Είναι η cassata oplontina και μοιάζει εκπληκτικά με τη σύγχρονη cassata της Σικελίας, που μπορεί πια να περηφανεύεται για την αρχαία καταγωγή της. Η συνταγή του αρχαίου γλυκίσματος, σώθηκε σε έναν πάπυρο, γραμμένη από έναν ανώνυμο σκλάβο μάγειρα, εν μέρει ανορθόγραφο, μα καταφανώς έμπειρο στην τέχνη του. Δημοσιεύθηκε στο βιβλίο της αρχαιολόγου Eugenia Salza Prina Ricotti, Ricette della cucina romana di Pompei e come eseguirle, εκδ. L’Erma di Bretschneider, Roma 2010, σελ. 117, όπου έγινε και μια πολύ ωραία αποκατάσταση όλης της τοιχογραφημένης εικόνας του γλυκίσματος με το σκεύος σερβιρίσματος.

Το ωραίο γλύκισμα φτιαχνόταν με μαλακό λευκό τυρί, μέλι, αλεύρι αμυγδάλου, ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα και ιδού η συνταγή του, πρώτα στα λατινικά και μετά στα ελληνικά .

Metti tres unce praecoquis, tres unce pruni, et tres unce uve vietum. Fructi siccus sminuti cum media luna cultellus aut solitus cultellus, si optas pro plus magnum fragmentis. Coxi in melis tres unce nuxis et duus unce pineolusi, quoad duru factu est. Bada nun scottaribus digitam, quod meli tantus caldus est. Dulcis duru rectum refrigera inde frangi illu in exiguis fragmentum. Miscea multus tres libras caseo ovini quod mollis facta est. Indi addici media libra meli et pianus pianus miscea cum casu. Dulcis duru fragmentatus addici et rectum miscea omnis. Farina amygdalis miscea cum meli et coccinigliam pulvis. Coperire bordus pentolae cum cunfectus amygdale et in centrum poni compositus casu et poni in locus frigidus ad rectus tempus. Potui impendere armarium cum gelus, si dominus tuus habet illu. Super patellam cassatae poni, indi velu casus rectum misceatum super dulcis poni. Decoras cum noxis, dactylis, ficus vietum.

Πάρτε τρεις ουγγιές* βερίκοκα, τρεις ουγγιές δαμάσκηνα και τρεις ουγγιές σταφίδες. Ψιλοκόψτε τα αποξηραμένα φρούτα με ένα μαχαίρι ημισεληνοειδές (media luna λέει το πρωτότυπο τόσο ωραία), ή ένα συνηθισμένο μαχαίρι, αναλόγως αν προτιμάτε μεγαλύτερα ή μικρότερα κομμάτια. Μαγειρέψτε τρεις ουγγιές καρύδια και δύο ουγγιές κουκουναρόσπορους σε μέλι μέχρι να δέσει. Προσέξτε να μην κάψετε τα δάχτυλά σας, γιατί το μέλι είναι πολύ ζεστό. Ψύξτε το σκληρό γλυκό που έχετε και έπειτα κόψτε το σε μικρά κομμάτια. Ανακατέψτε πολύ καλά τρεις λίβρες** πρόβειο τυρί μέχρι να μαλακώσει. Στη συνέχεια προσθέστε μισή λίβρα μέλι και αργά αργά ανακατέψτε με το τυρί. Προσθέστε το μείγμα στο ψιλοκομμένο σκληρό γλυκό και ανακατέψτε όλα μαζί. Ανακατέψτε αλεύρι αμυγδάλου με το μέλι και σκόνη κοκκινίλης***. Καλύψτε τα τοιχώματα της κατσαρόλας σας με ζαχαρωμένα αμύγδαλα και στο κέντρο τοποθετήστε το μείγμα του τυριού και τοποθετήστε την σε μέρος παγωμένο αρκετή ώρα. Μπορείτε να την βάλετε σε ντουλάπι με πάγο, αν έχει τέτοιο ο κύριός σας. Τοποθετείστε την cassata επάνω σε πιατέλλα και καλύψτε την με ένα πέπλο καλά ανακατεμένου τυριού. Διακοσμήστε με φουντούκια, χουρμάδες και ξερά σύκα.

*μία ρωμαϊκή ουγγιά υπολογίζεται σε 27,4 γραμμάρια

**μία ρωμαϊκή λίβρα υπολογίζεται σε 328,9 γραμμάρια

***Η κοκκινίλη ήταν μια ερυθρή χρωστική ουσία ζωικής πιθανόν προελεύσεως. Σε αυτήν οφείλεται το ωραίο κόκκινο χρώμα του γλυκίσματος.

Μέρες που είναι, ασχολούμαστε περισσότερο με τα ωραία γλυκίσματα (ίσως και λίγο ενοχικά) και προσπαθούμε να χαιρόμαστε και να χαρίζουμε χαρά. Είναι ένα προνόμιο αυτό, καθόλου αυτονόητο.