Nicholas Tucker (Βρετανία)
Μετάφραση: Αθηνά Ανδρουτσοπούλου
Πολλές διαμαρτυρίες ακούγονται τελευταία σχετικά με το ρατσισμό στην Παιδική Λογοτεχνία. Σε κοινωνίες όπου συνυπάρχουν πολλές φυλές, παρατηρείται το άτοπο να βρίσκουν ελάχιστα βιβλία τα μαύρα παιδιά με ήρωες μαύρους, πέρα από τα ξεπερασμένα στερεότυπα του αρχηγού των κανίβαλων ή του πιστού μαύρου υπηρέτη που ακολουθεί τα βήματα του λευκού αφέντη του. Μελέτες πάνω στα αποτελέσματα της μαζικής αυτής προκατάληψης έδειξαν ότι συχνά η αντίδραση των μικρών μαύρων παιδιών ήταν να αρνούνται το χρώμα τους. Για παράδειγμα, όταν τους ζητούσαν να διαλέξουν μια κούκλα που να τους μοιάζει, προτιμούσαν συστηματικά μια λευκή αντί για μια μαύρη, ή ζωγράφιζαν τον εαυτό τους με χαρακτηριστικά ευρωπαϊκά. Σήμερα, πάντως, ύστερα από την πίεση που έχει ασκηθεί, βρίσκει κανείς περισσότερα βιβλία όπου τα μαύρα παιδιά μπορούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους μέσα σ’ έναν σύγχρονο αστικό περίγυρο. Τα ίδια αυτά βιβλία μπορούν να βοηθήσουν και τα λευκά παιδιά να συνηθίσουν στην ιδέα της συνύπαρξης, είτε συνυπάρχουν στο καθημερινό τους περιβάλλον με μαύρα παιδιά είτε όχι.
Οι περισσότεροι θα συμφωνήσουν ότι είναι χρήσιμα για κάθε βιβλιοθήκη τα βιβλία που αντικατοπτρίζουν τις νέες καταστάσεις, όπως τις βιώνουν τα παιδιά, αρκεί να έχουν, βέβαια, λογοτεχνική αξία. Το πρόβλημα είναι κάπως διαφορετικό όταν πρόκειται για αναγνωστικό υλικό που υφίσταται ήδη και που τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ των φυλετικών διακρίσεων. Οι παραδοσιακοί παιδικοί στίχοι μπορούν να διασκευαστούν με αντικατάσταση κάποιων λέξεων, όπως έγινε πολλές φορές στο παρελθόν, με το πέρασμα των αιώνων. Αυτό είναι κάτι πολύ σημαντικό, γιατί τα παιδιά δεν είναι σε θέση να ξέρουν το ότι ορισμένες εκφράσεις για νέγρους ή για εβραίους ή άλλες μειονότητες είναι φορείς προκαταλήψεων. Τέτοια επικίνδυνα μηνύματα είναι καλύτερα να μην περνούν στα παιδιά, που εύκολα τα μιμούνται. Η δυσκολία είναι μεγαλύτερη όταν πρόκειται για έργα κλασικά. Οι περιπέτειες του Χάκλμπερυ Φιν είναι ένα έργο σημαντικό, και η συμπεριφορά ή το λεξιλόγιο του Χακ δεν γίνεται να διαχωριστεί από την ιστορία ή τον περίγυρο. Παρόλ’ αυτά, σε μια πρόσφατη αμερικανική έκδοση, ο χαρακτηρισμός «μια νέγρα» αντικαταστάθηκε με «μια από τις υπηρέτριες», όπως και το «ένας λευκός κύριος» έγινε «ένας νεαρός κύριος». ΄Ετσι, κάποιες βελτιώσεις στις φυλετικές σχέσεις αντισταθμίζουν τις απώλειες ως προς την πιστότητα του λογοτεχνικού κειμένου.
