Του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Πού βρισκόμαστε στα Θρησκευτικά; Πάλι στο μηδέν. Ίσως και χειρότερα. Καταργήθηκαν τα λεγόμενα Νέα Προγράμματα Σπουδών, έχουμε και τις – κατά τη γνώμη μου – κακές αποφάσεις του ΣτΕ με πολλές προβληματικές διατυπώσεις.

Τι είναι λογικό να κάνουμε σε αυτή την περίπτωση; Ανασκουμπωνόμαστε, συζητάμε, διαφωνούμε, συμφωνούμε, αλλά (το πιο βασικό) ξεκινάμε δουλειά.

Όοοοχι…. Γκρίνια και πάλι. Κι ενώ έχουμε τους μόνιμα μίζερους, γκρινιάρηδες, κινδυνολόγους, καταγγέλλοντες και θηρευτές των προδοτών της πίστης και της Ορθοδοξίας (που συνήθως εντοπίζονται σε ένα κομμάτι της ΠΕΘ), μάς προέκυψε και άλλο «κόμμα» τώρα. Θεολόγοι που αντιτίθενται στην ΠΕΘ, κάποιοι φίλα προσκείμενοι στον ΚΑΙΡΟ, έπιασαν το δικό τους ταμπούρι. Και δός του «η διάλυση του μαθήματος», «κατηχητικό μάθημα» (άντε πάλι από την αρχή… να τα λες σε άσχετους, να τα λες και σε θεολόγους) και (άκουσον, άκουσον!) «ναι στις απαλλαγές» για να πολεμήσουμε τις αποφάσεις του ΣτΕ.

Κι αυτή η νέα γκρίνια, μιζέρια και κινδυνολογία πριν ακόμη γίνει το Νέο Πρόγραμμα. Αναζωπυρώθηκε μάλιστα με την εισηγητική έκθεση της Επιτροπής του ΙΕΠ για τα Θρησκευτικά που προσπαθεί να συμβιβάσει τις αντιθέσεις και τα προβλήματα που προκύπτουν (κυρίως από το ΣτΕ) και να προσφέρει ένα πρώτο βηματισμό. Δημιουργικό και ενοποιητικό.

Τελικά, τι θέλετε ορισμένοι; Υπηρεσία μόνο της ιδεολογίας σας και της κομματικής σας ταυτότητας συχνά με κάθε τίμημα; Ομοβροντίες νέων αλληλοκατηγοριών και στη μέση το μάθημα των Θρησκευτικών και την κοινή γνώμη μουδιασμένη, που να μην καταλαβαίνει τι λέμε και τι θέλουμε; Συλλόγους θεολόγων κατωτέρων των περιστάσεων;

Συνάδελφε θεολόγε! Ίσως με ξέρεις και σε ξέρω. Σε αυτό το δρόμο δεν θα σε ακολουθήσω και θα πάρω κι άλλους με το μέρος μου. Θα με βρεις απέναντι. Επώνυμα και ξεκάθαρα. Χωρίς κανένα ίδιον όφελος ή εκδούλευση σε συστήματα και εξουσίες. Σε μοναχικούς δρόμους αντίστασης στη γκρίνια σου από όπου κι αν προέρχεται και για οποιοδήποτε λόγο κι αν την περιφέρεις. Σε μοναχικούς δρόμους αισιόδοξης και δημιουργικής στάσης.

Ξέρεις ποιο είναι το καλύτερο απ’ όλα; Ότι όλα αυτά (και τα μίζερα που λες εσύ και τα τσάμπα μάγκικα που λέω εγώ) έχουν μηδενική αξία και σημασία αλλού: στην πράξη και στην τάξη!

ΠΗΓΗ

Εκπαιδευτικές και θεολογικές αταξίες

Του ΜΑΝΩΛΗ Γ. ΒΑΡΔΗ

Οι καλλονές που το παίζουν «γλάστρες – δημοσιογράφοι» αγανακτούν με τον κόσμο που δεν φορά μάσκες στις Εκκλησίες. Ένας άλλος «χάχατος» δημοσιογραφίσκος μάς ενημέρωσε ότι τον παίρνουν ηλικιωμένοι που πάνε στις Εκκλησίες και ανησυχούν. Επιτέλους, πότε θα φορέσουμε μάσκες στις Εκκλησίες; Είναι η νέα κραυγή αγωνίας. Βγάλανε και τον γραφικό ιερομόναχο που διέκοψε τη Θεία Λειτουργία, και έτσι έχει ενορχηστρωθεί πολύ καλά το εκ νέου «πέσιμο» στις Εκκλησίες.

Για να «καταπιεί» το πόπολο το γεγονός ότι η μάσκα δεν αποδεικνύει τίποτα, ότι η τόσο πετυχημένη καραντίνα του Πάσχα ήταν για τα πανηγύρια, αφού πάλι στο πρόβλημα είσαι, ότι φταίει ο λαός στις Εκκλησίες και όχι οι τουρίστες ή οι ομογενείς που έρχονται στην Ελλάδα το καλοκαίρι και διασπείρουν, για να μην απαντηθεί ποτέ το πως μετά το Μάιο που επιτράπηκε ο κόσμος στις Εκκλησίες και η Θεία Κοινωνία, τα κρούσματα δεν ανέβηκαν, για να επιβάλλουν τα χίλια τόσα με τη λαϊκή συναίνεση… βρήκαν τον εύκολο σάκο του μποξ, την Εκκλησία. Είναι ευκολάκι, διότι ο χαζοχαρούμενος φιλελές και η γκόμενα θα δεχθούν τον κάθε περιορισμό, αρκεί, επιτέλους, κάποιος να «φιμώσει» τους σκοταδιστές της Εκκλησίας. Η ζωή συνεχίζεται στα μπαρ και στις παραλίες…

ekklisia

ΠΗΓΗ

manolisgvardis

Του ΜΑΝΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗ

Ιούλιος… ο μήνας της τρέλας και της απόγνωσης… Ο μήνας του Καρυωτάκη και του Βαν Γκογκ… Της επώδυνης εκδημίας του Κωστή Παρθένη. Ο μήνας των πρώην εγκλείστων. Εγκλείστων που τώρα ελεύθεροι (;) δραπετεύουν στο πουθενά. Με την απειλή να τους περιμένει πάνω στην άμμο τη ζεστή. 

Ο μήνας των συναισθημάτων που οδηγούν στην τρέλα ή την αυτοκτονία. 

Το κουφάρι του Έκτορα γύρω από την Τροία. Το άδειο βλέμμα του Πριάμου και το αίμα του μικρούλη Αστυάνακτα. Ο θρήνος της Εκάβης που προλαβαίνει το κλάμα της Μαρίας. Η θανατερή λαγνεία της Ελένης. Ο Αχιλλέας, από την μήνιν στη μανία, ενώ προετοιμάζει την δική του αναπότρεπτη έξοδο βεβηλώνοντας ένα άψυχο κουφάρι. Η καυτή άμμος. Το ξεραμένο αίμα, η ανώφελη θάλασσα. Η αρμύρα της. Η δίψα…

Δίψα θανάτου.

 Ιούλιο θρηνώ κι εγώ τους νεκρούς μου. Κάτω από το αμείλικτο φως. Η χαρά των υπολοίπων ανθρώπων γύρω είναι τόσο εφήμερη. Ενώ η θλίψη διαθέτει την ποιότητα της διάρκειας… 

Τον Αύγουστο, τέλος, πενθώ τους έρωτες εκείνους που δεν άντεξαν. Το πάθος, άραγε, ή τον καύσωνα; Τι περίεργο, πρόκειται για τους περισσότερους.

ΥΓ. Η μοναξιά μας έχει κάτι από το μεγαλείο της μοναξιάς των  πλανητών. Και το πένθος μας κάτι  από την σποδό των άστρων.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Το κακό στο Μάτι μάς στοιχειώνει. Μια πληγή που χαίνει. Δύο χρόνια τώρα. Κάθε Ιούλιο. Που ορθώς δεν πρέπει να κλείσει. Δηλαδή να ξεχαστεί.Το όνειδος του πολιτικού συστήματος και της, λεγόμενης, κρατικής μηχανής.

Οι φωτογραφίες εδώ παρουσιάζουν δύο δημιουργίες του γλύπτη Κώστα Ανανίδα, ενός σεμνού όσο και σπουδαίου σχεδιαστή. Στην πρώτη είναι ο Λεωνίδας που πέφτει προστατεύοντας Θερμοπύλες. Κανένας πλαστικός στόμφος, μόνο εσωτερική ένταση. Το γλυπτό έχει στηθεί στη Σπάρτη.

Στη δεύτερη το έγχρωμο ανάγλυφο που στήθηκε πρόσφατα στο Μάτι και στη μνήμη των 102 απανθρακωμένων συνανθρώπων μας. Εδώ η φόρμα αλλάζει, το χρώμα παίζει καθοριστικό ρόλο, φλόγες, καπνοί, θάλασσα πυρακτωμένη, άνθρωποι που τρέχουν αν και εγκλωβισμένοι, φρίκη αναλυτή. Μια φρίκη που δεν γίνεται εύκολα εικόνα. Κι ακόμη πιο δύσκολα «έργο τέχνης».

Εν προκειμένω ο Ανανίδας έδειξε έντιμα τους όρους αλλά και τα όρια της τέχνης του. Με μια σύνθεση πυκνή και ψυχωμένη. Καθόλου αφηγηματική. Ούτε «δημοσιογραφικά» μελοδραματική.

Και εδώ οφείλω ένα έσχατο σχόλιο: Όποτε γίνεται η απόπειρα να στηθεί ένα δημόσιο γλυπτό – συνήθως με ιδιωτική πρωτοβουλία για το κράτος έχει… άλλες δουλειές – θα εμφανιστούν αυτόματα οι κακεντρεχείς ανίδεοι «ειδικοί» για να χύσουν ατεκμηρίωτη χολή. Γιατί άλλο πράγμα είναι η άποψη κι άλλο ο λίβελος. Και στο κάτω κάτω γιατί όλοι πρέπει να έχουμε άποψη για όλα; Ιδιαίτερα οι ξερόλες δημοσιογράφοι! Το ίδιο έγινε πρόσφατα με την Αρλέτα του Ρόκου, το ίδιο με το συνταρακτικό Μνημείο των Ποντίων του Τανιμανίδη στον Πειραιά. Έλεος πια «φιλότεχνοι»!

ΠΗΓΗ

ΜΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ

Τιμώντας τo συνεργείο τεχνικών και λοιπού προσωπικού που εδώ και χρόνια τους συνοδεύει στις τουρνέ, ο Bono και ο the Edge παρουσίασαν στο YouTube μια ακουστική εκδοχή του «Stairway to Heaven».

«Υπάρχει μια ενοχλητική πλευρά ενός ιρλανδέζικου συνεργείου την οποία πρέπει να πούμε» λέει ο Bono. «Όπου κι αν πας στον κόσμο, σ’ όποιο χώρο κι αν παίζεις – είτε είναι το Olympia είτε το 3 Arena είτε το Madison Square Garden – μπαίνεις στον χώρο, κι η στιγμή είναι σπουδαία, και θ’ ακούσεις ένα τραγούδι για το οποίο έχουμε πει “Ποτέ, μα ποτέ, δεν θα το παίξουμε εμείς”. Και ναι, το “Stairway to Heaven”. Αυτοί οι επαγγελματίες πιστεύουν ότι το παίζουν καλύτερα απ’ ό,τι η μπάντα. Και ξέρετε, ίσως να έχουν δίκιο».

Ακούστε το τραγούδι εδώ: U2 – Stairway to Heaven

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ

Δύο ενδιαφέροντα άρθρα για την Αγιά Σοφιά νομίζω πως αξίζει να διαβαστούν. Το ένα είναι του κ. Γ. Καλαντζή, Γενικού Γραμματέα Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, ο οποίος με αφορμή τις τελευταίες αλλαγές που έχουν γίνει στο μάθημα των Θρησκευτικών (μτΘ), ξαναβρίσκεται στο στόχαστρο φονταμενταλιστικών θεολογικών κύκλων. Το άρθρο του για την Αγία Σοφία δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ (25 Ιουλίου 2020). Το άλλο είναι γραμμένο από τον κ. Δημήτριο Ν. Μόσχο, Αναπληρωτή Καθηγητή στη Θεολογική Σχολή ΕΚΠΑ, και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ· αρ. φ. 1061 [1373], (23 Ιουλίου 2020). Ευχαριστώ τον αγαπητό φίλο και συνάδελφο Αντώνη Παναγάκη, Δάσκαλο και Θεολόγο, που συχνά με ενημερώνει για ότι συμβαίνει στα περί του μτΘ – κι όχι μόνο – ζητήματα.

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ



Λήψη αρχείου

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ

Πόσο αστείοι γινόμαστε οι σημερινοί Ελληνώνυμοι, όταν «πρέπει» να υπερασπίσουμε την ελληνικότητα του παρελθόντος που αδιάντροπα αγνοούμε (την αρχαιοκλασική) ή που βαθειά περιφρονούμε και αυθόρμητα απεχθανόμαστε (τη λεγόμενη «βυζαντινή»)! Είναι να γελάει κάθε απροκατάληπτος, κάποιας παιδείας συνάνθρωπος (ή να θλίβεται, ανάλογα με το είδος του «φιλελληνισμού» του) ακούγοντας τους πολιτικούς μας άρχοντες και τους κομματικούς αρχηγούς μας να διαμαρτύρονται που ο Ερντογάν ξανακάνει την Αγιά Σοφιά τζαμί.

Η μαχητικά μηδενιστική, λάτρις του Διαφωτισμού παγκυρίαρχη στη σημερινή Ελλάδα διανόηση, υπαγορεύει στα κόμματα (της τάχα Αριστεράς και της «προοδευτικής» Δεξιάς) να απαιτούν από διεθνείς οργανισμούς προστασία του «μνημείου» και των «έργων Τέχνης» που συγκεφαλαιώνονται στην ονομασία «Αγιά Σοφιά». Αγνοούν οι θλιβεροί αυτό που ήξερε καλά ο Πορθητής και το έχει συνειδητοποιήσει ευστοχότατα ο Ερντογάν: Ότι η Αγιά Σοφιά δεν είναι απλώς ένας «θρησκευτικός ναός», έστω έκτακτου κάλλους και με τεράστιας καλλιτεχνικής αξίας θησαυρίσματα. Είναι το σύμβολο (ταυτότητα) της «αυτοκρατορίας», δηλαδή μιας διεθνικής «τάξης πραγμάτων», που συγκεφαλαιώνει τρόπο βίου ή πολιτισμό. Για πολλούς αιώνες σάρκωνε η Αγιά Σοφιά το «πάντρεμα» Ρώμης – Αθήνας, εκκλησίας του δήμου και λατινικής ευταξίας (ordo rerum), Ηράκλειτου – Αριστοτέλη και «εκκλησιάζουσας βασιλείας». Με τον Πορθητή η στόχευση μεταφέρθηκε στο επίπεδο του απλοϊκού πόθου «κοσμοκρατορίας» και με τον Ερντογάν μοιάζει να γοητεύει το όραμα: μήπως αντιπαλέψει η παιδαριώδης «μεταφυσική» του Ισλάμ, σε διεθνή κλίμακα, τη λοιμική του ιστορικο-υλιστικού κρετινισμού, «αριστερών» ή «δεξιών» προσχημάτων, κερδίζοντας μιαν εύκολη υπεροχή.

Την παραπάνω τηλεγραφικά συμπυκνωμένη οπτική οι πολιτικοί μας άρχοντες και οι κομματικοί αρχηγοί μας ούτε την υποψιάζονται ούτε και τους ενδιαφέρει – η διαπίστωση δεν είναι υπεροπτική μομφή, είναι πίκρα και οδύνη. Ας βρισκόταν ένας έγκυρος δημοσιογράφος, να θέσει στους πρώην Αρχηγούς του Κράτους (επιλογές όλοι του πρωθυπουργοκεντρικού μας ολοκληρωτισμού), στους πρώην πρωθυπουργούς, πρώην αρχηγούς ΓΕΕΘΑ, ένα και μόνο ερώτημα: «Γιατί ο Παρθενώνας είναι σημαντικότερος από τον Πύργο του Άϊφελ και η Αγιά Σοφιά σημαντικότερη από τη γέφυρα του Μπρούκλιν;». Θα προέκυπταν διατυπώσεις κονσερβαρισμένης κενολογίας, που ίσως αφύπνιζαν κάποια συνείδηση συλλογικής ντροπής. Σίγουρη πρόβλεψη.

Δυστυχώς έχει χαθεί πια και η δυνατότητα δημόσιου διαλόγου – η σύνθεση της Επιτροπής Εορτασμού των Διακοσίων χρόνων από το ’21, το βεβαιώνει. Θα ήταν μια καλή αφορμή, πέρα από τα βλακώδη πανηγυριώτικα και τις συναισθηματικές παιδαριωδίες, να δούμε κατάματα και να συγκρίνουμε την περίπτωσή μας με αυτή των Τούρκων.

Και οι δυο λαοί φιλοδοξήσαμε να μετάσχουμε στη Δυτική Νεωτερικότητα. Εμείς, απόγονοι και συντελεστές – συνεχιστές της Ελληνο-ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, και μετά σκλάβοι των Τούρκων, αλλά με εναργέστατη συνείδηση της αυτοκρατορικής αρχοντιάς και του αρχαίου κλέους. Οι Τούρκοι, λαός της στέπας και του πολέμου, της σφαγής και της κυριαρχίας, μπήκαν στον «πολιτισμό» μέσω μιας θρησκείας θεμελιωμένης στη βία και στον καταναγκασμό. Διακρίθηκαν σε Τέχνες λεπτουργημένης διακοσμητικής, πάντοτε μειονεκτικοί απέναντι στους Έλληνες, που γεννούσε τις Τέχνες τους πάντοτε η προτεραιότητα των μεταφυσικών τους αναζητήσεων.

Ύστερα από τετρακόσια χρόνια οθωμανικής απομίμησης της αυτοκρατορίας και δυναμικής παρουσίας των Ελλήνων στις Αγορές της Ευρώπης, της Αιγύπτου, της ναυσιπλοΐας στη Μεσόγειο κι ως τη Μαύρη Θάλασσα, αναγκάζονται, οι Έλληνες πρώτοι, με τη στυγνή Βαυαροκρατία, και μετά οι Τούρκοι, με τον δυνάστη Κεμάλ, να υποταχθούν στο σχήμα οργανωμένης συλλογικότητας που είχε γεννήσει η Ευρώπη: το έθνος – κράτος. Η καταστατική λογική του «εθνικού κράτους» ήταν η φιλοσοφία του «Διαφωτισμού», δηλαδή η απαλλαγή των κοινωνιών από την τυραννία του ρωμαιοκαθολικού αυταρχισμού και του προτεσταντικού νομικισμού.

Ο Κεμάλ προσπάθησε να μετασκευάσει την Τουρκία σε άθρησκο (laïque) κράτος. Πέτυχε έτσι να την καταστήσει «κλειδί» για τις διεθνείς «ισορροπίες τρόμου». Ο Ερντογάν, οξυδερκέστερος, διέγνωσε ότι η κεμαλική επιλογή οδηγούσε νομοτελειακά την Τουρκία να υποστεί τη μακάβρια μοίρα των Ελλήνων: Από «αυτοκρατορία» που σάρκωνε τον ιλιγγιώδη πολιτισμό του Παρθενώνα και (σε οργανική συνέχεια) της Αγιά Σοφιάς, να μετασχηματιστεί σε γελοιώδες κρατίδιο, μετα-αποικιακής ολοκληρωτικής εξάρτησης από τη Δύση, μονίμως υπόδουλο οικονομικά, θεσμικά και πολιτισμικά. Ο μιμητισμός και η υποτέλεια εγγυώνται εξωνημένους «άρχοντες», σάπια διοίκηση, εξαθλιωμένη, ανάπηρη παιδεία, πρωτογονισμό διχασμών και πολλή, μα πολλή γελοιότητα. Ψάξ’ το το θέμα, φίλε αναγνώστη.

ΠΗΓΗ

Christos Yiannaras

Του Αρχιεπισκόπου Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Γιαννουλάτου)

Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί επανέφερε στο προσκήνιο την ταραχώδη σχέση τής Δύσεως με το Ισλάμ. Συνήθως, σε μια τέτοια τοποθέτηση του προβλήματος, προσδίδεται ιδιαίτερος τόνος στο πολιτικο-στρατιωτικό Ισλάμ, κυρίως στο ριζοσπαστικό. Ενώ, έμμεσα ή άμεσα, τίθεται σε δεύτερη μοίρα ο θρησκευτικός πυρήνας και χαρακτήρας του Ισλάμ. Αυτός όμως τροφοδοτεί, εμπνέει και νευρώνει το πολιτικό Ισλάμ (με συγκεκριμένες μεταφυσικές αρχές και πεποιθήσεις, με σύστημα δογματικών αξιωματικών θέσεων, ηθική δεοντολογία, κείμενο ιερό, απόλυτου, αδιαπραγμάτευτου κύρους).

Η συνέχεια του άρθρου εδώ: SLpress.GR

Του ΒΑΣΙΛΗ ΞΥΔΙΑ[*]

Και τζαμί, και εκκλησιά, και ανοικτή στον κάθε επισκέπτη. Αυτή θα ήταν ίσως μια λύση για την Αγία Σοφία, καλύτερη και από το σημερινό «κοσμικό» καθεστώς του μουσείου, πιο κοντά στις πνευματικές αξίες που φέρει το ίδιο το κτίριο και πιο κοντά στις θρησκευτικές παραδόσεις που το διαχειρίστηκαν στην υπερχιλιετή του ιστορία. Αυτό λέει το Παρατηρητήριο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO σε πρόσφατη ανακοίνωσή του με αφορμή την απόφαση του Ερντογάν, και το ίδιο πρότεινε ήδη από το 2014 ο Πέτρος Βασιλειάδης, καθηγητής Θεολογίας στο ΑΠΘ.

Το Παρατηρητήριο Παγκόσμιας Κληρονομιάς (World Heritage Watch), που έχει έδρα το Βερολίνο, εξέδωσε τη Δευτέρα 13 Ιουλίου 2020 ανακοίνωση (βλ., και ελληνική μετάφραση στο τέλος του άρθρου), όπου μεταξύ άλλων λέει τα εξής :

«[…] Ο αρχικός λόγος για την οικοδόμηση της Αγίας Σοφίας ήταν η δημιουργία ενός Οίκου Προσευχής, προς επίκληση του Ενός Θεού, και για πνευματική εμπειρία. Η υλική κληρονομιά που ενσωματώνεται στο κτίριο δεν μπορεί να γίνει κατανοητή χωρίς την κατάλληλη κατανόηση της άυλης κληρονομιάς που υπήρξε η πηγή έμπνευσης για αυτά τα αριστουργήματα της τέχνης και της αρχιτεκτονικής που ο κόσμος θαυμάζει εδώ και αιώνες. Και οι δύο αυτές κληρονομιές (υλική και άυλη) είναι αδιαχώριστες και πρέπει να προστατευτούν από κοινού. Πιστεύουμε λοιπόν ότι το άνοιγμα της Αγίας Σοφίας στην προσευχή δεν έρχεται κατ’ αρχήν σε αντίθεση με το καθεστώς της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Αυτό μπορεί πράγματι να αποτελεί μια συμπληρωματική δραστηριότητα – αρκεί να μην τίθεται σε κίνδυνο το ίδιο το κτίριο και οι παγκόσμιες αξίες του. Ωστόσο, όταν θα γίνει αυτό, θα πρέπει κανείς να σεβαστεί επαρκώς την αρχική προέλευση και ολόκληρη την ιστορία της Αγίας Σοφίας, πράγμα που συνεπάγεται ότι το κτίριο πρέπει να είναι διαθέσιμο για προσευχή εξίσου στους Μουσουλμάνους και στους Χριστιανούς. Ένας κοινός οίκος προσευχής για τις δύο θρησκείες που λατρεύουν τον ίδιο Παντοδύναμο Θεό θα ήταν πράγματι ο μόνος αξιόπιστος τρόπος επιβεβαίωσης και συνέχισης του ρόλου της Αγίας Σοφίας ως συμβόλου διαθρησκειακής αδελφοσύνης και ειρήνης μεταξύ των πολιτισμών του κόσμου. Ποτέ ο κόσμος δεν είχε τόση ανάγκη από τέτοια σύμβολα, και η ιστορία θα τιμήσει εκείνους που, αντί να προκαλούν διχασμό και να κάνουν εχθρούς, δείχνουν μεγαλοσύνη οικοδομώντας την ειρήνη».

Αν λάβει κανείς υπ’ όψη του πως το Παρατηρητήριο Παγκόσμιας Κληρονομιάς εδρεύει στο Βερολίνο, αναρωτιέται μήπως η παραπάνω δήλωσή έχει κάποια συνάφεια με τις δηλώσεις του Γερμανού κυβερνητικού εκπροσώπου, Στέφεν Ζάιμπερτ, ο οποίος τη Δευτέρα 13 Ιουλίου είπε ότι η υπόθεση της Αγίας Σοφίας αφορά την UNESCO (βλ., εδώ). Παρ’ όλα αυτά, αν και αρνήθηκε την άμεση εμπλοκή της κυβέρνησής του ο Γερμανός εκπρόσωπος τόνισε την «τεράστια» πολιτιστική ιστορική και θρησκευτική σημασία που έχει η Αγία Σοφία «τόσο για τον Χριστιανισμό, όσο και για το Ισλάμ» και επεσήμανε πως η λειτουργία της ως μουσείου «επέτρεπε σε όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από τη θρησκείας τους, να την επισκεφτούν». Αξιοσημείωτη είναι και η δήλωση του εντεταλμένου της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για θρησκευτικά ζητήματα Μάρκους Γκρίμπελ πως είναι «πολύ λυπηρό το γεγονός ότι η Αγία Σοφία διατίθεται αποκλειστικά σε μία θρησκεία για την τέλεση προσευχής».

Κινούνται οι δηλώσεις, των Γερμανών κυβερνητικών ιθυνόντων εκπροσώπου και του Παρατηρητηρίου Παγκόσμιας Κληρονομιάς, στο ίδιο μήκος κύματος ή είναι άσχετες; Θα φανεί σύντομα.

Πάντως, την ίδια ακριβώς πρόταση, που εμπνέεται από μια «μετα-εκκοσμικευτική» λογική, είχε κάνει για την Αγία Σοφία ήδη από τον Ιανουάριο 2014 ο Πέτρος Βασιλειάδης, Καθηγητής Βιβλικής Θεολογίας στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ. Σε ειδική μελέτη του, που τιτλοφορείται «Το τουρκικό πείραμα και το μέλλον της Αγίας Σοφίας» καταλήγει στα εξής, απευθυνόμενος μάλιστα προσωπικά στον Ερντογάν, τότε πρωθυπουργό της Τουρκίας:

«[…] Προσωπικά υποστηρίζω ένα είδος επιστροφής όλων των τόπων λατρείας στην αυθεντική τους χρήση. Αντίθετα από όλους σχεδόν τους οπαδούς της εκκοσμίκευσης, που επιμένουν στην παρούσα χρήση του ως μουσείων, προτιμώ να υπάρχουν –εν μέρει τουλάχιστον– ως λατρευτικοί τόποι. Αυτό λοιπόν που θα τολμούσα, πολύ φιλικά, να συμβουλέψω τον Τούρκο Πρωθυπουργό, βασισμένος και στην εμπειρία μου από την προώθησε του διαθρησκειακού διαλόγου, είναι να εξετάσει την πιθανότητα να επιτρέψει στην Αγία Σοφία να χρησιμοποιηθεί, όχι μονομερώς από Μουσουλμάνους, αλλά επίσης και από (Ορθοδόξους) Χριστιανούς. Τρεις ώρες τις Παρασκευές για ισλαμική προσευχή, τρεις ώρες τις Κυριακές για Ορθόδοξη Λειτουργία, και την υπόλοιπη εβδομάδα να παραμένει ένας πολιτιστικός χώρος για όλους από κοινού, και για όλον τον κόσμο. […]»Ολόκληρη η μελέτη του καθηγητή Πέτρου Βασιλειάδη είναι αναρτημένη στο Academia.edu.

Δήλωση του Παρατηρητηρίου Παγκόσμιας Κληρονομιάς για την Αγία Σοφία

«Η Αγία Σοφία θεωρείται γενικώς σαν ένα από τα σημαντικότερα κτίρια στην ιστορία της αρχιτεκτονικής, των θρησκειών, και γενικά στην παγκόσμια ιστορία. Υπήρξε το τελευταίο από τα μνημειώδη κτίρια της αρχαιότητας, το μεγαλύτερο του κόσμου στην εποχή του. Τόσο η κατασκευή του, όσο και τα ανεκτίμητα ψηφιδωτά και άλλα έργα τέχνης συνιστούν υψηλά επιτεύγματα του ανθρωπίνου πνεύματος. Η Αγία Σοφία υπήρξε η πιο σημαντική εκκλησία του Ορθόδοξου Χριστιανισμού για πάνω από χίλια χρόνια και έγινε σύμβολο του Ισλάμ όταν μετατράπηκε σε τζαμί από τον Σουλτάνο Μωάμεθ Β’ μετά την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης το 1453. Και βρίσκεται εκεί, στη θέση της, όλη την περίοδο των ετών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μέχρι το τέλος της, και για όλη την περίοδο που η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν παγκόσμια δύναμη, για άλλα 450 χρόνια. Τέλος, η μετατροπή της το 1934 σε μουσείο υπήρξε χαρακτηριστικό σημάδι της πολιτισμικής προόδου που απετέλεσε η μετάβαση ενός κατά μεγάλη πλειονότητα μουσουλμανικού πληθυσμού σε ένα σύγχρονο κοσμικό κράτος. Το στάτους της ως μουσείου συνέβαλε σημαντικά στη διατήρηση της ειρήνης μεταξύ των Μουσουλμανικών και Χριστιανικών κοινοτήτων.

Αυτή η σύντομη περιγραφή είναι πολύ λίγη μπροστά στην παγκόσμια σημασία της Αγίας Σοφίας, ίσως όμως αρκεί για να εξηγήσει γιατί αυτό το κτίριο έχει τόσο μεγάλη σημασία για ολόκληρο τον κόσμο, και γιατί εγγράφηκε το 1985 στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς.

Η θεμελιώδης ιδέα της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς (στην οποία προσχώρησε η Τουρκική Δημοκρατία το 1983) είναι ότι η αξία που έχουν τα αντικείμενα του Καταλόγου της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς είναι παγκόσμια. Η πολιτιστική ή φυσική σημασία τους είναι τόσο εξαιρετική, ώστε να ξεπερνά τα εθνικά σύνορα και να αποκτά κοινή σημασία και για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές της ανθρωπότητας στο σύνολό της. Ως εκ τούτου, η διαρκής προστασία αυτής της κληρονομιάς είναι ύψιστης σημασίας για το σύνολο της διεθνούς κοινότητας. Με απόλυτο σεβασμό στην κυριαρχία των κρατών στην επικράτεια των οποίων βρίσκεται ένα τέτοιο αντικείμενο πολιτιστικής ή φυσικής κληρονομιάς και χωρίς καμμία αμφισβήτηση των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων που προκύπτουν από την εθνική νομοθεσία, τα κράτη – μέλη της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς αναγνωρίζουν ότι η εν λόγω κληρονομιά αποτελεί Παγκόσμια Κληρονομιά.

Η απόφαση να μετατραπεί η Αγία Σοφία σε τζαμί επιβάλλει να υπενθυμίσουμε στις αρμόδιες τουρκικές αρχές την επίσημη δέσμευση που έχει αναλάβει η Τουρκική Δημοκρατία έναντι της παγκόσμιας κοινότητας για σεβασμό του διεθνούς δικαίου, και τήρηση των σχετικών διαδικασιών. Είναι συνεπώς αβάσιμος και παραπλανητικός οποιοσδήποτε ισχυρισμός ότι τα ζητήματα που αφορούν την Αγία Σοφία είναι υπόθεση των τουρκικών εθνικών αρχών και μόνο και ότι η έκφραση γνώμης της διεθνούς κοινότητας αποτελεί παραβίαση της τουρκικής κυριαρχίας.

Έχει τεράστια σημασία, οι αρχές, οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης και ο λαός της Τουρκίας να κατανοήσουν και να σεβαστούν το γεγονός ότι η Αγία Σοφία είναι κληρονομιά όχι μόνο μιας επιμέρους εθνικής, θρησκευτικής ή άλλης ομάδας, αλλά αποτελεί κληρονομιά όλων των λαών του κόσμου και πρέπει να είναι εγγυημένη η ανεμπόδιστη πρόσβασή τους στην Αγία Σοφία. Αναμένουμε από την Τουρκία να τηρήσει τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει από τη Σύμβαση Παγκόσμιας Κληρονομιάς να “κάνει ό,τι μπορεί … στο μέγιστο των δυνατοτήτων της … για την προστασία, τη διατήρηση, την παρουσίαση και τη μεταβίβαση στις μελλοντικές γενιές” όλων των στοιχείων που συνιστούν την Εξαιρετική και Παγκόσμια Αξία της Αγίας Σοφίας.

Ο αρχικός λόγος για την οικοδόμηση της Αγίας Σοφίας ήταν η δημιουργία ενός Οίκου Προσευχής, προς επίκληση του Ενός Θεού και για πνευματική εμπειρία. Η υλική κληρονομιά που ενσωματώνεται στο κτίριο δεν μπορεί να γίνει κατανοητή χωρίς την κατάλληλη κατανόηση της άυλης κληρονομιάς που υπήρξε η πηγή έμπνευσης για αυτά τα αριστουργήματα της τέχνης και της αρχιτεκτονικής που ο κόσμος θαυμάζει εδώ και αιώνες. Και οι δύο αυτές κληρονομιές (υλική και άυλη) είναι αδιαχώριστες και πρέπει να προστατευτούν από κοινού.

Πιστεύουμε λοιπόν ότι το άνοιγμα της Αγίας Σοφίας στην προσευχή δεν έρχεται κατ’ αρχήν σε αντίθεση με το καθεστώς της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Αυτό μπορεί πράγματι να αποτελεί μια συμπληρωματική δραστηριότητα – αρκεί να μην τίθεται σε κίνδυνο το ίδιο το κτίριο και οι παγκόσμιες αξίες του. Ωστόσο, όταν θα γίνει αυτό, θα πρέπει κανείς να σεβαστεί επαρκώς την αρχική προέλευση και ολόκληρη την ιστορία της Αγίας Σοφίας, πράγμα που συνεπάγεται ότι το κτίριο πρέπει να είναι διαθέσιμο για προσευχή εξίσου στους Μουσουλμάνους και στους Χριστιανούς. Ένας κοινός οίκος προσευχής για τις δύο θρησκείες που λατρεύουν τον ίδιο Παντοδύναμο Θεό θα ήταν πράγματι ο μόνος αξιόπιστος τρόπος επιβεβαίωσης και συνέχισης του ρόλου της Αγίας Σοφίας ως συμβόλου διαθρησκειακής αδελφοσύνης και ειρήνης μεταξύ των πολιτισμών του κόσμου. Ποτέ ο κόσμος δεν είχε τόση ανάγκη από τέτοια σύμβολα, και η ιστορία θα τιμήσει εκείνους που, αντί να προκαλούν διχασμό και να κάνουν εχθρούς, δείχνουν μεγαλοσύνη οικοδομώντας την ειρήνη. Βερολίνο, 13 Ιουλίου 2020».

[*] Ο Βασίλης Ξυδιάς είναι θεολόγος, εκπαιδευτικός. Κείμενά του έχουν δημοσιευθεί σε πολλές εφημερίδες, ιστοσελίδες, περιοδικά και επιστημονικές επιθεωρήσεις. Έχει εκδοθεί το βιβλίο του Βαλκανική Κοινοπολιτεία (Δόμος, 1994) και συμμετείχε στο συλλογικό τόμο: Τι είναι η ψυχή; (Αρχέτυπο, 2002). Είναι πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (1992) και της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΕΜΠ με ειδίκευση σε Οργάνωση – Διοίκηση (1984). Έχει παρακολουθήσει μεταπτυχιακά σεμινάρια Συμβούλου Ανάπτυξης (ΕΕΤΑΑ, 1986) και εκκρεμεί ένα διδακτορικό στην Πολιτική Φιλοσοφία (Πάντειο Πανεπιστήμιο) που… ίσως, κάποτε ολοκληρωθεί.

ΠΗΓΗ

ΚΟΣΜΟΔΡΟΜΙΟ

Αποκαλυπτικό απόσπασμα από ομιλία του Πανοσιολογιωτάτου Αρχιμανδρίτου Ειρηναίου Δεληδήμου, Καθηγητού Εκκλησιαστικής Ιστορίας στο Τμήμα Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, περί των λεγόμενων «προφητειών του Αγαθαγγέλου», στις οποίες η ρωσική ιμπεριαλιστική προπαγάνδα στήριξε το μύθο του «ξανθού γένους» που τάχα θα ελευθέρωνε τους Ορθόδοξους Έλληνες από τον οθωμανικό ζυγό… Ένας μύθος που ο Ελληνισμός πλήρωσε πολύ ακριβά, με αίμα και θυσίες, ως συνέπεια της πάντοτε προδοτικής στάσης των Ρώσων και της διαρκούς -άλλοτε αφανούς και άλλοτε απροκάλυπτης- συνεργασίας τους με τους Τούρκους σε βάρος των Ρωμιών…

Η συνέχεια εδώ: Ρωμαλέω Φρονήματι…

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ

Όταν μια κοινωνία ζει με εντυπώσεις, όχι με πληροφόρηση, οι συνέπειες δεν είναι βλαβερές, δυσφορικές, ψιλοτυραννικές, είναι κυριολεκτικά ανθρωποφαγικές. Οι εντυπώσεις υποκαθιστούν και ακυρώνουν τις λειτουργίες της σκέψης, της κρίσης, του εμπειρικού ελέγχου, αλλοτριώνουν τον νοήμονα άνθρωπο σε μικρονοϊκό, άκρως βουλιμικό καταπότη. Ευκολότατα (και δολιότατα) οι εντυπώσεις κατασκευάζονται, προκειμένου να υπηρετηθούν ορέξεις, συμφέροντα, ναρκισσισμοί. Συνιστά η κατασκευή τους έντεχνη παραπληροφόρηση, α-νόητες «πεποιθήσεις», τυφλές «βεβαιότητες», σκληρυμένες εμμονές.

Για χάρη των εντυπώσεων η συλλογικότητα χάνει την επαφή με την πραγματικότητα, γίνεται άθυρμα των επαγγελματιών κατασκευής ψευδαισθήσεων. Το εμπόριο, η πολιτική, οι δοσοληψίες, το Δίκαιο, οι θεσμοί, η θρησκευτικότητα υποτάσσονται στα επινοήματα και στις πρακτικές του εντυπωσιασμού. Την εξουσία σήμερα (πολιτική, οικονομική, ιδεολογική) τη μονοπωλούν οι ιδιοκτήτες «μέσων πληροφόρησης»: τους εξαγοράζει οποιαδήποτε κυβέρνηση (με 8 εκατομμύρια ευρώ, λ.χ., για επικαιρική ενημέρωση αυτοπροστασίας του πληθυσμού από τον «κορωνοϊό»)! Και οι ιδιοκτήτες ΜΜΕ με τη σειρά τους αγοράζουν εξαθλιωμένη από την ανεργία νεολαία, ανατριχιαστικά αγράμματη, άγλωσση (άρα και άσκεφτη) που εναλλάσσει, αναγκασμένη από το φάσμα της πείνας, το «ντελίβερι» με τη δημοσιογραφία.

Από το νηπιαγωγείο και ως το τέλος της ζωής μας, το τι «πρέπει» να πληροφορηθούμε και να εμπεδώσουμε, το αποφασίζουν κάποιοι μανιακοί της εξουσίας δικηγορίσκοι ή με όποιο άλλο συμβατικό πτυχίο λανσάρονται για πρόκληση εντυπώσεων και μόνο, φανερά απαίδευτοι, προκλητικά αμοραλιστές, αδιάντροπα μηδενιστές. Όμως επιδέξιοι στο να προκαλούν εντυπώσεις. Να εξαγγέλλουν διθυραμβικά «Ριζικές αλλαγές στα ΑΕΙ», «νέο τοπίο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση», «εισαγωγή νέων επιστημονικών πεδίων» – και ούτε λέξη για τον παγιωμένο αναχρονισμό «παραδόσεις-εξετάσεις», τα μηχανεύματα της κυρίαρχης αντιγραφής, τα κραυγαλέα σκάνδαλα αναξιοκρατίας στις καθηγητικές εκλογές.

Μια κοινωνία που ζει σαν μονόδρομο την παγίδευση στις εντυπώσεις, με έντεχνα κατασκευασμένη την «πληροφόρηση», χάνει «ανεπαισθήτως» την επαφή με την πραγματικότητα, τη συνείδηση-επίγνωση τι είναι πραγματικό και τι πλαστό και ψεύτικο. Διαβάζει δημόσιους κομπασμούς περιώνυμων διαχειριστών δοτής εξουσίας για τον εύδιο ομόφυλο γάμο τους – και λογαριάζει φυσικό το αφύσικο ονομάζοντάς το: «δικαίωμα». Απονέμει σωρηδόν βραβεία σε δήθεν ποιητές και τάχα λογοτέχνες, τους καταξιώνει στις «πανελλήνιες» εξετάσεις των εφήβων σαν πρότυπα σκέψης και έκφρασης, αλλ’ όταν ξεμπροστιάζονται οι «επιφανείς» ως λογοκλόποι παραχαράκτες, δεν παραιτείται κανένας, δεν λογοδοτεί κανένας δημόσιος λειτουργός.

Άλλο παράδειγμα («εικονικό» αυτό, κάθε συσχετισμός με υπαρκτά πρόσωπα και ενεργήματα αποκλείεται): Δήμαρχος μεγαλούπολης «πεζοδρομεί» αιφνίδια τις κεντρικές κυκλοφοριακές αρτηρίες της πόλης «του». Χωρίς δημοψήφισμα (γιατί να έχει γνώμη η πλεμπάγια;), αλλά και χωρίς στοιχειώδη προετοιμασία εναλλακτικών μέτρων προστασίας του κοινωνικού αγαθού της συγκοινωνίας. Τα ΜΜΕ θριαμβολογούν (συντεταγμένα) για την «επιτυχία» του δημάρχου, ενώ η ζωή εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών γίνεται κόλαση. Ούτε που ξεμύτισε το ερώτημα ή ο καγχασμός για την επονομασία της τερατωδίας «μεγάλος περίπατος»: Ποιος δημότης, με σώας τας φρένας, θα επιλέξει για την αναψυχή του σαν «περίπατο» έναν μπογιατισμένο διάδρομο κεντρικής λεωφόρου, δίπλα σε εκατοντάδες φρακαρισμένα οχήματα, με κόλαση εξατμίσεων;

Είπαμε: οι εντυπώσεις υποκαθιστούν στεγανά την πραγματικότητα της ζωής μας. Είναι το πιο δυσδιάκριτο εφεύρημα επιβολής κάθε ολοκληρωτισμού. Ωχριούν οι πανηγυρισμοί και οι αυτοδιαφημιστικές επιδείξεις μικρονοϊκών στρατιωτικών δικτατόρων, σε σχέση με τους κρετινικούς κομπασμούς των χρυσοπληρωμένων ΜΜΕ που εξυμνούν τον «μεγάλο περίπατο» της τριτοκοσμικής ξιπασιάς. Από τότε που έγινε δεκτή και η Ελλάδα στην Ε.Ε., και ξεριζώθηκαν αναρίθμητα λιόδεντρα ή τεμαχίστηκαν εκατοντάδες υπέροχα ψαροκάικα για να «συντονιστούμε» με τον κεντρικό σχεδιασμό παραγωγικής πολιτικής των Βρυξελλών, από τότε οι ρεαλιστές διέβλεπαν ευκρινέστατα: «Σε είκοσι χρόνια οι Έλληνες θα ζουν μόνο από τον τουρισμό, Έλληνας θα σημαίνει γκαρσόνι: αυτόν που νοικιάζει και το κρεβάτι του, εκδίδει και τη γυναίκα του»!

Χρειάστηκαν τα διπλάσια χρόνια για να πεισθούμε οι μωροί και τυφλοί Ευρωμανιακοί ότι εκείνη η πρόβλεψη ήταν ένας στημένος σχεδιασμός. Σε χρόνο ρεκόρ έκλεισαν ή πουλήθηκαν σε ξένους όλες (και ήταν πολλές) οι βιομηχανίες και βιοτεχνίες της χώρας, όλα τα αεροδρόμια, τα λιμάνια, το οδικό δίκτυο, τα τρένα – βάλαμε ενέχυρο για 99 χρόνια και όλα τα «τιμαλφή» της χώρας. Κρατήσαμε μια κωμική καύχηση για το απώτατο παρελθόν μας, εντελώς απρόσιτο στη δική μας καλλιέργεια και κωμικά περιθωριοποιημένο στα σχολειά μας.

Όταν εκραγεί ο πανικός, θα είναι πολύ αργά για οτιδήποτε.

ΠΗΓΗ

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Top
 
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων