«Ορισμός σχολικών περιφερειών Δημοτικών Σχολείων και Νηπιαγωγείων Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας σχολικού έτους 2026-2027».
«Εγγραφές μαθητών/τριών στα Νηπιαγωγεία για το σχολικό έτος 2026-2027»
Οι αιτήσεις εγγραφών στα Νηπιαγωγεία, για το σχολικό έτος 2026-2027 θα πραγματοποιηθούν από 2 έως 23 Μαρτίου 2026.
- Συγκεκριμένα, εγγράφονται στα Νηπιαγωγεία για το σχολικό έτος 2026-2027, μαθητές/τριες γεννημένοι/ες το 2022
- Η αίτηση εγγραφής γίνεται ηλεκτρονικά.
Για την εγγραφή του νηπίου/προνηπίου οι γονείς/ κηδεμόνες πρέπει να ακολουθήσουν τα εξής βήματα:
- Είσοδος στη σελίδα της εφαρμογής (https://proti-eggrafi.services.gov.gr/ ) και επιλογή του Νηπιαγωγείου στο οποίο ανήκει σύμφωνα με τη διεύθυνση κατοικίας του
- Χρήση κωδικών: Οι γονείς/κηδεμόνες, κατά την είσοδό τους στην ηλεκτρονική Υπηρεσία «Πρώτη Εγγραφή» της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης (gov.gr) αυθεντικοποιούνται με την χρήση των κωδικών-διαπιστευτηρίων της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης (taxisnet).
- Συμπλήρωση στοιχείων επικοινωνίας: Κατά την είσοδό του στο σύστημα, ο γονέας/κηδεμόνας συμπληρώνει τα στοιχεία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και κινητού τηλεφώνου μέσω του οποίου θα ενημερώνεται για την πορεία της αίτησής του.
Σας ενημερώνουμε επιπλέον τα παρακάτω:
- Η εγγραφή πρoνηπίου στο δεύτερο έτος του Νηπιαγωγείου γίνεται αυτεπάγγελτα
- Στο Προαιρετικό Ολοήμερο Πρόγραμμα εγγράφονται οι μαθητές/τριες κατόπιν σχετικής αίτησης-δήλωσης των γονέων/κηδεμόνων τους, χωρίς προϋποθέσεις
- Σημειώνεται ότι η «αποδοχή» της αίτησης δεν συνεπάγεται απαραίτητα φοίτηση του νηπίου στη δηλωθείσα σχολική μονάδα.
Έως τις 23 Μαρτίου 2026 οι γονείς/κηδεμόνες που θα έχουν κάνει την εγγραφή των παιδιών τους στο Νηπιαγωγείο θα πρέπει να προσκομίσουν τα παρακάτω :
Δικαιολογητικά εγγραφής:
- Βιβλιάριο υγείας του/της μαθητή/τριας, ή άλλο στοιχείο, από το οποίο αποδεικνύεται ότι έγιναν τα εμβόλια που προβλέπονται και είναι ενταγμένα στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών
- Αίτηση εγγραφής για το τμήμα πρόωρης υποδοχής, για το Προαιρετικό Ολοήμερο Πρόγραμμα ή για το Αναβαθμισμένο Πρόγραμμα Ολοήμερου Νηπιαγωγείου.
- Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή συμπληρωμένο και υπογεγραμμένο από τον παιδίατρο
- Γνωμάτευση από ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ., εφόσον υπάρχει, σε περίπτωση μαθητή/τριας με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Επισημαίνεται ότι η γνωμάτευση αυτή δεν αποτελεί προϋπόθεση εγγραφής του/της μαθητή/τριας στο Νηπιαγωγείο, διευκολύνει όμως την οργάνωση για την υποστήριξη μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Πριν την τελική υποβολή της αίτησης (οριστικοποίηση) απαιτείται η έγγραφη συναίνεση του έτερου γονέα/κηδεμόνα με υπεύθυνη δήλωσή του.
Μετά την υποβολή της αίτησης (παρ. 5 του άρθρου 2 της ΚΥΑ 53128/Δ1/2020 (Β΄1767)), οι γονείς/κηδεμόνες λαμβάνουν ενημερώσεις στο κινητό τηλέφωνο που έχουν δηλώσει κατά την ηλεκτρονική υποβολή της αίτησής τους για την πορεία της. Εφόσον απαιτηθούν διορθώσεις, η αίτησή τους επιστρέφεται από το Νηπιαγωγείο στους γονείς/κηδεμόνες προκειμένου να γίνουν οι διορθώσεις και να ολοκληρωθεί η υποβολή της μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας «Πρώτη Εγγραφή» της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης (gov.gr).
Έπειτα από τις σχετικές διορθώσεις, η αίτηση γίνεται αποδεκτή
Τα δικαιολογητικά εγγραφής θα προσκομίζονται στη σχολική μονάδα έως το τέλος των εγγραφών κατά τις ώρες 12.00 μ.μ -14.00 μ.μ κατόπιν ραντεβού με την Προϊσταμένη του Νηπιαγωγείου
Προϋποθέσεις συμμετοχής μαθητών/τριών στα κάτωθι τμήματα
- Στο Τμήμα Πρόωρης Υποδοχής δικαίωμα συμμετοχής έχουν προνήπια/νήπια τα οποία είναι εγγεγραμμένα και φοιτούν στο Προαιρετικό Ολοήμερο Πρόγραμμα. Ο χρόνος προσέλευσης στο συγκεκριμένο τμήμα είναι 7:45-8:00.
- Η αποχώρηση των μαθητών/τριών του Προαιρετικού Ολοήμερου Προγράμματος πραγματοποιείται στις 16:00 σύμφωνα με το Ωρολόγιο Πρόγραμμα του Ενιαίου Τύπου Ολοήμερου Νηπιαγωγείου
- Η αποχώρηση των μαθητών/τριών για το Αναβαθμισμένο Πρόγραμμα Ολοήμερου Νηπιαγωγείου πραγματοποιείται στις 17:30
- Πρόωρη αποχώρηση προνηπίων/νηπίων από το Ολοήμερο Πρόγραμμα δεν προβλέπεται.
ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΜΑΣ
Οι Απόκριες είναι μια γιορτινή περίοδος με μεγάλη ιστορία. Απόκριες ονομάζονται οι τρεις εβδομάδες πριν από την Καθαρά Δευτέρα, οπότε και αρχίζει η Μεγάλη Σαρακοστή. Ταυτίζονται με την περίοδο του Τριωδίου, μια κινητή περίοδο στην Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση, που αρχίζει την Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου και τελειώνει το Μ. Σάββατο. Τα δρώμενα της αποκριάς έχουν τις ρίζες τους στην αρχαία Ελλάδα και στη λατρεία του Διονύσου και σήμερα αποτελούν ένα ψηφιδωτό ιστορίας και λαογραφίας με ήθη και έθιμα σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Θεωρείται κατεξοχήν περίοδος εκτόνωσης, κατά την οποία οι άνθρωποι ξεφεύγουν από την καθημερινότητα με τη βοήθεια της μεταμφίεσης.
Αποκριά σημαίνει την αποχή από το κρέας (από + κρέας), που προετοιμάζει τον άνθρωπο ψυχικά και σωματικά για την περίοδο του Πάσχα και την Ανάσταση.
Η Τσικνοπέμπτη είναι γιορτή της ορθόδοξης παράδοσης στην οποία καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες κρέατος. Λαμβάνει χώρα την Πέμπτη, αφού για το Χριστιανισμό τόσο η Τετάρτη όσο και η Παρασκευή αποτελούν μέρες νηστείας κατά τις οποίες δεν πρέπει να καταναλώνεται ούτε λάδι, της δεύτερης εβδομάδας των Αποκριών, της καλούμενης Κρεατινής.
Εικάζεται ότι η προέλευσή της προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων.
Η περίοδος της Αποκριάς είναι πάντα μια ξεχωριστή και χαρούμενη στιγμή για μικρούς και μεγάλους!
Έτσι, και φέτος ήταν για τους μικρούς μαθητές μας μια ξεχωριστή εμπειρία, γεμάτη χρώματα, χαμόγελα και δημιουργία! Με σεβασμό στις ανάγκες και τις δυνατότητες κάθε μαθητή και μαθήτριας, οργανώσαμε δράσεις που προώθησαν τη χαρά, τη συνεργασία και την ελεύθερη έκφραση.
Γιορτάσαμε την Τσικνοπέμπτη και τις Απόκριες με πολύ κέφι, δημιουργικότητα και χαμόγελα!
Η περίοδος της Αποκριάς είναι μια μοναδική ευκαιρία για τα παιδιά να γνωρίσουν τα ήθη και τα έθιμα της παράδοσής μας, να εκφραστούν δημιουργικά και να διασκεδάσουν μέσα από το παιχνίδι και τη συνεργασία.
Στο πλαίσιο των δράσεών μας, μιλήσαμε για την ιστορία των Αποκριών και τα παραδοσιακά έθιμα από διάφορα μέρη της Ελλάδας. Τα παιδιά έμαθαν για το καρναβάλι, τις μεταμφιέσεις και το συμβολισμό της χαράς και της ανανέωσης που φέρνει αυτή η γιορτή.
Αυτή τη χρονιά εμπνευστήκαμε από τον κόσμο του τσίρκου και της τέχνης και δημιουργήσαμε στολές κλόουν που τα παιδιά φόρεσαν φεύγοντας την ημέρα της Τσικνοπέμπτης.
Μια μέρα γεμάτη παραδοσιακό χρώμα και χαρά η Τσικνοπέμπτη στο Νηπιαγωγείο!
Τα τραπεζάκια που στρώθηκαν στην μεγάλη αίθουσα για όλα τα παιδιά του Νηπιαγωγείου, ενώνοντας στην ουσία τα δύο τμήματα , μας έφεραν πιο κοντά, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα ζεστασιάς και φιλίας. Όταν βρισκόμαστε όλοι μαζί, η διάθεση ανεβαίνει και όλα γίνονται μια μεγάλη γιορτή! Αφού οι μικροί μαθητές απόλαυσαν ένα πλούσιο σε εδέσματα γεύμα και απόλαυσαν δροσερά αναψυκτικά, η χαρά κορυφώθηκε όταν πιαστήκαμε χέρι-χέρι και χορέψαμε σε κύκλο αγαπημένα αποκριάτικα τραγούδια. Τα γέλια, οι μουσικές ,οι παραδοσιακοί και όχι μόνο αποκριάτικοι χοροί μαζί με τις χαρούμενες φωνές των μικρών μαθητών γέμισαν το νηπιαγωγείο μας!!!
Το Αποκριάτικο πάρτυ μας έγινε σε παιδότοπο και ήταν υπέροχο. Οι μικροί μαθητές με τις στολές τους προσήλθαν από νωρίς και το καταχάρηκαν!!!
Και του χρόνου!!!
ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ
Το Νηπιαγωγείο μας επισκέφθηκε στις 4/2/2026 το χώρο της τοπικής εφημερίδας “ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ”.
Εκεί, με μεγάλη χαρά και προθυμία, μας υποδέχθηκαν οι υπεύθυνοι της εφημερίδας και του Ραδιοφωνικού Σταθμού “ΔΥΤΙΚΑ 92,8 FM”.
Οι μικροί μαθητές είχαν την ευκαιρία να ξεναγηθούν στο χώρο από τους έμπειρους δημοσιογράφους. Η υπεύθυνη του Ραδιοφωνικού Σταθμού μας εξήγησε τον τρόπο που λειτουργεί μια ζωντανή εκπομπή στο Ραδιόφωνο και μάλιστα τα παιδιά σε ζωντανή μετάδοση, συστήθηκαν και μίλησαν στο μικρόφωνο ! Οι μαθητές μας εντυπωσιάστηκαν!!!
Επιπλέον μας εξήγησαν και τον τρόπο λειτουργίας ενός”σάιτ”, και πώς οι εφημερίδες τώρα πια λειτουργούν και ηλεκτρονικά, εκτός από την έντυπη μορφή τους.
Πραγματικά, η βιωματική αυτή εμπειρία ήταν για τους μικρούς μαθητές πολύτιμη και μοναδική! Ευχαριστούμε πολύ τους υπεύθυνους του Σταθμού και της Εφημερίδας για την υπέροχη φιλοξενία και ξενάγηση αλλά και…..για την ευκαιρία που δόθηκε στα παιδιά να συμμετέχουν σε ζωντανή εκπομπή!
ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ
Την Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2026 το Νηπιαγωγείο μας επισκέφθηκε το Δημοτικό Θέατρο της πόλης μας, όπου τα παιδιά απόλαυσαν τη μαγευτική παράσταση ¨Ο Μάγος του Οζ”.
Με πολύ ενθουσιασμό μπήκαν στη σειρά και ξεκίνησαν οι μικροί μας μαθητές για την παράσταση!!!
Η παράσταση ήταν βασισμένη στο διάσημο ομώνυμο μυθιστόρημα του Φρανκ Λύμαν Μπάουμ και αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά έργα της παιδικής λογοτεχνίας.Ο Μάγος του Οζ αφηγείται την ιστορία της Ντόροθι, ενός κοριτσιού που μαζί με το σκυλάκι της βρίσκεται κατά λάθος σε μια μακρινή πολύχρωμη και μαγική χώρα. Θα προσπαθήσει να επιστρέψει πίσω στο σπίτι της μέσα από μια σειρά από περιπέτειες.
Με τη συμπαράσταση των παράξενων φίλων που θα κάνει στη διαδρομή, με τη βοήθεια του μεγάλου «Μάγου του Οζ» αλλά και ανακαλύπτοντας την εμπιστοσύνη στις δικές της δυνάμεις η Ντόροθι κάνει ένα μεγάλο ταξίδι ενηλικίωσης και μαγείας.
Με χιούμορ, μουσική, ρυθμό και έντονη σωματικότητα η παράσταση αφηγήθηκε μια φρέσκια εκδοχή του κλασικού παραμυθιού.
Στην παράσταση θίχτηκαν θέματα όπως η αξία της φιλίας, της συνεργασίας και της αλληλεγγύης, η αναζήτηση ταυτότητας και η σημασία της πατρίδας και της οικογένειας.
Η παράσταση και γενικότερα το Θέατρο, έχει μεγάλη εκπαιδευτική αξία καθώς καλλιεργεί τη φαντασία και τη δημιουργικότητα.Ο μάγος του Οζ είναι ένα παραμύθι που διδάσκει τη σημασία της συνεργασίας για την επίτευξη στόχων, προάγει την ενσυναίσθηση και την κατανόηση διαφορετικών χαρακτήρων.
Τα παιδιά απόλαυσαν την παράσταση αλλά….
και υπέροχες αναμνηστικές φωτογραφίες!!!
ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΗ ΣΚΟΥΤΕΡΑ
Την Παρασκευή 16 Ιανουαρίου 2026 πραγματοποιήσαμε εκπαιδευτική εκδρομή στη Σκουτερά Αιτωλοακαρνανίας.
Εκεί, επισκεφτήκαμε το Λαογραφικό Μουσείο Σκουτεράς, προκειμένου να παρακολουθήσουμε το εκπαιδευτικό βιωματικό πρόγραμμα: “Η γη σε μια άλλη διάσταση, δίπλα σε νεαρές ηλικίες-καλλιέργεια σίτου-παραγωγή άρτου από το χωράφι, στο τραπέζι της Ελληνικής οικογένειας”
Ήδη από το Νοέμβριο -Δεκέμβριο, οι μικροί μαθητές είχαν προετοιμασθεί μιας και εκτενώς δουλέψαμε στο σχολείο μας την θεματική ενότητα της Σποράς. Μάλιστα οι μαθητές είδαν τα αποτελέσματα των δικών τους κόπων ,”καλλιεργώντας” τις δικές τους φακές αλλά και φασόλια.
Από πολλές ημέρες πριν, ξαναθυμηθήκαμε για τη Σπορά πολλά πράγματα, και έπειτα από πολύ κουβέντα καταλήξαμε με τα παιδιά, ότι ήταν απαραίτητη η δημιουργία ενός σκιάχτρου, προκειμένου να το πάρουμε μαζί μας στην εκδρομή, ώστε να προστατέψει τη σπορά που θα πραγματοποιούσαμε εκεί.
Κι έτσι, όλοι μαζί, με μεγάλο μεράκι και αγάπη φτιάξαμε το δικό μας σκιάχτρο. Μάλιστα, τα παιδιά σκέφτηκαν και το υπέροχο όνομά του “Ρόζα“.
Πήραμε λοιπόν τη Ρόζα μας ,και ξεκινήσαμε!!!
Η εμπειρία ήταν αξέχαστη! Οι μικροί μαθητές απόλαυσαν την πανέμορφη διαδρομή,και μετά από λίγη ώρα φτάσαμε……
… στο παλιό Δημοτικό σχολείο,που έχει μετατραπεί στο Λαογραφικό Μουσείο Σκουτεράς.
Τα παιδιά γνώρισαν πώς γινόταν η σπορά τα παλιά τα χρόνια,είδαν το αλέτρι. Είδαν από κοντά το περίφημο “σιτάρι“, το δρεπάνι , το δισάκι!!!
Το δισάκι, το οποίο φόρεσαν και έσπειραν τα ίδια.
Όλα αυτά που τα παιδιά άκουσαν και είδαν σε φωτογραφίες στο σχολείο, είχαν την ευκαιρία εκεί να τα δουν, να τα ακουμπήσουν, να δουλέψουν με αυτά.
Όλοι οι μικροί μαθητές έσπειραν!!!
Στη συνέχεια περάσαμε στο εσωτερικό του μουσείου, όπου τα παιδιά γευμάτισαν και ξεκουράστηκαν. Αμέσως μετά πιάσαμε δουλειά!
Έπρεπε να κοσκινίσουμε το αλεύρι, να ρίξουμε τη μαγιά, το νεράκι ,το αλάτι και να ζυμώσουμε.…
Μέχρι να ψηθεί το ψωμάκι μας, οι κυρίες Σπυριδούλα και Μαρία μας ξενάγησαν στο χώρο και μας ταξίδεψαν στο χρόνο.
Παίξαμε, ζωγραφίσαμε,γνωρίσαμε παιχνίδια μιας άλλης εποχής…
Όλα ήταν καταπληκτικά!!! Ευχαριστούμε πολύ για την υπέροχη φιλοξενία το Λαογραφικό Μουσείο Σκουτεράς !!!
Εις το επανιδείν Ρόζα!!!
Για τη Ρόζα μας, οι μικροί μαθητές μας έγραψαν ένα υπέροχο παραμύθι!!!
(Πατήστε για να απολαύσετε!)
ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ 2026
Και φέτος, ύστερα από μεγάλη ανυπομονησία κόψαμε τη βασιλόπιτα στο σχολειό μας! Η αγωνία μεγάλη, η βασιλόπιτα πεντανόστιμη…..!!!
Οι τυχεροί με το φλουρί….!!!
Και του χρόνου!!!Πάντα τυχεροί να είναι όλοι οι μικροί μας μαθητές!!!
Δημιουργία Δανειστικής Βιβλιοθήκης
Στα πλαίσια των Δράσεων της Ενεργού Πολιτειότητας υλοποιήσαμε το Στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) 4: Δημιουργία Δανειστικής Βιβλιοθήκης
Ο στόχος μας είναι η δημιουργία/αναβάθμιση της δανειστικής βιβλιοθήκης στο νηπιαγωγείο, ώστε να ενισχυθεί η φιλαναγνωσία, η υπευθυνότητα και η αγάπη των παιδιών για το βιβλίο ως μέσο γνώσης και ψυχαγωγίας.
Επίσης η υποστήριξη του εκπαιδευτικού έργου από τους γονείς, οι οποίοι διαβάζοντας βιβλία στα παιδιά δημιουργούν πρότυπα συμπεριφοράς.
Η εφαρμογή του σχεδίου περιλαμβάνει τα εξής στάδια:
- Δημιουργία και διακόσμηση του χώρου της βιβλιοθήκης, των δυο τμημάτων του νηπιαγωγείου, με τη συμμετοχή των παιδιών.
- Οργάνωση των βιβλίων.
- Εκπαίδευση των μαθητών σχετικά με τους κανόνες χρήσης της βιβλιοθήκης.
- Εβδομαδιαίος δανεισμός βιβλίων και τήρηση αρχείου δανεισμού.
- Διαμόρφωση του χώρου της βιβλιοθήκης και δημιουργία γωνιάς ανάγνωσης.
- Δημιουργία φακέλου φιλαναγνωσίας Εξώφυλλο φακελου φιλαναγνωσίας
- Ζωγραφική της τσάντας δανεισμού από τους μαθητές (ελεύθερο σχέδιο ή στενσιλ)
- Συζήτηση στην τάξη σχετικά με την εμπειρία τους από την ανάγνωση
- Παρουσίαση στα παιδιά των κανόνων της δανειστικής βιβλιοθήκης.
- Το Συμβόλαιο Δανειστικής Βιβλιοθήκης της τάξης μας που εστάλη προς ενημέρωση των γονέων. Συμβόλαιο Δανειστικής Βιβλιοθήκης
- Ενημέρωση γονέων για τη λειτουργία της δανειστικής βιβλιοθήκης και την αξία της ανάγνωσης στο σπίτι με φυλλάδιο ΕΗΜΕΡΩΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΑΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
Η ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ ΜΑΣ
Τα Χριστούγεννα και τα έθιμά τους
Ο χρόνος για τον παραδοσιακό άνθρωπο είναι το περιεχόμενό του, η εμπειρία του. Στη ζωή των Ελλήνων αγροτών αυτή την περίοδο κυριαρχούσε το κρύο, το τέλος της σποράς και η μείωση του φωτός. Το Δεκέμβριο έχουμε τις μικρότερες μέρες. Από τα Χριστούγεννα όμως και ύστερα αρχίζουν να μεγαλώνουν. «Του Δεκέμβρη η μέρα, καλημέρα-καλησπέρα», λέει μια παροιμία για το Δεκέμβρη.
Με τον ήλιο και το φως σχετίζονται και τα Χριστούγεννα. Από τις 22 του Δεκέμβρη, δηλαδή από το χειμερινό ηλιοστάσιο, η απόκλιση του ήλιου αρχίζει να λιγοστεύει, οπότε το βόρειο ημισφαίριο, όπου βρίσκεται και η Ελλάδα, φωτίζεται περισσότερο και η μέρα μεγαλώνει.
Η γιορτή των γενεθλίων του Χριστού θεσπίστηκε στις 25 Δεκεμβρίου από τους Χριστιανούς και ο εορτασμός της επεκτάθηκε σταδιακά σε όλο το ρωμαϊκό κράτος, ανατολικό και δυτικό. Στόχος τους ήταν να παραμερίσουν τον περσικό θεό Μίθρα, θεό του ήλιου και του φωτός. Η ημέρα των γενεθλίων του, «το Γενέθλιον του αήττητου Ήλιου», γιορταζόταν στις 25 του Δεκέμβρη. Η γιορτή αυτή συνδυαζόταν με τα Σατουρνάλια, παλιά αγροτική γιορτή, που έγινε μία από τις σπουδαιότερες γιορτές των Ρωμαίων και γιορταζόταν από τις 17 έως τις 23 Δεκεμβρίου. Ο σύνδεσμος του Χριστού με τον ήλιο φανερώνεται και στην υμνογραφία των Χριστουγέννων: «Ανέτειλας, Χριστέ, εκ Παρθένου, νοητέ Ήλιε της Δικαιοσύνης». Η γέννηση του Χριστού γιορταζόταν αρχικά στις 6 Ιανουαρίου, μαζί με τη βάπτιση. Το 378 για πρώτη φορά γιορτάστηκαν στην Κωνσταντινούπολη τα Χριστούγεννα ως αυτοτελής γιορτή.
Ο κύκλος των εθίμων του Δωδεκαημέρου ανοίγει την παραμονή των Χριστουγέννων και κλείνει τα Θεοφάνεια με τον αγιασμό των υδάτων. Προάγγελος των Χριστουγέννων είναι οι ομάδες των παιδιών που τραγουδούν τα κάλαντα. Τα κάλαντα αρχίζουν με την εξιστόρηση της γέννησης του Χριστού, συνεχίζουν με παινέματα για το σπίτι και τους σπιτικούς και τελειώνουν με αίτημα για φιλοδώρημα.
Τα κάλαντα των Χριστουγέννων
Σε ορισμένους ελληνικούς τόπους τα κάλαντα εξιστορούν την γέννηση του Χριστού σαν να γιορτάζουν την γέννηση ενός παιδιού:
Χριστός γεννάται χαρά στον κόσμο.
Χαρά στον κόσμο στα παλικάρια.
Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες
κι η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.
Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε
όλους τους Aγιους, τους Αϊ-Αποστόλους.
Οι Αποστόλοι μαμμή γυρεύουν…
Ώστου να πάνε κι ώστου να έρθουν,
η Παναγιά μας ξελευτερώθη.
Μέσα στις δάφνες, μες στα λουλούδια,
κάνει τον ήλιο και το φεγγάρι.
Έτσι στο Ζαγόρι της Ηπείρου για παράδειγμα, ξημερώνοντας Χριστούγεννα, κάνουν τα «σπάργανα», τηγανίτες με πολλά καρύδια, τα οποία συνηθίζουν να προσφέρουν σε όσους επισκέπτονται οποιαδήποτε λεχώνα. Το Δωδεκαημέρο που μεσολαβεί ανάμεσα στη γέννηση και τη βάπτιση του Χριστού είναι μια ιδιαίτερη χρονική περίοδος. Αν για τα μικρά αβάπτιστα παιδιά και τις λεχώνες λαμβάνονται ιδιαίτερες προφυλάξεις στην παραδοσιακή κοινωνία, για να τα προστατεύσουν καθώς είναι ευάλωτα στις επιβουλές και συνάμα επικίνδυνα, ο χρόνος που μεσολαβεί από τη γέννηση ως τη βάπτιση του Χριστού είναι χρόνος αταξίας που αφορά ολόκληρη την παραδοσιακή κοινωνία
Τα κάλαντα είναι τραγούδια που λέγονται από ομάδες παιδιών ή ενηλίκων στους δρόμους ή τα σπίτια . Πήραν το όνομά τους από τη γιορτή των Καλενδών του ρωμαϊκού ημερολογίου.
Την παραμονή των Χριστουγέννων παιδιά ή άντρες γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι κι έλεγαν τα κάλαντα. Στη Χίο το βράδυ της παραμονής ομάδες παιδιών ή ανδρών γύριζαν στα σπίτια με τύμπανα και φλογέρες ή με μουσική και έψαλλαν τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα:
Καλήν εσπέραν άρχοντες,
Κι αν είναι ορισμός σας,
Χριστού την θείαν γέννησιν
Να πω στ’ αρχοντικό σας…
Στην περιοχή Κοζάνης τα παιδιά έλεγαν τα κάλαντα κρατώντας ένα ξύλο μήκους μισού μέτρου και σχήματος Τ (την τζομπανίκα) για να χτυπούν τις πόρτες και ένα τροβά (υφαντό σακούλι για τα δώρα). Οι νοικοκυρές τους «φιλεύουν» μήλα, σύκα, καρύδια, κάστανα, κουλουράκια (κολιαντίνες), αβγά, χρήματα κ.ά.
Στην Ήπειρο, την παραμονή των Χριστουγέννων τραγουδούσαν:
Κόλιαντα , μπάμπω, κόλιαντα,
και μένα κολιαντίνα.
Κι αν δεν μου δώσεις
κι αν δεν μου δώσεις κόλιαντα,,
δώσ’ μας την θυγατέρα σ’.
-Τι την θέλεις, τη δική μου θυγατέρα
-Να την φιλώ, να την τσιμπώ
να με ζεσταίνει το βράδυ.
Φέρτε μας τα κόλιαντα,
τι μας πήρ’ η μέρα.
Η μέρα μερουλίζει,
το πουλί τσουρίζει.
Η γάτα νιαουρίζει,
ο Χριστός γεννιέται.
Γεννιέται και βαφτίζεται
στους ουρανούς απάνω.
Οι άγγελοι χαίρουνται
και τα δαιμόνια σκάνουν (=σκάνε).
Σκάνουν και πλαντάζουν
τα σίδερα δαγκάνουν
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΓΙΟΡΤΗ
Τα Χριστούγεννα αποτελούν οικογενειακή γιορτή, που συγκεντρώνει τα μέλη της οικογένειας γύρω από το κοινό τραπέζι, όπου θα κόψουν το χριστόψωμο, στολισμένο με καρύδια και σχέδια από ζυμάρι. Στη Μακεδονία και αλλού τα Χριστούγεννα μαγείρευαν ντολμαδάκια (σαρμάδες) με λάχανο και κρέας χοιρινό, συνοδευμένο με σέλινο, πράσο ή σπανάκι (τα έλεγαν και σπάργανα του Χριστού, έτσι που τυλίγονταν στο λάχανο) ενώ σε άλλες περιοχές έσφαζαν κότα και έφτιαχναν σούπα. Η γαλοπούλα είναι νεώτερη συνήθεια στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι.
Το χριστόψωμο
Τα Χριστούγεννα κάθε νοικοκυρά με ιδιαίτερη φροντίδα παρασκεύαζε το χριστόψωμο. Συνήθως το σχήμα του είναι στρογγυλό και στη μέση της επιφάνειάς του κολλούν ένα σταυρό από ζυμάρι. Στο κέντρο και τις άκρες του σταυρού βάζουν καρύδια και αμύγδαλα, σύμβολο πλούσιας καρποφορίας. Ο διάκοσμός του έχει και συμβολική σημασία και είναι ανάλογος με την ασχολία του νοικοκύρη: βόδια, αλέτρι και αλώνι για το γεωργό, πρόβατα, κατσίκια και στάνη για τον τσοπάνο. Χαρακτηριστικό ήταν το χριστόψωμο των Σαρακατσάνων, του ποιμενικού και νομαδικού αυτού πληθυσμού με ολόκληρη στάνη πάνω του. Οι Σαρακατσάνοι έφτιαχναν και ένα άλλο ακόμα ψωμί «την τρανή χριστοκουλούρα» για τα πρόβατά τους, για να τα ευλογήσει ο Χριστός.
Στη δυτική Μακεδονία κάνουν και τις «κολιαντίνες», μικρά χριστόψωμα για τα παιδιά που λένε τα κάλαντα.
Το χριστόψωμο έχει εξέχουσα θέση στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι το οποίο σε αρκετά μέρη στρώνεται από την παραμονή. Λέγεται και τραπέζι της Παναγιάς. Στη Θράκη και τη Μακεδονία το λένε και «τα εννέα φαγιά», επειδή σ’ αυτό πρέπει να υπάρχουν εννιά ειδών φαγητά. Σε κάποιες περιοχές το τραπέζι που στρώνουν την παραμονή δεν το σηκώνουν, μόνο το σκεπάζουν και το αφήνουν για να φάει ο Χριστός.
Το «Χριστόξυλο»
Κλαδιά δέντρων, ανάλογα με την περίσταση, χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της χρονιάς για στολισμό, επίτευξη γονιμότητας, αποτροπή επιβλαβών ζωυφίων, προστασία από τη βασκανία και γενικά για ευεργετική επίδραση σε ανθρώπους, ζώα και κτήματα. Έτσι η ελιά σύμβολο μακροβιότητας, γονιμότητας και ευτυχίας εξαιτίας του αειθαλλούς της φυλλώματος και του εξαιρετικά θρεπτικού και υγιεινού καρπού της, χρησιμοποιήθηκε και εξακολουθεί να έχει την μεγαλύτερη χρήση στα χαρακτηριστικά περάσματα του ανθρώπινου κύκλου της ζωής, από τη γέννηση ως το θάνατο, αλλά και στον κύκλο του χρόνου, τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά, την Πρωτομαγιά, και σε κάθε περίπτωση που ένα κλωνάρι της συμβολίζει την ευετηρία και τη μακροβιότητα. Αλλά και το πουρνάρι (δρυς, δέντρο), η καρυδιά, η κρανιά, η μηλιά κ.ά. χρησιμοποιούνται εθιμικά για το στολισμό των σπιτιών κατά τη διάρκεια του χρόνου.
Το καραβάκι
Επειδή η Ελλάδα είναι χώρα ναυτικών, τα παλαιότερα χρόνια αλλά ακόμα και σήμερα (κυρίως στα νησιά) στολίζουμε ένα καραβάκι. Του βάζουμε λαμπιόνια, τo κάνουμε φωτεινό και γιορτινό. Θυμίζει ταξίδια σε θάλασσες και ωκεανούς.
Τα παλιά χρόνια, λοιπόν, με τα αγαπημένα πρόσωπα της οικογένειας να λείπουν για καιρό στα «καράβια», τα παιδιά που έμεναν πίσω, έφτιαχναν τα δικά τους καραβάκια, χρησιμοποιώντας ό,τι είχαν μπροστά τους: ένα κομμάτι ξύλο, λίγο χαρτί, παλιά κουρέλια. Κρατώντας ένα τέτοιο καραβάκι, τις ημέρες των γιορτών έλεγαν τα κάλαντα πηγαίνοντας από σπίτι σε σπίτι. Ως δώρα έπαιρναν κεράσματα (γλυκά και χριστόψωμο).
Το χριστουγεννιάτικο δέντρο
Το χριστουγεννιάτικο δέντρο φαίνεται ότι εμφανίστηκε στη νεώτερη Ελλάδα την εποχή του Όθωνα και έχει ήδη πάνω από ενάμισυ αιώνα ζωής στη χώρα μας. Βέβαια μόνο ύστερα από τον τελευταίο πόλεμο εκλαϊκεύτηκε και αγαπήθηκε ως χριστουγεννιάτικο στολίδι. Είναι γερμανικό και σκανδιναβικό έθιμο και από εκείνους τους λαούς το έμαθαν και οι άλλοι. Η χρήση πράσινων κλαδιών αειθαλών δένδρων υπήρχε και στις αρχαίες γιορτές των «δεντροφοριών» και στις ρωμαϊκές και βυζαντινές καλένδες. Το δέντρο με τα αναβλαστικά σχήματα και το πράσινο χρώμα ήταν πάντα ένα σύμβολο ζωής. Όσον αφορά στο στολισμένο καραβάκι τα παιδιά των νησιών και των παραθαλασσίων περιοχών τραγουδούσαν τα κάλαντα κρατώντας φωτισμένα καράβια σαν φαναράκια. Στην ηπειρωτική και ορεινή Ελλάδα κρατούσαν επίσης φανάρι, μια εκκλησία, ένα ομοίωμα της Αγίας-Σοφιάς.
Το σπάσιμο του ροδιού
Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, η οικογένεια συνήθιζε να πηγαίνει στην εκκλησία, για να παρακολουθήσει τη Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και να υποδεχτεί τον νέο χρόνο. Στην επιστροφή, ο νοικοκύρης του σπιτιού είχε στην τσέπη του ένα ρόδι!
Είναι αυτός που κάνει το ποδαρικό και σπάει το ρόδι. Πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι στην κλειστή εξώπορτα και να του ανοίξουν. Δεν πρέπει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του. Έτσι είναι ο πρώτος που μπαίνει στο σπίτι, για να κάνει το ποδαρικό με το ρόδι στο χέρι.
Μπαίνοντας μέσα , με το δεξί πόδι, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα για να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει:
«Με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι , τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά!»
Τα παιδιά μαζεμένα γύρω – γύρω κοιτάζουν οι ρώγες να είναι τραγανές και κατακόκκινες. Όσο γερές κι όμορφες είναι οι ρώγες , τόσο χαρούμενες κι ευλογημένες θα είναι οι μέρες που φέρνει μαζί του ο νέος χρόνος.
Κουραμπιέδες, μελομακάρονα και δίπλες – Τα γλυκά των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς!
- Ο κουραμπιές είναι γλύκισμα που ανήκει στην κατηγορία του μπισκότου και παρασκευάζεται από αλεύρι, βούτυρο, μερικές φορές αμύγδαλα και είναι πασπαλισμένο με άχνη ζάχαρη.
- Εκτός από τα Χριστούγεννα σε πολλές περιοχές της χώρας προσφέρεται στους προσκεκλημένους αμέσως μετά τη βάπτιση ενός παιδιού.
- Η λέξη «κουραμπιές» (Kurabiye στα Τούρκικα) σημαίνει Kuru = ξηρό, biye = μπισκότο.
- Στην πραγματικότητα τα μελομακάρονα δεν έχουν καμία σχέση με… τα μακαρόνια, αν και η ετυμολογική ρίζα των δύο λέξεων είναι κοινή.
- Και οι δύο λέξεις προέρχονται από τη μακαρία, που δεν είναι τίποτε άλλο από το φαγητό (παλιότερα ζυμαρικό) που προσφέρεται στις κηδείες για χάρη του μακαρίτη.
- Επίσης η λέξη μακαρία χρησιμοποιείται και για ένα είδος άρτου ή πίτας που πρόσφεραν για την ανάπαυση της ψυχής του νεκρού, γνωστό και ως ψυχόπιτα.
- Στο γλύκισμα αυτό αργότερα προστέθηκε και σιρόπι με βάση το μέλι και κάπως έτσι προέκυψε το γνωστό μελομακάρονο.
Η βασιλόπιτα και το φλουρί
H βασιλόπιτα είναι το γλύκισμα – σύμβολο της Πρωτοχρονιάς και συνδέεται με την εορτή του Αγίου Βασιλείου, από τον οποίο πήρε το όνομά της.
Τη βρίσκουμε με πολλές μορφές και διάφορους τρόπους παρασκευής, σ’ όλα τα ελληνικά σπίτια, αστικά και αγροτικά. Ζυμώνεται κυρίως με αλεύρι, αυγά, ζάχαρη και γάλα, και συνηθέστατα πάνω στην επιφάνειά της γράφεται ο αριθμός του νέου έτους με αποφλοιωμένα αμύγδαλα.
Μέσα στο ζυμάρι τοποθετείται ένα νόμισμα, που όποιος το βρει κατά το μοίρασμα της βασιλόπιτας θα είναι ο τυχερός της χρονιάς. Σε κάποιες αγροτικές περιοχές αντί για νόμισμα τοποθετούσαν παλαιότερα ένα κομματάκι άχυρο, κλήμα ή κλώνο ελιάς, ανάλογα με την παραγωγή της περιοχής, και όποιος το έβρισκε θα είχε καλή σοδειά κατά τη διάρκεια του χρόνου.
Οι μικροί μαθητές μας ,με μεγάλη επιτυχία, μας μετέφεραν νοερά σε εκείνη την εποχή. Στάθηκαν αντάξιοι απόγονοι σπουδαίων παραδόσεων που κληροδοτήθηκαν με το πέρασμα των χρόνων στις νεότερες γενιές.
Η σύνδεση με την ιστορία του τόπου μας, με τις ρίζες του λαού μας αποτελεί για το νηπιαγωγείο μας πρωταρχικό μέλημα, και αυτές τις αξίες προσπαθήσαμε να μεταλαμπαδεύσουμε στους μικρούς μαθητές μας, και με την επιλογή του θέματος της Χριστουγεννιάτικης γιορτής.
Ευχαριστούμε πολύ για την άψογη συνεργασία τους γονείς των μικρών μαθητών μας, η συμβολή των οποίων ήταν πολύτιμη και σε αυτή την προσπάθειά μας.
πηγές: Κέντρο Eρεύνης Ελληνικής Λαογραφίας Ακαδημίας Αθηνών, Διαδίκτυο, youtube.