστησαν μυστικές μοναστικές αδελφότητες. Ζούσαν δηλαδή κρυφοί μοναχοί, σε πολυκατοικίες ή ακόμη και σε εργοστάσια. Εργάζονταν κανονικά κι επέστρεφαν στο διαμέρισμα τους, όπου συνάζονταν όλοι οι κρυφοί μοναχοί και τελούσαν τις ακολουθίες και το μοναχικό τους κανόνα. Έτσι η προσευχή δεν σταμάτησε σ’ αυτή την πολύπαθη χώρα. Τα παλιά χρόνια στο Βυζάντιο υπήρξαν οι μονές των ακοιμήτων. Νύχτα μέρα η προσευχή δεν σταματούσε, από τους μοναχούς πού εναλλάσσονταν με βάρδιες. Στο γυναικείο μοναστήρι του Ντιβέγιεβο, ο όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ είχε δώσει εντολή στις μοναχές να τηρούν τον κανόνα της ακοίμητης προσευχής. Στο μοναστήρι αυτό, στο οποίο ζουν 250 μοναχές και βρίσκονται τα λείψανα του αγίου Σεραφείμ, τηρούν και σήμερα την εντολή του οσίου. Η προσευχή συνεχίζεται όλο το εικοσιτετράωρο, υπέρ της σωτηρίας του σύμπαντος κόσμου. Ο άγιος Σεραφείμ είχε προειδοποιήσει τις μοναχές: «Αν θα σταματήσετε αύτη την προσευχή, τότε θα έλθει η καταστροφή του κόσμου». Γι’ αυτό και οι μοναχές τηρούν με ευλάβεια την εντολή του οσίου. Αισθάνονται βαθιά την ευθύνη τους απέναντι σ’ όλο τον κόσμο.

Κάποιοι επισκέπτες με κοσμικό φρόνημα ρώτησαν τον π. Παΐσιο: «Γιατί δεν κατεβαίνετε στον κόσμο να βοηθήσετε πιο ενεργά και πρακτικά; Ο κόσμος έχει ανάγκη». Και ο Γέροντας απάντησε: «Και τότε ποιος θα προσευχηθεί για τούς αδελφούς μου τους Πακιστανούς, τους Ινδού; Ποιος θα ασχοληθεί και θα ενδιαφερθεί γι’ αυτούς;». Ο Γέροντας δεν έβλεπε μυωπικά τα πράγματα. Με την προσευχή του αγκάλιαζε όλο τον κόσμο και η προσφορά του ήταν ασύγκριτα πιο μεγάλη απ’ αυτήν πού του πρότειναν οι εν λόγω προσκυνητές. Και είναι γνωστή σε όλους η δύναμη της προσευχής, όπως και όλων των αγίων, παλαιών και νεοτέρων.

Κυκλοφορεί ευρέως κι ένα θαυμάσιο περιστατικό. Ένα παιδί πριν λίγα χρόνια ξέφυγε από την επιτήρηση των δικών του και βρέθηκε στις ρόδες ενός φορτηγού. Όμως το παίδι σώθηκε, όπως ομολόγησε, χάρη στην επέμβαση ενός «παππούλη». Παραδόξως ο παππούλης αυτός έγινε άφαντος. Η σωτηρία του παιδιού από βέβαιο θάνατο παρέμεινε μυστήριο. Όταν κάποτε το παιδί με τον πατέρα του βρέθηκε στο Άγιον Όρος, αναγνώρισε στο πρόσωπο του π. Παϊσίου το σωτήρα του. Ο π. Παΐσιος αντέτεινε ότι εκείνο τον καιρό βρισκόταν μέσα στο Άγιον Όρος. Τελικά ρώτησε για την ώρα πού συνέβη το γεγονός και παραδέχτηκε ότι εκείνη την ώρα προσεύχεται για τα τροχαία ατυχήματα!

Παρόμοιο είναι και το επόμενο περιστατικό: «Ο Γέροντας όλη τη νύχτα την είχε αφιερώσει στην προσευχή’ μόνο τα χαράματα, κάνα-δυό ώρες ξεκουραζόταν, για να μπορέσει η αγάπη του να ανταποκριθεί προς τον πονεμένο κόσμο πού τον επισκεπτόταν. Τη νύχτα ευχόταν πάρα πολύ για τη νεολαία μας πού ταλαιπωρείται και ιδίως γι’ αυτούς πού ξενυχτούν σε διάφορα κέντρα διασκεδάσεως και κινδυνεύει η ζωή τους. Πάρα πολλά είναι τα περιστατικά εκείνα πού δείχνουν ότι οι ευχές του Γέροντα σκέπαζαν πολλούς από τις κακοτοπιές. Ο ίδιος, βέβαια, ποτέ δεν παραδεχόταν ότι αύτος έκανε κάτι. Ένα, λοιπόν, απ’ αυτά τα περιστατικά θα σας διηγηθούμε εδώ ως δείγμα μικρό της μεγάλης αγάπης του: Συνεχίστε να διαβάζετε »