Το συνεργατικό μας έργο στο etwinning αυτές τις μέρες ολοκληρώθηκε.
Την χθεσινή ημέρα όλα τα νηπιαγωγεία συνεργάτες δώσαμε ραντεβού στις 11.30 και διαδικτυακά συναντηθήκαμε και γνωριστήκαμε. Τα παιδιά από το κάθε νηπιαγωγείο έδειξαν την κάρτα τους και τραγούδησαν την μαντινάδα τους. Ήταν πολύ συγκινητικό και τα παιδιά ενθουσιάστηκαν. Χάρηκαν πολύ που γνώρισαν τους εταίρους μας και ανταλλάξαμε ευχές και χαμόγελα!
Σήμερα όλοι μας είδαμε το e-book το ηλεκτρονικό βιβλίο που δημιουργήθηκε από τις κάρτες μας το οποίο μπορούμε να το δούμε πατώντας πάνω στον σύνδεσμο
Φέτος το Νηπιαγωγείο μας συμμετέχει στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα με θέμα “Χριστουγεννιάτικες Κάρτες με Μαντινάδες” στην κοινότητα του e-twinning.
Το έργο απευθύνεται σε μαθητές νηπιαγωγείου από 4 έως 6 ετών. Η ιδέα είναι τα παιδιά με την βοήθεια των εκπαιδευτικών δουλεύοντας ομαδοσυνεργατικά να φτιάξουν και να διακοσμήσουν μια χριστουγεννιάτικη κάρτα όπως αυτά επιθυμούν. Μέσα στην κάρτα θα γράψουν τις ευχές τους “σκαρώνοντας ” μια μαντινάδα. Η μαντινάδα θα ηχογραφηθεί. Από το υλικό που θα συγκεντρωθεί από τους εταίρους θα προκύψει ένα video και ένα e-book τα οποία θα κοινοποιηθούν πρωτίστως στα παιδιά ώστε να δουν τα αποτελέσματα της προσπάθειάς τους , να δεχτούν τις ευχετήριες κάρτες και να ακούσουν τις ευχές των υπόλοιπων ομάδων. Το τελικό υλικό θα είναι διαθέσιμο σε όλους τους εταίρους, οι οποίοι με την σειρά τους θα πρέπει να το παρουσιάσουν στους γονείς και να το ανεβάσουν στην ιστοσελίδα των νηπιαγωγείων τους.
Το προτεινόμενο έργο θέτει ως στόχους του οι μαθητές :
• Να γνωρίσουν ότι η ευχετήρια κάρτα που στέλνεται την περίοδο των εορτών αποτελεί παραδοσιακό κομμάτι εορτασμού των Χριστουγέννων
• Να μάθουν την σημασία της ανταλλαγής ευχών εκφράζοντας μια σειρά συναισθημάτων
• Να δουλέψουν ομαδοσυνεργατικά προκειμένου να κατασκευάσουν την χριστουγεννιάτικη κάρτα
• Να αξιοποιήσουν την δημιουργικότητα και φαντασία τους με παιγνιώδη τρόπο σε γλωσσικές ασκήσεις
• Να έρθουν σε επαφή με την μαντινάδα που αποτελεί είδος λαϊκής ποίησης
• Να βελτιώσουν και να εμπλουτίσουν τον προφορικό τους λόγο απομνημονεύοντας το ποίημα
• Να κατανοήσουν τον έμμετρο λόγο
• Να επικοινωνήσουν μέσω της τεχνολογίας με συνομηλίκους τους σε διάφορα μέρη της Ελλάδας
• Να αντιληφθούν ότι η τεχνολογία μπορεί να προσπελάσει τις αποστάσεις
Από την πρώτη Δεκεμβρίου ξεκινήσαμε να ασχολούμαστε με το έργο. Μιλήσαμε για το τι είναι ευχή, πότε την στέλνουμε, τί είναι η ευχετήρια κάρτα, τί είναι έθιμο, είδαμε τον χάρτη της Ελλάδας και εντοπίσαμε τη Σύρο μας, ακούσαμε και μάθαμε τα χριστουγεννιάτικα συριανά και κυκλαδίτικα κάλαντα, βρήκαμε στο διαδίκτυο τα κάλαντα σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας και άλλων χωρών και κυρίως των περιοχών που υπάρχουν τα συνεργαζόμενα νηπιαγωγεία. Επικεντρωθήκαμε στην Κρήτη και στις μαντινάδες και προχωρήσαμε στη δημιουργία της δικής μας μαντινάδας. Βρήκαμε το θέμα της μαντινάδας, τα λόγια, προτείναμε πολλούς ρυθμούς και μελωδίες και δημιουργήσαμε την δική μας:
Ομαδοσυνεργατικά όλα τα παιδιά σχεδίασαν, έκοψαν, ζωγράφισαν και κόλλησαν τη χριστουγεννιάτικη μπάλα τους στην μεγάλη κάρτα και αφού γράψαμε την μαντινάδα, την φωτογραφήσαμε και την στείλαμε δηλαδή ανέβασαμε στην πλατφόρμα του e-twinning.
Στη Σύρο, στην παραλία της Ερμούπολης τα παιδιά έχουν δει το στολισμένο καραβάκι.
Είναι ενθουσιασμένα τα παιδιά και έτσι ψάξαμε στο διαδίκτυο για εικόνες με στολισμένα καραβάκια
Τότε σκεφθήκαμε να φτιάξουμε μία κάρτα με στολισμένο καραβάκι στο εξώφυλλο.
Πώς θα το φτιάξουμε; Με ποια υλικά; Σκεφθήκαμε να πάρουμε χαρτάκια από περιοδικά που δεν θέλουμε και για να μην τα πετάξουμε να κάνουμε ανακύκλωση και να τα επαναχρησιμοποιήσουμε με άλλο τρόπο. Εννοείται ότι θα τα στολίσουμε με πολλή χρυσόσκονη και σχέδια με χρυσούς και ασημένιους μαρκαδόρους!
Η πρώτη κάρτα καραβάκι είναι ομαδική, με 5 κατάρτια και θα την στείλουμε σε ένα νηπιαγωγείο στην Καλαμάτα!
Μετά φτιάξαμε τιη δική μας κάρτα
Μας άρεσε τόσο πολύ που μετά φτιάξαμε καραβάκια πολλά με το οικοδομικό υλικό.
Παρόλο που η Πρωτομαγιά φέτος ήταν ακριβώς μέσα στο Πάσχα, όταν επιστρέψαμε στο Νηπιαγωγείο υποδεχθήκαμε τον Μάη με τον δικό μας τρόπο!
Διαβάσαμε στην τάξη την όμορφη ιστορία του με τίτλο “ΟΜάης και οι φίλοι του”,που έγραψε η συγγραφέας Λότη Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου και βρίσκεται στην συλλογή ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ !
Όλοι μαζί σκεφθήκαμε και αποφασίσαμε να φτιάξουμε τους φίλους του, τα λουλούδια και τις πεταλούδες, να μάθουμε ένα παραδοσιακό τραγούδι και να το χορέψουμε σε μία γιορτή που θα οργανώσουμε για χάρη του φίλου μας του Μάη!
Επειδή αγαπάμε τη Γη μας, το Περιβάλλον και την Φύση, φροντίζουμε να μην επιβαρύνουμε το περιβάλλον με σκουπίδια οπότε όλα τα φτιάξαμε από υπόλοιπα χαρτιών και άλλων υλικών που έχουμε στο νηπιαγωγείο μας. Δηλαδή ανακυκλώσαμε τα υλικά επαναχρησιμοποιώντας τα!
Οι πεταλούδες έγιναν από χαρτοπετσέτες που είχαν περισσέψει
και τα λουλούδια από χάρτινες λωρίδες που βάψαμε και κολλήσαμε σε υπόλοιπα χαρτονιού από κουτιά και τα κάναμε κάδρα
Ας ακούσουμε τώρα το παραδοσιακό τραγούδι από την Φολέγανδρο νησί των Κυκλάδων και αυτό όπως και η Σύρος μας και αν θέλουμε το χορεύουμε!
Το Σάββατο του Λαζάρου γιορτάζεται πάντα 8 ημέρες πριν το Άγιο Πάσχα, είναι μέρα νίκης της ζωής επί του θανάτου και θεωρείται η «πρώτη Λαμπρή» αφού η εκ νεκρών έγερση του αγαπημένου φίλου του Χριστού θεωρείται πρoοικονομία της δικής του Ανάστασης.
Το Σάββατο του Λαζάρου και η Κυριακή των Βαΐων έχουν τη μοναδική θέση στο εκκλησιαστικό έτος ως μέρες χαράς ανάμεσα στη Μεγάλη Σαρακοστή και τον θρήνο της Μεγάλης Εβδομάδας.
Τη μέρα αυτή την έχει περιβάλει ο λαός μας με όμορφα έθιμα. Σύμφωνα με την παράδοση οι γυναίκες ζυμώνουν για τα παιδιά μικρά ψωμάκια, τα οποία τα ονομάζουν «Λαζαράκια», «Λαζάρηδες» ή αλλιώς και «Λαζαρούδια», στα οποία δίνουν το σχήμα ανθρώπου σπαργανωμένου, όπως παριστάνεται στις εικόνες ο Λάζαρος, λέγοντας: «Λάζαρο, αν δεν πλάσεις, ψωμί δεν θα χορτάσεις». Όσα παιδιά έχει η οικογένεια τόσους «λαζάρηδες» πλάθουν.
Τα παιδιά τη μέρα αυτή συγκροτούν ομάδες, επισκέπτονται τα σπίτια του χωριού ή της πόλης και τραγουδούν τραγούδια, τα λεγόμενα «λαζαρικά». Συνήθως κρατούν στα χέρια εικονική παράσταση του Λαζάρου και λέγονται και αυτά «Λάζαροι».
Φτιάξαμε και φέτος στο εξαποστάσεως τηλεμάθημά μας τα Λαζαράκια μας παρόλο που δεν θα τατραγουδήσουμε στη γειτονιά αλλά στο σπίτι μας.
Σε κάποιες περιοχές τα κάλαντα τα τραγουδούν μόνο κορίτσια, οι «Λαζαρίνες» οι οποίες την προηγούμενη μέρα ξεχύνονται στα χωράφια, μαζεύουν λουλούδια και στολίζουν τα καλαθάκια που θα κρατήσουν γυρνώντας από σπίτι σε σπίτι. Μέσα σ’ αυτά τα καλαθάκια οι νοικοκυρές των σπιτιών από τα οποία θα περάσουν τακορίτσια βάζουν αυγά που θα τα βάψουν την Μ. Πέμπτη, φρούτα, διάφορα φαγώσιμα ή μικρά φιλοδωρήματα.
Το πιο διαδεδομένο έθιμο για το Σάββατο του Λαζάρου είναι «τα κάλαντα του Λαζάρου».Στα κάλαντα αποτυπώνεται η περιέργεια του λαού για το τι είδε ο Λάζαρος κατά την τριήμερη ταφή του. Στην πιο γνωστή τους εκδοχή, με διαφορετικές παραλλαγές ανά περιοχή, οι στίχοι τους λένε:
«– Πού ’σαι Λάζαρε, πού είναι η φωνή σου,που σε γύρευε η μάνα κι η αδερφή σου;
– Ήμουνα στη γη, στη γη βαθιά χωμένος κι από τους εχθρούς, εχθρούς βαλαντωμένος.
Βάγια, βάγια των βαγιών, τρώνε ψάρια, τον κολιό και την άλλη Κυριακή,ψήνουν το παχύ αρνί».
Άλλα λένε:
«Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια ήρθε των Βαγιών η εβδομάδα.
ΞύπναΛάζαρεκαιμηνκοιμάσαι,ήρθεη μέρα σου και η χαρά σου.Πούήσουν Λάζαρε; Πού ‘σουν κρυμμένος;
Κάτω στους νεκρούς, στους πεθαμένους.Δε μου φέρνετε, λίγο νεράκι,πουν’ το στόμα μου, πικρό φαρμάκι; Δεμου φέρνετε, λίγο λεμόνι, πουν’το στόμα μου, σαν περιβόλι.
Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια, ήρθε η Κυριακή που τρων’ τα ψάρια.
Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι, ήρθε η μάνα σου από την πόλη,σου ‘φερε χαρτί και κομπολόι.
Γράψε Θόδωρε και συ Δημήτρη,γράψε Λεμονιά και Κυπαρίσσι.Το κοφνάκι μου θέλει αυγά,κι η τσεπούλα μου λεφτά.
Βάγια Βάγια και Βαγιώ τρώνε ψάρι και κολιό, και την άλλη Κυριακή, τρώνε το παχύ τ’ αρνί.»
Όπως και αυτό:
«-Λάζαρε, πες μας τι είδες, εις τον Άδη που επήγες;
-Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους.
Δώστε μου λίγο νεράκι,να ξεπλύνω το φαρμάκι.Της καρδούλας μου το λέω, και μοιρολογώ και κλαίω.
Του χρόνου πάλι να ῾ρθούμε, με υγεία να σας βρούμε.Στον οίκο σας χαρούμενοι, τον Λάζαρο ναπούμε. Σε τούτο τ᾿ αρχοντόσπιτο πέτρα να μη ραΐσει.Και ὁ νοικοκύρης του σπιτιού,χρόνια πολλὰ να ζήσει.Να ζήσει χρόνιαεκατό, και να τα ξεπεράσει.»
Τα παιδιά λατρεύουν να παίζουν και να δημιουργούν με αλεύρι! Να μια καλή ευκαιρία να ετοιμάσετε παρέα τα δικά σας «Λαζαράκια», τώρα που μάθατε για το έθιμο αυτό! Φορέστε ποδίτσες και ξεκινάμε!
Υλικά που θα χρειαστούν:
1 κιλό αλεύρι σκληρό για τσουρέκια
½ φλιτζάνι ζάχαρη
½ φλιτζάνι ελαιόλαδο
2 φλιτζάνια σταφίδες
1 φλιτζάνι καρύδια ψιλοκομμένα
2 φακελάκια ξηρή μαγιά
Χλιαρό νερό
3 κοφτά κουταλάκια κανέλα
Γαριφαλάκια
Εκτέλεση:
1.Διαλύουμε πρώτα την ξηρή μαγιά με ένα ποτήρι χλιαρό νερό και περιμένουμε λίγο.
2.Σε ένα μπολ ρίχνουμε το αλεύρι και κάνουμε στο κέντρο μια λακουβίτσα, μέσα στην οποία βάζουμε τη ζάχαρη, το ελαιόλαδο και την διαλυμένη μαγιά. Αρχίζουμε το ζύμωμα προσθέτοντας σιγά – σιγά όσο χλιαρό νερό χρειαστεί ώστε να δημιουργήσουμε μια σχετικά σφιχτή ζύμη που να μην κολλάει στα χέρια μας.
3.Προσθέτουμε και τα υπόλοιπα υλικά, σταφίδες, καρύδια και κανέλα και συνεχίζουμε το ζύμωμα. Αν η ζύμη κολλάει στα χέρια μας ρίχνουμε λίγο αλεύρι ακόμα.
4.Με τη ζύμη μας πλάθουμε μικρά ανθρωπάκια, κάνουμε μια μπαλίτσα για κεφάλι και 2 λωρίδες για χέρια, τις οποίες τοποθετούμε σταυρωτά πάνω στο σώμα. Για μάτια βάζουμε τα γαρίφαλα.
5.Τα απλώνουμε σε λαμαρίνα με αντικολλητικό χαρτί και τα αφήνουμε να φουσκώσουν σε φούρνο με θερμοκρασία έως 50 βαθμούς το πολύ. Όταν φουσκώσουν, τα ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 200 βαθμούς μέχρι να ροδίσουν.
Η Κυρά Σαρακοστή είναι ένα από τα παλαιότερα ελληνικά έθιμα για τη σαρακοστή και το Πάσχα η οποία είναι ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο που μετρούσε τις εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής. Ειδικότερα, οι εβδομάδες είναι επτά, για αυτό και η Κυρά Σαρακοστή έχει επτά πόδια. Ένα πόδι για κάθε εβδομάδα.
Η κυρά-Σαρακοστή, στις περισσότερες περιοχές, ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά, που απεικόνιζε μια γυναίκα, που έμοιαζε με καλόγρια, με 7 πόδια, σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται, ένα σταυρό γιατί πήγαινε στην εκκλησία και χωρίς στόμα γιατί νηστεύει. Στο τέλος κάθε εβδομάδας, αρχής γενομένης από το Σάββατο μετά την Καθαρά Δευτέρα, της έκοβαν ένα πόδι. Το τελευταίο το έκοβαν το Μεγάλο Σάββατο. Αυτό το κομμάτι χαρτί το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή καρύδι (περιοχή της Χίου), το οποίο τοποθετούσαν μαζί με άλλα. Όποιος το έβρισκε θεωρούνταν τυχερός και γουρλής. Σε κάποιες περιοχές, το έβδομο πόδι το τοποθετούσαν μες στο ψωμί της Ανάστασης και όποιος το έβρισκε του έφερνε γούρι.
Στην εξ Αποστάσεως Σύγχρονη Εκπαίδευση τα παιδιά αφού γνώρισαν το έθιμο, μέτρησαν, τραγούδησαν, ζωγράφισαν, αντέγραψαν την συνταγή σε ένα χαρτί και με τη βοήθεια των γονέων τους, έπλασαν την Κυρά Σαρακοστή τους!
3 κούπες αλεύρι
1 κούπα αλάτι
1 κούπα νερό
μπαχαρικά για διακόσμηση όπως γαρύφαλλο ή μαχλέπι
Εδώ παιδιά μπορείτε να απολαύσετε μία όμορφη παραμυθένια ιστορία
Ο Άι Βασίλης αποτελεί σήμερα μία διεθνή λαογραφική μορφή γνωστή σε παιδιά και ενηλίκους. Είναι κυρίαρχο πρόσωπο του εορτασμού της Πρωτοχρονιάς και των Χριστουγέννων. Η γνωστή παρουσία του με κόκκινη στολή, λευκή γενειάδα, τα γυαλιά του, πάντα χαμογελαστός με το σάκο με τα δώρα, πάνω σε έλκηθρο που το σέρνουν ζωηρά ελάφια ή τάρανδοι αποτελεί σήμερα σε παγκόσμια κλίμακα τον πλέον αγαπημένο ήρωα των παιδιών τις ημέρες των εορτών, ακόμη και σε χώρες μη χριστιανικές.
Ο μύθος του Άγιου Βασίλη αποτελεί ίσως την πιο διάσημη φιγούρα, που ξεπηδά από την χριστιανική παράδοση και η οποία αναφέρεται πλέον σε όλο τον κόσμο.
Η παράδοση του γενειοφόρου με την κόκκινη κάπα και τους ταράνδους, θέλει τον εύθυμο Άγιο Βασίλη να εισβάλει στα σπίτια από τις καμινάδες την Παραμονή των Χριστουγέννων και όχι την Παραμονή της Πρωτοχρονιάς όπως συμβαίνει με τα ελληνικά σπίτια.
Ο Άγιος Βασίλης του 2ου Νηπιαγωγείου Ερμούπολης……..καταφθάνει………
Η σημερινή μορφή του Άι Βασίλη έγινε δημοφιλής με το ποίημα «A Visit from St. Nicholas» (Μια επίσκεψη από τον Άγιο Νικόλαο) που δημοσιεύτηκε το 1823.[1][2][3] Η οπτικοποιημένη εκδοχή πρωτοεμφανίστηκε στο περιοδικό «Harper’s Weekly» το 1863. Συμμετοχή στην δημοφιλία είχε και το παιδικό βιβλίο «The Life and Adventures of Santa Claus» του 1902. Η White Rock Beverages ήταν μια εταιρία αναψυκτικών που τον χρησιμοποίησε το 1915 για να πουλήσει μεταλλικό νερό, και το 1923 τζίντζερ-έιλ. Το 1931 η γνωστή αμερικάνικη εταιρεία αναψυκτικών Coca-Cola παρουσίασε τον Άι-Βασίλη με πρωτοχρονιάτικα δώρα τα προϊόντα της εταιρείας στα χρώματα βεβαίως εκείνης. Υπεύθυνος για το σχεδιασμό του ‘Αι Βασίλη με τη συγκεκριμένη μορφή ήταν ο Αμερικάνος σχεδιαστής Haddon Sundblom ο οποίος και συνεργάστηκε για δεκαετίες με την εταιρεία. Η διαφήμιση αυτή υπήρξε εμπορικά τόσο επιτυχής που έμελλε να γίνει σήμα δημοτικότητάς της ανά τον κόσμο.[4][5] Η μακρόχρονη χρήση του σε διαφημίσεις της Coca-Cola παγίωσε την εμφάνισή του και ειδικά τα κόκκινα ρούχα, αλλά οπωσδήποτε δεν ήταν δική της εφεύρεση.[6]
Ιστορικά στοιχεία
Oλλανδός “Σιντερκλαας”
Για τους Ορθόδοξους χριστιανούς ο Άι Βασίλης είναι ο Μέγας Βασίλειος, ο οποίος έζησε στη Καππαδοκία που αφιέρωσε σχεδόν όλη του τη ζωή στη βοήθεια προς τον συνάνθρωπο και που θεωρείται στη παγκόσμια ιστορία ως ο εμπνευστής αλλά και πρώτος δημιουργός της οργανωμένης φιλανθρωπίας. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Μέγας Βασίλειος ήταν ψηλόλιγνος, με μαύρα μάτια και γένια[εκκρεμεί παραπομπή]. Ακόμη και ο Άγιος Νικόλαος στην Ορθόδοξη παράδοση αγιογραφείται ως ισχνός ασπρογένης γέροντας. Ο Μέγας Βασίλειος πέθανε στις 31 Δεκεμβρίου του 378. Τη 1 Ιανουαρίου του 379, ημέρα της κηδείας του, διατηρούμενη στη παράδοση, θεωρήθηκε (πρώτα) απ΄ όλους χριστιανικούς λαούς ότι φέρνει ευλογία και καλή τύχη στη νέα χρονιά[εκκρεμεί παραπομπή]. Τα κάλαντα Πρωτοχρονιάς πέρα από τα παινέματα κύριο πρόσωπο είναι ακριβώς ο Μέγας Βασίλειος για το έργο του οποίου γίνεται υπενθύμιση στον σπιτονοικοκύρη ώστε να επαναλάβει επ’ ωφελεία βεβαίως των παιδιών που ψάλλουν εκείνα.
Στη Δύση το πρόσωπο του Santa Claus έχει ταυτιστεί με την ιστορία του Αγίου Νικολάου που φημιζόταν για τη γενναιοδωρία του. Στην ιστορία του Αγίου Νικολάου οι βόρειοι λαοί έχουν προσθέσει στοιχεία των δικών τους παραδόσεων (τάρανδοι, έλκηθρο, άστρο του Βορρά, μεγάλες κάλτσες κλπ), μια κουλτούρα που τον συνοδεύει μέχρι και σήμερα και δημιούργησε τη σημερινή φιγούρα του Santa Claus με όλα τα χαρακτηριστικά του. Στα ελληνικά δεδομένα η μετατροπή αυτή φαίνεται να πέρασε περίπου στη δεκαετία του 1950-1960, κυρίως στον αστικό πληθυσμό, από τους Έλληνες μετανάστες που με τις ευχετήριες κάρτες τους εισήγαγαν τον «Δυτικό» Άϊ-Βασίλη.
Το δέντρο των Χριστουγέννων ή χριστουγεννιάτικο δέντρο αποτελεί σήμερα διεθνές χριστουγεννιάτικοέθιμο. Ως χριστουγεννιάτικο σύμβολο – έθιμο φέρεται από τον 8ο αιώνα, όταν ο Άγιος Βονιφάτιος θέλησε περί το 750 να εξαλείψει την μέχρι τότε αποδιδόμενη ιερότητα των «ειδωλολατρών» στη βελανιδιά, αντικαθιστώντας την με το έλατο δηλαδή το δένδρο των Χριστουγέννων.
Ο στολισμός του δένδρου είναι καθαρά συμβολικός της ευτυχίας των ανθρώπων και της φύσεως με τη Γέννηση του Θεανθρώπου. Σύμφωνα με ερευνητές του αντικειμένου, το πρώτο στολισμένο δένδρο εμφανίστηκε στη Γερμανία το 1539 και τα πρώτα στολίδια ήταν συσκευασμένα φαγητά ή είδη ρουχισμού ή άλλα χρήσιμα είδη, που στο πέρασμα των χρόνων και με την άνοδο του βιοτικού επιπέδου εξελίχθηκαν μόνο σε διακοσμητικά αντικείμενα. Κατά την παράδοση ο πρώτος που στόλισε δέντρο ήταν ο Μαρτίνος Λούθηρος. Έχει εκφραστεί όμως και η άποψη ότι το έθιμο έχει ανατολίτικη προέλευση. Σύμφωνα με αυτή, ο Αναστάσιος Α’ το 512 έχτισε στη Συρία έναν ναό με δύο ορειχάλκινα δέντρα[1].
Στην Ελλάδα το έθιμο αυτό του έλατου ως χριστουγεννιάτικη διακόσμηση ήρθε για πρώτη φορά με τον Βαυαρό Βασιλιά Όθωνα το 1833[1], που σημαίνει ότι είχε ήδη καθιερωθεί ως έθιμο στους βασιλικούς οίκους της Βόρειας Ευρώπης. Αρχικά στολίστηκε στα ανάκτορα του Ναυπλίου και εν συνεχεία στην Αθήνα, όπου οι κάτοικοι έκαναν ουρές για να το θαυμάσουν. Σημειώνεται ότι στη Γαλλία ως έθιμο εισήχθηκε αρκετά χρόνια μετά από ό,τι στην Ελλάδα από την Κόμισσα της Ορλεάνης.
Στην αρχαία Ελλάδα το έτος άρχιζε μεταξύ του Χειμώνα και της Άνοιξης, ενώ στην Αττική μετά το θερινό ηλιοστάσιο (21 Ιουνίου) κατά τα μέσα Ιουλίου και ο πρώτος μήνας ήταν ο Εκατομβαιών. Τραγούδια όμως θρησκευτικά τραγουδούσαν τα παιδιά και σε άλλες γιορτές μέσα στον χρόνο, όπως συνέβαινε κατά τον μήνα Πυανεψιώνα, που ξεκινούσε από τα μέσα του Οκτωβρίου μέχρι τα μέσα του Νοεμβρίου. Κατά τον μήνα αυτό υπήρχε μια γιορτή, τα Πυανέψια ή Πυανόψια ή Πανόψια (πύανα=κύαμοι, κουκιά. Πύανα+έψω=ψήνω). Η γιορτή αυτή, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς προερχόταν από την εποχή του Θησέα, ο οποίος, όταν πήγαινε στην Κρήτη, για να σκοτώσει τον Μινώταυρο, πέρασε από τη Δήλο και έκανε τάμα στον Απόλλωνα, ότι αν θα πετύχαινε τον στόχο του, θα επέστρεφε και θα του πρόσφερε ένα κλαδί ελιάς στολισμένο, πράγμα που έγινε.
Έτσι καθιερώθηκε το στόλισμα του δέντρου ελιάς, που το τοποθετούσαν μπροστά στην πόρτα του σπιτιού. Το στόλισμα περιλάμβανε κλωστές από μαλλί, διάφορα φρούτα και καρπούς, σύκα, χουρμάδες, κορδέλες λευκές και κόκκινες, μπισκοτάκια με μέλι κτλ. Το κλαδί της ελιάς ονομαζόταν Ειρεσιώνη (είριον=έριον=μαλλί) και το κρατούσαν μέχρι την επόμενη χρονιά. Τα παιδιά γυρνούσαν τα σπίτια και τραγουδούσαν:
εἰρεσιώνη σῦκα φέρει καὶ πίονας ἄρτους καὶ μέλι ἐν κοτύλῃ καὶ ἔλαιον ἀποψήσασθαι καὶ κύλικ’ εὔζωρον, ὅπως μεθύουσα καθεύδῃς (η ειρεσιώνη έχει πάνω της σύκα και ψωμιά παχιά και μέλι σε ποτήρι και λάδι για σπόγγισμα (του προσώπου) και φιάλη με καλό κρασί, ώστε να κοιμηθείς μεθυσμένη).
Όταν κατά την ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδο απαγορεύτηκαν οι ειδωλολατρικές γιορτές, για να μη χαθεί το έθιμο το επένδυσαν οι χριστιανοί με στίχους χριστιανικούς και έφτασε το έθιμο μέχρι τις μέρες μας με τη μορφή των καλάντων, που είναι ευχετήρια και εγκωμιαστικά τραγούδια. Ψάλλονται κυρίως τις παραμονές των γιορτών των Χριστουγέννων, της πρωτοχρονιάς, των Θεοφανίων και του Λαζάρου.
Ο στολισμός του δέντρου, επειδή στο θεοκρατικό Βυζάντιο θεωρήθηκε συνδεδεμένος με ειδωλολατρικά έθιμα απαγορεύτηκε. Όμως οι Έλληνες που μετακινήθηκαν σε ευρωπαϊκές χώρες μετέδωσαν το έθιμο στους βόρειους λαούς, οι οποίοι ελλείψει ελαιοδένδρων χρησιμοποίησαν τα έλατα, που είχαν σε αφθονία. Έπειτα από αιώνες, στην εποχή του Όθωνα ξαναγύρισε στην Ελλάδα, ως δικό τους χριστουγεννιάτικο έθιμο.
Ρίζες από την Ανατολή
Σε χειρόγραφο του Βρετανικού Μουσείου, του 13ου αιώνα, αναφέρεται πως το έτος 512 ο αυτοκράτορας Αναστάσιος Α΄ έκτισε έναν ναό στο Τουρ Αμπντίν της Συρίας στον οποίο προσέφερε δύο ορειχάλκινα δένδρα στημένα εκατέρωθεν της Ωραίας Πύλης του Ιερού Βήματος, τα οποία είχαν θέσεις για φώτα.
Επίσης και στον Ναό της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη υπήρχαν επί Βυζαντίου, στο επιστύλιο του τέμπλου, μεταλλικά δένδρα σε σχήμα κώνου (πυρσόμορφα δένδρα) όμοια με κυπαρίσσια, όπου αντί για καρπούς έφεραν φώτα σε σχήμα κωνοειδές. Βεβαιώνεται επιπλέον η χρήση πολυκάνδηλων σε σχήμα δένδρου σε όλο τον ναό.
Μάλιστα σε διάφορα μέρη όπως στο Λιτόχωρο Πιερίας και τα Επτάνησα στόλιζαν δένδρα στο μέσο των Εκκλησιών με φρούτα ή και καρπούς. Στην Καππαδοκία στόλιζαν μέσα στα σπίτια κατά το Δωδεκαήμερο κλαδιά κωνοφόρων ή άλλων δένδρων με ξηρούς καρπούς και αυτοσχέδια στολίδια.[4]
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.