ΚΑΙ Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ
Ο Διοκλητιανός ανέβηκε στο θρόνο το 284 και αποφάσισε να επαναφέρει σε τάξη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Ως αυτοκράτορας αποδέχθηκε πως η διοίκηση της τεράστιας αυτοκρατορίας δεν ήταν έργο ενός μόνο ανδρός, γι’ αυτό και προχώρησε σε τολμηρές διοικητικές αλλαγές, μοιράζοντας την εξουσία. Αυτή η αλλαγή ήταν επιβεβλημένη λόγω των κινδύνων στα σύνορα, που απαιτούσαν την άμεση και γρήγορη επέμβαση του στρατού και την αποτελεσματικότερη φύλαξη των συνόρων.
4ος – 6ος ΑΙΩΝΑΣ
Η ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Μετά τις ταραχές του 3ου αιώνα, το ρωμαϊκό κράτος έχει υποστεί φθορές, που θα επιταχύνουν την ανάγκη για αλλαγές στο τρόπο λειτουργίας του. Η παρακμή του ρωμαϊκού κόσμου έχει αρχίσει, και σταδιακά θα μετατραπεί σε ένα κόσμο που τον γνωρίζουμε ως «μεσαιωνικό», με νέα γνωρίσματα. Το πέρασμα από τον αρχαίο ρωμαϊκό κόσμο της μεγάλης αυτοκρατορίας στον μεσαίωνα, η λεγόμενη ύστερη αρχαιότητα, θα διαρκέσει δύο περίπου αιώνες και θα έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά σε Ανατολή και Δύση.
3ος ΑΙΩΝΑΣ
Ο 3ος αιώνας είναι για την ρωμαϊκή αυτοκρατορία αιώνας κρίσης και φθοράς. Η κρίση αφορά
Και σε αυτήν την κρίση συνέβαλλαν παράγοντες
Η ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ
Ο τρόπος διοίκησης του Οκταβιανού Αυγούστου συνεχίστηκε και από τους διαδόχους του για περίπου δύο αιώνες. Οι όποιες προσπάθειες της συγκλήτου να αντιπολιτευθεί τους αυτοκράτορες δεν είχαν καμία τύχη, λόγω των ισχυρών προσωπικοτήτων των αυτοκρατόρων μετά τον Οκταβιανό.
Μετά τον θάνατο του Αυγούστου κυβέρνησαν το ρωμαϊκό κράτος τους δύο επόμενους αιώνες τρεις δυναστείες αυτοκρατόρων:
Από τους συνολικά 17 αυτοκράτορες που κυβέρνησαν την αυτοκρατορία μέχρι το 192 μ.Χ. θα αναφέρουμε τους εξής:
Ο πρώτος διάδοχος του Οκταβιανού ήταν ο θετός γιός του Τιβέριος. Κυβέρνησε συνολικά 23 χρόνια, όμως είναι ο πρώτος αυτοκράτορας που άφησε τη διακυβέρνηση στους συγκλητικούς και στον αρχηγό της πραιτοριανής φρουράς. Αποσύρθηκε στο όμορφο νησάκι του Capri. Πέθανε το 37 μ.Χ. σε ηλικία 79 ετών.
ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ
Πριν από την εποχή του Αυγούστου, δηλαδή την εποχή των εμφυλίων πολέμων, είχαν συμβάλλει στα ρωμαϊκά γράμματα ο Ιούλιος Καίσαρας και ο Σαλλούστριος στην Ιστοριογραφία. Θεμελιώδες – όχι για την ιστορική του, όσο για την λογοτεχνική του σημασία – θεωρείται το έργο του Καίσαρα de bello gallico, στο οποίο ο Καίσαρας εξιστορεί την κατάκτηση της Γαλατίας από τον ίδιο.
Μεγάλη μορφή των λατινικών γραμμάτων θεωρείται ο Κικέρωνας, κυρίως για την συγγραφή ρητορικών λόγων. Κατά την διάρκεια της διακυβέρνησης του Αυγούστου, η λογοτεχνία τίθεται στην υπηρεσία του κράτους. Τότε παράγονται τα μεγαλύτερα αριστουργήματα της λατινικής λογοτεχνίας:
Ο Οκταβιανός είναι, μετά την νίκη του στο Άκτιο (31 π.Χ.) επί του Μάρκου Αντωνίου και την υποταγή της Αιγύπτου (30π.Χ.), ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης και κυρίαρχος στη Ρώμη.
Ο ρωμαϊκός λαός, κουρασμένος πλέον από τις συνεχείς και μακροχρόνιες εμφύλιες συγκρούσεις, βλέπει στον Οκταβιανό τον ηγέτη που μπορεί να φέρει στη ζωή του την ειρήνη και την ευημερία που προσδοκά.
ΟΙ ΕΜΦΥΛΙΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
Οι Ιταλιώτες, κάτοικοι της ιταλικής χερσονήσου, μετά την υποταγή τους ενσωματώθηκαν στο ρωμαϊκό κράτος. Δεν είχαν όμως όλοι τα ίδια προνόμια μεταξύ τους και δεν είχαν το δικαίωμα του Ρωμαίου πολίτη. → Ήταν πολίτες δεύτερης κατηγορίας.
ΟΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ
Οι μεγάλες κατακτήσεις των Ρωμαίων έφεραν:
Πρωταγωνιστής στην αντιμετώπιση της κοινωνικής και πολιτικής διαφθοράς ήταν ο Κάτων ο Τιμητής. Μετά την εκλογή του στο αξίωμα του Τιμητή (184 π.Χ.) επιχείρησε:
Ο Κάτων προσπάθησε επίσης:
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΙ Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ
Με τις κατακτήσεις τους οι Ρωμαίοι ήρθαν σε επαφή με τα πολιτιστικά κέντρα της Ανατολής και τα ελληνιστικά βασίλεια. Τα πνευματικά αγαθά και η πολυτέλεια του ελληνιστικού πολιτισμού επηρέασαν τους Ρωμαίους:
Ο ποιητής Οράτιος αναφέρει χαρακτηριστικά: «η ηττημένη Ελλάδα κατέκτησε το σκληρό κατακτητή και έφερε τα γράμματα και τις τέχνες στο αγροτικό Λάτιο»
