1η Σεπτέμβρη:
η Πρωτοχρονιά των Βυζαντινών
Από τις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. ο Σεπτέμβριος καθιερώθηκε ως η αρχή του εκκλησιαστικού αλλά και του πολιτικού έτους, επειδή η 1η Σεπτεμβρίου συνέπιπτε με την αρχή της ινδικτιώνος. Ακόμη και σήμερα, άλλωστε, η Ορθόδοξη Εκκλησία εξακολουθεί να εορτάζει την 1η Σεπτεμβρίου ως «αρχή της ινδίκτου».
Η Ινδικτιών ήταν μη αστρονομική χρονική περίοδος 15 ετών. Καθιερώθηκε στα χρόνια των Ρωμαίων, λόγω κάποιου φόρου, ο οποίος διατάχθηκε να πληρώνεται κάθε δεκαπέντε χρόνια. Γι αυτό και η ετυμολογία της λέξης είναι λατινική και προέρχεται από το «indictio», όπως ονόμαζαν οι Ρωμαίοι τη «διαταγή».
Διατηρήθηκε επί Βυζαντίου καθώς και στην Καθολική εκκλησία για την είσπραξη ορισμένου φόρου κάθε 15 χρόνια. Γι αυτό ονομάζεται και επινέμηση. Πότε ακριβώς καθιερώθηκε δεν είναι γνωστό. Εικάζεται ότι επί Διοκλητιανού ή επί Μεγάλου Κωνσταντίνου το 312 άρχισε να χρησιμοποιείται ως χρονολογική αναφορά. Οι Πάπες της Ρώμης χρησιμοποίησαν τον θεσμό αυτό από το 315 αρχίζοντας να μετρούν τα έτη από 1ης Ιανουαρίου και τους κύκλους από το έτος 3 π.Χ.. Ο Κάρολος ο Μέγας καθιέρωσε την χρονολόγηση αυτή από το έτος 800 και αρχίζοντας από τις 24 Σεπτεμβρίου. Το ίδιο έκαναν και οι Αυτοκράτορες της Γερμανίας. Μετά την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τους Οθωμανούς, οι Πατριάρχες διέσωσαν τον θεσμό αρχίζοντας από την 1η Σεπτεμβρίου, χωρίς όμως να γράφουνε τον κύκλο. Ο κύκλος της ινδικτιώνος στην ορθόδοξη εκκλησία προκύπτει από την διαίρεση του από Αδάμ έτους δια δεκαπέντε, και ινδικτιών είναι το καταλειπόμενο.
Από το asprilexi.com : “Η Ινδικτιών στα ρωμαϊκά χρόνια ήταν μια χρονική περίοδος 15 ετών που είχε καθιερωθεί για τις ανάγκες του φορολογικού συστήματος της εποχής. Ο όρος διατηρήθηκε και στα χρόνια του Βυζαντίου, καθώς επίσης και στη Δύση. Σήμερα οι Ορθόδοξοι χρησιμοποιούν τον όρο για τις ανάγκες του εκκλησιαστικού έτους που ξεκινά την 1η Σεπτεμβρίου, οπότε και τελείται επιβλητική ακολουθία. Χαρακτηριστικό είναι πως η ελλαδική εκκλησία όρισε την 1η Σεπτεμβρίου ως ημέρα αφιερωμένη στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Ο λόγιος όρος «ινδικτιών» ή απλούστερα «ινδικτιώνας» προέρχεται από την αιτιατική «indictionem» του όρου της υστερολατινικής “indictio” (= επιβολή από το indicere– διακηρύσσω δημόσια).
Στο συναξαριστή του Νικόδημου διαβάζουμε την παρακάτω ενδιαφέρουσα εξήγηση του όρου που τον συνδέει με 15ετείς φάσεις της ηλικίας του ανθρώπου: «Διότι εις τους δεκαπέντε χρόνους αρχίζει ο άνθρωπος να τριχώνει· εις τους δις δεκαπέντε λαμβάνει το τέλειον της ηλικίας· εις τους τετράκις δεκαπέντε γίνεται λευκογενής· εις τους πεντάκις δεκαπέντε γίνεται ο άνθρωπος γέρων· και εις τους εξάκις δεκαπέντε γίνεται ο άνθρωπος εσχατόγερος».”
