ΓΙΑΝ ΑΡΤΟΥΣ ΜΠΕΡΤΡΑΝ
Συνέντευξη στη ΝΑΤΑΣΑ ΣΙΝΙΩΡΗ
Ο Γάλλος φωτογράφος που προτιμά να απαθανατίζει τον κόσμο από ψηλά μιλάει στο ΟΙΚΟ για το σκηνοθετικό ντεμπούτο του με το ντοκιμαντέρ Home, λίγες εβδομάδες πριν από την παγκόσμια πρώτη του στις 5 Ιουνίου – Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος. «Οι επιπτώσεις των ενεργειών μας στον πλανήτη είναι μεγαλύτερες από αυτές που μπορεί να αντέξει», λέει. «Η ταινία καταγράφει την κατάσταση και δείχνει ότι υπάρχει λύση. Είναι πολύ αργά για να είμαστε πεσιμιστές».
  |
Mε τις εναέριες φωτογραφίες του καταφέρνει να μας εκπλήσσει χρόνια τώρα. Οχι μόνο επειδή παρουσιάζουν την ομορφιά του πλανήτη μας από ψηλά, αλλά γιατί αποτελούν μία ακόμα υπενθύμιση της καταστροφής που έχει επιφέρει η ανθρώπινη δραστηριότητα στη Γη. Τώρα, ο Γάλλος φωτογράφος, αλλά και οικολόγος, δημοσιογράφος και ακτιβιστής, ετοιμάζεται να μας εκπλήξει για άλλη μία φορά με το σκηνοθετικό ντεμπούτο του. Το ντοκιμαντέρ-υπερπαραγωγή Home θα προβληθεί στις 5 Ιουνίου -την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος- σε 50 χώρες αλλά και σε όλα τα μέσα: κινηματογράφο, τηλεόραση, διαδίκτυο και DVD!
Μαζί με τον διανομέα της ταινίας Λικ Μπεσόν και τον επίσημο χορηγό, τη γαλλική εταιρεία ειδών πολυτελείας PPR του Φρανσουά Ανρί Πινό, ο Μπερτράν προσπαθεί να μας πείσει ότι πρέπει να κινηθούμε γρήγορα και να συμμετάσχουμε έμπρακτα στην προστα- σία και τη διάσωση της φύσης, προτού να είναι αργά. Και αυτό του το εγχείρημα δεν μας εκπλήσσει καθόλου.
Ηταν ανέκαθεν παθιασμένος με το φυσικό περιβάλλον και τα ζώα που το κατοικούν. Γι’ αυτό και σε ηλικία 30 ετών βρέθηκε μαζί με τη γυναίκα του στην Κένυα, όπου έμεινε τρία χρόνια για να μελετήσει τη συμπεριφορά των λιονταριών. «Το να τραβάω φωτογραφίες ήταν απλώς ένας τρόπος για να ζήσω το πάθος μου για τα ζώα και τη φύση. Και για να πληρώσω τα έξοδα τότε, αποφάσισα να γίνω πιλότος σε αερόστατο. Ετσι ξεκίνησαν όλα», λέει.
Με το ντοκιμαντέρ του κατέγραψε την καθημερινότητα ανθρώπων και ζώων στον πλανήτη. Εικόνες από θερμοκήπια της Ισπανίας, συλλογή βαμβακιού στην Μπουρκίνα Φάσο, σκουπιδότοποι της Σενεγάλης, ελέφαντες στην Μποτσουάνα. «Θέλω με τις εικόνες μου να μπορώ να λέω ιστορίες», λέει στο ΟΙΚΟ για το τελευταίο του εγχείρημα. Και τα καταφέρνει πολύ καλά. Εξάλλου, δεν λένε ότι μία φωτογραφία αξίζει όσο χίλιες λέξεις; Δείτε την ταινία του και θα καταλάβετε πόσα μπορεί να πει κανείς με μία εικόνα.
Πότε αισθανθήκατε την ανάγκη να κάνετε αυτή την ταινία;
 Ινδία. Συγκεντρωμένες γυναίκες γύρω από ένα πηγάδι νερού στο Ρατζαστάν (Γεωγραφικές συντεταγμένες: 26° 26′ Β – 72° 40′ Α) |
Οταν με κάλεσε ο Αλ Γκορ να παρουσιάσω την ταινία του «Μια άβολη αλήθεια» στο Γαλλικό Κοινοβούλιο, συνειδητοποίησα τη μεγάλη απήχηση που μπορεί να έχει μια ταινία, μεγαλύτερη και από εκείνη που έχει ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα. Είδα ότι το κοινό συγκινήθηκε -κάποιοι ξέσπασαν ακόμα και σε κλάματα- και είπα στον εαυτό μου ότι μια ταινία αυτού του τύπου είναι ένας εξαιρετικός τρόπος προκειμένου να έχεις πρόσβαση στον κόσμο. Επιπλέον, μου φάνηκε ως φυσική εξέλιξη της φωτογραφίας. Ετσι σκέφτηκα ότι, φωτογραφίζοντας τη Γη, το αντικείμενό μου ήταν η ανθρωπότητα. Αυτή η λογική υπάρχει και πίσω από τις ταινίες.
Ποιο είναι το κεντρικό μήνυμα του Home;
Το μήνυμα που φέρει η ταινία είναι ξεκάθαρο: οι επιπτώσεις των ενεργειών μας στον πλανήτη είναι μεγαλύτερες από αυτές που μπορεί να αντέξει. Υπερκαταναλώνουμε και εξαντλούμε τα αποθέματα του πλανήτη. Από ψηλά είναι εύκολο να δεις τις πληγές. Συνεπώς, η ταινία απλώς παρουσιάζει την υπάρχουσα κατάσταση και λέει ότι υπάρχει λύση. Ο τίτλος της θα μπορούσε να είναι «Είναι πολύ αργά για να είμαστε πεσιμιστές». Φτάσαμε στο σταυροδρόμι. Πρέπει να ληφθούν σημαντικές αποφάσεις για να αλλάξει ο κόσμος. Ολοι γνωρίζουν σε τι αφορά η ταινία, αλλά κανένας δεν θέλει να το πιστέψει. Δίνουμε έμφαση στο βασικό επιχείρημα των περιβαλλοντικών οργανώσεων, ότι δηλαδή πρέπει να επιστρέψουμε σε μια πιο λογική προσέγγιση και να αλλάξουμε τον τρόπο που καταναλώνουμε.
Πώς προέκυψε ο τίτλος Home;
Ηταν ιδέα του Λικ Μπεσόν. Είναι ένας συμβολικός τίτλος, γιατί η οικολογία είναι η μελέτη της σχέσης που έχουμε με αυτό που μας περιβάλλει.
Τι ελπίζετε να αποκομίσει το κοινό από την ταινία;
Εκτός από το να αλλάξουν τον τρόπο ζωής τους, ελπίζω ότι οι άνθρωποι θα θελήσουν να βοηθήσουν και να μοιραστούν. Υπάρχει μια εκπληκτική ρήση του Θεόδωρου Μονόντ -Γάλλου καθηγητή, ερευνητή και φυσιοδίφη- που λέει: «Εχουμε δοκιμάσει τα πάντα, εκτός από την αγάπη». Ελπίζω ότι αυτή η ταινία θα είναι συνώνυμη με την αγάπη.
Υπήρχαν εικόνες που σας σόκαραν;
Επαθα σοκ όταν είδα τις καταστροφές από τον τυφώνα Κατρίνα, αλλά και από τις πετρελαιοκηλίδες.
Τι σημαίνει για σας η εναέρια φωτογραφία;
Για μένα είναι ένας τρόπος να δω τα πράγματα με διαφορετικό μάτι, να δω πόσα βήματα έχουμε κάνει πίσω. Υστερα από 15 χρόνια εναέριας φωτογραφίας, έχω ακόμα την εντύπωση ότι φωτογραφίζω τη ζωή και όχι τα τοπία.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό κεφάλαιο στη ζωή σας το περιβάλλον;
 Νότια Αφρική. Ανοιχτό ανθρακωρυχείο κοντά στην πόλη Ντέλμας, στα ανατολικά του Γιοχάνεσμπουργκ (Γεωγραφικές συντεταγμένες: 61° 10′ N – 28° 44′ A) |
Στην Παγκόσμια Διάσκεψη για το Περιβάλλον του Ρίο το 1992, άκουσα για πρώτη φορά τις λέξεις «αειφόρος ανάπτυξη». Από τότε κατάλαβα ότι πίσω από την έκφραση αυτή υπήρχε ένα πρότζεκτ ανθρωπιστικό. Συνειδητοποίησα ότι η αειφόρος ανάπτυξη είναι μια έννοια χωρίς ουσία αν δεν γίνει κατανοητή από τον κόσμο και δεν προωθηθεί. Θα ήθελα να κάνω τον καθένα από εμάς να γίνει υπεύθυνος και να δράσει για την προστασία του πλανήτη μας. Γι’ αυτόν το λόγο δημιούργησα το 2005 τον οργανισμό Goodplanet, του οποίου είμαι και πρόεδρος. Μαζί με την ομάδα μου προσπαθούμε να ευαισθητοποιήσουμε και να κινητοποιήσουμε τον κόσμο για να προβεί σε δράση. Δουλεύουμε μεγάλα πρότζεκτ για να έχουμε μεγάλη απήχηση.
Σε προσωπικό επίπεδο τι κάνετε προκειμένου να προστατέψετε τη φύση;
Τρέφομαι με βιολογικά προϊόντα. Οποτε είναι εφικτό, χρησιμοποιώ το ηλεκτρικό μου ποδήλατο, ενώ τον υπόλοιπο χρόνο κυκλοφορώ με το υβριδικό μου αυτοκίνητο, ένα Toyota Prius. Δεν καταναλώνω καθόλου κόκκινο τόνο και τρώω κρέας πολύ σπάνια. Επιπλέον, έχω κάνει μετατροπές στο σπίτι μου για να έχω μειωμένη κατανάλωση ενέργειας.
Τι εννοείτε όταν λέτε ότι «μέσω του συναισθήματος μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο»;
Γνωρίζουμε ότι η κρίση που περνάει το περιβάλλον συνδέεται με την ανθρώπινη δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει ότι οι λύσεις εντοπίζονται τόσο στην ανθρώπινη συμπεριφορά όσο και στην τεχνολογία. Η συμπεριφορά μας είναι ένα συνονθύλευμα συναισθημάτων, του ενδιαφέροντος για τους συνανθρώπους μας και της κουλτούρας. Το συναίσθημα μπορεί να βοηθήσει.
Εχετε δηλώσει ότι «το να φωτογραφίζω τοπία είναι σαν να φωτογραφίζω πρόσωπα». Τι εννοείτε;
Ολα έχουν να κάνουν με τη ζωή. Από ψηλά αποκτάς πολλές πληροφορίες σχετικά με το πώς ζει ο κόσμος εκεί κάτω. Από ένα τοπίο μπορείς να μάθεις τι τρώνε οι άνθρωποι, πώς ζουν, πώς μετακινούνται από το ένα σημείο στο άλλο κ.λπ. Το να λέω ότι φωτογραφίζω τοπία είναι απλοϊκό. Γιατί το να φωτογραφίζω τοπία είναι σαν να φωτογραφίζω πρόσωπα: υπάρχει πάντα μια ιστορία πίσω από κάτι που είναι φαινομενικά όμορφο.
 |
INFO: To λεύκωμα του Γιαν Αρτούς Μπερτράν HOME θα κυκλοφορήσει στις 5 Ιουνίου από τις εκδόσεις «Η Καθημερινή». Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να το προμηθευτούν από τα σημεία διανομής της «Καθημερινής». Για πληροφορίες: Τ 210 4808 290
