ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ
ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΖΩ ΚΑΛΥΤΕΡΑ – ΕΥ ΖΗΝ
Ψυχική και Συναισθηματική Υγεία – Πρόληψη: Αυτομέριμνα και Ψυχική Υγεία

Σε μια ρώγα από σταφύλι

Δεξιότητες στόχευσης του εργαστηρίου:Δεξιότητες Ζωής (Δεξιότητες της Κοινωνικής Ζωής, Ενσυναίσθηση και Ευαισθησία

Σύνδεση με τη Βασική Θεματική:Αυτομέριμνα και Ψυχική Υγεία, Αισθητική Αγωγή

1ο Εργαστήριο: Οι φίλοι μου και εγώ

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

● Γνωριμία ομάδας
● Δημιουργία Κανόνων ομάδας
● Εισαγωγή στη θεματική της φιλίας
● Ανάπτυξη ενεργητικής ακρόασης
● Κατανόηση σημασίας της συνεργασίας

Δραστηριότητες

Οι μισοί μαθητές χαρίζουν μια καρδούλα σε ένα μαθητή που δεν γνωρίζουν καλά με μουσική υπόκρουση.

Τα παιδιά κάθονται σε δυάδες με ένα άτομο, το οποίο δεν γνωρίζουν καλά και δεν έχουν ξαναμιλήσει πολύ. Συζητάνε στις δυάδες μεταξύ τους με σκοπό να μάθουν πράγματα ο ένας για τον άλλο, όπως για το αγαπημένο τους φαγητό, για τις απογευματινές δραστηριότητές τους, για την οικογένειά τους κ.λ.π. Στη συνέχεια, το κάθε παιδί από την κάθε δυάδα παρουσιάζει το άλλο παιδί με το οποίο συζήτησε, αναφέροντας κάποια πράγματα που έμαθε την ώρα που συζη

Φτιάχνουν με την καρδιά και τις παλάμες τους μια μεγαλύτερη καρδιά που  συμβολίζει την αρχή της φιλίας τους.

Ακολούθως, τα παιδιά κάθονται σε κύκλο, ο/η εκπαιδευτικός τα εισάγει στην έννοια της φιλίας και τα παιδιά συζητούν για το τι είναι φίλοι. Η ομάδα συζητά για το πρόγραμμα που θα ακολουθήσει και το τι θα μάθουν. Ο/η εκπαιδευτικός τους εξηγεί ότι είναι απαραίτητο να λειτουργούν σαν ομάδα και να έχουν μεταξύ τους εμπιστοσύνη, όπως συμβαίνει με τη Φιλία.Αφού παρατηρήσουν σχετικές εικόνες ,συζητούν τι είναι φιλία και φτιάχνουν μια ομαδική αφίσα.

Εννοιολογικός χάρτης με πρότερες γνώσεις των μαθητών

Δημιουργία ομαδικής αφίσας

Μπερδέματα και ξεμπερδέματα

Όλα τα παιδιά κάθονται σε κύκλο και το πρώτο στη σειρά παιδί παίρνει ένα κουβάρι νήμα (θα μπορούσε εναλλακτικά να πάρει μία μικρή μπάλα). Το πρώτο παιδί κρατάει την άκρη του νήματος και πετάει το κουβάρι σε ένα άλλο παιδί, λέγοντας κάτι που του αρέσει γι αυτό το παιδί, ένα κοπλιμέντο, γιατί είναι καλός φίλος ή γιατί τον/την συμπαθεί. Το επόμενο παιδί συνεχίζει κρατώντας ένα σημείο από το νήμα, και πετάει το κουβάρι σε ένα άλλο παιδί, μέχρι να συμμετάσχουν όλοι.

Ταξινομούν τη σωστή και τη λάθος συμπεριφορά σύμφωνα με αυτά που έμαθαν για την φιλία .

Συμπληρώνουν σχετικό φύλλο εργασίας..

Ζωγραφίζουν τον εαυτό τους και τον καλύτερο τους φίλο.

Ενώνουν τα χεράκια τους για να έχουν μια παντοτινή φιλία.

Στο τέλος αξιολογούν τις πρώτες δραστηριότητες του εργαστηρίου.

2ο Εργαστήριο: Το παγκάκι της φιλίας

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

● Ευαισθητοποίηση για τη μοναξιά και τη σημασία της φιλίας
● Διερεύνηση τρόπων έκφρασης ενδιαφέροντος και υποστήριξης των άλλων

Τα παιδιά αρχικά παρακολουθούν μία μικρού μήκους ταινία για ένα αγόρι που πήγε σε ένα καινούργιο σχολείο. Η δραστηριότητα αυτή έχει σκοπό να ευαισθητοποιήσει τα παιδιά για τη μοναξιά και τις επιπτώσεις της στην ψυχολογία των ανθρώπων. https://www.youtube.com/watch?v=y4ADa-_hp0I.Αφού συζητήσουν στην ολομέλεια το βίντεο ,ζωγραφίζουν πως ένιωθε στην αρχή της ταινίας ο ήρωας και πως στο τέλος.

Στο τελευταίο μέρος της δραστηριότητας, τα παιδιά με τον/την εκπαιδευτικό μεταβαίνουν στην αυλή του σχολείου. Εκεί αποφασίζουν και επιλέγουν ένα χώρο, όπου μπορεί ένας μαθητής ή μία μαθήτρια να καθίσει (ένα παγκάκι, ένα σημείο κάτω από ένα δέντρο κ.α.). Χρησιμοποιούν τα νήματα και διακοσμούν το σημείο τυλίγοντας και δένοντας διαφορετικά νήματα σε διάφορα σημεία από το παγκάκι
στο σημείο που θα επιλέξουν.  Δημιούργησαν  και μία ταμπέλα “παγκάκι φιλίας”.

Η σούπα της Φιλίας
Τα παιδιά καλούνται με τη μέθοδο της ιδεοθύελλας να προτείνουν τα χαρακτηριστικά που διακρίνουν τους καλούς φίλους (π.χ. οι φίλοι υποστηρίζουν ο ένας τον άλλο/υποστήριξη, είναι ευγενικοί μεταξύ τους/ευγένεια, παίζουν μαζί, γέλιο κ.α.), τα οποία ο/η εκπαιδευτικός σημειώνει στον πίνακα.Στη συνέχεια φτιάχνουν όλοι μαζί μια συνταγή με την σούπα της φιλίας.

Συμπληρώνουν την δικιά τους σούπα της φιλίας.

Στο τέλος φτιάχνουν από πηλό το σύμβολο της φιλίας και το χαρίζουν στο φίλο τους.

3ο Εργαστήριο: Σε μια ρώγα από σταφύλι

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

● βιωματική προσέγγιση της έννοιας της φιλίας μέσα από τη μουσική και τη δραματοποίηση
● αναγνώριση της σημασίας του τραγουδιού, της μουσικής, του χορού, του χιούμορ στη σύνδεση των ανθρώπων και της ομάδας

Τα παιδιά μαθαίνουν να τραγουδούν το τραγούδι Τσιριτρό σε ποίηση του Ζαχαρία Παπαντωνίου .Στη συνέχεια, τα παιδιά ζωγραφίζουν ένα πουλάκι σε μία κόλλα Α4 (βλ. ενδεικτικό πατρόν στο τέλος του προγράμματος). Αφού το χρωματίσουν και το κόψουν γύρω-γύρω με το ψαλίδι τους, κολλάνε στο κάτω μέρος ένα γλωσσοπίεστρο.Ο/η εκπαιδευτικός τοποθετεί σε διάφορα σημεία της αίθουσας τις «ρώγες σταφυλιού». Τα παιδιά, κρατώντας τα σπουργίτια που κατασκεύασαν, τραγουδούν (ή ακούν) και δραματοποιούν το περιεχόμενο του τραγουδιού Τσιριτρό. Μόλις ανακαλύπτουν μία ρώγα από σταφύλι, πλησιάζουν σαν ομάδα και «τρώνε» τη ρώγα. Χτυπάνε μύτες, κουνούν ουρές, τρωγοπίνουν, μεθούν, παραπατούν και αφήνουν γέλια και χαρούμενες φωνές.

Μουσικοκινητικό παιχνίδι

Τα παιδιά δημιουργούν ένα μεγάλο τραπέζι από θρανία και κάθονται γύρω-γύρω. Αναπαριστούν ένα χαρούμενο γεύμα με τους φίλους τους, στο οποίο θα μπορούσαν αρχικά να μοιράσουν μεταξύ τους φαγητά (π.χ. φρούτα, ένα ψωμί) ή να μιμηθούν ένα φαγοπότι. Σκέφτονται και μοιράζονται στην ομάδα αστείες ιστορίες που συνέβησαν στην τάξη τους.

Επεκτατικά φτιάχνουν σταφύλια με τύπωματα.

4ο Εργαστήριο: Το σταφύλι των συναισθημάτων

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

● αναγνώριση βασικών και πιο πολύπλοκων (δευτερογενών) συναισθημάτων
● συνειδητοποίηση λειτουργίας συναισθημάτων στην κοινωνική ζωή
● ανάπτυξη ενσυναίσθησης

Ο/η εκπαιδευτικός εισάγει τα παιδιά στη θεματική του εργαστηρίου που είναι τα συναισθήματα. Η ομάδα απαντάει σε ερωτήματα αφόρμησης, όπως τι είναι τα συναισθήματα; ποια είναι τα συναισθήματα; έχουν σημασία στη φιλία και στις σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους; πώς αναγνωρίζουμε τι νιώθουμε εμείς και οι άλλοι;τα παιδιά θα παίξουν με τη βοήθεια του υπολογιστή ένα ψηφιακό παιχνίδι από το φωτόδεντρο που θα τα εισάγει στην αντίληψη και αναγνώριση των βασικών συναισθημάτων (χαράς, λύπης, φόβου, θυμού, ηρεμίας), τα οποία μεταδίδονται μέσω των εκφράσεων του προσώπου και της μουσικής και συγκεκριμένα το εκπαιδευτικό παιχνίδι “Αναγνωρίζω τα συναισθήματα”.

Στη συνέχεια τα παιδιά φτιάχνουν ένα σταφύλι με συναισθήματα

Μάντεψε πώς νιώθω
Η έκφραση συναισθημάτων είναι ένα επικοινωνιακό μέσο, όπως είναι οι λέξεις. Εκφράζουμε συναισθήματα και δίνουμε πληροφορίες στους άλλους για το τι χρειαζόμαστε. Τι χρειάζεται ένα παιδί που νιώθει λύπη; Πιθανώς χρειάζεται κάποιον/α να τον/την παρηγορήσει. Τι χρειάζεται ένα παιδί που νιώθει φόβο; Πιθανώς χρειάζεται κάποιον/α που θα τον/την κάνει να νιώσει ασφάλεια και θα διώξει τον κίνδυνο. Ο/η εκπαιδευτικός αφήνει αναποδογυρισμένες στο κέντρο της ομάδας τις καρτέλες του υλικού, ώστε κάθε παιδί να επιλέξει τυχαία από μία (χωρίς να δουν το περιεχόμενο τα υπόλοιπα παιδιά). Στη συνέχεια, κάθε παιδί προσπαθεί να εκφράσει με το πρόσωπό του το συναίσθημα της καρτέλας του και η υπόλοιπη ομάδα να βρει ποιο συναίσθημα αποτυπώνει.

Διαβάζουμε το παραμύθι το τερατάκι των χρωμάτων και ανακαλύπτουμε έναν συνδιασμό συναισθημάτων και χρωμάτων.

Τα παιδιά επιλέγουν ένα συναίσθημα και το βάζουν στο δικό τους μπουκαλάκι.

Φτιάχνουμε μια σκάλα με το τερατάκι και τα συναισθήματα και δηλώνουν καθημερινά τι νιώθουν.

Ολοκληρώνουν με την κατασκευή του θερμομέτρου των συναισθημάτων.

5ο Εργαστήριο: Σπουργιτοκουβεντούλες

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

● συνειδητοποίηση των άγραφων κανόνων που εμπεριέχει η συνομιλία και η συνδιαλλαγή με άλλα άτομα

Οι μαθητές παρατηρούν τις εικόνες και ορίζουν τους κανόνες της συζήτησης σε μια ομάδα .

Στη συνέχεια, η ομάδα χωρίζεται σε δυάδες και η κάθε δυάδα παίρνει ένα ξυλάκι-σπουργίτι (από τις κατασκευές του τρίτου εργαστηρίου).Όταν κάποιος/α μιλάει θα κρατάει το ξυλάκι/σπουργίτι και θα το δίνει στο/στη συνομιλητή/συνομιλήτριά του μόλις ολοκληρώσει αυτό που έχει να πει.

Το εργαστήρι κλείνει με τη συμπλήρωση ενός φύλλου εργασίας από κάθε παιδί ατομικά αναφορικά με το ποιες συμπεριφορές είναι σωστές και ποιες όχι όταν βρισκόμαστε με άλλους ανθρώπους.

Το σκέφτομαι ή το λέω;
Ο/η εκπαιδευτικός εξηγεί στα παιδιά ότι υπάρχουν περιπτώσεις που κάποια πράγματα τα λέμε στους φίλους μας και τους ανθρώπους δίπλα μας, ενώ κάποια άλλα τα σκεφτόμαστε, αλλά δεν τα λέμε, γιατί μπορεί να πληγώσουμε, να προσβάλλουμε και να στενοχωρήσουμε τους άλλους.Τα παιδιά κόβουν με το ψαλίδι τους και κολλάνε σε ένα γλωσσοπίεστρο ένα χαρακτήρα (εγκέφαλο) που γράφει “Το σκέφτομαι” και ένα χαρακτήρα “ (στόμα) που γράφει “Το λέω”.Ο/η εκπαιδευτικός τους διαβάζει προτάσεις όπως οι παρακάτω και τα παιδιά πρέπει να σηκώσουν το χαρακτήρα που ταιριάζει κάθε φορά. Σε κάθε πρόταση, γίνεται συζήτηση για το τι θα μπορούσαν εναλλακτικά να πουν οι μαθητές/τριες, εφ’ όσον πρόκειται για αρνητικό σχόλιο. Ο/η εκπαιδευτικός εξηγεί περαιτέρω ότι αυτά που λέμε πρέπει να είναι θετικές κρίσεις, βοηθητικά σχόλια, κοπλιμέντα, όχι προσωπικές ερωτήσεις, όχι σχόλια που μπορεί να προσβάλλουν τους άλλους. Άλλωστε, οι καλοί/ες φίλοι/ες ενδιαφέρονται πραγματικά και ειλικρινά για τις σκέψεις, τις ιδέες και τα συναισθήματα του φίλου τους και της φίλης τους, και όταν κάποια σκέψη τους μπορεί να πληγώσει το/η φίλο/η τους, είναι καλύτερα να μην την εκφράσουν.

6ο Εργαστήριο: Ο νταής του Ποντικοσχολείου

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

● αναγνώριση και αντιμετώπιση συμπεριφορών εκφοβισμού και θυματοποίησης στο πλαίσιο του σχολείου και της ευρύτερης κοινότητας

Ο/η εκπαιδευτικός διαβάζει στα παιδιά το παραμύθι Ο Νταής του Ποντικοσχολείου μας, δείχνοντας παράλληλα τις εικόνες του βιβλίου. Στη συνέχεια γίνεται συζήτηση στην ολομέλεια και τίθενται ερωτήματα κατανόησης και εμβάθυνσης.Μετά τη συζήτηση πάνω στο παραμύθι, η ολομέλεια εστιάζει στο θέμα του εκφοβισμού. Ο εκπαιδευτικός εξηγεί στα παιδιά ότι ο εκφοβισμός (Bullying) συμβαίνει όταν ένα παιδί (ή μια ομάδα παιδιών) προσπαθεί σκόπιμα να πληγώσει σωματικά ή συναισθηματικά ένα άλλο παιδί, με αρνητικές πράξεις (κλωτσιές, σπρωξίματα, καταστροφή προσωπικών αντικειμένων, απομόνωση κ.α.) ή αρνητικά λόγια (βρισιές, κοροϊδίες, προσβολές, απειλές, ψεύτικες φήμες κ.α.).Τα παιδιά ολοκληρώνουν τη δραστηριότητα δημιουργώντας ένα δικό τους χαρούμενο ποντίκι.

7ο Εργαστήριο:Αυτοαξιολόγηση 

Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

● αναστοχασμός του προγράμματος: αναγνώριση νέων δεξιοτήτων και στάσεων

Ο/η εκπαιδευτικός ενημερώνει ότι πρόκειται για την τελευταία συνάντηση πάνω στη θεματική Σε μια ρώγα από σταφύλι. Είναι, λοιπόν, η ώρα να αναστοχαστούν και να θυμηθούν τι έμαθαν από το πρόγραμμα, τι τους άρεσε και τι δεν τους άρεσε. Στη συνέχεια οι μαθητές και οι μαθήτριες συμπληρώνουν ένα φύλλο εργασίας, όπου καταγράφουν μία στιγμή από το πρόγραμμα που ένιωσαν χαρά, μία στιγμή που ένιωσαν λύπη, μία στιγμή που ένιωσαν θυμό και μία στιγμή που ένιωσαν ένα άλλο οποιοδήποτε συναίσθημα. Πρόκειται για ένα είδος ημερολογίου συναισθημάτων.
Ακολούθως, τα παιδιά βλέπουν μία μικρή μήκους ταινία με θέμα τη φιλία (SOAR – Short Film by Alyce Tzue):