Του ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΤΕΛΙΔΑ
ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΡΤΗΣ
 Ο Γιάννης Κουτελίδας είναι συντονιστής Επικοινωνίας του Αρχιπελάγους, του Ινστιτούτου Θαλάσσιας & Περιβαλλοντικής Ερευνας Αιγαίου |
Μια επιλογή που προτάσσεται τελευταία στην Ελλάδα ως «θεραπεία» για τον κατακλυσμό μας από πλαστικές σακούλες είναι οι φωτοδιασπώμενες. Δηλαδή, πλαστικές τσάντες που διασπώνται χάρη στην παρουσία ενός χημικού καταλύτη και με τη βοήθεια της ηλιακής ακτινοβολίας. Οι εργαστηριακές έρευνες του «Αρχιπελάγους» έδειξαν πως το όλο εγχείρημα για παρουσίαση των φωτοδιασπώμενων ως απάντηση στο πρόβλημα στηρίζεται σε μια καλοστημένη φενάκη. Η ταχύτερη διάσπαση αυτών των τσαντών (η οποία θα γίνει εάν εκθέσουμε τα πλαστικά στον ήλιο για να διασπαστούν, καθώς δεν διασπώνται σε συνθήκες χωματερής ή κομπόστ) δεν προσφέρει τίποτε άλλο εκτός από τα ίδια επίπεδα ρύπανσης που προκαλούν σε βάθος χρόνου οι πλαστικές σακούλες.
Μόνο που, στην προκειμένη περίπτωση, αυτό που προσφέρουν, αλλά εντέχνως ή από άγνοια συγκαλύπτεται, είναι γρηγορότερα και ευρύτερα επίπεδα ρύπανσης, καθώς θρυμματίζονται ταχύτερα σε πολυάριθμα μικροσκοπικά κομμάτια τα οποία καταλήγουν στα χερσαία και θαλάσσια οικοσυστήματα.
Και αν η εικόνα διάσπαρτων μικροσκοπικών ινών φαίνεται να διευκολύνει την «πέψη» του συγκεκριμένου κινδύνου, στην πραγματικότητα η διασπορά των μικροπλαστικών παγκοσμίως είναι τόσο μεγάλη που θεωρείται ότι όλα τα ψάρια ή όλοι οι οργανισμοί που τρέφονται με ψάρια περιέχουν, σε κάποιο βαθμό, μικροπλαστικές ίνες στον σωματικό τους ιστό.
Το «Αρχιπέλαγος» εξέτασε δείγματα άμμου από διαφορετικές γωνιές της Ελλάδας. Τα στοιχεία που προκύπτουν δείχνουν ότι η ρύπανση δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των αστικών κέντρων, αφού και στις παραλίες νησιών του Αιγαίου παρατηρούμε ανάλογα επίπεδα ρύπανσης μικροσκοπικών ινών πλαστικού με αυτά της Αττικής. Το πόσο επιτυχημένη μπορεί να χαρακτηριστεί η λύση μιας πλαστικής σακούλας που διασπάται γρηγορότερα απαντήθηκε μέσα από τις έρευνες της επιστημονικής μας ομάδας. Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ο οριστικός χρόνος εξαφάνισης του πλαστικού. Το πλαστικό θα υπάρχει με τη μορφή μικροσκοπικών ινών και θα αποτελεί συστατικό της τροφικής αλυσίδας. Το ποιοι ευνοούνται από τη μαζική εμπορική προώθηση της φωτοδιασπώμενης σακούλας είναι ολοφάνερο. Οψιμα ευαισθητοποιημένες πολυεθνικές εταιρείες και αλυσίδες σούπερ μάρκετ, επιστήμονες, ακόμη και πολυδιαφημιζόμενες περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν διαδραματίσει τον δικό τους ρόλο στο παιχνίδι που, καλοπροαίρετα ή τεχνηέντως, έχει στηθεί.
Μέχρι να αποβάλουμε τη συνήθεια της σακούλας κατά τις αγορές μας, μια πιο δόκιμη λύση είναι οι βιοδιασπώμενες σακούλες που κατασκευάζονται από άμυλο, μη (;) γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι κ.ά., οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να βιοδιασπώνται πλήρως σε συνθήκες κομποστοποίησης. Οι ενδοιασμοί είναι και εδώ αρκετοί, καθώς δεν γνωρίζουμε πάντα την προέλευση των πρωτογενών υλικών παραγωγής ούτε την ενεργειακή κατανάλωση που απαιτείται για την παρασκευή τους.
Σε κάθε περίπτωση, στόχος πρέπει να είναι ο περιορισμός της κατανάλωσης, η επαναχρησιμοποίηση και η χρήση χάρτινων ή πάνινων τσαντών ή η φορολόγηση έως και η ολική απαγόρευση κυκλοφορίας πλαστικών τσαντών. Χώρες όπως η Ιρλανδία, η Γερμανία, η Τανζανία, η Ρουάντα, η Ουγκάντα έχουν ήδη ξεκινήσει. Η Ελλάδα;
