Σήμερα, στο Νηπιαγωγείο μας, τιμήσαμε τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, μια ημέρα αφιερωμένη στη μνήμη εκατομμυρίων ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας του μίσους, του ρατσισμού και της διαφορετικότητας. Μέσα από τη λογοτεχνία, τη δημιουργία και τον διάλογο, τα παιδιά έκαναν τα πρώτα τους βήματα στην κατανόηση της ιστορικής μνήμης, καλλιεργώντας την ενσυναίσθηση και την ανθρωπιά, αξίες διαχρονικές.
Επεξεργαστήκαμε στο νηπιαγωγείο το βιβλίο της Κέλλυ Ματάθια Κόβο «Τα κίτρινα καπέλα» για να μιλήσουμε για τη μαύρη αυτή περίοδο της Παγκόσμιας Ιστορίας. Το βιβλίο αξιοποιεί χαρακτήρες από το ζωικό βασίλειο για να μιλήσει για την ιστορία του διωγμού των Εβραίων κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πραγματεύεται τη σωτηρία μιας οικογένειας από το Ολοκαύτωμα μέσα στη φρίκη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, χρησιμοποιώντας την αλληγορία των ζώων για να προσεγγίσει το δύσκολο θέμα με ασφάλεια και ευαισθησία. Πρόκειται για ένα έργο βαθιά συμβολικό και συγκινητικό, που κατάφερε να καθηλώσει τους μικρούς μαθητές και μαθήτριες από την πρώτη στιγμή.
Μέσα από την αφήγηση και την εικονογράφηση, τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με μια δύσκολη αλλά σημαντική ιστορική πραγματικότητα, με τρόπο προσαρμοσμένο στην ηλικία τους. Ισορρόπησαν ανάμεσα ανάμεσα στο φόβο, την αδικία και την απειλή από τη μία μεριά και στη ψυχική δύναμη, τη φιλία και την αλληλεγγύη από την άλλη. Προβληματίστηκαν για τα θηρία της ιστορίας, τα οποία προσέγγισαν συμβολικά, δίνοντάς τους εικόνα και υφολογικά χαρακτηριστικά, εκφράζοντας σκέψεις και συναισθήματα μέσα από τον λόγο και τη ζωγραφική.
Η ομαδική εργασία που δημιούργησαν τα παιδιά αποτελεί μια βαθιά συμβολική σύνθεση, εμπνευσμένη από το βιβλίο «Τα Κίτρινα Καπέλα» και αφιερωμένη στη μνήμη όσων χάθηκαν. Το σκούρο μπλε φόντο παραπέμπει στη νύχτα, στη σιωπή και στη θλίψη, αλλά ταυτόχρονα λειτουργεί ως ουρανός πάνω στον οποίο ξεχωρίζουν τα φωτεινά κίτρινα αστέρια. Τα αστέρια φέρουν μηνύματα όπως αγάπη, ειρήνη, ισότητα, σεβασμός, δικαιοσύνη, αλληλεγγύη. Συμβολίζουν τόσο τις ψυχές όσων χάθηκαν όσο και την ελπίδα με τις φωνές των παιδιών που απευθύνονται στα άγρια θηρία της ιστορίας, εκφράζοντας την ανάγκη για έναν κόσμο χωρίς βία και αποκλεισμούς. Οι φράσεις «Για αυτούς που χάθηκαν» και «Ποτέ ξανά!» ενισχύουν το μήνυμα της μνήμης και της υπόσχεσης να μη λησμονηθεί το παρελθόν. Στο κάτω μέρος της σύνθεσης τα πρόβατα παραπέμπουν στους ήρωες της ιστορίας- αθώους, ευάλωτους, αλλά και μοναδικούς- αναδεικνύοντας τη διαφορετικότητα κάθε ατόμου μέσα σε μια κοινότητα. Τα πλέγματα που τα συγκρατούν σε σειρές θυμίζουν περιορισμό και εγκλωβισμό, δημιουργώντας έντονο προβληματισμό και συνδέοντας το εικαστικό αποτέλεσμα με τα σκοτεινά νοήματα του βιβλίου. Συνολικά, η κατασκευή λειτουργεί ως ένα συλλογικό μνημείο μνήμης και ελπίδας, όπου τα παιδιά, μέσα από τη συνεργασία τους, μετέτρεψαν τη συγκίνηση και τον προβληματισμό τους σε εικόνα. Ο συνδυασμός σκοτεινού φόντου και φωτεινών συμβόλων, τα μηνύματα και οι μορφές των προβάτων αποτυπώνουν την πορεία από τον φόβο προς την επίγνωση και από τη σιωπή προς την ανάγκη για ειρήνη και ανθρωπιά.
Η δράση αυτή αποτέλεσε μια πολύτιμη μαθησιακή εμπειρία. Το βιβλίο λειτούργησε ως αφορμή για συζήτηση γύρω από τον σεβασμό στη διαφορετικότητα, την συμπερίληψη, τη δύναμη της συνεργασίας και τη σημασία του να θυμόμαστε, ώστε τέτοια γεγονότα να μη ξανασυμβούν. Τα άγρια θηρία ενώ δεν απεικονίζονται σε καμία από τις σελίδες του βιβλίου είναι πάντα παρόντα… υπάρχουν ακόμα πάνω στα βουνά… Γι αυτό έχουμε υποχρέωση να μιλάμε στα παιδιά για την ιστορία προκειμένου να αποφύγουμε οδυνηρές επαναλήψεις της. Άλλωστε το οφείλουμε σε αυτούς που χάθηκαν. Αγαπήσαμε το βιβλίο της Κέλλυς Ματαθία Κόβο γιατί τολμά να μιλήσει για σκληρές αλήθειες με μια ήρεμη δύναμη και σεβασμό στα γεγονότα αλλά και τους αναγνώστες.
Επίσης με αφορμή το βιβλίο «Οι δικοί μου άνθρωποι» της Μαρίζα Ντε Κάστρο προσεγγίσαμε την έννοια της οικογένειας, της απώλειας, της προστασίας, αλλά και για το πόσο σημαντικό είναι να νιώθουμε όλοι ασφαλείς, αγαπημένοι και αποδεκτοί. Τα παιδιά δημιούργησαν τις δικές τους κατασκευές– σπιτάκια– και ζωγράφισαν τους δικούς τους ανθρώπους: την οικογένειά τους, τους φίλους τους, εκείνους που τα κάνουν να νιώθουν ασφάλεια και αγάπη. Μέσα από τη δημιουργία και τη συζήτηση, καλλιεργήσαμε την ενσυναίσθηση, τον σεβασμό στη διαφορετικότητα και την αξία της μνήμης.
Γιατί η μνήμη δεν είναι μόνο ανάμνηση του παρελθόντος, αλλά και υπόσχεση για το μέλλον: ένα μέλλον χωρίς αποκλεισμούς, χωρίς φόβο, με αγάπη, αποδοχή και ειρήνη.
«Θυμόμαστε για να μην ξανασυμβεί».
