Εδώ και πάλι…

 

 

Για τρίτη χρονιά το περιοδικό μας «Γραφίς Γαλατινής και Εράτυρας Γραφείς» θα φιλοξενεί τα κείμενά μας μέσα στο πλαίσιο του πολιτιστικού προγράμματος του σχολείου μας. Γράφουν οι μαθητές των τμημάτων Α1, Α2 και Β1. Ταυτοχρόνως, η φωτογραφική μας ομάδα αναλαμβάνει δράση και μας εφοδιάζει με φωτογραφίες δικής μας «παραγωγής». Η Ποζουκίδου Καλλιόπη, ερασιτέχνης φωτογράφος, μας χαρίζει επίσης δικές της φωτογραφίες. Την ευχαριστούμε πάντα πολύ!

Ένα δημιουργικό εργαστήρι με πολύ μεράκι και άλλη τόση χαρά και φαντασία στήνεται και φέτος. Ερχόμαστε συντόμως, αναμείνατε…

 

Υπεύθυνες προγράμματος:

Κωνσταντινίδου Σεβαστή ΠΕ01

Ζάμπρου Τούλα ΠΕ06

Μήτου Γιώτα ΠΕ02

 

Φωτογραφία: Ποζουκίδου Καλλιόπη

 

Κλικ: Αθήνα

 

Το τριήμερο 18 – 20/12/2019 το σχολείο μας βρέθηκε στην Αθήνα στα πλαίσια της εκπαιδευτικής επίσκεψης στη Βουλή των Ελλήνων. Οι μαθητές ξεναγήθηκαν στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, στο Μουσείο της Ακρόπολης, στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο, στον Εθνικό Κήπο, στο Ζάππειο Μέγαρο, στο ιστορικό κέντρο της πόλης της Αθήνας και στην περιοχή του Συντάγματος. Επίσης, ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου της Βουλής και παρακολούθησαν ένα απόσπασμα συνεδρίασης από τα θεωρεία της αίθουσας Ολομέλειας. Τέλος, παρακολούθησαν θεατρική παράσταση και γλέντησαν σε μουσική ταβέρνα. Τους δόθηκε έτσι η ευκαιρία να έρθουν σε επαφή τόσο με το ιστορικό παρελθόν της Ελλάδας όσο και με το σύγχρονο πρόσωπο της Αθήνας.

Το γεγονός ότι η επίσκεψη συνέπεσε με την χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα των ημερών, συνετέλεσε στον ενθουσιασμό και την ικανοποίηση μαθητών και συνοδών καθηγητών.

 

Ζάμπρου Τούλα ΠΕ06

Φωτογραφία: Σαμαρά Μαρία ΠΕ02

Μέρα γιορτής

 

Τη Δευτέρα. Στις 23 του Δεκέμβρη. Στις 10.15. Στη Γαλατινή. Στο Γυμνάσιο. Μικροί, μεγάλοι και μεγαλύτεροι. Σας περιμένουμε στη μικρή γιορτή που ετοιμάστηκε με μεγάλο μεράκι από τους μαθητές μας. Κάλαντα, τραγούδια, ποιήματα, θεατρικά και … Ε, όχι δε θα τα μαρτυρήσουμε κι όλα! Ελάτε να τα ανακαλύψετε μόνοι σας. Τα λέμε!

 

Σ.Κ

Φωτογραφία Καλλιόπη Ποζουκίδου

Είσαι

 

 

Είσαι τραγούδι

από κείνα με τους στίχους με βαθύ νόημα.

Είσαι άγαλμα

όμορφο άγαλμα, αρχαίο ελληνικό.

Είσαι πίνακας ζωγραφικής

πολύπλοκα μα εντυπωσιακά σχεδιασμένος.

Είσαι βιβλίο

από αυτά που διαβάζεις ξανά και ξανά

μα δεν τα βαριέσαι ποτέ.

Είσαι χρώμα, μαύρο

μα όλοι πίστευαν, ακόμη και συ η ίδια

πως η ψυχή σου έχει ανάγκη από όλα τα χρώματα.

Μα πάνω από όλα είσαι εσύ.

Και δεν υπάρχει καμιά μορφή τέχνης να σε χαρακτηρίσει.

Ίσως γιατί εσύ η ίδια είσαι η τέχνη.

 

Ναούμα Μέτσιου

Γ’ Γυμνασίου Γαλατινής παρ. Εράτυρας 2018-2019

Συμμετοχή στο βιβλίο Έφηβοι Στίχοι του Συνδέσμου Φιλολόγων Κοζάνης

 

Φωτογραφία Ποζουκίδου Καλλιόπη

Εσύ

 

 

Εσύ, λαμπερό κίτρινο
σαν τις ολόχρυσες του ήλιου ακτίνες
φωτίζεις τα σκοτάδια μου.
Εκθαμβωτικό φθινόπωρο μοιάζεις
πανέμορφο μα με μια στάλα θλίψης συνάμα.
Εσύ. Ορμητικός βοριάς
που σαν χείμαρρος σαρώνεις τα πάντα στο πέρασμά σου.
Όμοιο της λεβάντας το άρωμά σου
καίει ανελέητα τα σωθικά μου.
Εσύ. Ταράζεις τις αισθήσεις μου.
Και λιώνω όταν χαμογελάς.
Και διαλύομαι όταν μιλάς.

 

Ιωάννα Μεταξά
Γ΄ τάξη, Γυμνάσιο Γαλατινής και παρ. Εράτυρας

Συμμετοχή στο βιβλίο Έφηβοι Στίχοι του Συνδέσμου Φιλολόγων Κοζάνης

Φωτογραφία: Ποζουκίδου Καλλιόπη

Έφηβοι Στίχοι


 

Σε αυτήν την όμορφη πρωτοβουλία του Συνδέσμου Φιλολόγων, να γράψουν οι μαθητές-μαθήτριες ποιήματα και να γίνει μια έντυπη έκδοσή τους, με χαρά ανταποκρίθηκε το Γυμνάσιό μας και συμμετείχαμε με ποιήματα δυο μαθητριών μας. Η Ναούμα Μέτσιου και η Ιωάννα Μεταξά, μαθήτριες της περσινής μας Γ’ Γυμνασίου, έστειλαν τα ποιήματά τους και χαρήκαμε πολύ να τα δούμε τυπωμένα και να τα ακούσουμε χθες στην εκδήλωση που οργάνωσε ο Σύλλογος Φιλολόγων στην Κοβεντάρειο Βιβλιοθήκη Κοζάνης. Ένα αντίτυπο υπάρχει ήδη στη δική μας βιβλιοθήκη για τους μαθητές μας αλλά και για όποιον θέλει να διαβάσει αυτές τις πρωτότυπες και έφηβες δημιουργίες. Ένα μεγάλο μπράβο σε όλους όσοι συμμετείχαν με τον έναν ή άλλον τρόπο στη δραστηριότητα αυτή.

 

Φωτογραφία, Κείμενο Σ.Κ

 

Τι ζητάει ο Αρκάς στο σχολείο μας;

Αρκάς εδώ, Αρκάς εκεί, Αρκάς και παραπέρα. Στη βιβλιοθήκη, στις σκάλες, στο παγκάκι του διαδρόμου. Ένα παιδί εδώ, ένα εκεί και δυο λίγο πιο πέρα να διαβάζουν και να ψιλογελάνε. Ναι, έτσι νομίζω είναι το σχολείο που ονειρευόμαστε και ποθούμε. Πολλές ευχαριστίες στην κ. Γκλιάγα Στέλλα, που μας δώρισε με μεγάλη χαρά τεύχη με κόμικς του Αρκά κι έδωσε τη δυνατότητα στους μαθητές μας να ταξιδέψουν, να γελάσουν και να αναζητήσουν μια ήσυχη γωνιά για να διαβάσουν! Σσσς! Ησυχία, διαβάζουμε!

Από τη Διεύθυνση

Κείμενο και Φωτογραφία Σ.Κ

 

Μάθημα ιστορίας έξω από την τάξη

 

 

 

 

Μια ενδιαφέρουσα επίσκεψη πραγματοποιήθηκε από το σχολείο μας στο Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης, στην περιοχή Λιβάδια Κοτύλης, στην καρδιά του ορεινού όγκου του Γράμμου Καστοριάς, με την ευκαιρία της εθνικής επετείου του «ΟΧΙ».

Μέσα σε ένα εκπληκτικής ομορφιάς τοπίο, στο μαγευτικό βουνό του Γράμμου, και σε υψόμετρο 1453 μ., το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, δημιούργησε το κτηριακό συγκρότημα του Πάρκου, που περιλαμβάνει αίθουσα εκδηλώσεων, βιβλιοθήκη, χώρους όπου φιλοξενούνται οι δύο μόνιμες εκθέσεις φωτογραφίας, μία για τη χλωρίδα και πανίδα  του Γράμμου, «Διαδρομές στη φύση» και μία για την ιστορία «Διαδρομές στην Ιστορία», καθώς και ξενώνα και εστιατόριο.

Ξεναγός μας στην περιήγηση του χώρου αλλά και του χρόνου, ο κ. Ραϋμόνδος Αλβανός, διδάκτορας ιστορίας, υπεύθυνος εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Πάρκου, με αντικειμενικότητα και διακριτικότητα μας κατηύθυνε σ’ έναν  μοναδικό ιστορικό περίπατο και μας βοήθησε να κατανοήσουμε τα ιστορικά γεγονότα της νεώτερης Ελλάδας, από το Μακεδονικό αγώνα μέχρι και τον εμφύλιο πόλεμο. Μεταφερθήκαμε στη σκληρή εποχή του Ελληνοϊταλικού πολέμου, της εθνικής αντίστασης αλλά και του αδελφοκτόνου εμφυλίου πολέμου, φέραμε στη μνήμη μας εικόνες καταστροφικών μαχών και νιώσαμε την αγωνία των ανθρώπων εκείνων που θυσιάστηκαν για μια ελεύθερη πατρίδα, για ένα καλύτερο αύριο.

Ευχαριστούμε από καρδιάς τον κ Αλβανό που με την εμπεριστατωμένη γνώση του και την απλότητα και αμεσότητα των λόγων του μας ενημέρωσε και μας έδωσε το έναυσμα για περεταίρω αναζήτηση και προβληματισμό.

Ήταν μια εξαιρετική εμπειρία! Ο λόγος στα παιδιά:

 

Γράφουν οι μαθητές μας:

Ο χώρος που βρίσκεται το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης είναι πολύ όμορφος. Η θέα είναι φανταστική και η διαδρομή μοναδική. Στην επίσκεψή μας μάθαμε αρκετά πράγματα με τη βοήθεια του ιστορικού του Πάρκου, για το 2ο Παγκόσμιο πόλεμο και τον εμφύλιο.

Εγώ προσωπικά απόλαυσα τις εκθέσεις που αναφέρονται στην πανίδα και τη χλωρίδα του βουνού αλλά και στην σκληρή εποχή του πολέμου. Θα ήθελα ωστόσο στο χώρο αυτό να υπάρχει έκθεση με  στρατιωτικό εξοπλισμό της εποχής του 1940 – 1949.

Νάσος Βότσης Τάξη Β1

 

Το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης που επισκεφθήκαμε, με ενθουσίασε, διότι μάθαμε κάποια νέα πράγματα για τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο και τον Εμφύλιο. Επίσης είδαμε και τα μέρη που δόθηκαν οι μάχες και χάθηκαν πολεμώντας σκληρά οι πρόγονοί μας.

Ακούσαμε πληροφορίες για τα ζώα και τα φυτά του Γράμμου που μου κέντρισαν το ενδιαφέρον.

Αυτό το μέρος θα ήθελα να το επισκεφτώ ξανά, διότι έχει πολύ όμορφη θέα και έναν καταπληκτικό ξεναγό όπου όλα τα ενδιαφέροντα γεγονότα που μας εξήγησε μου έμειναν χαραγμένα στο μυαλό.

Βασιλική Κοτρώτσιου Β1

 

Το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης του Γράμμου όπου επισκεφτήκαμε πριν λίγες μέρες με το σχολείο, μου άρεσε πολύ. Μάθαμε πολλά πράγματα για το Β’ Παγκόσμιο πόλεμο αλλά και τον εμφύλιο. Η διαδρομή για να φτάσουμε ήταν φανταστική καθώς επισκεφτήκαμε το Γράμμο την καλύτερη εποχή, την εποχή του φθινοπώρου.

Αυτή η εκδρομή μου άρεσε πολύ και θα ήθελα να επισκεφτώ και πάλι το Γράμμο για να μάθω ακόμη περισσότερα ενδιαφέροντα πράγματα.

Μίνα Λαζόγκα Β1

 

Στην εκπαιδευτική εκδρομή του σχολείου μας, πήγαμε στο πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης του Γράμμου.

Η διαδρομή ήταν υπέροχη! Η θέα από το βουνό μοναδική! Τα δένδρα ήταν πανέμορφα με πολλά φθινοπωρινά χρώματα. Γνωρίσαμε πολλά είδη δένδρων και ζώα που ζουν στα δάση του βουνού. Επίσης ήμασταν πολύ τυχεροί αφού είχαμε έναν καλό ξεναγό που μας ανέλυσε  την ιστορία αυτού του τόπου με λεπτομέρειες και μας ταξίδεψε στο παρελθόν.

Αυτή η εκδρομή μου άρεσε πολύ και θα ήθελα να την ξαναζήσω.

Γιώργος Λαζόγκας. Β1

 

Φέτος, γιορτάσαμε την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου στο Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης, στο Γράμμο, στα πλαίσια μιας σχολικής εκπαιδευτικής εκδρομής.

Η διαδρομή ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και από τα παράθυρα του λεωφορείου το τοπίο ήταν μαγευτικό.

Μεγάλα και μικρά δένδρα ντυμένα με τη φθινοπωρινή φορεσιά τους δημιουργούσαν μια πανδαισία χρωμάτων όπου κυριαρχούσαν το πράσινο, το κίτρινο και το πορτοκαλί.

Ο ποταμός Αλιάκμονας κυλούσε αργά μέσα από τα πανύψηλα έλατα και πεύκα. Ο φιδίσιος δρόμος μας οδήγησε στην κορυφή του Γράμμου απ’ όπου η εικόνα των κορυφών  που εμφανίστηκαν  μπροστά μας ήταν εντυπωσιακή.

Βρισκόμασταν σε ένα μέρος όπου οι πρόγονοί μας, όπως και ο δικός μου, πολέμησαν και κάποιοι από αυτούς έχασαν τη ζωή τους για την ελευθερία της πατρίδας μας.

Αυτή η εκδρομή με εντυπωσίασε και μου έμαθε αρκετά πράγματα που μου ήταν σκοτεινά και άγνωστα.

Ελπίζω στο μέλλον να ξανακάνω τέτοιου είδους εκδρομές.

Νάσια Τσιτσιγάνη Β1.

 

Η εκδρομή στο Πάρκο εθνικής Συμφιλίωσης μου φάνηκε μοναδική, τόσο για τη μαγευτική φύση του Γράμμου, όσο και για τα ενδιαφέροντα ιστορικά γεγονότα που πληροφορηθήκαμε.

Στην κορυφή του τεράστιου βουνού, που η θέα από εκεί σου κόβει την ανάσα, υπάρχουν οι ξενώνες αλλά και οι εκθεσιακοί χώροι και η αίθουσα  εκδηλώσεων του Πάρκου, όπου ο συμπαθέστατος ξεναγός μας, μας εξήγησε με τη παρουσίαση βίντεο τις μάχες που δόθηκαν και μας ταξίδεψε στα δύσκολα εκείνα χρόνια του ελληνοϊταλικού πολέμου.

Ενημερωθήκαμε επίσης για τα ζώα και τα φυτά του τεράστιου βουνού, ένα από τα πιο όμορφα μέρη της Ελλάδας.

Τι είναι τελικά η φύση; Μια μαγεία, που αν την αγαπάς και την φροντίζεις είσαι ευτυχισμένος.

Κατσιά Άννα Μαρία. Β1

 

Κέιμενο εισαγωγής: Μαρία Σαμαρά ΠΕ02

Φωτογραφία 1η: Πάρκο εθνικής συμφιλίωσης

Φωτογραφία 2η: Παντσίδης Χρήστος ΠΕ03

 

 

Εφηβικό μανιφέστο

 

 

Εφηβικό μανιφέστο

Ή πώς να ξοδέψω τρία ευρώ

 

Τι αγοράζει κανείς με τρία ευρώ; Ας σκεφτούμε λίγο. Αγοράζεις δύο τυρόπιτες (και γεμίζεις  χοληστερίνη), αγοράζεις μία μεγάλη σοκολάτα (και γεμίζεις σπυράκια), αγοράζεις πατατάκια (και γεμίζεις τρανς λιπαρά). Ή αγοράζεις ένα εισιτήριο για το θέατρο στο σχολείο και γεμίζεις γέλιο, χαρά, ικανοποίηση και προβληματισμό.

Αυτό έκαναν οι μαθητές μας. Και δεν το μετάνιωσαν. Το δηλώνουν οι ίδιοι, ομόφωνα. Με μεγάλη προθυμία περιγράφουν τις εντυπώσεις τους από τη θεατρική παράσταση «Εφηβικό μανιφέστο» που δόθηκε στο σχολείο μας την Τρίτη στις 29 Οκτωβρίου, από την  Εφηβική Σκηνή του Δη.Πε. Θεάτρου Κοζάνης.

Ο λόγος στα παιδιά:

«Μου άρεσε πολύ. Υπήρχαν αστείες σκηνές στις οποίες όλοι γελάσαμε πολύ. Οι χαρακτήρες πολλές φορές μου θύμισαν τον εαυτό μου. Βέβαια, πιστεύω ότι κάποιες σκηνές αναφέρονται σε γεγονότα τα οποία δεν γίνονται τόσο συχνά στην πραγματική ζωή.»                                                                                                                                                                           (Αθανασία)

«Ήταν πολύ ωραία. Μου άρεσε γιατί μέσα από κάποιες σκηνές πολλά παιδιά μπορούν να ταυτιστούν με τους ηθοποιούς. Ακόμη κάποιες σκηνές ήταν αστείες και έτσι γελάσαμε και λίγο. Η παράσταση ήταν τέλεια και μπορέσαμε να καταλάβουμε πολύ καλά το νόημα το οποίο είχε.»                                                                                                                                     (Ναούμα)

 

«Μου άρεσε πάρα πολύ, ήταν πολύ αστείο και με τις περισσότερες σκηνές νομίζω όλοι ταυτιστήκαμε. Θα ήθελα πάρα πολύ να ξαναέρθουν!»                                                 (Ευαγγελία)

 

«Με εντυπωσίασε εκεί που χόρευαν και εκεί που κάνανε τον δάσκαλο και τον Κώστα και τη γυναίκα. Στην αρχή με εντυπωσίασε το «ούγκα τσάκα».                                                              (Στέλιος)

 

«Ήταν από τις καλύτερες που έχω δει. Οι ηθοποιοί ήταν φανταστικοί. Βέβαια και ο συγγραφέας έκανε πολύ καλή δουλειά.»                                                                                           (Χριστίνα)

 

«Μου άρεσε πάρα πολύ που σκέφτονταν σαν παιδιά. Οι ηθοποιοί έπαιζαν πολύ σωστά τον ρόλο τους. Εντυπωσιάστηκα γιατί στην αρχή νόμιζα πως δεν θα ήταν και τόσο καλό, αλλά μετά πέθανα στα γέλια.»                                                                                                  (Γιώργος)

 

«Ήταν πολύ αστεία, μου άρεσε πολύ και με έκανε να γελάσω.»                 (Άρης)

 

«Ήταν πολύ ωραίο και οργανωμένο. Επίσης υπήρχε αρκετό χιούμορ.»                   (Δημήτρης)

 

«Ήταν πολύ ωραίο και οι ηθοποιοί έπαιζαν πολύ καλά.»                                               (Γιώργος)

 

«Ήταν πολύ ωραίο και καλά οργανωμένο. Κατάφεραν να κάνουν τα παιδιά να «σκάσουν» από τα γέλια. Θα ήθελα να υπάρχουν τέτοιες παραστάσεις κάθε χρόνο.»                                                                                                                                                                                     (Γιώργος)

«Ήταν πολύ ωραίο γιατί εξέφραζε ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής μου. Εξαιρετικοί ηθοποιοί.»                                                                                                                                                      (Νάσος)

 

«Ταυτίστηκα αρκετά με τους ρόλους. Λάτρεψα τους ηθοποιούς, που σε ταξίδευαν μέσα στο έργο.»                                                                                                                                         (Άννα – Μαρία)

 

«Με εντυπωσίασε αρκετά ο τρόπος που οι ηθοποιοί ταυτίζονταν με τους ρόλους. Τέλος, εντυπωσιάστηκα που μέσα στο έργο είδα πολλές φορές τον τρόπο που συμπεριφέρομαι.»

(Νάσια)

«‘Ήταν πολύ ενδιαφέρον και σε πολλά σημεία ταυτίστηκα και ενθουσιάστηκα, διότι τα θέματα που παρουσίασαν απασχολούν τους περισσότερους εφήβους.»                     (Θεοδώρα)

 

«Μου άρεσε πολύ και γέλασα πολύ. Το μόνο μου παράπονο ήταν πως είχε μικρή διάρκεια.»

(Μίνα)

«Με εντυπωσίασε διότι σου περνούσε το μήνυμα να ακολουθείς τα όνειρά σου. Επίσης σε κάποια σημεία ήταν πολύ αστεία και με έκανε να γελάσω.»                                             (Βασιλική)

 

«Ήταν πολύ εντυπωσιακό και σε κάποιες σκηνές ήταν σαν να ήμουν εγώ.»           (Γιάννης)

 

«Ήταν πολύ εντυπωσιακό, μου άρεσε πολύ και οι ηθοποιοί ήταν πολύ καλοί.      (Ζωή)

Όλα τα παιδιά γελούσαν με τα αστεία των ηθοποιών. Και ήταν τόσο θεαματικό και συναρπαστικό, που δεν μπορούσες να πάρεις τα μάτια σου από πάνω τους.»                             (Χρυσή)

 

«Το θέατρο το χθεσινό ήταν πολύ ωραίο και πολύ χαρούμενο και θα ήθελα να ξαναέρθει.»

(Θανάσης)

«Ήταν καταπληκτικό, μου άρεσε πάρα πολύ διότι είχε πολύ γέλιο. Οι ηθοποιοί ήταν πολύ καλοί. Τους ευχαριστούμε που ήρθαν στο σχολείο μας.»                                     (Ματίνα)

 

«Μου άρεσε γιατί είχε ιδιαίτερες, κωμικές σκηνές. Επίσης το θέμα ήταν κατάλληλο για την ηλικία μας. Σε διάφορες σκηνές πολλά παιδιά είδαν τον εαυτό τους στα πρόσωπα των ηθοποιών.»                                                                                                                                            (Ηλίας)

 

«Μου άρεσε πάρα πολύ. Ήταν πολύ διασκεδαστικό. Όσα μας έδειξαν τα κάνω κι εγώ μερικές φορές.»                                                                                                                    (Νίκη – Ραφαέλα)

 

«Ήταν πολύ ωραίο γιατί σου μαθαίνει πώς θα είσαι σαν έφηβος, πώς συμπεριφέρεσαι στους γονείς σου και τι θα γίνεις όταν μεγαλώσεις.»                                                                         (Καλλιόπη)

 

«Ήταν καταπληκτικό και με έκανε να γελάσω.»                                                 (Παναγιώτης)

 

«Ήταν από τα καλύτερα που έχω δει στη ζωή μου και με έκανε να γελάσω.          (Γιάννης)

 

«Ήταν πολύ ωραίο και με έκανε να γελάσω, αν και το περίμενα εντελώς διαφορετικό.»

(Κωνσταντίνα)

«Μου άρεσε πολύ γιατί μας δείξανε ένα έργο στην ηλικία μας κοντά και πώς είναι στο σχολείο και στο σπίτι.»                                                                                                                    (Νίκος)

 

«Το θέατρο μου άρεσε έτσι όπως μπήκαν μέσα και χόρευαν και όπως έπαιζαν μια οικογένεια.»                                                                                                                                                 (Θεοδώρα)