Σύμφωνα με την υπό στοιχεία 146472/ΓΔ4/06-12-2024 εγκύκλιο του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. με θέμα «Εφαρμογή του Προγράμματος Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» στο Νηπιαγωγείο, το Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο», το Νηπιαγωγείο Αγίου Δημητρίου Πέτα εφαρμόζει από τις αρχές Δεκεμβρίου, την 1η δράση ενίσχυσης της ενεργού πολιτειότητας, από τις τρεις που θα πραγματοποιηθούν κατά το σχολικό έτος 2025-2026 με τίτλο:
«Το παιδί σκέφτεται το παιδί –Θέλω και Ανάγκες»
Η δράση του τμήματος νηπίων-προνηπίων του Νηπιαγωγείου Αγίου Δημητρίου Πέτα, εντάσσεται στον 2ο Θεματικό κύκλο του εργαστηρίου δεξιοτήτων «Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ» και στην Υποθεματική: «Εθελοντισμός – Διαμεσολάβηση».
Τους κύριους στόχους του εν λόγω προγράμματος θα αποτελέσουν τα εξής: η διερεύνηση των πραγματικών «αναγκών» από τα τεχνητά επιβεβλημένα «θέλω», η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης απέναντι στην τάση συνεχούς κατανάλωσης που δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές μας ανάγκες, η αλλαγή στάσης και η απόκτηση δεξιοτήτων ορθολογικής συμπεριφοράς καταναλωτή και κατ’ επέκταση ενεργού πολίτη, η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης για την κατάσταση την οποία βιώνουν τα παιδιά που έχουν θέματα υγείας ή που στερούνται βασικά αγαθά, δίνοντας έμφαση στην αξία του εθελοντισμού και της προσφοράς με σκοπό την υιοθέτηση αξιών όπως η ανιδιοτέλεια, η κοινωνική προσφορά αλλά και ο σεβασμός στην διαφορετικότητα, εφόδια απαραίτητα για την μετέπειτα προσαρμογή τους στο κοινωνικό πλαίσιο, ως πολίτες.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα των Δικαιωμάτων του παιδιού και τις γιορτές (Χριστούγεννα – Πρωτοχρονιά), ξεκινήσαμε το πρόγραμμά μας με δραστηριότητες που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Μέσω του εργαλείου της επίδειξης/παρατήρησης φωτογραφιών, σε συνδυασμό με τη χρήση της ρουτίνας σκέψης «Δες-Σκέψου-Αναρωτήσου» και τη συζήτηση που ακολούθησε, οι μαθητές/τριες εξέφρασαν τα συναισθήματά τους, εντοπίζοντας και συνειδητοποιώντας τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των λαών σε διάφορες περιοχές του κόσμου σε ό,τι αφορά το επίπεδο διαβίωσης, ανάπτυξης και κοινωνικών δικαιωμάτων των κατοίκων τους και ιδιαίτερα των παιδιών.
Με αφορμή τη γιορτή των Χριστουγέννων που πλησίαζε, μέσα από ερωτήματα που τέθηκαν “τι είναι” και “τι αντιπροσωπεύουν τα Χριστούγεννα”, οι μαθητές επηρεασμένοι από τις συζητήσεις μας, εξέφρασαν τις απόψεις και τα συναισθήματά τους για το συγκεκριμένο θέμα και αναφέρθηκαν στα παιδιά που δεν έχουν τη θαλπωρή του σπιτιού και της οικογένειας, την ζεστασιά της αγκαλιάς, τα βασικά είδη πρώτης ανάγκης και δεν μπορούν να χαρούν τη γιορτή των Χριστουγέννων.
Σχεδιάσαμε αστέρια που τα στολίσαμε γράφοντας επάνω σκέψεις και ευχές.
Διαβάσαμε το παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν με τίτλο “Το κοριτσάκι με τα σπίρτα”, ένα παραμύθι που αναδεικνύει την αξία της προσφοράς και του εθελοντισμού και αποφασίσαμε συλλογικά, αυτό να είναι το θέμα της χριστουγεννιάτικης γιορτής μας.
Επίσης, παρακολουθήσαμε μία ταινία με τίτλο: “Φτερά(Wings)” που αναφέρεται στη φιλία, στον αλτρουισμό, στην ανιδιοτελή προσφορά, στη χαρά του να δίνεις και να παίρνεις αγάπη και φροντίδα, να εκπληρώνεις τα πιο τρελά σου όνειρα, να συνεργάζεσαι με κάποιον που μπορεί να είναι διαφορετικός από εσένα.
Με αφορμή αυτή την ταινία και με κύριο στόχο την κατανόηση της σημαντικότητας της φιλανθρωπίας αλλά και της κοινωνικής ευαισθησίας προς ευάλωτες ομάδες, αποφασίσαμε συλλογικά να δωρίσουμε χριστουγεννιάτικα στολίδια, φτιαγμένα με ανακυκλώσιμα υλικά, σε μαθητές με ιδιαιτερότητες ώστε να αισθανθούμε αυτή τη χαρά. Τη φετινή λοιπόν χρονιά η προσφορά μας ήταν στο Σύλλογο Γονέων Κηδεμόνων και Φίλων Ατόμων με Αναπηρία “ΑΓΚΑΛΙΑ” (Έχουν αναρτηθεί ήδη σχετικές φωτογραφίες στην κατηγορία “ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΟΛΙΤΗ”).
Επίσης, αναφερθήκαμε στις οργανώσεις που προσφέρουν βοήθεια και στηρίζουν αυτά τα παιδιά που προαναφέραμε, για τις οργανώσεις που συμβάλλουν στην εκπλήρωση των πιο τρελών ονείρων και ευχών των παιδιών που μάχονται με σοβαρές ασθένειες και για τις ενέργειες που μπορούμε να κάνουμε εμείς για να δείξουμε το ενδιαφέρον μας στους άλλους και να ενισχύσουμε την προσπάθεια αυτών των οργανισμών.
Έτσι μαθαίνουμε για το “Make a wish”-“Κάνε μια Ευχή Ελλάδας” μέσα από το διαδίκτυο.
Η ΕΥΧΗ ΤΗΣ ΕΛΕΝΑΣ
Μια φορά κι έναν καιρό, στο υπέροχο βασίλειο της αγάπης, ζούσε ένα όμορφο κορίτσι που το έλεγαν Έλενα. Ήταν η πρωτότοκη κόρη του βασιλιά και της βασίλισσας και είχε δύο εξίσου όμορφες, δίδυμες αδελφούλες. Όλοι όσοι ζούσαν εκεί, από τη βασιλική οικογένεια και τους ιππότες, μέχρι τους ιπποκόμους και τους γελωτοποιούς, συνεργάζονταν αρμονικά, χαμογελούσαν συνέχεια και έλαμπαν από το φως της αγάπης!
Ακολούθησε συζήτηση και αποφασίσαμε να παραγγείλουμε κι εμείς “Αστεράκια της Ευχής” από το “Make a wish” ώστε να βοηθήσουμε στην εκπλήρωση κι άλλων παιδικών ευχών.
Καστασκευάζουμε τους δικούς μας αστερούληδες και γράφουμε τις δικές μας ευχές.
ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΤΟΥ “MAKE A WISH”
ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ – ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ
Οι μαθητές/τριες κάθονται με κλειστά μάτια ενώ ακούγεται μουσική. Αφήνουμε δίπλα στο κάθε μαθητή/τρια, ένα αστεράκι .Έπειτα λέμε τα πιο κάτω λόγια και σκορπίζουμε κι άλλα αστεράκια στο πάτωμα.
«Είναι φορές που στη ζωή συμβαίνουν θαύματα. Είναι φορές που οι άνθρωποι γίνονται η δύναμη ο ένας για τον άλλο. Είναι φορές που η δύναμη αυτή τους κάνει να χορεύουν ακόμα και αν στη ζωή τους περνούν την πιο δύσκολη καταιγίδα. Είναι τότε που η καρδιά τους γεμίζει φως. Είναι τότε που μέσα τους ανάβει το δικό τους αστέρι. Ένα αστέρι που γίνεται φως και για τους άλλους ανθρώπους…ένα φως που πολλαπλασιάζεται για να δώσει δύναμη σε όσους/όσες το χρειάζονται. Ένα φως που κατοικεί και στη δική τους καρδιά. Είναι το φως που ανάβει στην ψυχή του κάθε εθελοντή/τριας. Ένα τέτοιο αστέρι ήρθε και κατοίκησε σήμερα δίπλα σας με την ευχή να βρει χώρο να κατοικήσει και μέσα σας-δίπλα στην καρδιά σας και να την κάνει να κτυπά πιο δυνατά, ενσυναίσθητα, πιο αστεράτα και φωτεινά. Ανοίξτε τα μάτια σας και καλωσορίστε το αστέρι σας. Σκάστε του ένα χαμόγελο και ελάτε να περπατήσουμε μαζί του στον δρόμο της ζωής και της προσφοράς».
Ανεβαίνουμε στις μύτες των ποδιών και προσπαθούμε να φτάσουμε και να πιάσουμε κι άλλα αστέρια. Μεταφέρουμε το πολύτιμό μας αστέρι στην πλάτη, στο κεφάλι. Κάτι θέλει να μας πει…πλησιάζουμε στο αυτί μας.
Ποιος να έφερε άραγε τα αστεράκια, από πού ξεπήδησαν, από που να έπεσαν;
Παρουσιάζουμε το ηλεκτρονικό βιβλίο «Ένα αστέρι στην καρδιά» και αναφέρουμε ότι από εδώ ξεπήδησαν τα αστεράκια. Διαβάζεται ο τίτλος και γίνονται υποθέσεις για το περιεχόμενό του.
Αφού διαβαστεί το βιβλίο ακολουθεί συζήτηση. Λίγα λόγια για το βιβλίο:
Το Αρκουδάκι ήθελε να γίνει πολύ δυνατό! Τόσο δυνατό που να είναι πραγματικά ανίκητο! Τόσο δυνατό που να μπορεί να νικήσει κάθε εχθρό, μεγάλο ή μικρό… Δεν ήξερε όμως πώς να το κάνει, γιατί δεν είχε κάτι το ξεχωριστό ούτε κάποια υπερδύναμη. Έτσι, σκέφτηκε να κάνει μια ευχή σε ένα αστέρι και ξεκίνησε ένα ταξίδι μοναδικό, όπου ανακάλυψε ότι, όταν προσφέρεις με την καρδιά σου, αυτό που χαρίζεις δεν χάνεται, αλλά πολλαπλασιάζεται.
Λήψη αρχείου
Βρίσκουμε λέξεις που ταιριάζουν στον ήρωα αρκουδάκι.
Μαθαίνουμε καινούργιες λέξεις όπως: ΘΑΡΡΑΛΛΕΟ, ΚΑΛΟΣΥΝΑΤΟ, ΓΕΝΝΑΙΟΔΩΡΟ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ, ΥΠΕΡΟΧΟ.
Κρατάμε μπλε κορδέλες που μας τις έφερε ο φίλος μας και ήρωας του βιβλίου. Σήμερα θα μάθουμε για κάτι που αν το βάλουμε στη ζωή μας, η καρδιά μας θα «χορεύει» από χαρά. Πρώτα όμως βοηθάμε το σώμα μας να «ξυπνήσει» χορεύοντας. Χορεύουμε με τις κορδέλες μας στον ρυθμό της μουσικής.
Στο τέλος, ανακαλύπτουμε τι κάνει την καρδιά μας να «χορεύει», να νιώθει όμορφα, να «ανθίζει»;
Η προσφορά, η καλοσύνη, η αγάπη, το μοίρασμα, η γενναιοδωρία, η συγχώρεση, ο σεβασμός.
Ο φίλος μας, το αρκουδάκι στέλνει ένα γράμμα:
«Φιλαράκια μου σας χαιρετώ. Στο βιβλίο που διαβάσατε καταλάβατε πως για μένα είναι πολύ σημαντικό να προσφέρω στον συνάνθρωπό μου. Δεν μπορούσα να βλέπω τη φίλη μου τη Ζωή να είναι στο κρεβάτι κι εγώ να μην αναλαμβάνω δράση. Σας διαβεβαιώνω πως αν θέλετε κι εσείς μια αστεράτη καρδιά, αν θέλετε η καρδιά σας να είναι γεμάτη φως, γεμάτη ευτυχία, θα πρέπει να αναλάβετε δράση. Μέσα στον φάκελο θα βρείτε τον αναγραμματισμό μιας σπουδαίας λέξης. Βάλτε τη στη σειρά για να ανακαλύψετε πώς θα αποκτήσετε μια αστεράτη καρδιά σαν και τη δικιά μου».
Σειροθετούμε τα γράμματα για να αποκαλυφθεί η λέξη ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ. Πολλά είναι αυτά που κάνουν την ψυχή μας να «χορεύει». Ένα από πιο δυνατά μυστικά συστατικά είναι ο εθελοντισμός. Ακολουθεί συζήτηση για τη σημασία της λέξης και τα είδη του εθελοντισμού.
Ακούγεται μουσική και προσπαθούμε να καταλάβουμε τι μας θυμίζει. Είναι η μουσική από την ταινία Superman. Ποιούς/ Ποιές θεωρούμε υπερήρωες/ίδες στη ζωή; Εκφράζουμε ελεύθερα τις απόψεις μας.
Εμφανίζουμε μια υφασμάτινη ή χάρτινη κάπα και μαντεύουμε σε ποιον/α άραγε ανήκει. Αυτή η κάπα ανήκει στον υπερήρωα/ίδα εθελοντή/ρια. Ποιες είναι οι υπερδυνάμεις-αξίες που τον/τη χαρακτηρίζουν, εκείνα δηλαδή τα θετικά χαρακτηριστικά που τον/την μετατρέπουν σε υπερήρωα/ίδα. Διαβάζουμε αποσπάσματα του βιβλίου και γινόμαστε ντετέκτιβ υπερδυνάμεων εντοπίζοντας σε αυτά κάποιες από τις υπερδυνάμεις που διακρίνουν όλους/ες τους/τις εθελοντές/ ριες.
Η Κατανόηση της έννοιας του εθελοντισμού με τους ήρωες των παραμυθιών
Αναπαράσταση πράξεων εθελοντισμού
Εθελοντές αιμοδότες
Μαθαίνουμε παίζοντας…
ΠΑΙΧΝΙΔΙ
Κατασκευάζουμε τον κύβο της ελπίδας. Ο κύβος της ελπίδας κυλά και λέμε όλοι μαζί τη φράση που τυχαίνει. Κάθε πρόταση, μπορούμε να την πούμε με διαφορετικό τρόπο π.χ. ψιθυριστά, χαρούμενα, τραγουδιστά.
Ακούμε το τραγούδι «Το χρώμα της ελπίδας» και προσπαθούμε να εντοπίσουμε στους στίχους, λόγους για τους οποίους ένα παιδί μπορεί να ελπίζει.
Ακολουθεί συζήτηση:
Γιατί είναι σημαντικό να ελπίζουμε;
Τι θα συμβεί αν ο κόσμος σταματήσει να ελπίζει;
Τι μας κάνει να ελπίζουμε;
Τι θα συμβουλεύαμε κάποιο άτομο που έχει σταματήσει να ελπίζει; Πώς ο ήρωας του βιβλίου μας δίνει ελπίδα στη Ζωή;
Στέλνουμε μηνύματα ελπίδας
Αναλαμβάνουμε τον ρόλο ενός/μιας αλλιώτικου/ης αποστολέα, κλείνουμε ελπίδα σε μπουκαλάκια και τη μοιράζουμε σε όποιον άνθρωπο τη χρειάζεται.
Χωριζόμαστε σε ομάδες και κάθε ομάδα παίρνει από ένα άδειο μπουκαλάκι. Καλούμαστε να σκεφτούμε και να γράψουμε ή να ζωγραφίσουμε σε χαρτάκια τι θα πούμε για να δώσουμε ελπίδα σε ένα παιδί που βρίσκεται, όπως η Ζωή, στο κρεβάτι ενός νοσοκομείου. Διπλώνουμε το χαρτί και το κλείνουμε στο μπουκαλάκι. Φιλοτεχνούμε και στέλνουμε τα μπουκαλάκια μας, γεμάτα ελπίδα, στα παιδιά που χρειάζονται θάρρος και ελπίδα.
Ακούμε την ευχή της Ελένης, ένα παιδί Ευχής και παρακολουθούμε το βίντεο, ένα πολύ δυνατό παράδειγμα για την έννοια της προσφοράς.
“…εγώ έχω πολλά παιχνίδια και είμαι τυχερή γιατί έχω και πολλή αγάπη! Υπάρχουν όμως παιδιά που δεν έχουν τους γονείς τους, ούτε παιχνίδια έχουν. Υπάρχει πολλή θλίψη στον κόσμο. Κι εγώ θέλω να μοιράζομαι όσα έχω. Για να έχουν λίγη χαρά. Γιατί έτσι είμαι κι εγώ χαρούμενη”.
Η ευχή της Ελένης μας διδάσκει πως ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές, στις πιο σκοτεινές, πάντα υπάρχει φως!
Και όλα αποκτούν νόημα όταν τα μοιράζεσαι με τους γύρω σου.
Αναπαράσταση μιας ακόμη εθελοντικής πράξης με αφορμή την ευχή της Ελένης.
Μετά την ευχή της Ελένης και την αναπαράσταση της εθελοντικής πράξης με την οποία προσφέραμε σε συνανθρώπους μας που έχουν ανάγκη, ακολούθησε συζήτηση, προβληματιστήκαμε και αναρωτηθήκαμε μήπως εμείς έχουμε πάρα πολλά πράγματα που δεν μας είναι και τόσο απαραίτητα; Όλοι σκεφτήκαμε διάφορα αντικείμενα που έχουμε στο σπίτι μας και είναι περιττά. Έτσι μας δόθηκε η αφορμή να προσεγγίσουμε άγνωστες έννοιες και να ασχοληθούμε με τον υπερκαταναλωτισμό, γι αυτά που τον προωθούν, «τα θέλω μας» και «τις ανάγκες μας».
Διαβάζουμε το ποίημα «Η Διαφήμιση» της Μαρίας Γουμενοπούλου και στη συνέχεια το ακούμε μελοποιημένο.
Η διαφήμιση
Καλέ τι μας λες εκεί! Όλη μέρα ολόγυρά μου,
Δεν είμ’ άδειο εγώ σακί, διαφήμιση κυρά μου,
να μου βάζουν στο κεφάλι προσπαθείς με κάθε τρόπο,
ό,τι κι όσα θέλουν άλλοι. στην καρδιά μου να βρεις τόπο.
Τι θα φάω, τι θα πιω, Κι όλο πιότερο γλυκαίνεις
με τι ρούχα θα ντυθώ, κι όλο πιο πολύ ομορφαίνεις,
ποιο παιχνίδι θ’ αποχτήσω αλλά… μην πανηγυρίζεις,
και ποια τσίχλα θα μασήσω. γιατί δε με ξεμυαλίζεις.
Μαρία Γουμενοπούλου
Για να κατανοήσουμε καλύτερα τη διαφορά του “θέλω” από “τις ανάγκες μας” πραγματοποιούμε την εξής δραστηριότητα:
Παρακολουθούμε ένα βίντεο με τίτλο «χρωματοϊστορίες – Ακριθάκης» όπου εστιάζουμε στα έργα του καλλιτέχνη ζωγράφου Ακριθάκη που απεικονίζουν βαλίτσες.
Στη συνέχεια, στο ερώτημά μας, “τι σκέφτεστε όταν ακούτε τη λέξη βαλίτσα ή βλέπετε μία βαλίτσα”, οι μαθητές/τριες απάντησαν «ταξίδι και διακοπές» και μίλησε ο καθένας για τις δικές του εμπειρίες από ταξίδια και διακοπές.
Μετά από συζήτηση, αποφασίσαμε να κάνουμε όλοι μαζί ένα φανταστικό ταξίδι με πλοίο, σχεδιάζοντας τις δικές μας βαλίτσες και ο καθένας να πάρει μαζί του ό,τι του είναι απαραίτητο. Οι μαθητές ζωγράφισαν σε χαρτάκια ότι χρειάζονται και στην συνέχεια τα κόλλησαν πάνω στην βαλίτσα τους.
Στην διάρκεια του ταξιδιού λόγω τεχνικών προβλημάτων του πλοίου, οι επιβάτες, προκειμένου να φτάσουν στον προορισμό τους, επιβαλλόταν να αποχωριστούν σταδιακά τα αντικείμενα που θα τους ήταν λιγότερο χρήσιμα και να τα πετάξουν στη θάλασσα. Πλησιάζοντας στον προορισμό, θα έπρεπε να κρατήσουν μόνο τρία αντικείμενα που θα έκριναν εκείνοι πιο απαραίτητα.
Τελειώνοντας «το ταξίδι» ακολουθεί συζήτηση μέσω της οποίας φτάνουμε στο συμπέρασμα ότι συσσωρεύουμε υλικά αγαθά χωρίς να είναι όλα απαραίτητα και ότι αναδύονται συνεχώς καινούριες ανάγκες που μας οδηγούν στον υπερκαταναλωτισμό.
