«Χριστούγεννα – Όταν το έδαφος κουνιέται — μαθαίνουμε και δοκιμάζουμε»
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ
ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ & ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ 1. STEM/Εκπαιδευτική Ρομποτική για το νηπιαγωγείο, Τίτλος: «Χριστούγεννα – Όταν το έδαφος κουνιέται — μαθαίνουμε και δοκιμάζουμε»
Στόχοι
- Να κατανοήσουν τα παιδιά βασικές έννοιες: τι είναι σεισμός και πως νιώθουμε (συναισθηματική αναγνώριση).
- Να μάθουν απλούς κανόνες ασφάλειας με τρόπο κατάλληλο για νηπιαγωγείο.
1ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Τι είναι σεισμός; συναισθήματα & ασφάλεια
Αφήγηση ιστορίας: «Ο σεισμός στο χωριό του Άγιου Βασίλη»
- Εναρκτήριο παιχνίδι: Μικρό ενεργητικό παιχνίδι «Κουνιέμαι/Σταματώ». Τα παιδιά ως ξωτικά κινούνται με τη μουσική και σταματούν όταν η μουσική σταματά (παράδειγμα «πριν/μετά σεισμού»).
- Κάρτες συναισθημάτων (ξωτικά φοβισμένα / ήρεμα / χαρούμενα)
- Παρουσιάσαμε το πώς κινούνται οι τεκτονικές πλάκες και πώς αυτές οι κινήσεις προκαλούν σεισμούς. Χρησιμοποιήσαμε δύο πλάκες από φελιζόλ, τις οποίες τα παιδιά μετακινούσαν, δημιουργώντας «σεισμό» και παρατηρήσαμε πώς αντιδρούν τα σπιτάκια στο χωριό του Άγιου Βασίλη πάνω στις πλάκες όταν τους δίνονταν συγκεκριμένα ρίχτερ. Είδαμε όλοι μαζί το μικρό ρήγμα που δημιουργήθηκε στο¨ έδαφος¨ μετά το σεισμό.
- Δημιουργία: ζωγραφίζω το ασφαλές μέρος στο σπίτι του Άγιου Βασίλη.
2ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: «Χτίζουμε χριστουγεννιάτικα σπίτια που αντέχουν»
Στόχοι
- Να κατανοήσουν τα παιδιά βασικές ιδέες σταθερότητας και βάσης.
- Να εφαρμόσουν απλό πειραματισμό (κατασκευή → δοκιμή → βελτίωση).
- Να ενισχύσουν συνεργασία, επικοινωνία, δημιουργική σκέψη και λύση προβλήματος
Υλικά
- Τουβλάκια, ρολά από χαρτί υγείας, χαρτόνια, ψαλίδι, κολλητική ταινία, κόλλα stick.
- Ξυλάκια, πλαστελίνη (για βάση ή σύνδεσμο).
- Βαμβάκι για «χιόνι»
- Ένα σταθερό χαρτόνι για τη «βάση δοκιμής» το οποίο κουνάμε απαλά.
Σήμερα βοηθήσαμε τον Άγιο Βασίλη να φτιάξει σπίτια που δεν θα πέφτουν όταν «κουνιέται» η γη, ώστε τα ξωτικά να είναι ασφαλή και τα δώρα να μην σπάνε. Με αφορμή το στολισμό του χριστουγεννιάτικου δέντρου της τάξης μας σκεφτήκαμε πως ¨όπως το έλατο έχει βάση για να μην πέφτει, έτσι και το σπίτι του Άγιου Βασίλη χρειάζεται κάτι να το κρατάει.¨
Αρχικά δείξαμε δύο σύντομα μοντέλα σπιτιού χρησιμοποιώντας τουβλάκια από το οικοδομικό υλικό: ένα στενό ψηλό και ένα φαρδύ κοντό. «Ποιο θα αντέξει καλύτερα; Γιατί;» Προτρέψαμε τα παιδιά σε απλές παρατηρήσεις: «φαίνεται πιο σταθερό», «έχει φαρδιά βάση».
Έπειτα κάναμε τις εξής ερωτήσεις :
- Πώς θα είναι η βάση του σπιτιού; (φαρδιά/στενή)
- Τι θα βάλουμε για να μην πέσει; (στήλες, ενισχύσεις, πλατιά βάση)
Κατασκευή
- Τα παιδιά κατασκευάζουν το σπίτι τους με τα υλικά. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής τα βοηθάμε με στοχευμένες ερωτήσεις να σκεφτούν πως θα είναι πιο σταθερό.
Δοκιμή
Κάθε σπιτάκι μπαίνει στη «βάση δοκιμής». Στη συνέχεια προκαλούμε ένα ήπιο κούνημα στη βάση με τρεις μικρές κινήσεις. Παρατηρούν: Έπεσε; Κουνήθηκε;
Βελτίωση — Σχεδιασμός
- Μικρή συζήτηση μέσα στην ομάδα: «Τι μπορούμε να αλλάξουμε για να γίνει πιο σταθερό;» — ζητάμε μια ιδέα και τη δοκιμάζουμε. Εφαρμόζουμε τις αλλαγές (π.χ. προσθέτουν στηρίγματα, πλατύτερη βάση, κόλληση).
- Προτείνουμε πειραματισμό: «Θα κάνετε δεξιά κι αριστερά; Θα προσθέσετε πλαστελίνη στη βάση;», «Το σπίτι μας τώρα έμεινε όρθιο ή χρειάζεται ακόμα;».
- Συνοψίζουμε: «Ποιος τρόπος βοήθησε περισσότερο;» — δίνουμε έμφαση στην ιδέα της ευρείας βάσης και των στηρίξεων.
- «Ο Άγιος Βασίλης είναι χαρούμενος — τα σπίτια του χωριού αντέχουν!»
Το σπιτάκι δεν ήταν σταθερό, τα παιδιά σκέφτηκαν να βάλουν λίγη πλαστελίνη ως ενισχυτικό μέσα στην κολώνα!
Το βάλαμε ξανά στη ¨βάση δοκιμής¨ και αποδείχτηκε πως αντέχει στις δονήσεις του σεισμού!
Το χωριό του Άγιου Βασίλη με χριστουγεννιάτικα σπιτάκια που αντέχουν στις δονήσεις του σεισμού.
Αξιολόγηση
- Προφορική ανατροφοδότηση: κάθε παιδί λέει ένα πράγμα που έμαθε όπως:
¨Η φαρδιά βάση βοηθά, ένα χαρτόνι όρθιο μόνο του πέφτει εύκολα αν φτιάξουμε ένα ποδαράκι δεν πέφτει, το στηρίζει, αν βάλουμε κάτι να το αγκαλιάζει από πίσω το κρατάει.¨
3ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: «Το ξωτικό-BeeBot βρίσκει ασφαλές σημείο»
Στόχοι:
- Να εξοικειωθούν για πρώτη φορά με το Bee-Bot.
- Να κατανοήσουν ότι ο προγραμματισμός βασίζεται σε ακολουθία εντολών.
- Να αναπτύξουν μαθηματική σκέψη μετρώντας βήματα.
- Να εξασκήσουν τον χωρικό προσανατολισμό (αρχή – τέλος – διαδρομή).
- Να συνεργαστούν και να δοκιμάσουν λύσεις μέσα από πειραματισμό.
Τα παιδιά γνώρισαν για πρώτη φορά το Bee-Bot μέσα από ένα χριστουγεννιάτικο σενάριο. Το Bee-Bot έγινε ξωτικό που, μετά από έναν σεισμό στο εργαστήρι του Άγιου Βασίλη, έπρεπε να φτάσει στο ασφαλές σημείο κάτω από το τραπέζι.
Οι μαθητές κατασκεύασαν μια απλή πίστα σε ευθεία γραμμή με τουβλάκια. Στην αρχή της πίστας τοποθετήθηκε το Bee-Bot και στο τέλος ένα τραπέζι που συμβόλιζε το ασφαλές σημείο. Τα παιδιά μέτρησαν πόσα «βήματα» χρειάζεται το ρομπότ για να φτάσει και πάτησαν αντίστοιχες φορές το βελάκι μπροστά στο Bee-Bot.
Με δοκιμές, λάθη και διορθώσεις, τα παιδιά κατάφεραν να οδηγήσουν το «ξωτικό» με ασφάλεια στο σωστό σημείο, κατανοώντας ότι το ρομπότ εκτελεί ακριβώς τις εντολές που του δίνουμε.
4ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: «Ο Ρούντολφ σώζει τα δώρα μετά τον σεισμό»
Στόχοι
- Να κατανοήσουν την έννοια της ακολουθίας εντολών.
- Να αναπτύξουν προγραμματιστική σκέψη χωρίς χρήση οθονών.
- Να εξασκήσουν τη χωρική αντίληψη και τον προσανατολισμό.
- Να συνεργαστούν και να αναλάβουν ρόλους και ευθύνες.
Έπειτα από έναν «σεισμό» στο εργαστήρι του Άγιου Βασίλη, τα δώρα σκορπίστηκαν στο πάτωμα. Ένα παιδί ανέλαβε τον ρόλο του Ρούντολφ και ένα άλλο τον ρόλο του προγραμματιστή. Στο πλέγμα που είχαμε φτιάξει στο πάτωμα, ο προγραμματιστής έδινε προφορικές εντολές («ένα βήμα μπροστά», «στρίψε », «πάρε το δώρο») ώστε ο Ρούντολφ να μεταφέρει τα δώρα με ασφάλεια στο ράφι.
Με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά κατανόησαν ότι ο προγραμματισμός είναι η ικανότητα να δίνουμε σαφείς οδηγίες, να δοκιμάζουμε και να διορθώνουμε λάθη μέσα από συνεργασία και παιχνίδι.
5ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: «Βοήθησε το ξωτικό να φτάσει στο δώρο»
Στοχοι:
- Nα κατανοήσουν ότι ο προγραμματισμός βασίζεται σε ακολουθία εντολών.
- Να εξάσκησουν την ικανότητα να διαβάζουν και να ερμηνεύουν βελάκια κατεύθυνσης.
- Να αναπτύξουν λογική σκέψη και επίλυση προβλήματος.
- Να ενισχύσουν τη χωρική αντίληψη.
Τα παιδιά εργάστηκαν με ένα φύλλο εργασίας κωδικοποίησης, στο οποίο έπρεπε να βοηθήσουν ένα ξωτικό να φτάσει στο δώρο. Στην εικόνα υπήρχαν δύο πιθανές διαδρομές (Α και Β) με βελάκια. Τα παιδιά παρατήρησαν τις εντολές και επέλεξαν τη σωστή διαδρομή, αυτή που οδηγούσε το ξωτικό με ασφάλεια στο δώρο. Έτσι εξασκήθηκαν στο να «διαβάζουν» απλές εντολές κατεύθυνσης, όπως κάνουν και στον προγραμματισμό ενός ρομπότ.
