ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2023-2Ο24
ΘΕΜΑΤΙΚΗ: “ΦΡΟΝΤΙΖΩ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ”
Υποθεματική: “Οικολογία-Παγκόσμια και τοπική Φυσική κληρονομιά”
Τίτλος: «Υγιή παιδιά, υγιής πλανήτης»
Επεκτείνοντας τα πεδία του προηγούμενου θεματικού κύκλου που αφορούσε την Διατροφή, το πρόγραμμα αυτής της θεματικής ενότητας συμπλέκεται με τη θεματική Ενότητα «Ζω καλύτερα- Ευ ζην» και στοχεύει στη σύνδεση των διατροφικών και καταναλωτικών συνηθειών με την έννοια της προστασίας του περιβάλλοντος, στην πληροφόρηση των μαθητών/τριών για τα είδη των τροφών και τις θρεπτικές τους αξίες, στην αναγνώριση της σημασίας της μεσογειακής διατροφής και στη συνειδητοποίηση των μαθητών/τριών ότι τα τρόφιμα δεν παράγονται ως δια μαγείας και ότι, τόσο η παραγωγή όσο και η κατανάλωση τροφίμων, φέρνουν ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.
Μία σούπερ νόστιμη μέρα!
Ετοιμασία ταξιδιού όπου εμπεδώνουμε την αξία της τροφής ως «καύσιμου» για τον ανθρώπινο οργανισμό, δημιουργούμε μία «πινακοθήκη» στην τάξη με τα αγαπημένα μας φαγητά και εισάγουμε την έννοια του ταξιδιού σε ένα διατροφικό εικοσιτετράωρο.
Κινητικό παιχνίδι: Καλούνται οι μαθητές /τριες να κινηθούν στον χώρο με συνοδεία κρουστού εναλλάσοντας αργούς και γρήγορους ρυθμούς με παραγγέλματα που παραπέμπουν στην ενέργεια που μας δίνει το φαγητό. Π.χ. «περπατάμε αργά, είμαστε νηστικοί», «περπατάμε γρήγορα, έχουμε φάει καλό πρωινό». Εναλλάσσουμε μιμήσεις, π.χ. «τρώμε, σκουπίζουμε το στόμα μας, βαρυστομαχιάζουμε» κ.ο.κ. Στον κύκλο συζητάμε: από πού παίρνουν ενέργεια ο άνθρωπος, τα ζώα και τα φυτά; Είναι απαραίτητο να τρώμε σωστά για να έχουμε «καύσιμα», για να λειτουργήσουμε.
Το αγαπημένο μου φαγητό – Κίνηση και ζωγραφική
Οι μαθητές/τριες ζωγραφίζουν σε ένα χαρτί το αγαπημένο τους φαγητό και το κρεμάνε στα ρούχα τους με ένα μανταλάκι. Ξεκινά το τραγούδι «Το ρομαντικό γεύμα». Όταν η μουσική ξεκινά, οι μαθητές κινούνται στον χώρο. Όταν σταματά, ακινητοποιούνται και σηκώνουν τη ζωγραφιά τους ψηλά. Αγγίζουμε τυχαία έναν μαθητή και λέει δυνατά το φαγητό που ζωγράφισε. Επαναλαμβάνουμε ώσπου να πουν όλοι. Συζητάμε στον κύκλο. Ποιος θυμάται το αγαπημένο φαγητό ενός συμμαθητή του;
Γεύμα στον τοίχο Ζωγραφική και συζήτηση
Αξιοποιώντας την ρουτίνα σκέψης: «Βλέπω – Σκέφτομαι – Αναρωτιέμαι» (See-think-Wonder), καλούμε τα παιδιά να φανταστούν ότι τα προσκάλεσαν στο παλάτι του «Βρέχει το Αγαπημένο μου Φαγητό!» Κλείνουν τα μάτια και το στόμα. Ακολουθεί συζήτηση θέτοντας ερωτήματα όπως (Πώς πέρασαν τα παιδιά σ’ αυτό το παλάτι; Τι ζήτησαν για το κάθε τους γεύμα;). Στη συνέχεια ζωγραφίζουν τις επιλογές τους και διαπιστώνουμε ποιο είναι το πιο δημοφιλές πρωινό, μεσημεριανό και βραδινό. Ανακαλούμε το παλάτι του «Βρέχει το Αγαπημένο μου Φαγητό!» Ευτυχώς που δεν υπάρχει. Τι θα συνέβαινε αν υπήρχε και ζούσαμε εκεί; Τι θα συνέβαινε αν τα είχαμε όλα έτοιμα και σε αφθονία; Μήπως γι’ αυτό ο βασιλιάς είχε μείνει φτωχός;
«Βρέχει το Αγαπημένο μου Φαγητό!»
Μια μέρα στο παλάτι του «Βρέχει το Αγαπημένο μου Φαγητό!» «Φανταζόμαστε αυτό το παλάτι, του «Βρέχει το Αγαπημένο μου Φαγητό!» Κοιμόμαστε σε μαλακά κρεβάτια. Ξυπνάμε, σκεφτόμαστε τι θέλουμε για πρωινό και αυτό κατεβαίνει αμέσως μπροστά μας από το ολόχρυσο και πλουμιστό ταβάνι!
Υπέροχα! Παίζουμε όλη μέρα! Στο παλάτι αυτό υπάρχουν πολλά παιχνίδια και μεγάλος κήπος για να παίξουμε κρυφτό, κυνηγητό, για να σκαρφαλώσουμε στα δέντρα, να σκάψουμε, να φυτέψουμε, να παίξουμε μπάλα…
Κουραζόμαστε, και πεινάμε. Τι να ζητήσουμε άραγε για μεσημεριανό από το ολόχρυσο και πλουμιστό ταβάνι του παλατιού; Φανταζόμαστε σιωπηλά το φαγητό που ζητάμε. Δεν το φωνάζουμε. Το φέρνουμε στο νου μας. Το τρώμε με αργές απολαυστικές μπουκιές. Χορτάσαμε! Ξεκουραστήκαμε. Και τώρα πάλι παιχνίδι στον κήπο.
Και δουλειές! Ο βασιλιάς έχει μείνει απένταρος και δεν έχει προσωπικό! Καθαρίζουμε, σκουπίζουμε, γυαλίζουμε, κι ύστερα παίζουμε. Κρυφτό, κυνηγητό, αγαλματάκια, φτιάχνουμε δεντρόσπιτα, πωπω κούραση! Γυρίζουμε κατάκοποι. Το τραπέζι είναι στρωμένο. Το χρυσοποίκιλτο ταβάνι περιμένει. Για βραδινό τι θα ζητήσουμε; Φέρνουμε στο νου την εικόνα του φαγητού που θα ζητήσουμε. Δεν το φωνάζουμε. Μόνο κρατάμε την εικόνα πίσω από τα κλειστά μάτια μας. Τρώμε με όρεξη. Πέφτουμε για ύπνο… Χρρρρρ!
Σιγά σιγά, και καθώς ετοιμάζεται να ξημερώσει, εμείς πρέπει να φύγουμε από το παλάτι του «Βρέχει το Αγαπημένο μου Φαγητό!» και να επιστρέψουμε στο νηπιαγωγείο μας. Στο εδώ και στο τώρα. Σιγά σιγά πετάμε έξω από το ανοιχτό παράθυρο και ψηλά στον έναστρο ουρανό. Το ταξίδι είναι μακρύ. Πετάμε. Να το σχολείο μας από ψηλά. Έτοιμοι για προσγείωση;
Χαμηλώνουμε, χαμηλώνουμε, νά ’μαστε. Ανοίγουμε τα μάτια».
Ετοιμαζόμαστε να κάνουμε ένα ταξίδι στη Χώρα της Διατροφής και παρατηρούμε τον χάρτη της διαδρομής μας. Τα εισιτήρια για όλους είναι έτοιμα!
Ξεκινάμε το ταξίδι μας και τρυπάμε το πρώτο από τα 4 εισιτήρια.
1.Μια μερίδα πλανήτη, παρακαλώ! Ο γύρος του κόσμου
Εισάγουμε την έννοια του οικολογικού αποτυπώματος της τροφής μας και ιχνηλατούμε τη διαδρομή της τροφής και τις επιπτώσεις της στο περιβάλλον.
Αξιοποιώντας την ρουτίνα σκέψης: «Βλέπω – Σκέφτομαι – Αναρωτιέμαι» (See-think-Wonder) μέσα από παιχνίδια ρόλων.
Δείχνουμε εικόνες και αφηγούμαστε παραμύθια για ψαράδες και γεωργούς. Απλώνουμε τα δυο πανιά, μπλε για τη θάλασσα, καφέ για τη στεριά. Εκφωνούμε τροφές (μπαρμπούνι, παντζάρι, μήλο, κ.ο.κ.). Τα παιδιά πρέπει να σταθούν στο σωστό πανί.
Δείχνουμε την υδρόγειο σφαίρα της τάξης. Παρατηρούμε τις θάλασσες και τις στεριές. Από εκεί παίρνουμε το φαγητό μας. Τι θα γινόταν αν βρομίζαμε το νερό και το χώμα της Γης; Τι θα συνέβαινε στην τροφή μας; Πού θα κατέληγε αυτή η «βρομιά»;
Τα παιδιά χωρίζονται σε δύο ομάδες: Γεωργοί και Ψαράδες. Οι πρώτοι κάνουν ότι σπέρνουν το χωράφι. Οι δεύτεροι ότι ψαρεύουν. Η θάλασσα με τα ψάρια, τα θαλασσινά και τον θεό Ποσειδώνα, η στεριά με τα φυτά, τα ζώα και τη θεά Δήμητρα.
Αφηγούμαστε: «Τι ευτυχισμένοι που είναι οι γεωργοί και οι ψαράδες! Νόστιμα ψάρια ψαρεύουν οι ψαράδες. Λαχταριστά φρούτα, λαχανικά και στάρια καλλιεργούν οι γεωργοί. Ουπς! Ποιος βρόμισε το χώμα με φάρμακα; Ποιος έριξε στη θάλασσα σκουπίδια και πετρέλαιο; Ποιος έβαλε χημικά στα φυτά για να μεγαλώσουν γρήγορα; Όταν βρέχει αυτά ξεπλένονται στη θάλασσα. Πάνε και τα ψάρια, κατάπιαν τα δηλητήρια. Πάει η ψαριά μας! Γρήγορα να καθαρίσουμε το χώμα και τη θάλασσα!»
Πώς έγινα πιλάφι!
Σε ποιον αρέσει το πιλάφι; Εμφανίζουμε το σακουλάκι με το ρύζι.
Αξιοποιώντας τις ρουτίνες σκέψης: «Βλέπω – Σκέφτομαι – Αναρωτιέμαι» (See-think-Wonder) και «Σκέφτομαι – αισθάνομαι – νοιάζομαι» (Think-Feel-Care,) αρχικά, παρακολουθούμε βίντεο με την παραγωγή του ρυζιού στους Ορυζώνες Θεσσαλονίκης, παρατηρούμε εικόνες παραγωγής ρυζιού στην Ασία και στη συνέχεια, διηγούμαστε την ιστορία ενός κόκκου ρυζιού.
Ένας κόκκος ρυζιού λέει την ιστορία του
«Όλα ξεκίνησαν από ένα σποράκι. Περίπου όπως και η δική σας ζωή!
Αλλά τώρα μιλάμε για μένα. Και η δική μου ζωή ξεκίνησε σε μια μακρινή
χώρα που λέγεται Πακιστάν. Πρώτα όργωσαν καλά το χωράφι. Όπως
κάνατε εσείς πριν λίγο, όταν παίζατε τους γεωργούς. Ύστερα έβαλαν
φάρμακα στο χώμα. Για να είναι πιο δυναμωτικό. Τα πολλά φάρμακα
όμως μένουν στο χώμα. Και, κάθε φορά που βρέχει, ξεπλένονται στο
χώμα, στο νερό που περνά κάτω από τη χώρα και στη θάλασσα. Όπως
στο παιχνίδι που παίξατε πριν λίγο. Σιγά σιγά άρχισα να μεγαλώνω.
Έβγαλα καρπό. Με θέρισαν.
Ύστερα άρχισε μια μεγάλη περιπέτεια στο εργοστάσιο. Πέρασα από ένα
σωρό μηχανήματα. Στο τέλος με έβαλαν στο κουτί, και το κουτί σε ένα με-
γαλύτερο κουτί και μετά ταξίδεψα ως τη χώρα σας και ως το σούπερ μάρκετ.
Από εκεί με αγόρασε η δασκάλα σας /ο δάσκαλός σας. Τρελαίνεται για
ρύζι. Με μαγείρεψε. Αλλά μαγείρεψε πολύ και πέταξε τη μισή μερίδα στα
σκουπίδια. Πέταξε και το κουτί από τη συσκευασία μου, γιατί ήμουν το
τελευταίο σπυρί μέσα στο κουτί. Τώρα του εύχομαι καλή χώνεψη. Αλλά
έχω πολλά παράπονα και από τον δάσκαλο/τη δασκάλα σας …
Στα παιδιά μοιράστηκε από μία λωρίδα μαύρου γκοφρέ χαρτιού. Κάθε φορά που θα ακούν στην ιστορία κάτι που βρομίζει τη Γη, και κάνει τη θεά Δήμητρα να θυμώνει, θα ανεμίζουν τη λωρίδα του χαρτιού.
Θέτονται ερωτήματα: Τι παράπονα έχει ο κόκκος του ρυζιού από τους ανθρώπους κι από εσάς;
Μετά και από τα προηγούμενα παιχνίδια τα παιδιά εντοπίζουν τα προβλήματα.
Οι απαντήσεις των παιδιών:
Ρύπανση εδάφους και νερού, καυσαέρια από τα εργοστάσια και τις μεταφορές, σκουπίδια από όλο τον κύκλο ζωής του προϊόντος. Τι μπορούμε να κάνουμε; Να μη βάζουμε πολλά φάρμακα όταν καλλιεργούμε, να μη σπαταλάμε το νερό στο χωράφι, να μην τρώμε τροφές που ταξιδεύουν από πολύ μακριά, να μην πετάμε φαγητό. Kλείνουμε το ταξίδι μας ευχαριστώντας τη θεά Δήμητρα, αλλά και τον θεό της θάλασσας, τον Ποσειδώνα, που μας χαρίζουν όλες τις τροφές από τη στεριά και τη θάλασσα. Υποσχόμαστε να μην κάνουμε τους θεούς να θυμώνουν. Θα σεβόμαστε τα δώρα τους.
2. Ανθρώπινες πυραμίδες νόστιμες και υγιεινές! Ο γύρος της Μεσογείου
Το μήνυμα: ό,τι μας λέει η μεσογειακή διατροφή πως είναι καλό για την υγεία μας είναι καλό και για την υγεία του πλανήτη.
Ο χορός των μπιζελιών Κινητικό
Μοιράζουμε στα παιδιά μία λωρίδα γκοφρέ χαρτιού. Με συνοδεία του τραγουδιού «Ο Χορός των Μπιζελιών», οι μαθητές κινούνται εμπνεόμενοι από τους στίχους και αξιοποιούν κατάλληλα το γκοφρέ. Στον κύκλο συζητάμε: ποια λαχανικά ήταν καλεσμένα στον χορό, ποιος τα έχει δοκιμάσει, αν του αρέσουν, αν τα αναγνωρίζουμε στους πάγκους της λαϊκής αγοράς ή στο μποστάνι.
Λαχανοσυλλέκτες – Παιχνίδι «τυφλής γευσιγνωσίας» και αντιστοίχισης με κάρτες
Κρύβουμε κάποια από τα φρούτα και τα λαχανικά κάτω από ένα πανί. Τα παιδιά κάθονται στον κύκλο γύρω του και όποιο θέλει με δεμένα μάτια, παίρνει ένα φρούτο ή λαχανικό, το μυρίζει, το αγγίζει και μαντεύει ποιο είναι.
Εργασία σε ομάδες: Μοιράζουμε καρτελάκια σε κάθε ομάδα, αναγνωρίζουμε ποια από τα φρούτα και τα λαχανικά που μυρίσαμε ή αγγίξαμε στο παιχνίδι μας δείχνουν οι εικόνες, διαβάζουμε και σχολιάζουμε τις σύντομες πληροφορίες που περιέχουν οι εικόνες για τις βιταμίνες και τα θρεπτικά στοιχεία των φρούτων και των λαχανικών.
Αναποδογυρίζοντας μια πυραμίδα
Παρατηρούμε και σχολιάζουμε την πυραμίδα της μεσογειακής διατροφής για παιδιά και τη διπλή πυραμίδα της μεσογειακής διατροφής και καταλήγουμε στο συμπέρασμα, πώς είναι καλή για την υγεία μας και για το περιβάλλον. Οι τροφές που πρέπει να τρώμε πιο συχνά είναι παράλληλα και αυτές που επιβαρύνουν λιγότερο τον πλανήτη. Εξηγούμε ότι τα παιδιά στην ηλικία τους πρέπει να τρώνε 2-3 μερίδες κρέας την εβδομάδα. Κατασκευάζουμε τη δική μας πυραμίδα.
3. Πρωινό σαν βασιλιάς! Στη χώρα του Πρωινού
Συνειδητοποιούμε τι τρώμε συνήθως για πρωινό, (λαμβάνοντας υπόψη τα φύλλα εργασίας που είχαν συμπληρώσει οι μαθητές/τριες με τους γονείς τους στον προηγούμενο θεματικό κύκλο και αφορούσε τις διατροφικές τους συνήθειες), επισημαίνουμε την διατροφική του αξία και τη θέση του στη μεσογειακή πυραμίδα και μαθαίνουμε να διαβάζουμε τις ετικέτες και να αξιολογούμε τα θρεπτικά συστατικά που λαμβάνουμε με τις τροφές που επιλέγουμε να καταναλώσουμε για πρωινό. Φτιάχνουμε και απολαμβάνουμε μια υπέροχη φρουτοσαλάτα!
Ο βασιλιάς της ζάχαρης Παιχνίδι καυτής πατάτας
Εξηγούμε στα παιδιά ότι όταν οι τροφές περιέχουν πολλή ζάχαρη και πολύ αλάτι αυξάνεται το βάρος μας περισσότερο από το κανονικό, χαλάνε τα δόντια μας και νιώθουμε πιο κουρασμένοι. Επίσης αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι άλλες τροφές, που κάνουν καλό στην υγεία, στην ανάπτυξη, να φαίνονται άνοστες και να τις αποφεύγουμε.
Τοποθετούμε στο πάτωμα δυο πανιά διαφορετικού χρώματος. Το ένα αντιστοιχεί στις τροφές με πολλή ζάχαρη και το άλλο στις τροφές με λίγη ζάχαρη.
Η μουσική ξεκινά. Τα παιδιά περνούν τη ζωγραφιά του Βασιλιά της Ζάχαρης από χέρι σε χέρι. Όταν η μουσική σταματήσει, όποιος έχει τον Βασιλιά της Ζάχαρης σηκώνεται από τον κύκλο και διαλέγει μία εικόνα από το πάτωμα. Διαλέγει σε ποιο από τα δυο πανιά θα την τοποθετήσει.
4. Δεκατιανό εναντίον σνακ: 1-0 – Στη χώρα του Δεκατιανού
Όπου συνειδητοποιούμε τι τρώμε συνήθως για δεκατιανό και σταθμίζουμε πόσο υγιεινό και φιλικό προς το περιβάλλον είναι, μαθαίνουμε να προτιμούμε κολατσιό σπιτικό, τοπικό, υγιεινό, μαθαίνουμε να μη σπαταλάμε τροφή και να ελαχιστοποιούμε τα απορρίμματα από τις συσκευασίες.
Κάνoυμε απλές κατηγοριοποιήσεις του κολατσιού (φρούτα, συσκευασμένες τροφές, κλπ.).
Συζητάμε γιατί είναι καλύτερο να φέρνουμε φαγητό που ετοιμάστηκε στο σπίτι, παρά κάτι αγοραστό. Συνοψίζουμε τον χρυσό κανόνα: όσο λιγότερο επεξεργασμένη και βιομηχανοποιημένη είναι η τροφή μας, τόσο καλύτερη για την υγεία μας και το περιβάλλον.
Κάνουμε σειροθέτηση την ιστορία της μπανάνας και τις χιλιομετρικές αποστάσεις για να μετρήσουμε τα τροφοχιλιόμετρα της μπανάνας. Στην υδρόγειο σφαίρα βρίσκουμε τη χώρα προέλευσης της μπανάνας. Με μια κλωστή «μετράμε» την απόσταση ως την Ελλάδα. Έτσι οπτικοποιούμε με απλό τρόπο τα τροφοχιλιόμετρα.
Το ταξίδι της Διατροφής τελειώνει κατασκευάζοντας ένα σουπλά για αναμνηστικό και με την προετοιμασία της καλοκαιρινής γιορτής μας με τίτλο: “Ο γάμος του πρίγκιπα Λεμόνη με την όμορφη Κρεμμύδω”.
