Κατά τη φάση του σχεδιασμού του Ετήσιου Σχεδίου Δράσης για τη διαμόρφωση σύγχρονης και λειτουργικής σχολικής βιβλιοθήκης στο Γυμνάσιο Μακρυγιάλου, έγινε με ερωτηματολόγια διερεύνηση της γνώμης 12 εκπαιδευτικών, 30 γονέων και 42 μαθητών του σχολείου για την αναγκαιότητα ίδρυσης της βιβλιοθήκης  μας. Τη στατιστική επεξεργασία, τη μελέτη και την ανάλυση  των αποτελεσμάτων της  έρευνας ανέλαβαν οι εκπαιδευτικοί Γ. Ζαπουνίδης, Α. Μποζούδη και Ε. Παπουτσίδου και παρουσιάζει ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ – ΓΟΝΕΩΝ

Α. Χρησιμότητα σχολικής βιβλιοθήκης

• Στο ερώτημα αν η λειτουργία σχολικής βιβλιοθήκης στο σχολείο είναι αναγκαία, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς συμφωνούν απόλυτα (Μ.Ο. : 4,83 και 4,5 αντίστοιχα)
• Στο ερώτημα αν η σχολική βιβλιοθήκη θα μπορούσε να είναι άμεσα συνδεδεμένη με το σχολικό μάθημα, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς συμφωνούν (Μ.Ο. : 4,33 και 4,11)
• Στο ερώτημα αν η σχολική βιβλιοθήκη θα μπορούσε να λειτουργεί ως κέντρο πληροφοριών για εργασίες που ανατίθενται στους μαθητές, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς σε πολύ μεγάλο ποσοστό συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,33 και 4,45)
• Στο ερώτημα αν η ύπαρξη της σχολικής βιβλιοθήκης συμβάλλει στην ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς σε πολύ μεγάλο ποσοστό συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,33 και 4,55)
• Στο ερώτημα αν οι σχολικές βιβλιοθήκες αποτελούν χώρο ηρεμίας και αναψυχής, σε πάρα πολύ μεγάλο ποσοστό οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,58 και 4,75)

Συμπέρασμα: Οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς των μαθητών του σχολείου πιστεύουν πως μία σχολική βιβλιοθήκη είναι απαραίτητη και χρήσιμη, καθώς θα μπορούσε να συνδεθεί άμεσα με το σχολικό μάθημα και να λειτουργήσει ως κέντρο πληροφοριών για εργασίες που ανατίθενται στους μαθητές. Επίσης, θεωρούν ότι η ύπαρξη της σχολικής βιβλιοθήκης θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας και φιλομάθειας και παράλληλα να αποτελέσει χώρο ηρεμίας και αναψυχής για τους χρήστες της.

Β. Λειτουργία και ρόλος της σχολικής βιβλιοθήκης

• Στο ερώτημα αν η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να λειτουργεί σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς συμφωνούν απόλυτα (Μ.Ο. : 4,67 και 4,35 αντίστοιχα)
• Στο ερώτημα αν η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να έχει συγκεκριμένο ωράριο λειτουργίας συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,00 και 3,89)
• Στο ερώτημα αν η αισθητική του χώρου της σχολικής βιβλιοθήκης είναι σημαντική, σε πάρα πολύ μεγάλο ποσοστό συμφωνούν (Μ.Ο. : 4,67 και 4,27)
• Στο ερώτημα αν η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει ν’ αποτελεί και χώρο αναψυχής και πάλι συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,08 και 4,15)

Συμπέρασμα: Οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς των μαθητών του σχολείου πιστεύουν ότι η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να λειτουργεί σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο και με συγκεκριμένο ωράριο λειτουργίας, ενώ θεωρούν σημαντική και την αισθητική του χώρου της σχολικής βιβλιοθήκης, καθώς αυτή θα πρέπει να αποτελεί αυτή χώρο αναζήτησης της γνώσης, αλλά και χώρο αναψυχής.

Γ. Συλλογή της σχολικής βιβλιοθήκης

Στο ερώτημα αν πέρα από τους μαθητές, χρήστες της σχολικής βιβλιοθήκης θα μπορούσαν να είναι και μέλη της ευρύτερης κοινότητας, οι καθηγητές και οι γονείς των μαθητών του σχολείου σε μεγάλο ποσοστό συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,25 και 3,80)

Στο ερώτημα αν για την αποτελεσματική λειτουργία της σχολικής βιβλιοθήκης χρειάζεται ειδικευμένο προσωπικό, συμφωνούν με κάποιες επιφυλάξεις (κυρίως οι γονείς) (Μ.Ο.: 3,67 και 3,30)

Στο ερώτημα αν μία σχολική βιβλιοθήκη, εκτός από τα βιβλία, πρέπει να διαθέτει και άλλα είδη (συλλογή περιοδικών, εφημερίδες, επιτραπέζια παιχνίδια  κ.α.), συμφωνούν (κυρίως οι καθηγητές) (Μ.Ο.: 4,33 και 3,70)

Στο ερώτημα αν μία σχολική βιβλιοθήκη, εκτός από λογοτεχνικά βιβλία, πρέπει να διαθέτει και βιβλία που βοηθούν στη διεξαγωγή των μαθημάτων,  συμφωνούν απόλυτα (Μ.Ο.: 4,42 και 4,50)

Στο ερώτημα αν τα βιβλία της σχολικής βιβλιοθήκης πρέπει να ανανεώνονται συνεχώς, επίσης συμφωνούν  (Μ.Ο.: 4,33 και 4,25)

Στο ερώτημα αν υπεύθυνος για την επιλογή βιβλίων για τη σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να είναι ο σύλλογος διδασκόντων, και οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς των μαθητών  τείνουν προς το να συμφωνούν (Μ.Ο. 3,75 και 3,60 αντίστοιχα)

Συμπέρασμα: Οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς των μαθητών θεωρούν ότι  η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να διαθέτει εκτός από τα λογοτεχνικά βιβλία και βιβλία που βοηθούν στη διεξαγωγή των μαθημάτων, αλλά και εκπαιδευτικό υλικό (συλλογή περιοδικών, εφημερίδες, επιτραπέζια παιχνίδια  κ.α. ), ενώ υποστηρίζουν ότι η συλλογή της σχολικής βιβλιοθήκης πρέπει να ανανεώνεται και να εμπλουτίζεται με την ευθύνη του Συλλόγου των Διδασκόντων. Επίσης, πιστεύουν ότι για την αποτελεσματική λειτουργία της σχολικής βιβλιοθήκης απαιτείται ειδικευμένο προσωπικό και πως χρήστες της σχολικής βιβλιοθήκης θα μπορούσαν να είναι, εκτός από τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς του σχολείου και μέλη της ευρύτερης κοινότητας.

Δ. Ρόλος της σχολικής βιβλιοθήκης

Στο ερώτημα ποιο θα μπορούσε να είναι το βασικότερο έργο μιας σχολικής βιβλιοθήκης το συμπέρασμα που εξήχθη από τις απαντήσεις των καθηγητών είναι το εξής:

Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί (10) θεωρούν πως μία σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να ενθαρρύνει την ανάγνωση ως ψυχαγωγική δραστηριότητα, να προσφέρει γνωστικά ερεθίσματα και να αποτελεί έναν ήσυχο χώρο για μελέτη (7). Ορισμένοι από τους εκπαιδευτικούς (6)  πιστεύουν πως η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να παρέχει βιβλία και έντυπο εκπαιδευτικό υλικό, όπως επίσης και να βοηθά τους μαθητές να μάθουν να χρησιμοποιούν με κριτικό τρόπο τις πληροφορίες. Υπάρχουν κάποιοι εκπαιδευτικοί (5) που υποστηρίζουν πως η βιβλιοθήκη οφείλει να προάγει την άτυπη μάθηση με τη διοργάνωση  δραστηριοτήτων(λέσχες ανάγνωσης, βιβλιοπαρουσιάσεις και γνωριμία με συγγραφείς κλπ.) Τέλος (1) εκπαιδευτικός θεωρεί πως πρέπει να προσφέρει πρόσβαση στο διαδίκτυο, ψηφιακά εργαλεία και σημειωτικούς πόρους και άλλος (1) πως πρέπει να αποτελεί σημείο συνάντησης και αλληλεπίδρασης μαθητών και εκπαιδευτικών  .

Στο ερώτημα ποιο θα μπορούσε να είναι το βασικότερο έργο μιας σχολικής βιβλιοθήκης το συμπέρασμα που εξήχθη από τις απαντήσεις των γονέων είναι το εξής:

Οι περισσότεροι γονείς (12) θεωρούν πως μία σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να παρέχει βιβλία και έντυπο εκπαιδευτικό υλικό. Πολλοί επίσης από τους γονείς πιστεύουν πως η σχολική βιβλιοθήκη οφείλει να προάγει την άτυπη μάθηση, διοργανώνοντας εξωσχολικές δραστηριότητες, όπως λέσχες ανάγνωσης, βιβλιοπαρουσιάσεις, γνωριμία με συγγραφείς κλπ (10), να προσφέρει ερεθίσματα, έναν ήσυχο χώρο για μελέτη (9), να ενθαρρύνει την ανάγνωση ως ψυχαγωγική δραστηριότητα (9) και να βοηθά τους μαθητές να μάθουν χρησιμοποιώντας με κριτικό τρόπο τις πληροφορίες (8). Ορισμένοι από γονείς (4)  νομίζουν πως η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να προσφέρει πρόσβαση στο διαδίκτυο, καθώς και ψηφιακά εργαλεία και πόρους. Τέλος υπάρχει (1) γονέας επιθυμεί η σχολική βιβλιοθήκη να αποτελεί χώρο συνάντησης για όλο το προσωπικό του σχολείου, τους μαθητές και τους γονείς.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΜΑΘΗΤΩΝ

Α. Χρησιμότητα σχολικής βιβλιοθήκης

• Στο ερώτημα αν η λειτουργία σχολικής βιβλιοθήκης στο σχολείο είναι αναγκαία, οι μαθητές συμφωνούν (Μ.Ο. : 3,88)
• Στο ερώτημα αν η σχολική βιβλιοθήκη θα μπορούσε να είναι άμεσα συνδεδεμένη με το σχολικό μάθημα, οι μαθητές συμφωνούν (Μ.Ο. : 3,83)
• Στο ερώτημα αν η σχολική βιβλιοθήκη θα μπορούσε να λειτουργεί ως κέντρο πληροφοριών για εργασίες που ανατίθενται στους μαθητές, οι μαθητές σε πολύ μεγάλο ποσοστό συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,17)
• Στο ερώτημα αν η ύπαρξη της σχολικής βιβλιοθήκης συμβάλλει στην ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας, και πάλι συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,07)
• Στο ερώτημα αν οι σχολικές βιβλιοθήκες αποτελούν χώρο ηρεμίας και αναψυχής, σε πάρα πολύ μεγάλο ποσοστό συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,39)

Συμπέρασμα: Οι μαθητές του σχολείου συμφωνούν πως μία σχολική βιβλιοθήκη είναι απαραίτητη και χρήσιμη. Πιο συγκεκριμένα θεωρούν πως η λειτουργία της σχολικής βιβλιοθήκης στο σχολείο είναι αναγκαία, καθώς θα μπορούσε να συνδεθεί άμεσα με το σχολικό μάθημα, πως θα μπορούσαν ν’ αντλήσουν για τις εργασίες που τους ανατίθενται πληροφορίες, πως θα τους βοηθήσει ν’ αγαπήσουν το διάβασμα και τέλος πως μπορεί ν’ αποτελέσει για αυτούς χώρο γνώσης, ηρεμίας και αναψυχής.

Β. Λειτουργία και ρόλος της σχολικής βιβλιοθήκης

• Στο ερώτημα αν η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να λειτουργεί σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο, οι μαθητές συμφωνούν (Μ.Ο. : 3,78)
• Στο ερώτημα αν η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να έχει συγκεκριμένο ωράριο λειτουργίας οι μαθητές ούτε συμφωνούν ούτε διαφωνούν (Μ.Ο.: 3,07)
• Στο ερώτημα αν η αισθητική του χώρου της σχολικής βιβλιοθήκης είναι σημαντική, οι μαθητές συμφωνούν (Μ.Ο. : 3,78)
• Στο ερώτημα αν η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει ν’ αποτελεί και χώρο αναψυχής και πάλι συμφωνούν (Μ.Ο.: 3,95)

Συμπέρασμα: Οι μαθητές του σχολείο θεωρούν ότι η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να λειτουργεί σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο και ότι είναι σημαντική η αισθητική του χώρου της καθώς πρέπει ν’ αποτελεί για αυτούς και χώρο αναψυχής. Ωστόσο δεν είναι σίγουροι αν η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να λειτουργεί με συγκεκριμένο ωράριο.

Γ. Συλλογή της σχολικής βιβλιοθήκης

• Στο ερώτημα αν πέρα από τους μαθητές, χρήστες της σχολικής βιβλιοθήκης θα μπορούσαν να είναι και μέλη της ευρύτερης κοινότητας, οι μαθητές σε μεγάλο ποσοστό συμφωνούν (Μ.Ο.: 3,85)
• Στο ερώτημα αν για την αποτελεσματική λειτουργία της σχολικής βιβλιοθήκης χρειάζεται ειδικευμένο προσωπικό, ούτε συμφωνούν ούτε διαφωνούν (Μ.Ο.: 3,05)
• Στο ερώτημα αν μία σχολική βιβλιοθήκη, εκτός από τα βιβλία, πρέπει να διαθέτει και άλλα είδη.(π.χ. συλλογή περιοδικών, ταινίες, επιτραπέζια κ.α.), συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,12)
• Στο ερώτημα αν μία σχολική βιβλιοθήκη, εκτός από λογοτεχνικά βιβλία, πρέπει να διαθέτει και βιβλία που βοηθούν στη διεξαγωγή των μαθημάτων, επίσης συμφωνούν (Μ.Ο.: 4,15)
• Στο ερώτημα αν τα βιβλία της σχολικής βιβλιοθήκης πρέπει να ανανεώνονται συνεχώς, θεωρούν πως μάλλον πρέπει ν’ ανανεώνονται (Μ.Ο.: 3,49)
• Στο ερώτημα αν υπεύθυνος για την επιλογή βιβλίων για τη σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να είναι ο σύλλογος διδασκόντων, ούτε συμφωνούν ούτε διαφωνούν (Μ.Ο. 3,22)

Συμπέρασμα: Οι μαθητές του σχολείου πιστεύουν πως πέρα από τους μαθητές, χρήστες της σχολικής βιβλιοθήκης θα μπορούσαν να είναι και μέλη της ευρύτερης κοινότητας. Επίσης, εκτιμούν ότι εκτός απ’ τα βιβλία πρέπει να διαθέτει και άλλα είδη( περιοδικά, επιτραπέζια, ταινίες), αλλά και βιβλία που βοηθούν στη διεξαγωγή των μαθημάτων και τέλος συμφωνούν, χωρίς να είναι εντελώς σίγουροι, ότι τα βιβλία της σχολικής βιβλιοθήκης πρέπει ν’ ανανεώνονται συνεχώς. Ωστόσο είναι επιφυλακτικοί (ούτε συμφωνούν ούτε διαφωνούν) στο αν η σχολική βιβλιοθήκη χρειάζεται ειδικευμένο προσωπικό και στο αν πρέπει υπεύθυνος για την επιλογή βιβλίων στη σχολική βιβλιοθήκη να είναι ο σύλλογος διδασκόντων.

Δ. Ρόλος της σχολικής βιβλιοθήκης

Στο ερώτημα ποιο θα μπορούσε να είναι το βασικότερο έργο μιας σχολικής βιβλιοθήκης το συμπέρασμα που εξήχθη από τις απαντήσεις των μαθητών είναι το εξής:

Οι περισσότεροι μαθητές (24) θεωρούν πως μία σχολική βιβλιοθήκη πρέπει η σχολική βιβλιοθήκη να τους προσφέρει ερεθίσματα για αναζήτηση της γνώσης, αλλά και να αποτελεί έναν ήσυχο χώρο για μελέτη (21), να ενθαρρύνει την ανάγνωση ως ψυχαγωγική δραστηριότητα (20) και να προσφέρει πρόσβαση στο διαδίκτυο, καθώς και ψηφιακά εργαλεία (17). Ορισμένοι μαθητές (13) πιστεύουν πως η σχολική βιβλιοθήκη μπορεί να τους βοηθήσει να μάθουν να χρησιμοποιούν με κριτικό τρόπο τις πληροφορίες (13) και άλλοι μαθητές (11)  ότι μπορεί ν’ αποτελέσει χώρο συνάντησης για τα μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας. Τέλος, μερικοί μαθητές υποστηρίζουν ότι μπορεί να προάγει την άτυπη μάθηση, με τη διοργάνωση φιλογνωστικών δραστηριοτήτων.