arganasta’s blog – Bocca della Verita

Μαθησιακές δυσκολίες και διαταραχές λόγου και ομιλίας, όπως προβλήματα άρθρωσης, καθυστέρηση στην εξέλιξη του λόγου ή ακόμη και τραυλισμό, αντιμετωπίζει το 15% των παιδιών προσχολικής και σχολικής ηλικίας στη χώρα μας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 60% των περιπτώσεων που αναζητεί βοήθεια σε εξειδικευμένα ιατροπαιδαγωγικά κέντρα αντιμετωπίζει προβλήματα προφορικού λόγου, τα οποία εξελίσσονται στη συνέχεια σε προβλήματα και του γραπτού λόγου.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι λογοπεδικοί, ο έγκαιρος εντοπισμός και η αντιμετώπιση των περιστατικών αυτών δυσχεραίνονται από την έλλειψη των κατάλληλων δομών στα σχολεία, όπως τμήματα ειδικής διδασκαλίας, αλλά και δασκάλων και καθηγητών εξειδικευμένων σε προβλήματα δυσλεξίας, μαθησιακές δυσκολίες και διαταραχές λόγου-ομιλίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τόσο την ψυχολογική όσο και την οικονομική επιβάρυνση της οικογένειας.
Την ίδια στιγμή ο αριθμός των ιατροπαιδαγωγικών κέντρων που υπάρχουν στη χώρα μας δεν επαρκεί, για να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες εξέτασης και θεραπείας των περιπτώσεων αυτών, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται μεγάλες λίστες αναμονής, οι οποίες φτάνουν έως και τους τρεις μήνες.
“Τα περισσότερα παιδιά αναπτύσσουν την ομιλία τους φυσιολογικά, ώστε, όταν αρχίζουν το δημοτικό σχολείο, να έχουν πλούσιο λεξιλόγιο, να κάνουν μεγάλες προτάσεις και να επικοινωνούν. Αρκετά παιδιά όμως έχουν αργή εξέλιξη στην ομιλία τους και μένουν πιο πίσω από τα συνομήλικά τους. Αυτό δεν αποτελεί πάντοτε πρόβλημα, διότι κάθε παιδί έχει το ρυθμό του. Ωστόσο χρειάζεται να δοθεί προσοχή, γιατί μπορεί να υπάρχουν σοβαροί λόγοι για τη βραδύτητα αυτή”, εξηγεί στη “ΜτΚ” ο λογοπεδικός στο Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο του Νοσοκομείου Παπανικολάου, υπεύθυνος της υπηρεσίας λογοθεραπείας και μέλος του επιστημονικού συμβουλίου του νοσοκομείου Θεολόγος Σεϊτανίδης.
Παράλληλα επισημαίνει ότι τα προβλήματα λόγου-ομιλίας οφείλονται είτε σε μία αναπτυξιακή ανωριμότητα του παιδιού είτε σε οργανικά, γενετικά ή μεταγεννητικά (βαρηκοΐα, οδοντικές ανωμαλίες, εγκεφαλική παράλυση, νοητική υστέρηση) ή σε ψυχολογικά και ψυχιατρικά προβλήματα.

ΠΟΤΕ ΝΑ ΑΝΗΣΥΧΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ανάλογα με την ηλικία του παιδιού πρέπει να ανησυχήσουν, όταν αυτό είναι:
– 18 μηνών και λέει μόνο φωνήεντα και καθόλου σύμφωνα. Χρησιμοποιεί δύο-τρεις λέξεις δυσκατάληπτες ή λέει δύο-τρεις λέξεις, αλλά δεν τις χρησιμοποιεί πάντα, για να δηλώσει το ίδιο πράγμα (π.χ. βλέποντας τη μαμά λέει “μαμά”, αλλά το ίδιο λέει, κι όταν βλέπει τον μπαμπά, τον αδελφό κ.ά.).
– 2 χρόνων και το λεξιλόγιό του εκτός από το “μαμά” αποτελείται από λίγες και δυσκατάληπτες λέξεις και δεν παραθέτει δύο λέξεις, σχηματίζοντας προτάσεις του τύπου “μαμά πα”, δηλαδή “η μαμά πάει, έφυγε”.
– 3 χρόνων και η ομιλία του εξακολουθεί να είναι δυσκατάληπτη, το λεξιλόγιό του περιορίζεται σε ουσιαστικά και λίγα ή καθόλου ρήματα, δεν χρησιμοποιεί άρθρα, επίθετα, επιρρήματα, προθέσεις, δεν έχει κατανοήσει την έννοια του πληθυντικού και δεν σχηματίζει απλές προτάσεις (π.χ. Η Έλλη πίνει γάλα).
– 4 χρόνων και οι προτάσεις του είναι μικρές και όχι σωστά οργανωμένες. Παραδείγματος χάριν λέει “όχι φάω”, αντί να λέει “δεν θέλω να φάω” ή λέει “θέλω να πάω τι κούνιε” αντί “θέλω να πάω στις κούνιες”. Η ομιλία του δεν είναι πάντα κατανοητή, δηλαδή αφαιρεί συλλαβές από πολυσύλλαβες λέξεις, δεν λέει απλά συμπλέγματα συμφώνων, όπως “καίω” αντί “κλαίω” ή “βέπω” αντί “βλέπω”. Δεν μπορεί να διηγηθεί απλά και πρόσφατα γεγονότα.
– 5 χρόνων και το λεξιλόγιό του είναι περιορισμένο και οι προτάσεις του μικρές και φτωχές σε περιεχόμενο. Σε αυτήν την ηλικία το παιδί πρέπει να χρησιμοποιεί προτάσεις με δέκα-έντεκα λέξεις. Δεν μπορεί να διηγηθεί άνετα ένα γεγονός και στην ομιλία του κάνει πολλά λάθη. Σε αυτήν την ηλικία συνήθως υπάρχει ανοχή μόνο για τα φωνήματα ρ, σ, δ, τα οποία μπορεί ακόμη να μην προφέρει σωστά.

Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Σύμφωνα με τον κ. Σεϊτανίδη, η πρώιμη παρέμβαση σε περιστατικά με προβλήματα λόγου-ομιλίας μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να ξεπεράσουν τις δυσκολίες στο μέλλον. Για το λόγο αυτό οι γονείς οφείλουν να είναι προσεκτικοί και να μην αγνοούν τις ενδείξεις, αλλά να τις παρατηρούν και να ζητούν εγκαίρως βοήθεια από ειδικούς.
“Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια όλο και μεγαλύτερος αριθμός γονέων απευθύνεται σε μονάδες ψυχικής υγείας, εκφράζοντας την ανησυχία του για τη μη ομαλή γλωσσική εξέλιξη των παιδιών του. Η ανησυχία αυτή είναι εντονότερη, όσο πλησιάζει ο καιρός για τη σχολική ένταξη των παιδιών (δημοτικό). Περίπου το 15% του μαθησιακού πληθυσμού της χώρας μας εμφανίζει γλωσσικές ή μαθησιακές δυσκολίες, με αποτέλεσμα τη δυσχερή ή μη ομαλή μαθησιακή εξέλιξή τους”, τονίζει ο κ. Σεϊτανίδης.
Παράλληλα εξηγεί ότι τα δημόσια ιατροπαιδαγωγικά κέντρα και τα κέντρα ψυχικής υγιεινής, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που καταβάλλουν, δυσκολεύονται να καλύψουν τον τεράστιο όγκο των περιστατικών που χρήζουν εξέτασης και θεραπείας, με αποτέλεσμα τη μεγάλη αναμονή των ραντεβού.
Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι μόνο ο δυτικός τομέας της Θεσσαλονίκης, με πληθυσμό πάνω από 500.000 κατοίκους, καθώς και οι όμοροι νομοί της Κεντρικής Μακεδονίας εξυπηρετούνται από δύο ιατροπαιδαγωγικά κέντρα, ένα του Παπανικολάου και ένα του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου, τα οποία παρά τον τεράστιο φόρτο εργασίας συχνά καλούνται να αναλάβουν και άλλες σοβαρές ψυχοκοινωνικές υποθέσεις.
“Η ανάπτυξη και η στελέχωση αντίστοιχων δομών σε όλη την επικράτεια της Μακεδονίας, δηλαδή ένα ιατροπαιδαγωγικό κέντρο σε κάθε νομό, θα συμβάλει τα μέγιστα στην ομαλότερη εξέλιξη της ψυχικής υγείας, της συναισθηματικής-μαθησιακής και κατ’ επέκταση κοινωνικής ανάπτυξης των παιδιών αλλά και των οικογενειών τους”, επισημαίνει ο κ. Σεϊτανίδης.
Από την πλευρά τους οι γονείς καλό είναι να δίνουν ερεθίσματα και κίνητρα στο παιδί, να το ενθαρρύνουν να επικοινωνεί και να του μιλούν κανονικά, χρησιμοποιώντας σωστές προτάσεις και απλές λέξεις και όχι μωρουδίστικα.

Ευρωπαϊκή ημέρα λογοθεραπείας

Η 6η Μαρτίου έχει οριστεί ως η ευρωπαϊκή ημέρα λογοθεραπείας από το CPLOL (τη Μόνιμη Επιτροπή Λογοπεδικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Στόχος είναι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση του κοινού, καθώς και των άλλων ειδικών για τις ανάγκες των ατόμων που αντιμετωπίζουν δυσκολία στην επικοινωνία και τα δικαιώματά τους. Εκείνη την ημέρα σε όλη την Ευρώπη πραγματοποιούνται δραστηριότητες, για να ενημερωθεί το κοινό για τις διαταραχές του λόγου και της επικοινωνίας, τον έγκαιρο εντοπισμό και την αντιμετώπισή τους, αλλά και για να αναδειχθεί η συμβολή του λογοπεδικού σε αυτή τη διαδικασία.
Στη Θεσσαλονίκη στις 6 Μαρτίου θα λειτουργεί ειδική τηλεφωνική γραμμή επικοινωνίας με λογοπεδικούς, μέλη του Πανελληνίου Συλλόγου Λογοπεδικών. Καλώντας στο 2310 244063 από τις 9 το πρωί έως τις 7 το απόγευμα οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να εκθέτουν το πρόβλημά τους και να ζητούν οδηγίες και χρήσιμες πληροφορίες.

Ετικέτες: διαταραχές λόγου και ομιλίας

Μετά την πτώση των Ταλιμπάν, κάτι έχει αρχίσει να αλλάζει στην αντιμετώπιση των θυμάτων κακοποίησης από το επίσημο κράτος

The New York Times

Η Μαριάμ ήταν 11 χρόνων το 2003, όταν οι γονείς της την ανάγκασαν να παντρευτεί έναν τυφλό κληρικό, 41 χρόνων. Τα 1.200 δολάρια που πλήρωσε ο γαμπρός για τη νύφη, βοήθησαν τον ναρκομανή πατέρα της να ξεπληρώσει ένα χρέος του. Η Μαριάμ πήγε να ζήσει με τον νέο σύζυγό της και τη μητέρα του, η οποία, όπως λέει, τη μεταχειριζόταν σαν υπηρέτρια. Αρχισαν να τη χτυπούν επειδή δεν έκανε παιδιά. Μετά δύο χρόνια κακοποίησης, δραπέτευσε και αναζήτησε καταφύγιο σε αστυνομικό τμήμα στην Καμπούλ.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η αφγανική αστυνομία ενδεχομένως θα αντέμειβε τη Μαριάμ για το θάρρος της ρίχνοντάς τη στη φυλακή –τα παραδοσιακά ήθη απαγορεύουν στις γυναίκες να κυκλοφορούν μόνες στο δρόμο– ή θα την επέστρεφαν στον σύζυγό της. Αντί γι’ αυτό, η αστυνομία την έστειλε σ’ ένα άνετο, διώροφο κτίριο σε μια κατοικημένη γειτονιά: ένα καταφύγιο γυναικών, κάτι άγνωστο εδώ πριν από το 2003. Μετά την πτώση των Ταλιμπάν, το 2001, άρχισε να κερδίζει έδαφος η ιδέα των γυναικείων δικαιωμάτων, που εδραιώθηκε στο Σύνταγμα της χώρας και προωθείται από το νεότευκτο υπουργείο Γυναικείων Υποθέσεων και μια μικρή κοινότητα υπερασπιστών των γυναικών.

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν είναι βαθιά ριζωμένα σ’ έναν πολιτισμό όπου κυριαρχεί ο νόμος της φυλής.

Ωστόσο, έχει αρχίσει να αλλάζει η ζωή νεαρών γυναικών, όπως η 17χρονη σήμερα Μαριάμ. «Για να το θέσουμε απλά, πρόκειται για μια πατριαρχική κοινωνία», λέει η Μανίζχα Ναντερί, διευθύντρια των Γυναικών του Αφγανιστάν, μιας από τις τέσσερις οργανώσεις που διευθύνουν καταφύγια στη χώρα. «Οι γυναίκες είναι περιουσία των ανδρών. Αυτή είναι η παράδοση».

«Παραδοσιακή» επίλυση

Τα καταφύγια γυναικών έχουν γίνει αντικείμενο κριτικής, καθώς θεωρούνται ξένη παρέμβαση στην αφγανική κοινωνία, όπου τα προβλήματα της οικογένειας και της κοινότητας επιλύονται παραδοσιακά με τη μεσολάβηση των αρχηγών και των συμβουλίων της φυλής. Αλλά οι υπερασπιστές των γυναικών επιμένουν ότι οι λύσεις που δίνονται κατ’ αυτόν τον τρόπο, ευνοούν σχεδόν πάντα τους άνδρες.

Μέχρι να εμφανιστούν τα καταφύγια, μια γυναίκα σ’ έναν κακό γάμο συνήθως δεν είχε πού να στραφεί. Αν στρεφόταν στην οικογένειά της, τα αδέλφια ή ο πατέρας της ενδεχομένως θα τη γύριζαν στον σύζυγό της για να προστατέψουν την τιμή της οικογένειας. Πολλές γυναίκες καταφεύγουν στην αυτοκτονία και ορισμένες μαχαιρώνονται για να βγουν από τη μιζέρια τους, σύμφωνα με τους Αφγανούς και διεθνείς ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η κουλτούρα της σιωπής

«Επικρατεί η κουλτούρα της σιωπής», λέει η Μέρι Ακράμι, διευθύντρια του Κέντρου Ανάπτυξης Δεξιοτήτων των Αφγανών Γυναικών, που άνοιξε το πρώτο καταφύγιο γυναικών στο Αφγανιστάν, πριν από έξι χρόνια. Τα περισσότερα θύματα κακοποίησης, λέει, ντρέπονται πολύ να μιλήσουν για τα προβλήματά τους.

Οι υπερασπιστές των γυναικών επιμένουν ότι δεν προσπαθούν να διαλύσουν οικογένειες, αλλά μάλλον να τις κρατήσουν ενωμένες, με παρεμβάσεις, διαμεσολάβηση και συμβουλές. «Μόνο στις περιπτώσεις που είναι επικίνδυνο για τις γυναίκες να επιστρέψουν στο σπίτι τους, τις βάζουμε στο καταφύγιο», λέει η κ. Ναντερί, η οποία γεννήθηκε στο Αφγανιστάν, αλλά μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη και αποφοίτησε από το Hunter College. Αν αποτύχει η μεσολάβηση, λέει η κ. Ναντερί, οι δικηγόροι της οργάνωσης θα ζητήσουν διαζύγιο για λογαριασμό των γυναικών. Η οργάνωση της κ. Ναντερί έχει κάνει ένα επιπλέον βήμα και βοηθά πολλές γυναίκες να βρουν νέο σύζυγο.

Οταν η Μαριάμ έφθασε στο καταφύγιο Αφγανών Γυναικών, το 2007, οι δικηγόροι της οργάνωσης έφεραν την περίπτωσή της ενώπιον οικογενειακού δικαστηρίου. Ο σύζυγός της ζήτησε να επιστρέψει και υποσχέθηκε ότι δεν θα την ξαναχτυπήσει. Η Μαριάμ συναίνεσε. Ωστόσο, πολύ σύντομα το ξύλο ξανάρχισε. Κι η Μαριάμ ξανάφυγε. Η περίπτωσή της τέθηκε αυτή τη φορά ενώπιον ποινικού δικαστηρίου, αφού ο σύζυγός της απειλούσε να τη σκοτώσει.

Στο καταφύγιο υπάρχουν ακόμη χειρότερες περιπτώσεις. Η 17χρονη Νάντια, που μένει εκεί από το 2007, θυμάται ότι προκειμένου να εκδικηθεί για μια διαφωνία που είχε με τον πατέρα της, ο σύζυγός της τής έκοψε τη μύτη κι ένα αυτί ενώ κοιμόταν. Υπεβλήθη σε έξι εγχειρήσεις και χρειάζεται κι άλλες.

Απόπειρα αυτοκτονίας

Ενα άλλο κορίτσι, την Γκουλσούμ, απήγαγε, σε ηλικία 8 ετών, ο πατέρας της, ο οποίος είχε εγκαταλείψει τη μητέρα της και την ανάγκασε να παντρευτεί τον γιο της ερωμένης του. Ο σύζυγος και η πεθερά της την έδερναν και απειλούσαν να τη σκοτώσουν. Στα 13 σήμερα, η Γκουλσούμ λέει ότι, πριν διαφύγει, προσπάθησε να αυτοκτονήσει με δηλητήριο.

Οι ακτιβιστές διατείνονται ότι η ανταπόκριση της κυβέρνησης σε τέτοιου είδους περιπτώσεις έχει βελτιωθεί σημαντικά μετά την πτώση των Ταλιμπάν.

Οι δικαστές κρίνουν με ίσους όρους τις γυναίκες, η αστυνομία έχει δημιουργήσει ειδική μονάδα αντιμετώπισης οικογενειακών υποθέσεων. Ωστόσο, ακόμη κι έτσι η προστασία των γυναικών εξακολουθεί να είναι κυρίως θεωρητική ειδικά σε αγροτικές περιοχές, όπου η παράδοση είναι πιο βαθιά και οι γυναίκες έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες και δικαστήρια.

Η Μαριάμ λέει ότι αισθάνεται τυχερή που βρήκε καταφύγιο. Στο ερώτημα τι περιμένει στο μέλλον, απαντά: «Θέλω το διαζύγιό μου και μετά θέλω να σπουδάσω». Παρ’ όλα τα δεινά της Μαριάμ, όμως, η οικογένειά της δεν έχει αλλάξει.

Η μικρότερη αδελφή της παντρεύτηκε πριν από ένα χρόνο, στα 9 της χρόνια, για 400 δολάρια, που βοήθησαν τον πατέρα να ξεπληρώσει ένα ακόμη χρέος του για ναρκωτικά, όπως λέει η Μαριάμ, και η ακόμη μικρότερη αδελφή της, που είναι 6 ετών, θα έχει κατά τα φαινόμενα παρόμοια τύχη.

Ετικέτες: Αφγανιστάν, γυναίκες

Ιστορική αποστολή του νέου διαστημικού τηλεσκοπίου της NASA , με στόχο τον εντοπισμό πλανητών όπως η Γη

Σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο έστειλε η NASA το νέο διαστημικό της τηλεσκόπιο “Κέπλερ”, με αποστολή να δώσει απάντηση στο μεγάλο ερώτημα του ανθρώπου: Ο πλανήτης Γη είναι ο μοναδικός κατοικήσιμος στο γαλαξία μας;

Το “Κέπλερ” διαθέτει τη μεγαλύτερη κάμερα που έχει ποτέ τοποθετηθεί στο διάστημα (ανάλυσης 95 megapixel!), θα παραμείνει στην ίδια θέση (σε αντίθεση με το τροχιακό τηλεσκόπιο “Χαμπλ” που αλλάζει θέσεις) και θα εστιάσει το “μάτι” του στην ίδια περιοχή του διαστήματος επί 3,5 χρόνια. Θα μελετήσει έτσι εξονυχιστικά περίπου 100.000 άστρα στη διαστημική γειτονιά των αστερισμών του Κύκνου και της Λύρας στο γαλαξία μας, που βρίσκονται σε απόσταση 600 έως 3.000 έτη φωτός από τη Γη.

Το τηλεσκόπιο κόστισε περίπου 600 εκατομμύρια δολάρια. Θα είναι η πρώτη φορά που η NASA θα εστιάσει την αναζήτησή της σε εξωπλανήτες που μοιάζουν με τη Γη, δηλαδή σε όσους έχουν την κατάλληλη απόσταση από τον ήλιο τους και την ενδεδειγμένη θερμοκρασία, που να εξασφαλίζει την ύπαρξη νερού, προκειμένου να αναπτυχθεί και να συντηρηθεί ζωή. Έτσι, το “Κέπλερ” θα επικεντρωθεί πρωτίστως σε σχετικά μικρούς πλανήτες -ούτε πολύ θερμούς, ούτε πολύ ψυχρούς- που να είναι βραχώδεις και με υγρό νερό στην επιφάνειά τους.

Ανάλογα με τα ευρήματα θα εκτιμηθεί κατά πόσο η ζωή είναι σπάνιο ή συχνό φαινόμενο στο σύμπαν. Από το 1995 -οπότε ο Μισέλ Μεγιόρ και οι συνεργάτες του στο Αστεροσκοπείο της Γενεύης ανίχνευσαν τον πρώτο πλανήτη σε τροχιά γύρω από έναν άλλο ήλιο- έχουν βρεθεί περίπου 340 εξωπλανήτες σε τροχιά γύρω από άλλα άστρα, όμως όλοι είναι αρκετά μεγαλύτεροι από τη Γη, αέριοι γίγαντες σαν τον Δία, που δεν έχουν συνθήκες όμοιες με τον πλανήτη μας και δεν είναι φιλικοί για την ανάπτυξη ζωής.

Θα απαντηθεί το ερώτημα
των αρχαίων Ελλήνων

Όπως δήλωσε στην εφημερίδα “New York Times” ο δρ Τζέημς Φάνσον, από το Εργαστήριο Αεροπροώθησης της NASA και επικεφαλής της αποστολής του “Κέπλερ”, “πρόκειται να απαντήσουμε για πρώτη φορά σε ένα ερώτημα που έχει τεθεί από την εποχή των αρχαίων Ελλήνων: Υπάρχουν άλλοι κόσμοι σαν τον δικό μας; Το ερώτημα αυτό, μετά από 100 γενιές, έφθασε σε εμάς και πρόκειται να το απαντήσουμε, γεγονός τρομερά συναρπαστικό”.

www.makthes.gr

Ετικέτες: “Κέπλερ”

Εκατό χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη γέννηση του Γιάννη Ρίτσου (1909-1990), μίας από τις μεγαλύτερες ποιητικές μορφές της Ελλάδας και του 20ού αιώνα. Για την προσωπικότητα και το έργο του μιλά στη ?ΜτΚ? η κόρη του, Έρη Ρίτσου.

Εκατό χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη γέννηση του Γιάννη Ρίτσου (1909-1990), μίας από τις μεγαλύτερες ποιητικές μορφές της Ελλάδας, αλλά και ολόκληρου του 20ού αιώνα. Σήμερα, με την ανακήρυξη του 2009 ως έτους Ρίτσου, τιμάται ο ποιητής που όρισε την ευαισθησία και την αγωνιστικότητα μιας ολόκληρης εποχής, καθώς η ποίηση και ο αγώνας για το σοσιαλιστικό όραμα στάθηκαν οι δύο μεγάλοι πυλώνες στους οποίους στηρίχθηκε. Για την προσωπικότητα και το έργο του μιλά στη ?Μ? η κόρη του, Έρη Ρίτσου. Τη ζωή του Γιάννη Ρίτσου στιγμάτισαν από νωρίς η οικονομική καταστροφή της οικογένειας, οι θάνατοι των προσφιλέστερων συγγενών του, η δική του σοβαρή ασθένεια – φυματίωση. Στην πορεία προστέθηκαν οι εξορίες, η παρανομία, η λογοκρισία, απόρροια της πολιτικής του στράτευσης στην Αριστερά, σε μια από τις δυσκολότερες περιόδους της ελληνικής ιστορίας.

Η αισιόδοξη φύση του όμως και το γνήσιο ταλέντο του τον οδήγησαν όχι απλώς στην επιβίωση αλλά στην αθανασία. Κατόρθωσε να εκφράσει αδιαίρετα την προσωπική αγωνία και τον συλλογικό αγώνα και να τα μνημειώσει μέσα από την υψηλή ποιητική τέχνη του. Στην ελληνική ποίηση χάρισε ανεπανάληπτες εικόνες και ήχους, στην ελληνική κοινωνία στίχους που ξεπέρασαν το ποιητικό πλαίσιο και έμειναν παντοτινά σημεία αναφοράς, ενώ στον πνευματικό κόσμο -αλλά και στον απλό άνθρωπο- προσέφερε με το παράδειγμά του ένα μοναδικό αγωνιστικό και καλλιτεχνικό ήθος. Το πλούσιο έργο του κρύβει ακόμη πολλά πράγματα για να ανακαλύψουμε. Σήμερα ωστόσο, και με την ευκαιρία του εορτασμού των 100 χρόνων από τη γέννησή του, μπορούμε να προσεγγίσουμε τον άνθρωπο Ρίτσο, να μάθουμε κάποιες πτυχές της καθημερινότητάς του και να φανταστούμε πώς έχουν μετουσιωθεί μέσα στην ποίησή του. Αναντικατάστατη συνομιλήτριά μας, η μοναχοκόρη του, Έρη Ρίτσου.

Πώς ήταν τα παιδικά σας χρόνια με τον Γιάννη Ρίτσο;

Με τον πατέρα μου δεν ζήσαμε πολύ καιρό μαζί, στα παιδικά μου χρόνια τον έβλεπα κυρίως στις διακοπές – Χριστούγεννα, Πάσχα, καλοκαίρι. Το παράδοξο είναι ότι μας έφερε πιο κοντά η… δικτατορία, διότι τότε τον έστειλαν σε κατ? οίκον περιορισμό στη Σάμο, όπου ζούσα με τη μητέρα μου. Εκείνο ήταν και το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα που ζήσαμε μαζί σε συνέχεια. Έχω μόνο καλές αναμνήσεις – ίσως και το γεγονός ότι δεν ζούσαμε μαζί βοήθησε σ? αυτό, ακριβώς γιατί δεν προλάβαινε να υπάρξει φθορά στις σχέσεις μας.

Σε ποια ηλικία καταλάβατε το τεράστιο ποιητικό μέγεθος του πατέρα σας;

Σε αρκετά προχωρημένη ηλικία, αφότου δηλαδή τελείωσα το σχολείο και πήγα στο πανεπιστήμιο. Ζούσα σε μια μικρή επαρχιακή πόλη, στο Καρλόβασι της Σάμου, όπου οι άνθρωποι, και μάλιστα τις δεκαετίες του ?60 και του ?70, δεν είχαν ιδέα τι είναι ο Ρίτσος. Κι εγώ λοιπόν τότε δεν είχα την αίσθηση ότι ήταν κάτι εξαιρετικό. Αυτό το συνειδητοποίησα μόνο όταν πήγα στη Γαλλία, όταν γνώρισα ανθρώπους που ήξεραν το έργο του, το μελετούσαν και το θαύμαζαν. Εκεί πια άρχισα να καταλαβαίνω ότι δεν μιλάμε ακριβώς για τον μέσο όρο!

Ποιες ήταν οι συνήθειές του όσον αφορά το γράψιμο;

Έγραφε πάρα πολύ. Είχε ένα πάρα πολύ αυστηρό και πάρα πολύ σκληρό πρόγραμμα. Θεωρούσε τον εαυτό του εργάτη του λόγου και ότι δεν κάνει τίποτε διαφορετικό από έναν οποιονδήποτε άνθρωπο που εξασκεί ένα οποιοδήποτε επάγγελμα. Έλεγε, εμένα η δουλειά μου είναι το γράψιμο, άρα γράφω. Και έγραφε συνέχεια. Από το πρωί, με το που θα σηκωνόταν, θα έπινε τον καφέ του και θα καθόταν να γράψει. Και μπορούσε να γράφει μέχρι τα ξημερώματα. Αυτός είναι και ο λόγος που έχει αφήσει τόσο πολύ έργο πίσω του – και ένα έργο μάλιστα στο οποίο δεν υπάρχει καμία προχειρότητα. Δούλευε πάρα πολύ τα ποιήματά του. Μέσα στα αρχεία του υπάρχουν πρώτες, δεύτερες, τρίτες, τέταρτες γραφές, άπειρα πράγματα που έγραφε και πέταγε. Όλο αυτό το κομμάτι της δουλειάς του, που έμεινε, είναι ουσιαστικά ένας μικρός παραπόταμος του μεγάλου ποταμού που είχε γράψει αρχικά. Και βέβαια υπάρχουν ακόμη ανέκδοτα κομμάτια από το αρχείο του.

Αυτή η εργατικότητα είχε σχέση μόνο με την ποίηση;

Όχι, ήταν άνθρωπος που δεν μπορούσε να μένει άεργος ούτε δευτερόλεπτο. Δεν τον είχα δει ποτέ μου να κάθεται. Πάντα κάτι έκανε – ή θα έγραφε, ή θα ζωγράφιζε, ή θα διάβαζε, ή θα έπαιζε πιάνο… Θεωρούσε ότι από τη στιγμή που έχεις κάποια ταλέντα, έχεις χρέος να τα καλλιεργείς.

Η εικαστική του δημιουργία είναι κάπως παραγνωρισμένη. Πώς την έβλεπε ο ίδιος;

Ως πάρεργο. Ήταν ένα χόμπι, ο τρόπος που είχε να περνά ευχάριστα τα διαλείμματά του. Γι? αυτό και τα εικαστικά του έργα ποτέ δεν τα υπέγραφε, μόνο σε κάποιες ακουαρέλες έχει τα αρχικά του και το μέρος όπου φτιάχτηκαν. Δεν θεωρούσε ότι αυτή είναι η δουλειά του. Η δουλειά του ήταν η ποίηση.

Η αναγνώριση δεν του έλειψε καθόλου, αλλά για ένα μεγάλο διάστημα προερχόταν κυρίως από τον χώρο της Αριστεράς. Σήμερα βλέπουμε να αλλάζουν τα πράγματα…

Αυτό είναι λογικό. Το έργο που άφησε πίσω του είναι πολύ μεγάλο όχι μόνο σε όγκο αλλά και σε προβληματισμό, σε ποικιλία μορφών, σε θεματολογία. Επόμενο είναι κάποια στιγμή οι άνθρωποι να σκύψουν πάνω σ? αυτό το έργο και να το ξαναδιαβάσουν, να το επανεκτιμήσουν, ακόμη και να το ανακαλύψουν… Λόγω της πολιτικής του ένταξης στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, ο Ρίτσος είχε από τη μια να αντιμετωπίσει την απόρριψη ή την αδιαφορία των διανοούμενων της άρχουσας τάξης, ενώ από την άλλη μεριά η Αριστερά είχε σταθεί σε ένα συγκεκριμένο κομμάτι του έργου του. Υπήρχε λοιπόν ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της δουλειάς του με το οποίο ελάχιστοι είχαν ασχοληθεί.

Τον ίδιο τον πείραζε αυτή η μονομέρεια στην πρόσληψη του έργου του;

Δεν είχα διαπιστώσει να τον πειράζει. Ίσως να το θεωρούσε φυσιολογικό μέσα στις δοσμένες συνθήκες στις οποίες λειτουργούσε. Νομίζω όμως ότι δεν τον πείραζε ιδιαίτερα επειδή ο ίδιος είχε πλήρη συνείδηση του τι ακριβώς κάνει. Είχε εκτιμήσει τη δουλειά του στις σωστές διαστάσεις της και επομένως ήξερε ότι αργά ή γρήγορα οι άνθρωποι θα ασχοληθούν με το έργο του.

Ήταν αισιόδοξος άνθρωπος;

Ακόμη και στις πιο μαύρες του, στις πιο δύσκολες στιγμές, είχε πάντα μια μεγάλη αισιοδοξία μέσα του. Ακόμη και στα πιο σκοτεινά έργα του υπάρχει κάπου μία χαραμάδα φωτός.

Γενικά πώς ήταν οι σχέσεις του με τον πνευματικό κόσμο, με τους ομοτέχνους του;

Είχε πολλούς νεαρούς ποιητές φίλους, με τους οποίους λειτουργούσε κατά κάποιον τρόπο ως μέντορας, ως πνευματικός πατέρας: τους έδινε συμβουλές, τους εμψύχωνε, προσπαθούσε να τους ανεβάζει το ηθικό, ακόμη και να βοηθά στα προσωπικά τους προβλήματα, ακριβώς για να μπορούν να αφιερώσουν τον καιρό τους και τις δυνάμεις τους στην ποίηση.

Ήταν γενναιόδωρος απέναντι στους νέους;

Ναι, και το είχα διαπιστώσει και η ίδια αργότερα, όταν πια είχε γίνει ?διάσημος? και έρχονταν άνθρωποι άγνωστοι, νεαρά παιδιά, και του άφηναν τα χειρόγραφά τους. Δεκάδες χειρόγραφα, κόσμος πήγαινε κι ερχόταν. Μου έκανε πάρα πολύ μεγάλη εντύπωση πώς έβρισκε χρόνο να τα διαβάζει όλα, και να γράφει παρατηρήσεις στα περιθώρια των σελίδων… Θυμάμαι, ήμουν μικρή τότε και έριχνα καμιά ματιά και πολλές φορές του έλεγα, ?καλέ μπαμπά, τι… μπούρδες είναι αυτές?. Και μου έλεγε, ?παιδί μου, τη στιγμή που ο άλλος αισθάνεται την ανάγκη να εκφραστεί μέσα από το γράψιμο και τον λόγο, δεν μπορείς να πεις ότι είναι μπούρδες. Κανείς δεν γεννιέται ποιητής, γίνεται σιγά σιγά?. Η συμβουλή του σε όλους ήταν: ?αν θέλετε να γίνετε καλοί ποιητές, διαβάζετε πάρα πολλή ποίηση, διαβάζετε θεωρία, μάθετε να χειρίζεστε το όργανο αυτό με το οποίο καλείστε να εκφραστείτε, μάθετε τα μέτρα, τι είναι ίαμβος, τι είναι ανάπαιστος… Τίποτα δεν γίνεται από μόνο του, όλα απαιτούν φοβερή δουλειά. Θα γράφετε δύο σελίδες, θα κρατάτε δύο στίχους. Όσο περισσότερο δουλεύετε, τόσο καλύτερα μπορείτε να εκφράσετε αυτό που θέλετε να εκφράσετε?.

Μπορεί να διαχωριστεί η πολιτική του ένταξη από την ποίησή του;

Οι ιδεολογικές και πολιτικές επιλογές που έκανε ο Ρίτσος είναι σημαντικές για την πορεία του επειδή ήταν σημαντικές για την ποίησή του. Αν δεν είχε κάνει αυτές τις επιλογές, μπορεί να είχε εξελιχθεί σε έναν περίφημο λυρικό ποιητή, αλλά δεν θα είχε γράψει ποτέ ένα έργο ας πούμε σαν τον ?Ορέστη?. Γιατί δεν θα είχε βιώσει ο ίδιος αυτή τη σύγκρουση ανάμεσα στο πού θέλει η επιθυμία να μας πάει και στο τι επιτάσσει το καθήκον.

________________________________________________________________

Έτος Ρίτσου – 100 χρόνια από τη γέννησή του

Τον σχεδιασμό και συντονισμό των ποικίλων εκδηλώσεων για το έτος Ρίτσου ανέλαβε το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) και ειδικότερα οργανωτική επιτροπή με πρόεδρο τη φιλόλογο – συγγραφέα Χρύσα Προκοπάκη και μέλη τους: Κατρίν Βελισσάρη, διευθύντρια ΕΚΕΒΙ, Γιώργη Γιατρομανωλάκη, καθηγητή Πανεπιστημίου Αθηνών – συγγραφέα, Ηλία Κεφάλα, ποιητή, Αγγελική Κώττη, δημοσιογράφο – συγγραφέα, Νινέττα Μακρυνικόλα, βιβλιογράφο, Πέτρο Μάρκαρη, συγγραφέα – πρόεδρο ΕΚΕΒΙ, και Μίλτο Πεχλιβάνο, καθηγητή ΑΠΘ και Freie Universit?t Βερολίνου. Στο πλαίσιο αυτό το ΕΚΕΒΙ ετοιμάζει:

– λεύκωμα με χρονολόγιο της ζωής του Γιάννη Ρίτσου, εργοβιογραφία, βιβλιογραφία, ανθολόγιο, φωτογραφικό υλικό κ.ά. Η ειδική αυτή έκδοση θα διατίθεται σε σχολεία, βιβλιοθήκες και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ θα συνοδεύεται από cd με τη φωνή του ποιητή (ανέκδοτο ηχητικό ντοκουμέντο).

– κινητή έκθεση-αφιέρωμα που θα διατίθεται σε κάθε ενδιαφερόμενο φορέα (βιβλιοπωλεία, σχολεία, πολιτιστικά κέντρα κ.ά.) για την πραγματοποίηση εκδηλώσεων, και θα εξακολουθήσει να περιοδεύει και μετά το 2009 (αποτελείται από ταμπλό με εργοβιογραφικά στοιχεία, εξώφυλλα βιβλίων, φωτογραφικό και αρχειακό υλικό για τη ζωή και το έργο του συγγραφέα).

– διαδικτυακό τόπο με πλούσιο περιεχόμενο και στόχο την ολοκληρωμένη και άμεση πληροφόρηση ερευνητών, μελετητών, σπουδαστών αλλά και κάθε ενδιαφερόμενου. Η έναρξη της λειτουργίας του κόμβου αναμένεται την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, 21 Μαρτίου.

– δώδεκα συλλεκτικές τηλεκάρτες σε συνεργασία με τον ΟΤΕ, στις οποίες θα αναγράφονται στίχοι του Γιάννη Ρίτσου.

________________________________________________________________

Τρεις σημαντικές εκδόσεις για τον Ρίτσο

Το έτος Ρίτσου μπήκε με τρεις εξαιρετικά σημαντικές -και διαφορετικές μεταξύ τους- εκδόσεις που εμπλουτίζουν την ήδη μεγάλη βιβλιογραφία του ποιητή και θα αποτελέσουν οπωσδήποτε διαχρονικά σημεία αναφοράς στη μελέτη του έργου του:

– ?Ο ποιητής και ο πολίτης Γιάννης Ρίτσος?.

Είναι τα πρακτικά του ομώνυμου τετραήμερου διεθνούς συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε το 2005 στο Μουσείο Μπενάκη, όπου και απόκειται το αρχείο του ποιητή. Ενδεικτικοί για τις προσεγγίσεις των 33 εισηγήσεων είναι οι θεματικοί άξονες του συνεδρίου: ?Ο Γιάννης Ρίτσος και ο αρχαίος ελληνικός κόσμος?, ?Ο Γιάννης Ρίτσος και η εποχή του?, ?Η ποιητική του Γιάννη Ρίτσου?, ?Ο Γιάννης Ρίτσος και ο κόσμος?. Ο τόμος, που περιέχει επίσης περιλήψεις όλων των εισηγήσεων στα αγγλικά, είναι σε επιμέλεια της Αικατερίνης Μακρυνικόλα και του Στρατή Μπουρνάζου και αποτελεί συνέκδοση του Μουσείου Μπενάκη και του Κέδρου.

– ?Τροχιές σε διασταύρωση?.

Στον τόμο αυτόν δημοσιεύονται επιστολικά δελτάρια και γράμματα που ο Ρίτσος έστελνε από διάφορους τόπους εξορίας στην Καίτη Δρόσου και τον ποιητή και συγγραφέα του ?Κιβωτίου? Άρη Αλεξάνδρου, επιστήθιους φίλους του. Η ίδια η Καίτη Δρόσου, σύντροφος του Αλεξάνδρου, γράφει τον πρόλογο, ενώ η φιλολογική επιμέλεια και η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εισαγωγή είναι της Λίζυς Τσιριμώκου, η οποία στη μελέτη της αυτή αναδεικνύει όλα τα ζητήματα -ποιητικής, ιδεολογίας, ιστορίας, ακόμη και ψυχολογίας και προσωπικών σχέσεων- που τίθενται μέσα απ? αυτή την αποσπασματική και πάντοτε λογοκριμένη επικοινωνία. Από τις εκδόσεις Άγρα.

– ?Γιάννης Ρίτσος – Αυτοβιογραφία?.

Το 1983 ο Γιώργος και η Ηρώ Σγουράκη ξεκίνησαν τα γυρίσματα ενός μοναδικού ντοκιμαντέρ για τον Ρίτσο, με τον ίδιο να μιλά για τη ζωή και το έργο του. Τα γυρίσματα της ταινίας έγιναν σε όλους τους τόπους όπου έζησε ο Ρίτσος (Μονεμβασιά, Σάμος, Θεσσαλονίκη, Αθήνα, Λήμνος, Αϊ-Στράτης, Μακρόνησος, Γυάρος, Γύθειο) και κράτησαν ένα χρόνο. Αυτή η πρωτοπρόσωπη αφήγηση αποτελεί και τον βασικό κορμό του βιβλίου, που έχει τον χαρακτήρα λευκώματος καθώς εμπλουτίζεται με πάμπολλες φωτογραφίες -αρκετές απ? αυτές ανέκδοτες- και εικαστικά έργα. Η έκδοση είναι του ?Αρχείου Κρήτης? και συνοδεύεται από το dvd με την κινηματογραφική ταινία (διάρκεια 78 λεπτά).

www.makthes.gr

Ετικέτες: Έρη Ρίτσου

Ξεκίνησε από την τηλεόραση του ΣΚΑΪ, η ξεχωριστή προβολή των 10 επικρατέστερων Μεγάλων Ελλήνων, που αναδείχθηκαν με την ψήφο των πολιτών.

Για την ανάδειξη του μεγαλύτερου Έλληνα το κοινό μπορεί να ψηφίζει μέχρι τις 18 Μαΐου με τρεις τρόπους:

* μέσω της ιστοσελίδας greatgreeks.skai.gr

* μέσω σταθερού τηλεφώνου στο 90.11- 40.50.40

* και μέσω sms στο 19 400, γράφοντας Ε, κενό και τον αριθμό που αντιστοιχεί στον κάθε Έλληνα, από το 0 έως το 9.

Μέχρι στιγμής, οι προτιμήσεις του κοινού έχουν ως εξής:

Πρώτος σε ψήφους έρχεται ο Μέγας Αλέξανδρος και ακολουθούν: Γεώργιος Παπανικολάου, Αριστοτέλης, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Σωκράτης, Ελευθέριος Βενιζέλος, Ιωάννης Καποδίστριας, Πλάτωνας, Περικλής και Κωνσταντίνος Καραμανλής.

Ιωάννης Καποδίστριας

Ο Ιωάννης Καποδίστριας ο πρώτος Κυβερνήτης του ελεύθερου ελληνικού κράτους είναι ο πρώτος Μεγάλος Έλληνας, της νέας φιλόδοξης παραγωγής του ΣΚΑΪ.

Το πρώτο επεισόδιο από τους 10 «Μεγάλους Έλληνες» έχει ως θέμα τη ζωή και τη δράση του Ιωάννη Καποδίστρια, που το κοινό ανέδειξε ως μια από τις 10 σημαντικότερες προσωπικότητες όλων των εποχών μέσα από ψηφοφορία.

Το ντοκιμαντέρ επιχειρεί να καταγράψει το πολύ σημαντικό μεταρρυθμιστικό έργο του Καποδίστρια στην Ελλάδα και τη μακρόχρονη διπλωματική του θητεία στο εξωτερικό, σε αξιώματα που του επέτρεπαν να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διεθνή σκακιέρα του πρώτου μισού του 19ου αιώνα.

Με ξεναγό τον καθηγητή Θάνο Βερέμη ο φακός της εκπομπής ακολουθεί τα ίχνη του ταξιδεύοντας στη γενέτειρά του Κέρκυρα, την προσωρινή πρωτεύουσα της Ελλάδας Αίγινα και βέβαια το Ναύπλιο, όπου και δολοφονήθηκε.

Ετικέτες: "Μεγάλοι Έλληνες"