Υλικό από το ϊδρυμα της Βουλής των Ελλήνων και το πρόγραμμα “Δημοκρατία και Εκπαίδευση” για την 3η ενότητα της Νεοελληνικής γλώσσας Γ΄Γυμνασίου (περιέχει συνδέσμους με φύλλα εργασίας)

Κείμενο για συζήτηση αλλά κι εξέταση επιχειρηματολογίας στη νεοελληνική γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου…

Βασική παγίδα είναι η λέξη “ρίζες” της γλώσσας (όρος με μεγάλη επιτυχία που χρησιμοποιείται από πολλούς συγγραφείς), γιατί   είναι επιστημονικά λαθεμένη, αλλά πολύ έντονα αληθοφανής. Η γλώσσα έχει παρελθόν και ιστορία, άρα τι πιο “σωστό” από τη διατύπωση: “έχει ρίζες”. Η παρομοίωση του δέντρου ανακαλεί την εμπειρική γνώση από το φυσικό περιβάλλον για τη σημασία που έχουν οι “ρίζες”. Όλοι ξέρουμε ότι το δέντρο μπορεί να κακοπάθει, μα θα ξαναφυτρώσει, αρκεί να μην καταστραφούν οι ρίζες. Έτσι, η λέξη “ρίζες” καλύπτει ολόκληρο το νοηματικό χώρο και κάνει άκριτα αποδεκτή μιαν άποψη όχι μόνο επιστημονικά λαθεμένη, αλλά και λογικά άτοπη.

Πέρα από το γεγονός ότι στοιχειώδεις γλωσσολογικές γνώσεις απαγορεύουν να περιγράφεται μια γλώσσα σαν δέντρο ή φυτό ή βιολογικός οργανισμός, η εξήγηση της φτώχειας με την απομάκρυνση από τις ρίζες είναι και λογικά αθέμιτη. Εφόσον συστατικό της ζωής και της διάρκειας των γλωσσών (πράγμα που ρητά δεν αμφισβητεί απολύτως κανένας) είναι η εξέλιξη και η αλλαγή, η κάθε γλώσσα ασταμάτητα μέσα στο χρόνο, όσο μιλιέται, απομακρύνεται από τις “ρίζες” της και δεν μπορεί παρά να απομακρύνεται ακριβώς επειδή μιλιέται.      

Ο αναπλουτισμός με τα αρχαία ελληνικά είναι συλλογισμός σημασιολογικά ανώμαλος, γιατί στηρίζεται σε δύο λανθάνοντα αξιώματα που αλληλοαποκλείονται λογικά. Η θέση “η γλώσσα φτωχαίνει επειδή απομακρύνεται από τις ρίζες” στηρίζεται στο λανθάνον αξίωμα ότι δεν πρέπει να απομακρύνεται από τις ρίζες, άρα δεν πρέπει να εξελίσσεται και να αλλάζει. Η θέση “η φτωχή και υποβαθμισμένη γλώσσα θα ξαναπλουτίσει με την αναγωγή της στα αρχαία ελληνικά”, στηρίζεται στο λανθάνον αξίωμα ότι πρέπει να αλλάξει, αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση, να “ανανεωθεί” με την “αναγωγή” στις αρχαίες ρίζες. Contradictio terminis (ανανέωση = αλλαγή προς τα πίσω) που γίνεται παγίδα, γιατί επιτρέπει στους χρήστες της να υπερασπίζονται τη στασιμότητα της γλώσσας και συγχρόνως την αλλαγή της, να προτείνουν να σταματήσει η “λαθεμένη” αλλαγή, που οδηγεί στην παρακμή και να αρχίσει η “σωστή” αλλαγή, που θα την καθαρίσει από τη “ρύπανση” και θα την πλουτίσει με… ομηρικούς νεοελληνισμούς.

Άννα Φραγκουδάκη (1987). Γλώσσα και Ιδεολογία,. Αθήνα: Οδυσσέας, σσ .224-225

Μια αληθινή, τρυφερή ιστορία που αξίζει να διαβάσετε…Με συγκίνησε πολύ και θέλησα να τη μοιραστώ μαζί σας

Η Αρετούσα γεννήθηκε το 1908 σε ένα χωριό της βόρειας Κέρκυρας, την Περίθεια .Πολύ φτωχή οικογένεια όπως ήταν οι περισσότερες οικογένειες τότε .Σε μικρή ηλικία αρρώστησε βαριά με πολιομυελίτιδα .Η ζωή της σώθηκε αλλά άλλαξε για πάντα αφού η αρρώστια της άφησε κουσούρι .Παραλυσία στο ένα της πόδι που την άφηνε ανίκανη να περπατήσει χωρίς να υποβαστάζεται από κάποιον .Τα λίγα όνειρα που της επέτρεπε η φτώχεια της να κάνει χάθηκαν και αυτά .Πόνεσε πολύ και όχι τόσο σωματικά, ειδικά όταν άκουσε το γιατρό να λέει στους γονείς της ότι θα ήταν για πάντα κουτσή .Τότε βλέπετε ακόμα δεν υπήρχαν οι χαρακτηρισμοί ΑμΕΑ ούτε και οι σημερινές ευκολίες που επιτρέπουν την κίνηση των ανθρώπων με τέτοιου είδους θέματα .Η οικογένειά της τη φρόντισε γιατί παιδί τους ήτανε. Η Αρετούσα όμως δεν ήθελε να έχει ειδική μεταχείριση γιατί ήταν περήφανη και αγύριστο κεφάλι .Όταν μεγάλωσε λίγο, κάθε μέρα έκανε πολύωρη και πολύ επίπονη προσπάθεια να μάθει να κινείται με το ραβδί από αγριελιά που της είχε φτιάξει ο πατέρας της. Οι συνεχείς πτώσεις δεν την πτοούσαν .Κοιτούσε τον κόμπο στο ένα της πόδι και έκανε κόμπο και την καρδιά της και μετά από πολλούς μήνες κατάφερε να κινείται με το ραβδί ,έστω και με δυσκολία , μέσα στο σπίτι. Έτσι πέρασαν κάποια χρόνια με την Αρετούσα να διεκδικεί από την κουτσή ζωή της όσα περισσότερα μπορούσε εκείνη να της δώσει .Τα μόνα όνειρα που τολμούσε να κάνει ήταν του ύπνου και αυτά δεν τα ομολογούσε σε κανένα. Στα χωριά όμως πιστεύουν ότι τα όνειρα βγαίνουν .

Έτσι λοιπόν σαν σε όνειρο , εντελώς αναπάντεχα ,εμφανίστηκε στη ζωή της ο Φίλιππος. Ήρθε στο σπίτι της να τη ζητήσει .Η Αρετούσα μόλις τον είδε αντιστάθηκε και θυμωμένη του είπε : «Μα δε βλέπεις το πόδι μου ,ακόμα και φωτιά να πιάσει εδώ μέσα εγώ δεν θα προλάβω να βγω έξω. Τι θέλεις από μένα ,πες μου;». Ο Φίλιππος τα ΄χασε προς στιγμήν από την δυναμικότητα της Αρετούσας αλλά συνήλθε γρήγορα λέγοντας : «Εμένα μου αρέσεις έτσι όπως είσαι , δεν πα να λες ότι θέλεις .Σου το λέω , εγώ θα σε έχω σα βασίλισσα , όλα θα τα ετοιμάζω εγώ , δεν θα χρειάζεται να κάνεις τίποτα εσύ». Τι ήταν να το πει αυτό το τελευταίο ,έξαλλη η Αρετούσα . «Τι μας πέρασε ετούτος για τελείως άχρηστη; Άκου θα με έχει βασίλισσα , κοίτα βασιλιάς να σου πετύχει ,που δεν έχει δεύτερο βρακί να βάλει αυτός και τα οχτώ του αδέλφια. Μωρέ ξέρω εγώ πως θα τον κάνω να πάρει δρόμο» σκέφτηκε. Πίστευε ότι άμα την έβλεπε να σηκώνεται και περπατάει κουτσά με το ραβδί ότι θα το ξανασκεφτότανε. Έβαλε λοιπόν σε εφαρμογή το σχέδιό της. Σηκώθηκε , προχώρησε λιγάκι και τότε γύρισε και κοίταξε απότομα τον Φίλιππο ρωτώντας τον με τα μάτια «τι έχεις να πεις τώρα ;» και εκεί όταν τον είδε να χαμογελάει διάπλατα καθρεφτίστηκε μέσα στα φωτεινά του μάτια και ένιωσε γυναίκα , όμορφη γυναίκα δική του.

Κάνα δυο χρόνια μετά ήρθε και το πρώτο παιδί ,μια κόρη .Μετά ήρθε το δεύτερο (η μητέρα μου) και το τρίτο που ήταν και γιός που τόσο ήθελε ο Φίλιππος. Κάθε μέρα ο Φίλιππος έφευγε αξημέρωτα για τις ελιές και γύρναγε το μεσημέρι αποκαμωμένος αλλά χαρούμενος .Αμέσως έπαιρνε τον μπότη (στάμνα στα κερκυραϊκά) και έφευγε σφαίρα τραγουδώντας για να τον γεμίσει νερό στο πηγάδι.

Το σπίτι το είχε η Αρετούσα να λαμποκοπάει .Όσο το πόδι της γινότανε όλο και πιο ασθενές , τόσο δυνάμωνε άλλες πλευρές της .Χρησιμοποιούσε το μυαλό της ,τα χέρια της και τη φωνή της για να αναπληρώνει όσα η κατάστασή της δεν της επέτρεπε να προσφέρει .Όσο πέρναγαν τα χρόνια και μεγάλωναν και τα παιδιά άρχισε να μοιράζει ρόλους στην καθένα μέσα στην οικογένειά της .Άλλος θα καθάριζε ,άλλος θα πήγαινε να αρμέξει την αγελάδα και να φροντίσει τα ζωντανά , άλλος θα πήγαινε να μαζέψει χόρτα και ζαρζαβατικά .Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτό όλοι εκτελούσαν τις αρμοδιότητές τους αγόγγυστα και χωρίς να νιώθουν ότι κάποιος τους διατάζει .Περισσότερο το έβλεπαν σαν μοίρασμα από εκείνη που ήξερε καλύτερα .

Η Αρετούσα μπορεί να μην περπάταγε καλά αλλά φρόντισε πολύ να πιάνουν τα χέρια της .Έμαθε να πλέκει καταπληκτικά και γρήγορα , στην αρχή με το χέρι και αργότερα με τη βοήθεια ενός μικρού αργαλειού που κατάφερε να αποκτήσει .Σύντομα έβγαλε όνομα στα γύρω χωριά για τα όμορφα πλεκτά της .Όμως η Αρετούσα δεν έπαιρνε χρήματα για αυτά .Αυτό που την ενδιέφερε ήταν να γίνονται οι δουλειές της και να ελαφραίνει και τον Φίλιππο που του έπεφταν πολλά στους ώμους. Έκανε λοιπόν συμφωνίες με τους πελάτες της .Από τον αγρότη ζήταγε ως αντάλλαγμα για να του πλέξει ρούχα για τα παιδιά του , να της κλαδέψει τις ελιές και να τις ραντίσει .Από τον κτηνοτρόφο ζήταγε κρέας .Από τον κτίστη να τις φτιάξει κοτέτσια για τις κότες ή στάβλο για την αγελάδα και τον γάιδαρο .Από τον έμπορο που ερχότανε μια φορά τη βδομάδα στο χωριό ζήταγε διάφορα χρήσιμα για τα οικιακά της όπως πιατικά , σεντόνια , παπούτσια , ρούχα. Ποτέ όμως , ούτε μια φορά δεν ζήτησε χρήματα .Η αλήθεια είναι ότι η Αρετούσα δεν πίστευε στα χρήματα , πίστευε στα πράγματα που μπορούσε κανείς να φτιάξει και να τα ανταλλάξει . Συνέχεια ανάγνωσης

(Από Ανδριανή Στράνη)

Χαρακτηριστική αντίδραση του κοινού από αμηχανία, με φανερή την έλλειψη αγωγής και κουλτούρας για τα άτομα με ιδιαιτερότητα. Στο καθολικό χειροκρότημα αποτυπώθηκε η δυσκολία να αποδεχτούν ως κανονική ηθοποιό, το άτομο με περιορισμένη ικανότητα, πριν ακόμα παίξει τον ρόλο του.

Από την περίπτωση της Νάντιας βλέπουμε τη συνύπαρξη δύο κόσμων εντός συγκεκριμένου πλαισίου. Τους πλειοψηφικά έχοντες προσβασιμότητα στα αγαθά και της μειοψηφίας των ατόμων που εμποδίζονται για διάφορους λόγους υγείας. Είναι πλαίσιο το οποίο επιβάλλει μια κοινωνία με διαχωριστικές γραμμές γιατί δεν έχει κατανοήσει ότι τα άτομα με σοβαρή ή λιγότερη ανεπάρκεια, σωματική ή νοητική, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της. Στη χώρα μας ένα εκατομμύριο Έλληνες, δηλαδή το 10% του πληθυσμού, εξαιτίας κάποιας έλλειψης, έχουν ειδικές και ιδιαίτερες, όπως προκύπτουν, ανάγκες.

Η βιολογική ακεραιότητα συνδέθηκε στις αστικές και βιομηχανικές κοινωνίες με την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα, αποκλείοντας τα άτομα με προβλήματα υγείας. Για τα άτομα αυτά υπάρχει πιθανότητα περιθωριοποίησης αν δεν ξεκινήσουμε από τη βεβαιότητα ότι για να αναπτυχθεί μια κοινωνία χρειάζεται η συμμετοχή και η αλληλεγγύη όλων των πολιτών, των «δυνατών» αλλά και των φυσικώς αδυνάτων.

Η περίπτωση της Μαρίας είναι άξια λόγου και μελέτης για το πώς αντιλαμβάνεται η Πολιτεία το θέμα, αν παρεμβαίνει και με ποιον τρόπο, στηρίζοντας ή αποκλείοντας τις ειδικές πληθυσμιακές ομάδες

Η Μαρία από την παιδική ηλικία παρουσίασε δυσκολία να περπατήσει και να ανταποκριθεί στην καθημερινότητα. Οι δυνάμεις της την εγκατέλειπαν σιγά σιγά. Δεκατριών χρονών, στο γυμνάσιο, αγωνιζόταν για να περπατήσει.

John Bramblitt «Ο φανταχτερός κόσμος ενός τυφλού ζωγράφου»»

Συνέχεια ανάγνωσης

Μια και θα ασχοληθούμε με τον ρατσισμό στη νεοελληνική γλώσσα της Γ΄Γυμνασίου…

Σαν σήμερα, 3 Δεκεμβρίου 1963, αποφασίζεται ότι τα διδακτικά βιβλία θα διανέμονταν δωρεάν στους μαθητές των Δημοτικών Σχολείων και των Γυμνασίων της Ελλάδας

Πηγή: Σαν Σήμερα

Hμερίδα για εκπαιδευτικούς, με θέμα τις μαθητικές ταινίες. Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί στους χώρους της Ταινιοθήκης της Ελλάδας (Ιερά Οδός 48), τη Δευτέρα 19 Δεκεμβρίου (10.00-14.00). Για περισσότερες πληροφορίες κλικ στην εικόνα

Πηγή:  Educational TV Blog

Νέο άρθρο για τον φάκελο “Γλώσσα”