Μάρτης ή Μαρτιά.

Ο Μάρτης ή Μαρτιά είναι ένα παμπάλαιο έθιμο. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο Μάρτης προστατεύει τα πρόσωπα των παιδιών από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, για να μην καούν. Τον φτιάχνουν την τελευταία μέρα του Φλεβάρη και τον φορούν την πρώτη μέρα του Μάρτη, πριν βγουν από το σπίτι. Έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα, και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια. Οι μύστες των Ελευσίνιων Μυστηρίων έδεναν μια κλωστή, την Κρόκη, στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι. Από τη 1η ως τις 31 του Μάρτη, τα παιδιά φορούν στον καρπό του χεριού τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, τον Μάρτη ή Μαρτιά.

Φορέσαμε κι εμείς Μάρτη στο νηπιαγωγείο μας τηρώντας το ελληνικό έθιμο.

Όμως παρόμοιο έθιμο επικρατεί και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, όπως στη Βουλγαρία και στην Ρουμανία.

Οι Βούλγαροι, την πρώτη ημέρα του Μάρτη, φορούν στο πέτο τους στολίδια φτιαγμένα από άσπρες και κόκκινες κλωστές που αποκαλούνται Μάρτενιτσα. Σε ορισμένες περιοχές της Βουλγαρίας, οι κάτοικοι τοποθετούν έξω από τα σπίτια τους ένα κομμάτι κόκκινου υφάσματος για να μην τους «κάψει η γιαγιά Μάρτα» (Μπάμπα Μάρτα, στα βουλγαρικά), που είναι η θηλυκή προσωποποίηση του μήνα Μάρτη. Η Μάρτενιτσα λειτουργεί στη συνείδηση του βουλγαρικού λαού σαν φυλαχτό, το οποίο μάλιστα είθισται να προσφέρεται ως δώρο μεταξύ των μελών της οικογένειας, συνοδευόμενο από ευχές για υγεία και ευημερία.Βρίσκουμε στο χάρτη τη Βουλγαρία και ζωγραφίζουμε τη σημαία της.

Το ασπροκόκκινο στολίδι της 1ης του Μάρτη φέρει στα ρουμανικά την ονομασία Μαρτσισόρ και συμβολίζει την αγάπη για το ωραίο και η άσπρη την αγνότητα. Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο θεός Ήλιος μεταμορφώθηκε σε νεαρό άνδρα και κατέβηκε στη Γη για να πάρει μέρος σε μια γιορτή. Τον απήγαγε όμως ένας δράκος, με αποτέλεσμα να χαθεί και να βυθιστεί ο κόσμος στο σκοτάδι. Μια μέρα, ένας νεαρός μαζί με τους συντρόφους του σκότωσε τον δράκο και απελευθέρωσε τον Ήλιο, φέρνοντας την άνοιξη. Ο νεαρός έχασε τη ζωή του και το αίμα του -λέει ο μύθος- έβαψε κόκκινο το χιόνι. Από τότε, συνηθίζεται την 1η του Μάρτη όλοι οι νεαροί να πλέκουν το «Μαρτισόρ», με κόκκινη κλωστή που συμβολίζει το αίμα του νεαρού άνδρα και την αγάπη προς τη θυσία και άσπρη που συμβολίζει την αγνότητα.

Δραματοποιήσαμε τον μύθο και τον ζωγραφίσαμε.

Βλέπουμε στο χάρτη τη χώρα, μαθαίνουμε τη σημαία της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας και ζωγραφίζουμε την τοπική φορεσιά.

 

Το έθιμο της Σαρακοστής στην Ελλάδα και στην Καταλονία.

Σαρακοστή είναι μια χρονική περίοδος που έχει καθοριστεί από την εκκλησία σαν περίοδος νηστείας που κάνουμε πριν από το Πάσχα. Πήρε το όνομα της από τον αριθμό τεσσαράκοντα (σαράντα) γιατί αρχικά είχε διάρκεια 40 ημερών (6 εβδομάδων).

Για την ακρίβεια ήταν οι 40 μέρες πριν την Μεγάλη Εβδομάδα. Αργότερα προστέθηκε στη Σαρακοστή και η Μεγάλη Εβδομάδα κι έτσι η Σαρακοστή πλέον διαρκεί 48 μέρες.  Μία μητέρα μας έφερε μία ψημένη Σαρακοστή με 7 ποδαράκια, για να κόβουμε κάθε εβδομάδα από ένα, μέχρι το Πάσχα. Μαθαίνουμε να μετράμε έως το 7, να αφαιρούμε ένα ένα ποδαράκι.Φτιάξαμε τις δικές μας Σαρακοστές και διακοσμήσαμε το σπίτι τους.

 

Συνεχίζοντας τη συζήτησή για την κυρά Σαρακοστή αναφερθήκαμε στο κοινό έθιμο που συναντάται και στην Ελλάδα και στην Καταλονία της Ισπανίας.  

Στην Καταλονία η κυρά Σαρακοστή ονομάζεται Vella Quaresma. Είδαμε  φωτογραφίες στο διαδίκτυο της Vella Quaresma και βρήκαμε τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα στη δική μας κυρά Σαρακοστή και στην Καταλονική. Στη συνέχεια τοποθετήσαμε στο χάρτη της Ευρώπης τις αντίστοιχες Σαρακοστές και ζωγραφίσαμε την ισπανική σημαία.