Μπαίνω κατ΄ευθείαν στο θέμα. Πώς τα κατάφερε ο Μακρυγιάννης, χωρίς ποτέ του να πάει σχολείο, να γράψει αυτά που έγραψε; Πώς, δηλαδή, η “αμάθεια” αυτού του ανθρώπου χάρισε στη νεώτερη Ελλάδα ένα βιβλίο που είναι σταθμός στη λογοτεχνία μας; Η απάντηση, νομίζω, είναι ότι όλη η ζωή του Μακρυγιάννη ήταν “μέσα” στην ουσία της ύπαρξης. Ο Μακρυγιάννης βασάνιζε τη σκέψη του, κάθε στιγμή, κι είχε ζυγαριά και μέτρο.
Στον ίδιο δρόμο φτάνουμε διατρέχοντας ανάποδα το χρόνο αν σκεφθούμε την απλή φράση του Δημόκριτου “πολυνοίην ου πολυμαθιην ασκείν χρη”. Δηλαδή, έχουμε ανάγκη από περισσότερη σκέψη κι όχι από “πολυμάθεια”. Κι ας έρθουμε στην εποχή μας, όπου τις ανθρώπινες κοινωνίες τις κατατρώει η “πολυμάθεια” που καταντάει, τελικά, ημιμάθεια. Το αίτημα σήμερα είναι πληροφορίες -μόνο πληροφορίες, με τελικό σκοπό την υλική ωφέλεια. Με αυτόν τον τρόπο δεν δημιουργείται παιδεία ανθρώπων αλλά “όχλοι” που τους σημαδεύει το πνεύμα της υλοφροσύνης.
Μην απορούμε, λοιπόν, για την πνευματική ερήμωση μέσα στην οποία ζούμε και το τέλμα της καθημερινότητάς μας. Δεν υπάρχει σκέψη, ούτε πραγματική γνώση. Η γνώση, όμως, είναι η ουσία της ύπαρξης κι όχι η απόλαυση της ύλης. Η σημερινή Ελλάδα είναι τρανό παράδειγμα. Μαθητές που έχουν τελειώσει δημόσιο γυμνάσιο και λύκειο, δηλαδή κάθισαν 12 χρόνια στα θρανία, δεν ξέρουν να απαντήσουν σε στοιχειώδη ερωτήματα.
Κρουνοί πληροφοριών ξεχύνονται καθημερινά από τις τηλεοράσεις τα ραδιόφωνα και τις εφημερίδες, όχι για γνώση αλλά για υποταγή στην ύλη, παρέα μ’ έναν ακατάσχετο μιμητισμό που καταργεί τον κοινό νου, το μέτρο και την αισθητική.
“Η χαώδης κι αστήριχτη πλασματική καλλιέργεια μολύνει το σύγχρονο άνθρωπο κι οδηγεί στον πνευματικό του μαρασμό, δίχως λύτρωση”, όπως λέει στα πεζά του ο Νίκος Καρούζος, που μου έδωσε την ιδέα γι’ αυτό το κείμενο και τον ευχαριστώ εκεί που είναι …
Κοραλία Καράντη
