Όταν η κινηματογραφική δημιουργία γίνεται χώρος συνάντησης, συνεργασίας και μοιράσματος
Υπάρχουν σχολικές δραστηριότητες που τελειώνουν μαζί με το τελευταίο κουδούνι.
Και υπάρχουν κι εκείνες που, κάποια στιγμή, ανοίγουν μια πόρτα.
Μια πόρτα προς την τέχνη, προς τη συνεργασία, προς ανθρώπους που βρίσκονται έξω από το σχολείο, ακόμη και προς έναν κόσμο που τα παιδιά δεν είχαν φανταστεί ότι θα συναντήσουν μέσα από τη δική τους δουλειά.
Κάπως έτσι έχει εξελιχθεί για εμάς η κινηματογραφική δημιουργία.
Δεν μπήκα ποτέ σε αυτή τη διαδικασία έχοντας την ιδέα ότι είμαι σκηνοθέτης. Δεν βλέπω τον εαυτό μου έτσι. Ο ρόλος μου είναι διαφορετικός και, ίσως, πολύ πιο κοντά σε αυτό που χρειάζεται ένα σχολείο: να διευκολύνω μια ομάδα παιδιών να ανακαλύψει τι μπορεί να δημιουργήσει, να της ανοίξω δρόμους, να οργανώσω, να ακούσω, να ενθαρρύνω, να βοηθήσω όταν κάτι δυσκολεύει.
Και να δημιουργήσω μαζί τους.
Μαζί με τους μαθητές και μαζί με τους συναδέλφους που μοιράζονται την ίδια διάθεση.
Γιατί μια σχολική ταινία δεν είναι έργο ενός ανθρώπου.
Είναι συλλογική υπόθεση.
~ ~ ~
Μια ταινία στο σχολείο ξεκινά συνήθως απλά.
Με μια κουβέντα.
Μια εικόνα.
Ένα ερώτημα.
Κάτι που απασχολεί τα παιδιά.
Και μετά αρχίζει η αναζήτηση.
Τι θέλουμε να πούμε; Ποια εικόνα θα μπορούσε να μεταφέρει αυτό που αισθανόμαστε; Τι θα συμβεί αν δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό;
Δεν υπάρχει πάντα απάντηση. Και αυτό είναι μέρος της διαδικασίας.
Τα παιδιά μαθαίνουν να συζητούν, να διαφωνούν, να ακούν, να επιμένουν, να αλλάζουν γνώμη. Μαθαίνουν ότι η πρώτη ιδέα δεν είναι απαραίτητα και η τελική. Ότι το λάθος δεν σημαίνει αποτυχία. Ότι μια δημιουργική δουλειά χρειάζεται χρόνο και υπομονή.
Κι εγώ μαθαίνω μαζί τους.
Γιατί όταν δουλεύεις πραγματικά μαζί με τα παιδιά, δεν μπορείς να γνωρίζεις από πριν πού ακριβώς θα καταλήξει η διαδρομή.
~ ~ ~ ~ ~ ~
Φέτος, έξι μαθήτριες αποφάσισαν να μιλήσουν για κάτι που δύσκολα περιγράφεται με λόγια.
Τα Shared Weights / Μοιρασμένα Βάρη γεννήθηκαν ως μια μικρή ταινία stop motion, με πηλό και χαρτί.
Ένα παιδί περπατά μέσα σε μια πόλη κουβαλώντας ένα δυσανάλογα μεγάλο σακίδιο.
Ένα απλό οπτικό σύμβολο για όλα εκείνα τα βάρη που μπορεί να κουβαλά ένας άνθρωπος χωρίς να τα βλέπουν οι άλλοι.
Δεν ξέραμε τότε πού θα φτάσει η ταινία.
Ήταν απλώς μια δουλειά που κάναμε μαζί.
Καρέ καρέ.
Με δοκιμές, διορθώσεις, επαναλήψεις, συζητήσεις και πολλή υπομονή.
Κάποια στιγμή όμως η ταινία βγήκε από την αίθουσα και άρχισε να ταξιδεύει.
~ ~ ~ ~ ~ ~
Ήρθαν οι πρώτες επιλογές.
Οι προβολές.
Οι προσκλήσεις.
Οι διακρίσεις.
Η χαρά να βλέπεις το όνομα ενός δημόσιου σχολείου σε ένα πρόγραμμα φεστιβάλ. Να συναντάς ανθρώπους που είδαν τη δουλειά των παιδιών. Να ακούς μια άγνωστη φωνή να μιλά για μια ιστορία που δημιουργήθηκε μέσα στη δική σου σχολική αίθουσα.
Η ταινία ταξίδεψε σε διαφορετικές πόλεις, σε φεστιβάλ στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συνάντησε κοινά που δεν γνωρίζαμε και ανθρώπους που δεν γνωρίζαμε.
Κάθε τέτοια στιγμή είναι μια μεγάλη χαρά.
Όχι μόνο για την αναγνώριση.
Αλλά γιατί επιβεβαιώνει κάτι που θεωρώ πολύ σημαντικό για το σχολείο: ότι η δουλειά των παιδιών αξίζει να βγαίνει προς τα έξω.
Να συναντά το κοινό.
Να συνομιλεί με την κοινωνία.
Να μην μένει κλεισμένη σε έναν φάκελο ή σε έναν σχολικό υπολογιστή.
~ ~ ~ ~ ~ ~
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.
Οι ταινίες μας έχουν λάβει και αρκετές αρνητικές απαντήσεις.
Κάποιες φορές ανοίγεις ένα email περιμένοντας ένα “selected” και διαβάζεις ότι η ταινία δεν επιλέχτηκε να συμμετάσχει σε κάποιο φεστιβάλ… και για λίγο μπορεί να απογοητεύεσαι.
Μετά όμως κοιτάς τη διαδρομή.
Και καταλαβαίνεις ότι μια απόρριψη δεν μπορεί να ακυρώσει αυτό που προηγήθηκε.
Έξι παιδιά δημιούργησαν κάτι από το μηδέν.
Συνεργάστηκαν.
Έμαθαν.
Δοκίμασαν.
Εξέθεσαν τη δουλειά τους στην κρίση άλλων ανθρώπων.
Και συνέχισαν.
Ίσως αυτό να είναι ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα που μπορεί να δώσει η τέχνη στα παιδιά. Ότι δεν μας καθορίζει μια αποτυχία!
Ότι η αξία της προσπάθειας δεν εξαρτάται από το αν κάποιος μας επέλεξε. Και ότι αξίζει να τολμάμε ακόμη κι όταν δεν γνωρίζουμε το αποτέλεσμα.
~ ~ ~ ~ ~ ~
Όταν μια μαθητική ταινία ταξιδεύει, ταξιδεύει μαζί της και το σχολείο.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για εμάς.
Γιατί το σχολείο δεν είναι μόνο ο χώρος όπου διδάσκονται μαθήματα.
Είναι ένας χώρος όπου τα παιδιά μπορούν να δοκιμάσουν τη φωνή τους.
Να δημιουργήσουν.
Να συνεργαστούν.
Να συναντήσουν ανθρώπους και ιδέες.
Να ανακαλύψουν ότι αυτό που κάνουν έχει θέση και έξω από την τάξη.
Η συμμετοχή σε φεστιβάλ, οι προβολές, οι συναντήσεις με το κοινό, οι προσκλήσεις, ακόμη και μια απλή συζήτηση μετά από μια προβολή, λειτουργούν σαν μικρά παράθυρα προς έναν μεγαλύτερο κόσμο. Και μέσα από αυτά τα παράθυρα τα παιδιά δεν κοιτούν απλώς έξω. Βγαίνουν και τα ίδια προς τα έξω.
Υπάρχουν αρκετές στιγμές που αισθάνομαι περήφανη.
Όταν βλέπω μια ταινία των μαθητών μας να προβάλλεται. Όταν έρχεται μια διάκριση. Όταν ένας άνθρωπος που δεν γνωρίζουμε μας στέλνει ένα μήνυμα επειδή κάτι στην ταινία τον άγγιξε. Όταν το όνομα του σχολείου μας ταξιδεύει λίγο πιο μακριά.
Αλλά, αν έπρεπε να κρατήσω κάτι από όλη αυτή τη διαδρομή, δεν θα ήταν μια διάκριση.
Θα ήταν η στιγμή γύρω από ένα τραπέζι, όταν ένα παιδί λέει:
«Κι αν το κάνουμε έτσι;» Και όλοι σταματούν για να ακούσουν.
Γιατί εκεί, μέσα σε μια τέτοια μικρή στιγμή, βρίσκεται όλη η ουσία της συνδημιουργίας.
Δεν έχει σημασία ποιος είχε την αρχική ιδέα.
Σημασία έχει ότι η ιδέα μπορεί να αλλάξει καθώς περνά από τον έναν στον άλλον.
Να γίνει μεγαλύτερη.
Να γίνει κοινή.
Να αξίζει ο κόπος
Κάθε καινούργια ταινία μάς βρίσκει ξανά στην αρχή.
Με τις ίδιες απορίες.
Με καινούργιες δυσκολίες.
Με λιγότερες ίσως βεβαιότητες και περισσότερη εμπειρία.
Αλλά και με την ίδια επιθυμία να δοκιμάσουμε.
Να ακούσουμε.
Να δημιουργήσουμε.
Να μοιραστούμε.
Γιατί τελικά αυτό είναι που μένει.
Όχι μόνο η ταινία.
Αλλά όσα συνέβησαν μέχρι να γίνει.
Οι άνθρωποι που συνεργάστηκαν.
Τα παιδιά που τόλμησαν να εκφραστούν.
Οι στιγμές που κάτι δεν λειτούργησε και χρειάστηκε να ξαναρχίσουμε.
Οι χαρές και οι απογοητεύσεις.
Οι συναντήσεις.
Τα ταξίδια.
Τα βλέμματα των παιδιών όταν βλέπουν για πρώτη φορά τη δουλειά τους σε μια μεγάλη οθόνη.
Και εκείνη η αίσθηση ότι κάτι που ξεκίνησε σε μια σχολική αίθουσα κατάφερε να συναντήσει τον κόσμο.
Ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγαλύτερο ταξίδι της εκπαίδευσης.
Να πάρεις μια ιδέα που γεννήθηκε μέσα σε μια τάξη και να τη βοηθήσεις να βγει στον κόσμο.
Όχι για να αποδείξεις κάτι.
Αλλά για να το μοιραστείς.
Και, μέσα από αυτό το μοίρασμα, να ανακαλύψεις μαζί με τα παιδιά ότι αξίζει ο κόπος να δημιουργούμε.
Ακόμη κι όταν δεν ξέρουμε πού θα μας οδηγήσει ο δρόμος….
“Shared Weights” μια μικρού μήκους ταινία του 8ου Γυμνασίου Ηρακλείου
