Ολοκληρώθηκε ο Γ’ θεματικός κύκλος των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων που εντάσσεται στην ενότητα: “Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ- Κοινωνική Συναίσθηση και Ευθύνη”, με επιμέρους Θεματική Ενότητα: “Συμπερίληψη: Αλληλοσεβασμός, διαφορετικότητα”  που υλοποιήθηκε το χρονικό διάστημα Φεβρουαρίου – Μαρτίου 2026. Το Πρόγραμμα Καλλιέργειας Δεξιοτήτων είχε τίτλο: “Ενσυναίσθηση και Σχολική Διαμεσολάβηση”.

Στόχος του προγράμματος ήταν η εκμάθηση της  επίλυσης συγκρούσεων των μαθητών, της Διαχείρισης θυμού και των συναισθημάτων, η Ενσυναίσθηση, η Σχολική Διαμεσολάβηση. Με δεδομένο ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας δυσκολεύονται να χειριστούν και να κατανοήσουν αφηρημένες έννοιες οργανώθηκαν δραστηριότητες που  ενισχύουν τη συνεργασία και το κλίμα αλληλοσεβασμού και αλληλοκατανόησης μέσα στην τάξη. Εκκινώντας από αυτήν την παραδοχή, ο θεματικός κύκλος  στόχευσε περισσότερο στην ανάπτυξη στάσεων και δεξιοτήτων όπως η αντίληψη, η κριτική σκέψη, η συγκέντρωση, η έκφραση λόγου, η ενεργητική ακρόαση, η συμμετοχή στον διάλογο, η από κοινού λήψη αποφάσεων, στην υιοθέτηση αξιών και προτύπων σεβασμού και συνεργασίας και λιγότερο σε γνωστικούς στόχους μέσα από παιχνίδια, συζήτηση και συμφωνίες που σχετίζονται με την ενσυναίσθηση.

1ο Εργαστήριο: Εισαγωγή στο θέμα

Αρχικά παίξαμε παιχνιδι γνωριμίας της ομάδας που λεγόταν “το κουβάρι της φιλίας”. Τα παιδιά κάθονται σε κύκλο. Το πρώτο παιδί κρατάει την άκρη μιας κλωστής, λέει το όνομά του (και ίσως ένα αγαπημένο χρώμα/φαγητό) και πετάει το κουβάρι σε άλλο παιδί, δημιουργώντας έναν “ιστό” που ενώνει όλη την ομάδα.

Έπειτα ξεκίνησε η συζήτηση με τους μαθητές θέτοντας τους κάποιες ερωτήσεις:

• Το να μαλώνεις με κάποιον είναι κάτι φυσιολογικό;
• Σε κάθε σύγκρουση υπάρχουν δύο απόψεις;
• Μπορούν να εξαφανιστούν όλες οι συγκρούσεις στον κόσμο;
• Μπορεί να λυθεί μιά σύγκρουση χωρίς την άσκηση βίας;
• Οι μεγάλοι/ ενήλικες δε μαλώνουν ποτέ;
• Η σύγκρουση μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα;
• Το να μάθουμε να διαχειριζόμαστε αποτελεσματικά μια σύγκρουση θέλει πολύ εξάσκηση;

Τα παιδιά εξέφρασαν τις απόψεις τους και θέλησαν να μάθουμε πώς να αντιμετωπίζουμε μία σύγκρουση και πώς να την επιλύουμε με ειρηνικό τρόπο και όχι με τη βία.

2ο Εργαστήριο: Τι είναι η ενσυναίσθηση;

Διαβάσαμε το βιβλίο: “Τρώγεται η ενσυναίσθηση;”της Φρόσως Φωτεινάκη, εκδ. Διόπτρα που μας βοήθησε να αναρωτηθούμε τι είναι τελικά η ενσυναίσθηση και πώς μπορούμε να την «καλλιεργήσουμε» στην καθημερινότητά μας. Συζητήσαμε με τα παιδιά και κατάλαβαν πως για να βοηθήσουμε κάποιον, πρέπει πρώτα να παρατηρήσουμε τον άλλο, τη συμπεριφορά του και να προσπαθήσουμε να νιώσουμε αυτό που νιώθει.

Γράψαμε τη λέξη ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ όπως μπορούσαμε με διάφορα χρώματα.

Για το πρόγραμμα ενσυναίσθησης και ευαισθητοποίησης , χρησιμοποιήσαμε κάρτες με σενάρια ενσυναίσθησης, δηλαδή ερωτήσεις και απαντήσεις με εικόνες (από το Πυθαγόρειο Νηπιαγωγείο) τις οποίες συζητήσαμε με τα παιδιά και αποφάσισαν σε κάθε εικόνα πως νιώθει ο ήρωας της ιστορίας.

3ο Εργαστήριο:  Εκφράζω τα συναισθήματά μου

Συζητήσαμε για τα συναισθήματα μας και γνωρίσαμε τη χαρά, τη λύπη, το φόβο, τη ζήλια. Τα συνδυάσαμε με μια παιδική ταινία που επικεντρώνεται στα συναισθήματα:  “Τα μυαλά που κουβαλάς” που είχαν δει στην τηλεόραση.

Γράψαμε τα συναισθήματα όπως μπορούσαν.

Παίξαμε παιχνίδι με κάρτες συναισθημάτων όπου τα παιδιά ταίριαζαν εικόνες προσώπων με το σωστό συναίσθημα.

4ο Εργαστήριο: Διαχείριση του θυμού μας

Ανταλλάξαμε απόψεις για τους τρόπους επίλυσης των συγκρούσεων μας, αφού διαβάσαμε τα βιβλία “Θυμός “του Μορόνευ Τρέισι εκδ. μεταίχμιο και ” Ο μεγάλος θυμός” της Μιρέιγ ντ’ Αλλανσέ, εκδ. Ηλίβατον. Τα παιδιά μας είπαν τους λόγους για τους οποίους θυμώνουν π.χ. όταν τους κοροϊδεύει κάποιος, όταν δεν πηγαίνουν να παίξουν, όταν τους μαλώνουν χωρίς να φταίνε.

Σκεφτήκαμε τρόπους για να διαχειριστούμε το θυμό μας όπως να χτυπάμε μία μπάλα, να παίρνουμε ανάσες, να ακούμε μουσική, να μιλήσουμε σε κάποιον μεγάλο.

Φτιάξαμε το Θυμόμετρο για να μετράμε το θυμό μας.

5ο Εργαστήριο: Λέμε ναι Φιλία  και όχι στη Βία μεταξύ μας

Κάναμε ομαδικές αφίσες, γράφοντας όμορφες και ευγενικές λέξεις που είναι καλό να χρησιμοποιούμε,  αντί για άσχημες που μας στενοχωρούν.

Διαβάσαμε τα παραμύθια: «Με αυτήν την μπάλα παίζουμε όλοι» της Μπριγκίτε Βένιγκερ, εκδ. Πατάκη, «Η σκάλα της αγάπης» της Γιολάντας Τσορώνη-Γεωργιάδη, εκδ. Σαββάλας και «Το αστέρι της φιλίας» της Γιολάντας Τσορώνη-Γεωργιάδη, εκδ. Σαββάλας και συζητήσαμε για τους τσακωμούς, πώς μπορούμε να βρούμε λύσεις, πόσο πιο ωραίο είναι να έχουμε φίλους.

Παρακολουθήσαμε  βίντεο με ένα σκαντζοχοιράκι, του οποίου τα αγκάθια το εμπόδιζαν να έρθει σε κοντινή επαφή και να παίξει με τους φίλους του. Όμως οι φίλοι του επειδή το αγαπούσαν, σκέφτηκαν μια λύση για να τον βάλουν στην παρέα τους, χωρίς να φοβούνται τα αγκάθια του.  Συνειδητοποιήσαμε, λοιπόν, ότι όταν θέλουμε, μπορούμε να βρούμε λύσεις για τους φίλους μας. 

6ο Εργαστήριο: Τεχνικές σχολικής διαμεσολάβησης

Η σχολική διαμεσολάβηση είναι μία πρακτική ειρηνικής επίλυσης των σχολικών συγκρούσεων μεταξύ δύο ή περισσότερων διαφωνούντων μαθητών που αντικαθιστά την τιμωρία. Οι μαθητές αναλαμβάνουν να επικοινωνήσουν και με τα δύο μέρη με δημοκρατικό τρόπο και υπευθυνότητα. Επιλύεται με τον τρόπο αυτό εποικοδομητικά η διαφωνία με την σιωπηλή παρουσία του εκπαιδευτικού που καθοδηγεί όπου χρειάζεται τους μαθητές.

• Εκπαιδεύσαμε τα παιδιά να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν τα συναισθήματά τους με λέξεις («νιώθω θυμό», «στενοχωρήθηκα»), αντί να αντιδρούν σωματικά.
• Επιλέξαμε ένα χώρο όπου τα παιδιά να πηγαίνουν για να συζητήσουν το πρόβλημα, να πουν πώς νιώθουν και να βρουν λύσεις, μειώνοντας την παρέμβαση του εκπαιδευτικού.

το χαλί της συμφιλίωσης

Παίξαμε παιχνίδια ρόλων, όπου τα παιδιά προσπαθούσαν να μπουν στη θέση του άλλου, όπως το παιχνίδι: “Ποιανού είναι το παπούτσι;” Τοποθετήσαμε στη μέση του κύκλου  παπούτσια  από κάθε παιδί. Χωρίς να τους δώσουμε καμία πληροφορία, ρωτήσαμε αν μπορούν να σκεφτούν κοιτώντας το παπούτσι, τι μπορεί να δείχνει για τον χαρακτήρα ή την προσωπικότητα εκείνου/εκείνης που το φοράει. Παροτρύναμε τα παιδιά να κοιτάξουν και τα δικά μας παπούτσια και να πουν στοιχεία της προσωπικότητάς μας. Ή να δείξουν και τα δικά τους.

Φτιάξαμε ομαδικά μία αφίσα με διαφορετικά και μοναδικά παπούτσια.

Διαβάζοντας  “Το Μαγικό Γάντι”, ένα ουκρανικό παραμύθι εξηγήσαμε στα παιδιά ότι όλοι μπορούμε χωρέσουμε σε μία ομάδα αν υπάρχει σεβασμός, ανεκτικότητα και αγάπη. Όπως έκαναν όλα τα ζωάκια της ιστορίας που χώρεσαν σε ένα γάντι.

7ο Εργαστήριο: Αξιολόγηση

Τα παιδιά με την ολοκλήρωση του προγράμματος έμαθαν να παρατηρούν πιο προσεκτικά, να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα, να σκέφτονται τις αιτίες πίσω από αυτά και, κυρίως, να αναλαμβάνουν δράση με καλοσύνη και σεβασμό. Η ενσυναίσθηση δεν είναι κάτι που αποκτιέται σε μία μέρα αλλά καλλιεργείται καθημερινά, μέσα από στιγμές κατανόησης, αποδοχής και φροντίδας.